telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WSS.055.6.2025.MKZ
Warszawa, 31 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 14036
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP, Pana Tomasza Piotra
Nowaka oraz Pana Krzysztofa Gadowskiego w sprawie wsparcia stypendialnego dla seniorów
chcących ponownie podjąć studia.
Szanowni Panowie Posłowie,
odnosząc się do przedstawionych w interpelacji pytań w sprawie stworzenia oraz
rozszerzenia systemu wsparcia stypendialnego dla osób starszych pragnących ponownie
podjąć studia w szkołach wyższych, przekazuję poniższe wyjaśnienia.
1. Czy Ministerstwo rozważa opracowanie dedykowanego programu stypendialnego
dla seniorów podejmujących lub wznawiających studia wyższe?
W ramach programów ustanowionych przez Ministra nie przewiduje się wprowadzenia
dedykowanego programu stypendialnego dla seniorów podejmujących lub wznawiających
studia wyższe. Programy ministra dotyczą m.in. prowadzenia badań naukowych
czy upowszechniania nauki.
Podmioty uprawnione do aplikowania w programach ministra, m.in. uczelnie, instytuty
czy jednostki organizacyjne działające na rzecz upowszechniania nauki mogą składać
wnioski związane z tematyką senioralną w ramach programów Ministra, np. w ramach
programu Społeczna odpowiedzialność nauki III, którego przedmiotem jest m.in. wsparcie
podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki oraz innych jednostek organizacyjnych
działających na rzecz upowszechniania nauki w realizacji projektów mających na celu
popularyzację nauki przez upowszechnianie w sposób zrozumiały i przystępny
dla społeczeństwa wyników badań naukowych i prac rozwojowych.
Należy wskazać, że programy te nie dotyczą stypendiów.

-- 1 of 5 --

Jednocześnie należy zauważyć, że w obszarze szkolnictwa wyższego finansowe wspieranie
kształcenia studentów realizowane jest przede wszystkim poprzez system bezzwrotnych
świadczeń dla studentów przyznawanych przez uczelnie w formie stypendium socjalnego,
stypendium rektora, stypendium dla osób niepełnosprawnych oraz zapomogi, ze środków
przekazanych na ten cel z budżetu państwa.
Prawo studentów do świadczeń ma charakter powszechny, co oznacza że przysługuje
studentom wszystkich uczelni zarówno publicznych, jak i niepublicznych, studiujących
w formie stacjonarnej i niestacjonarnej, niezależnie od wieku oraz według takich samych
kryteriów.
Należy podkreślić, że podstawowym celem systemu bezzwrotnych świadczeń dla studentów,
zdefiniowanym w art. 70 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jest zapewnienie
powszechnego i równego dostępu do wykształcenia wyższego. Zatem osoby w wieku
senioralnym pragnące zdobyć wyższe wykształcenie mogą ubiegać się o stypendia
i zapomogę dla studentów, zgodnie z zasadą równości podmiotów wobec prawa.
Przyznawane przez uczelnie świadczenia dla studentów są finansowane ze środków
publicznych, a ich dystrybucja odbywa się na zasadach jednakowych dla wszystkich
studentów oraz na podstawie przejrzystych i weryfikowalnych kryteriów, które
zagwarantują, iż środki trafią do osób potrzebujących wsparcia.
2. Czy prowadzone są analizy dotyczące skali potrzeb oraz barier, jakie napotykają
seniorzy chcący studiować?
Za prowadzenie polityki senioralnej w Polsce odpowiada przede wszystkim Kancelaria
Prezesa Rady Ministrów, z silnym wsparciem eksperckim i samorządowym. Organem
doradczym jest Rada do spraw Polityki Senioralnej, wspierająca tworzenie rozwiązań
dla starzejącego się społeczeństwa. W związku z powyższym w sprawie analiz i oceny
sytuacji społecznej w zakresie polityki senioralnej należy zwrócić się do KPRM.
Jednocześnie działania na rzecz osób starszych prowadzone są również przez Ministerstwo
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które wdraża działania mające na celu stworzenie
seniorom warunków do aktywnego i satysfakcjonującego życia po zakończeniu aktywności
zawodowej.
3. Czy w ramach polityki edukacyjnej rządu planowane jest wsparcie uczelni w rozwijaniu
oferty dla osób starszych, w tym studiów podyplomowych i kierunków
przekwalifikowujących?
Uczelnie są autonomiczne we wszystkich obszarach swojego działania; gwarantuje
im to Konstytucja RP w art. 70 ust. 5 oraz zastrzega ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), dalej: „ustawa PSWN”.
Podstawą systemu szkolnictwa wyższego i nauki jest wolność nauczania, twórczości
artystycznej, badań naukowych i ogłaszania ich wyników oraz autonomia uczelni.
Do podstawowych zadań uczelni, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy PSWN, należy
m.in. prowadzenie kształcenia na studiach i studiach podyplomowych lub innych form
kształcenia (np. kursy, warsztaty, szkolenia), a także upowszechnianie i pomnażanie
osiągnięć nauki i kultury oraz działanie na rzecz społeczności lokalnych i regionalnych.
Jednym z autonomicznych uprawnień uczelni jest prawo do kształtowania oferty
edukacyjnej oraz warunków przyjęć na studia (wyższe – pierwszego stopnia, drugiego

-- 2 of 5 --

stopnia, jednolite studia magisterskie) i studia podyplomowe, na zasadach i w granicach
określonych w ustawie PSWN.
W związku z tym decyzje o uruchomieniu studiów na podstawie posiadanych uprawnień
czy studiów podyplomowych w określonym zakresie, uczelnie podejmują samodzielnie,
mając na względzie swoje strategie działania oraz potrzeby otoczenia społeczno-
gospodarczego. Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy nie dają podstaw
do ingerowania przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w decyzje uczelni związane
z proponowaną ofertą kształcenia. Uczelnie we własnym zakresie udostępniają
(rozpowszechniają) swoją ofertę edukacyjną dotyczącą studiów, studiów podyplomowych
czy innych form kształcenia – na swojej stronie internetowej, w mediach społecznościowych,
środkach masowego przekazu itp. MNiSW uruchomił portal informacyjny studia.gov.pl –
umożliwiający zapoznanie się z ofertą edukacyjną uczelni dotyczącą studiów w całej Polsce,
w tym szczegółów rekrutacji na wybrane kierunki studiów, z którego mogą korzystać
wszyscy kandydaci na studia. Ponadto wykaz kierunków studiów prowadzonych przez
uczelnie jest dostępny w Systemie RAD-on, pod adresem:
https://radon.nauka.gov.pl/dane/studia-prowadzone-na-okreslonym-kierunku .
Przepisy ustawy PSWN określają ogólne warunki przyjmowania na studia i studia
podyplomowe, gwarantując równy dostęp do kształcenia dla każdego. W związku z tym
szczegółowe warunki przyjęć, należą do autonomicznej decyzji każdej uczelni. Uczelnie mają
obowiązek ustalania takich zasad przyjęć, aby wszyscy kandydaci mieli równe szanse,
a jedynym kryterium wstępu na studia czy studia podyplomowe była ocena wiedzy
i umiejętności kandydata.
Zgodnie z przepisami ustawy PSWN uczelnie samodzielnie ustalają warunki, tryb oraz
terminy rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji na studia oraz sposób jej przeprowadzenia;
uchwała senatu uczelni w sprawie warunków rekrutacji jest udostępniana nie później niż
do dnia 30 czerwca roku poprzedzającego rok akademicki, w którym ma się odbyć rekrutacja,
a w przypadku utworzenia uczelni lub studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu –
niezwłocznie.
Zgodnie z art. 70 ustawy PSWN – podstawą przyjęcia na studia pierwszego stopnia
lub jednolite studia magisterskie są wyniki egzaminu maturalnego/egzaminu dojrzałości
(potwierdzone świadectwem dojrzałości), ewentualnie wraz z wynikami egzaminu
(egzaminów) zawodowych/potwierdzających kwalifikacje w zawodzie (bądź też wyniki
egzaminu zagranicznego lub wyników kształcenia – potwierdzonych świadectwem,
dyplomem lub innym dokumentem – równorzędnymi polskiemu świadectwu dojrzałości,
wskazanymi w art. 69 ust. 2 pkt 4-7 ustawy PSWN). Uczelnia może przeprowadzić
dodatkowo egzaminy wstępne, ale tylko w przypadku konieczności sprawdzenia uzdolnień
artystycznych, sprawności fizycznej lub szczególnych predyspozycji do podejmowania
studiów niesprawdzanych w trybie egzaminu maturalnego, egzaminu zawodowego albo
egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie. Natomiast warunkiem ubiegania się
o przyjęcie na studia drugiego stopnia jest posiadanie dyplomu ukończenia studiów (art. 69
ust. 3 ustawy PSWN).
Należy dodać, że uczelnie mają możliwość przyjęcia na studia nie tylko w drodze rekrutacji,
ale także przez potwierdzanie efektów uczenia się. Jest to szczególny tryb przyjęć na studia,
którego warunki określono w art. 71 ustawy PSWN. Został wprowadzony do przepisów
o szkolnictwie wyższym i nauce w celu wyjścia naprzeciw potrzebom uczenia się przez całe

-- 3 of 5 --

życie i ułatwieniu osobom dojrzałym i posiadającym doświadczenie zawodowe dostępu
do studiów. W zależności od poziomu studiów – oprócz kwalifikacji niezbędnych do podjęcia
danych studiów potwierdzonych świadectwem dojrzałości lub dyplomem ukończenia
studiów, kandydat na te studia musi udokumentować także odpowiednie doświadczenie
zawodowe. W wyniku potwierdzenia efektów uczenia się można zaliczyć nie więcej
niż 50% punktów ECTS przypisanych do zajęć objętych programem studiów. Osoby przyjęte
na studia w tym trybie nie muszą zatem uczestniczyć we wszystkich zajęciach
przewidzianych w programie studiów, co może w konsekwencji prowadzić do skrócenia
okresu odbywania studiów.
Natomiast uczestnikiem studiów podyplomowych, zgodnie art. 160 ust. 3 ustawy PSWN,
może być osoba, która posiadana dyplom ukończenia studiów co najmniej pierwszego
stopnia.
Dodatkowo należy wskazać, że kształcenie dedykowane ściśle osobom starszym, z uwagi
na jego szczególne funkcje i cele, uczelnie mogą i realizują w innych formach organizacyjno-
prawnych niż studia czy studia podyplomowe – mogą to być zatem np. kursy, warsztaty,
szkolenia. Działania uczelni wpisują się w szczególną misję związaną z propagowaniem
wiedzy i dostępnością kształcenia dla ludzi w różnym wieku i o różnych potrzebach
edukacyjnych, w tym aktywizacją społeczną, kulturalną i zawodową osób starszych oraz
zapobieganiem ich wykluczeniu społecznemu. Najbardziej rozpoznawalną formułą
kształcenia osób starszych są tzw. uniwersytety trzeciego wieku (UTW), powstające często
jako wynik inicjatyw społeczności lokalnych. Ich działalność nie jest regulowana przepisami
ustawy PSWN. UTW mają różnych organizatorów, strukturę, tematykę i formy zajęć. Łączą
je adresaci działalności i główna idea, tj. umożliwienie kształcenia, aktywności intelektualnej
i społecznej osobom, które zakończyły już okres intensywnej działalności zawodowej.
UTW funkcjonują często w uczelniach, które obejmują je patronatem, a także dają możliwość
korzystania z infrastruktury uczelni lub wsparcie finansowe. UTW najczęściej mają formę
stowarzyszenia, ale mogą także działać np. jako jednostki organizacyjne uczelni realizujące
zadania dydaktyczne, utworzone w trybie wynikającym ze statutu uczelni. Należy
odnotować także, że uczelnie prowadzą wykłady otwarte z różnych dziedzin jako formę
popularyzacji wiedzy, z których może korzystać każdy zainteresowany. Wiele uczelni
w swojej ofercie edukacyjnej ma również cykliczne spotkania – tzw. uniwersytet otwarty.
Tego typu zajęcia (wykłady, ćwiczenia, warsztaty, laboratoria) skierowane są do chętnych
osób niezależnie od wieku i wykształcenia. Pozwalają nie tylko na zdobycie nowej wiedzy
i umiejętności, czy podniesienie kompetencji zawodowych, ale także na rozwijanie
zainteresowań, możliwość podjęcia dyskusji z autorytetami naukowymi, a jednocześnie
spotkania innych pasjonatów i osób o podobnych zainteresowaniach.
4. Czy brane jest pod uwagę stworzenie ogólnopolskiego programu informacyjnego
promującego możliwość podjęcia studiów przez osoby w wieku emerytalnym?
W polskim systemie szkolnictwa wyższego dostęp do studiów, w tym także do bezpłatnego
kształcenia w uczelniach publicznych, ma charakter powszechny. Obowiązujące przepisy
zobowiązują uczelnie do ustalania takich zasad przyjęć na studia, aby wszyscy kandydaci
mieli równe szanse i traktowani byli jednakowo na każdym etapie rekrutacji. Brak jest
podstaw do ingerowania przez organ administracji w decyzje uczelni związane
z proponowaną ofertą kształcenia. Uczelnie są autonomiczne na zasadach określonych
w ustawie i we własnym zakresie rozpowszechnia swoją ofertę edukacyjną dotyczącą
studiów, studiów podyplomowych czy innych form kształcenia.

-- 4 of 5 --

Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.

-- 5 of 5 --