Interpelacja nr 14044
Interpelacja w sprawie skandalicznej praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Podatki i Finanse (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skandalicznej praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Interpelacja nr 14044
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie skandalicznej praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Zgłaszający: Marek Gróbarczyk
Data wpływu: 05-12-2025
Szanowna Pani Minister,
do biur poselskich w całym kraju od pewnego czasu trafia coraz więcej niepokojących sygnałów od przedsiębiorców – płatników składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe na rzecz osób współpracujących. Ludzie ci z przerażeniem dowiadują się - zazwyczaj dopiero w momencie ujawnienia choroby - że według ZUS ich dobrowolne ubezpieczenie chorobowe „ustało” kilka lat wcześniej. Co gorsza, przez cały ten czas ZUS regularnie przyjmował składki, księgował je, przetwarzał deklaracje, a w systemie PUE widniała jednoznaczna informacja, że dana osoba podlega ubezpieczeniu chorobowemu.
Zgłaszane przypadki dotyczą głównie osób, które w 2021 r. spóźniły się z opłaceniem składki, lecz finalnie je w całości opłacili. Nowelizacja obowiązująca od 1 stycznia 2022 r. zniosła zarówno automatyczne ustanie ubezpieczenia, jak i tzw. wniosek dorozumiany. Jednocześnie - co dziś okazuje się kluczowe - nie wprowadzono żadnego mechanizmu, który informowałby ubezpieczonych o konieczności ponownego zgłoszenia na formularzu ZUS ZUA przed 30 czerwca 2022 r. chęci przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. ZUS miał pełną wiedzę o statusach tych osób i o nowelizacji prawa. Miał też możliwość ich poinformowania. Nie zrobił tego. Płatnicy przez lata płacili składki, a ZUS przyjmował deklarację rozliczeniowe z zaznaczeniem składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Tym samym w PUE ZUS widniało: „status prawidłowy”. Ponadto otrzymywali pisma z ZUS o braku zaległości. Jednak ZUS ich nie poinformował, że nie są objęci ubezpieczeniem. Dopiero przy odmowie wypłaty świadczenia dowiadują się, że według organu… ubezpieczenie wygasło wstecznie. Trudno wytłumaczyć im, że to „tylko” wynik konstrukcji przepisów. To sytuacja systemowa - nie pojedynczy błąd.
W ocenie wielu obywateli, ekspertów, i również mojej, takie działanie narusza elementarną zasadę zaufania do państwa. Nie można pobierać składek, a potem twierdzić, że „ubezpieczenia nie było”. Nie można oczekiwać od obywatela znajomości przepisów, o których organ sam wiedział, a o których nie poinformował. Nie można stawiać ludzi w sytuacji, w której w momencie choroby dowiadują się, że lata ich wpłat nie mają żadnej wartości i nie są objęci dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.
Dlatego zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Czy ministerstwo planuje rozwiązanie ustawowe (np. abolicję), które przywróci ciągłość dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego osobom faktycznie opłacającym składki po 2021 r., skoro ZUS przez lata potwierdzał ich status jako ubezpieczonych?
Czy zostanie wprowadzony obowiązek natychmiastowego informowania obywatela o ustaniu dobrowolnego ubezpieczenia, tak aby nie dochodziło do sytuacji, w których ZUS dopiero przy odmowie świadczenia ujawnia problem?
Czy ministerstwo rozważy uregulowanie, zgodnie z którym przyjmowanie składek i deklaracji oraz prezentowanie aktywnego statusu w PUE tworzy domniemanie trwania ubezpieczenia i uniemożliwia organowi kwestionowanie go po fakcie?
Czy planowana jest korekta przepisów nowelizacji z 2022 r., tak by osoby niepoinformowane o konieczności ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia nie były obciążane konsekwencjami braku komunikacji ze strony ZUS?
Interpelacja nr 14044
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie skandalicznej praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Zgłaszający: Marek Gróbarczyk
Data wpływu: 05-12-2025
Szanowna Pani Minister,
do biur poselskich w całym kraju od pewnego czasu trafia coraz więcej niepokojących sygnałów od przedsiębiorców – płatników składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe na rzecz osób współpracujących. Ludzie ci z przerażeniem dowiadują się - zazwyczaj dopiero w momencie ujawnienia choroby - że według ZUS ich dobrowolne ubezpieczenie chorobowe „ustało” kilka lat wcześniej. Co gorsza, przez cały ten czas ZUS regularnie przyjmował składki, księgował je, przetwarzał deklaracje, a w systemie PUE widniała jednoznaczna informacja, że dana osoba podlega ubezpieczeniu chorobowemu.
Zgłaszane przypadki dotyczą głównie osób, które w 2021 r. spóźniły się z opłaceniem składki, lecz finalnie je w całości opłacili. Nowelizacja obowiązująca od 1 stycznia 2022 r. zniosła zarówno automatyczne ustanie ubezpieczenia, jak i tzw. wniosek dorozumiany. Jednocześnie - co dziś okazuje się kluczowe - nie wprowadzono żadnego mechanizmu, który informowałby ubezpieczonych o konieczności ponownego zgłoszenia na formularzu ZUS ZUA przed 30 czerwca 2022 r. chęci przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. ZUS miał pełną wiedzę o statusach tych osób i o nowelizacji prawa. Miał też możliwość ich poinformowania. Nie zrobił tego. Płatnicy przez lata płacili składki, a ZUS przyjmował deklarację rozliczeniowe z zaznaczeniem składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Tym samym w PUE ZUS widniało: „status prawidłowy”. Ponadto otrzymywali pisma z ZUS o braku zaległości. Jednak ZUS ich nie poinformował, że nie są objęci ubezpieczeniem. Dopiero przy odmowie wypłaty świadczenia dowiadują się, że według organu… ubezpieczenie wygasło wstecznie. Trudno wytłumaczyć im, że to „tylko” wynik konstrukcji przepisów. To sytuacja systemowa - nie pojedynczy błąd.
W ocenie wielu obywateli, ekspertów, i również mojej, takie działanie narusza elementarną zasadę zaufania do państwa. Nie można pobierać składek, a potem twierdzić, że „ubezpieczenia nie było”. Nie można oczekiwać od obywatela znajomości przepisów, o których organ sam wiedział, a o których nie poinformował. Nie można stawiać ludzi w sytuacji, w której w momencie choroby dowiadują się, że lata ich wpłat nie mają żadnej wartości i nie są objęci dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.
Dlatego zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Czy ministerstwo planuje rozwiązanie ustawowe (np. abolicję), które przywróci ciągłość dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego osobom faktycznie opłacającym składki po 2021 r., skoro ZUS przez lata potwierdzał ich status jako ubezpieczonych?
Czy zostanie wprowadzony obowiązek natychmiastowego informowania obywatela o ustaniu dobrowolnego ubezpieczenia, tak aby nie dochodziło do sytuacji, w których ZUS dopiero przy odmowie świadczenia ujawnia problem?
Czy ministerstwo rozważy uregulowanie, zgodnie z którym przyjmowanie składek i deklaracji oraz prezentowanie aktywnego statusu w PUE tworzy domniemanie trwania ubezpieczenia i uniemożliwia organowi kwestionowanie go po fakcie?
Czy planowana jest korekta przepisów nowelizacji z 2022 r., tak by osoby niepoinformowane o konieczności ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia nie były obciążane konsekwencjami braku komunikacji ze strony ZUS?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
11%
Konkretność
89%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7586 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.641.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14044 Pana Posła Marka Gróbarczyka „w sprawie
skandalicznej praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych”, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Kwestie będące przedmiotem interpelacji Pana Posła uregulowano przepisami ustawy z
dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1621). Zmiany w tym zakresie weszły w życie
1 stycznia 2022 r. Wskazanym aktem zmieniono przy tym przepisy ustaw z dnia 13
października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i z dnia 25 czerwca 1999 r. o
świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa.
Zgodnie z dostępnymi na stronach Sejmu RP informacjami na temat procesu legislacyjnego
ustawy, która stanowi źródło zagadnienia poruszonego w interpelacji, za jej przyjęciem
głosowało 231 posłów, w tym również Pan Poseł Marek Gróbarczyk.
Jednym z podstawowych celów wskazanego aktu było uproszczenie zasad podlegania
dobrowolnym ubezpieczeniom, zgłaszania do dobrowolnego ubezpieczenia po przerwie
w prowadzeniu działalności, uchylenia przyczyny (opłacenie składki po terminie) przerwania
„biegu” dobrowolnego ubezpieczenia. Zrezygnowano z instytucji ustawania z mocy ustawy
dobrowolnych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych i chorobowego na
skutek nieopłacenia składek w terminie1.
Wprowadzone od 2022 r. regulacje zakładają, że podleganie ubezpieczeniom dobrowolnym
ma miejsce od dnia wskazanego na formularzu zgłoszenia do dnia na formularzu
wyrejestrowania, przy czym rozpoczęcie lub ustanie ubezpieczenia dobrowolnego
następuje nie wcześniej niż odpowiednio złożenie zgłoszenia/wyrejestrowanie w ZUS. W
okresie od dnia przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego do dnia
złożenia wniosku o wyrejestrowanie z niego składki na to ubezpieczenie będą należne i
dochodzone przymusowo. Taka konstrukcja ubezpieczeń prowadzi do możliwości ubiegania
się o świadczenia z ubezpieczenia chorobowego również w przypadku opłacenia składek po
terminie.
Osobom, których niezdolność do pracy powstanie w okresie, w którym miały zaległości
z tytułu składek, regulacje obowiązujące od 2022 r. umożliwiają ubieganie się o świadczenia
1 W stanie prawnym sprzed 2022 r. dotyczyło to m.in. osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi
współpracujących oraz duchownych i osób wymienionych w art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
(podlegających dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym pod warunkiem nieposiadania innego
tytułu do tych ubezpieczeń).
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
po spłacie zadłużenia, na zasadach analogicznych jak w przypadku świadczeń
z ubezpieczenia wypadkowego.
Zmiana ta doprowadziła do uproszczenia zasad podlegania ubezpieczeniu chorobowemu,
przyczyniła się do zmniejszenia liczby spraw spornych i zmniejszenia obowiązków
administracyjnych osób prowadzących pozarolniczą działalność (nie muszą już one składać
wniosków o przywrócenie terminu opłacenia składki na dobrowolne ubezpieczenie
chorobowe w przypadku opłacenia jej nieterminowo lub w zaniżonej wysokości). Według
danych z okresu poprzedzającego wprowadzenie omawianych, korzystnych dla płatników
i ubezpieczonych, rozwiązań co roku, na ponad 150 tys. wniosków o wyrażenie zgody na
opłacenie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe po terminie, zgoda wyrażana
była przez ZUS w około 92%. Oznacza to, że jedynie 8% spraw było rozpatrywanych
odmownie. Wspomniana nowelizacja ustaw o systemie ubezpieczeń społecznych
i o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa całkowicie zlikwidowała ten
problem.
W związku z powyższym nie ma obecnie uzasadnienia podejmowanie inicjatywy
legislacyjnej wprowadzającej dodatkowe regulacje dotyczące spraw poruszonych w
niniejszej interpelacji.
Odnośnie do komunikacji ZUS z klientami (płatnikami, ubezpieczonymi
i świadczeniobiorcami) pragnę wskazać, że zgodnie z przepisami art. 68, w związku z art. 83
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, realizacja przepisów ustawy należy do ZUS,
zwłaszcza w zakresie rozpatrywania spraw indywidualnych dotyczących objęcia
ubezpieczeniami, przebiegu ubezpieczeń, rozliczeń składkowych i ustalania prawa do
świadczeń z tych ubezpieczeń. ZUS jest jednocześnie wyłącznym dysponentem
i administratorem Kompleksowego Systemu Informatycznego KSI–ZUS (wraz z jego
poszczególnymi funkcjonalnościami, w tym PUE ZUS).
Podkreślam przy tym, że nadzór ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego
nad zgodnością działań zakładu z obowiązującymi przepisami, przewidziany w art. 66 ust. 2
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie obejmuje spraw indywidualnych
rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, ani też kompetencji do wydawania ZUS
wiążących poleceń i przedstawiania wytycznych. Dodatkowo przepisy art. 34a ust. 1 ustawy
z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2025 r. poz. 780) wskazują, że
polecenia i wytyczne mogą być kierowane przez Ministrów tylko do państwowych
jednostek organizacyjnych, które nie mają osobowości prawnej, a zatem nie do ZUS, który
osobowość prawną posiada.
Niezależnie od tego informuję, że problem braku reakcji ZUS na nieprawidłowe deklaracje
ubezpieczeniowe i odprowadzanie nienależnych składek zostanie rozwiązany planowaną
reformą wprowadzającą tak zwany „jednolity plik ubezpieczeniowy”, która przeniesie ciężar
ich sporządzania oraz obliczania należnych składek na ZUS, który również będzie ponosił
odpowiedzialność za ich prawidłowość. Będzie to system podobny do tego, jaki dziś
funkcjonuje w zakresie prowadzenia rozliczeń podatkowych przez system podatkowy
i Urzędy Skarbowe.
W obecnym stanie prawnym funkcje zawiadomienia o stanie rozliczeń składek są określone
w przepisach prawa i sprowadzają się do potwierdzenia rozliczeń na dzień sporządzenia
danego potwierdzenia (np. przez zaświadczenie o niezaleganiu ze składkami), jednak nie
można przyjąć, że treść takiego zawiadomienia czy zaświadczenia tworzy domniemanie
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
prawne prawidłowości tych rozliczeń - zwłaszcza, że o wymiarze składek i tytule do nich
rozstrzyga się w drodze decyzji, po szczegółowej weryfikacji całej dostępnej dokumentacji
źródłowej i analizie okoliczności faktycznych w danej sprawie. Rozwiązaniem doraźnym jest
kontrola formalna danego płatnika przez ZUS czy też postępowanie wyjaśniające –
sprawdzające stan rozliczeń, czyli zgodność składanych do ZUS deklaracji rozliczeniowych
z wpłatami do ZUS i wypłatami na rzecz osób ubezpieczonych, które to wypłaty są objęte
składkami i w efekcie tworzą prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych w określonej
wysokości.
Niemniej jednak w mojej ocenie sytuacja, w której ZUS nie weryfikuje deklaracji
rozliczeniowych i tytułu do odprowadzanych przez płatnika składek z posiadanymi z urzędu
informacjami, jest trudna do zaakceptowania. Z tego też powodu wystąpiłem do Prezesa
ZUS, aby zwrócić uwagę na ten problem w celu wdrożenia mechanizmów, które będą temu
przeciwdziałać.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.641.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14044 Pana Posła Marka Gróbarczyka „w sprawie
skandalicznej praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych”, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Kwestie będące przedmiotem interpelacji Pana Posła uregulowano przepisami ustawy z
dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1621). Zmiany w tym zakresie weszły w życie
1 stycznia 2022 r. Wskazanym aktem zmieniono przy tym przepisy ustaw z dnia 13
października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i z dnia 25 czerwca 1999 r. o
świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa.
Zgodnie z dostępnymi na stronach Sejmu RP informacjami na temat procesu legislacyjnego
ustawy, która stanowi źródło zagadnienia poruszonego w interpelacji, za jej przyjęciem
głosowało 231 posłów, w tym również Pan Poseł Marek Gróbarczyk.
Jednym z podstawowych celów wskazanego aktu było uproszczenie zasad podlegania
dobrowolnym ubezpieczeniom, zgłaszania do dobrowolnego ubezpieczenia po przerwie
w prowadzeniu działalności, uchylenia przyczyny (opłacenie składki po terminie) przerwania
„biegu” dobrowolnego ubezpieczenia. Zrezygnowano z instytucji ustawania z mocy ustawy
dobrowolnych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych i chorobowego na
skutek nieopłacenia składek w terminie1.
Wprowadzone od 2022 r. regulacje zakładają, że podleganie ubezpieczeniom dobrowolnym
ma miejsce od dnia wskazanego na formularzu zgłoszenia do dnia na formularzu
wyrejestrowania, przy czym rozpoczęcie lub ustanie ubezpieczenia dobrowolnego
następuje nie wcześniej niż odpowiednio złożenie zgłoszenia/wyrejestrowanie w ZUS. W
okresie od dnia przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego do dnia
złożenia wniosku o wyrejestrowanie z niego składki na to ubezpieczenie będą należne i
dochodzone przymusowo. Taka konstrukcja ubezpieczeń prowadzi do możliwości ubiegania
się o świadczenia z ubezpieczenia chorobowego również w przypadku opłacenia składek po
terminie.
Osobom, których niezdolność do pracy powstanie w okresie, w którym miały zaległości
z tytułu składek, regulacje obowiązujące od 2022 r. umożliwiają ubieganie się o świadczenia
1 W stanie prawnym sprzed 2022 r. dotyczyło to m.in. osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi
współpracujących oraz duchownych i osób wymienionych w art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
(podlegających dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym pod warunkiem nieposiadania innego
tytułu do tych ubezpieczeń).
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
po spłacie zadłużenia, na zasadach analogicznych jak w przypadku świadczeń
z ubezpieczenia wypadkowego.
Zmiana ta doprowadziła do uproszczenia zasad podlegania ubezpieczeniu chorobowemu,
przyczyniła się do zmniejszenia liczby spraw spornych i zmniejszenia obowiązków
administracyjnych osób prowadzących pozarolniczą działalność (nie muszą już one składać
wniosków o przywrócenie terminu opłacenia składki na dobrowolne ubezpieczenie
chorobowe w przypadku opłacenia jej nieterminowo lub w zaniżonej wysokości). Według
danych z okresu poprzedzającego wprowadzenie omawianych, korzystnych dla płatników
i ubezpieczonych, rozwiązań co roku, na ponad 150 tys. wniosków o wyrażenie zgody na
opłacenie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe po terminie, zgoda wyrażana
była przez ZUS w około 92%. Oznacza to, że jedynie 8% spraw było rozpatrywanych
odmownie. Wspomniana nowelizacja ustaw o systemie ubezpieczeń społecznych
i o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa całkowicie zlikwidowała ten
problem.
W związku z powyższym nie ma obecnie uzasadnienia podejmowanie inicjatywy
legislacyjnej wprowadzającej dodatkowe regulacje dotyczące spraw poruszonych w
niniejszej interpelacji.
Odnośnie do komunikacji ZUS z klientami (płatnikami, ubezpieczonymi
i świadczeniobiorcami) pragnę wskazać, że zgodnie z przepisami art. 68, w związku z art. 83
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, realizacja przepisów ustawy należy do ZUS,
zwłaszcza w zakresie rozpatrywania spraw indywidualnych dotyczących objęcia
ubezpieczeniami, przebiegu ubezpieczeń, rozliczeń składkowych i ustalania prawa do
świadczeń z tych ubezpieczeń. ZUS jest jednocześnie wyłącznym dysponentem
i administratorem Kompleksowego Systemu Informatycznego KSI–ZUS (wraz z jego
poszczególnymi funkcjonalnościami, w tym PUE ZUS).
Podkreślam przy tym, że nadzór ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego
nad zgodnością działań zakładu z obowiązującymi przepisami, przewidziany w art. 66 ust. 2
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie obejmuje spraw indywidualnych
rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, ani też kompetencji do wydawania ZUS
wiążących poleceń i przedstawiania wytycznych. Dodatkowo przepisy art. 34a ust. 1 ustawy
z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2025 r. poz. 780) wskazują, że
polecenia i wytyczne mogą być kierowane przez Ministrów tylko do państwowych
jednostek organizacyjnych, które nie mają osobowości prawnej, a zatem nie do ZUS, który
osobowość prawną posiada.
Niezależnie od tego informuję, że problem braku reakcji ZUS na nieprawidłowe deklaracje
ubezpieczeniowe i odprowadzanie nienależnych składek zostanie rozwiązany planowaną
reformą wprowadzającą tak zwany „jednolity plik ubezpieczeniowy”, która przeniesie ciężar
ich sporządzania oraz obliczania należnych składek na ZUS, który również będzie ponosił
odpowiedzialność za ich prawidłowość. Będzie to system podobny do tego, jaki dziś
funkcjonuje w zakresie prowadzenia rozliczeń podatkowych przez system podatkowy
i Urzędy Skarbowe.
W obecnym stanie prawnym funkcje zawiadomienia o stanie rozliczeń składek są określone
w przepisach prawa i sprowadzają się do potwierdzenia rozliczeń na dzień sporządzenia
danego potwierdzenia (np. przez zaświadczenie o niezaleganiu ze składkami), jednak nie
można przyjąć, że treść takiego zawiadomienia czy zaświadczenia tworzy domniemanie
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
prawne prawidłowości tych rozliczeń - zwłaszcza, że o wymiarze składek i tytule do nich
rozstrzyga się w drodze decyzji, po szczegółowej weryfikacji całej dostępnej dokumentacji
źródłowej i analizie okoliczności faktycznych w danej sprawie. Rozwiązaniem doraźnym jest
kontrola formalna danego płatnika przez ZUS czy też postępowanie wyjaśniające –
sprawdzające stan rozliczeń, czyli zgodność składanych do ZUS deklaracji rozliczeniowych
z wpłatami do ZUS i wypłatami na rzecz osób ubezpieczonych, które to wypłaty są objęte
składkami i w efekcie tworzą prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych w określonej
wysokości.
Niemniej jednak w mojej ocenie sytuacja, w której ZUS nie weryfikuje deklaracji
rozliczeniowych i tytułu do odprowadzanych przez płatnika składek z posiadanymi z urzędu
informacjami, jest trudna do zaakceptowania. Z tego też powodu wystąpiłem do Prezesa
ZUS, aby zwrócić uwagę na ten problem w celu wdrożenia mechanizmów, które będą temu
przeciwdziałać.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --