Interpelacja w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej dotyczącej rekompensat dla poszkodowanych w wyniku działalności odkrywek węgla brunatnego oraz zniesienia zakazu wprowadzania nowych obiektów budowlanych na terenach górniczych, na przykładzie sołectwa Tomisławice
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14027
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej dotyczącej rekompensat dla poszkodowanych w wyniku działalności odkrywek węgla brunatnego oraz zniesienia zakazu wprowadzania nowych obiektów budowlanych na terenach górniczych, na przykładzie sołectwa Tomisławice
Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak, Krzysztof Gadowski
Data wpływu: 05-12-2025
Szanowna Pani Minister,
w imieniu społeczności lokalnej gminy Wierzbinek oraz mieszkańców sołectwa Tomisławice zwracam się z interpelacją dotyczącą pilnej potrzeby podjęcia działań administracyjnych i legislacyjnych związanych z funkcjonowaniem terenów pogórniczych po eksploatacji złoża węgla brunatnego.
W miejscowości Tomisławice obowiązuje zakaz wprowadzania nowych obiektów budowlanych wynikający z ochrony planistycznej terenów górniczych. Zakaz ten – mimo faktycznego zakończenia lub zaprzestania planowania eksploatacji na części obszarów – znacząco hamuje rozwój gospodarczy, mieszkaniowy i rolniczy tej części gminy. Mieszkańcy od wielu lat borykają się również z trwałymi skutkami oddziaływania odkrywek, ponosząc wymierne straty w gospodarstwach rolnych i majątku prywatnym, przy jednoczesnym braku systemowych instrumentów rekompensujących te szkody.
W związku z powyższym proszę o:
1. Uruchomienie działań po stronie administracji geologicznej mających na celu wcześniejsze – przed upływem roku 2030 – zniesienie ochrony planistycznej na terenach górniczych w Tomisławicach, na których eksploatacja została faktycznie zakończona lub nie jest już planowana.
Podstawą do tych działań powinny być:
– rozliczenie zasobów złoża poprzez sporządzenie dodatku do dokumentacji geologicznej,
– skorygowanie i urealnienie granic złoża oraz obszaru górniczego,
– aktualizacja danych w Krajowym Bilansie Zasobów Złóż.
Działania te umożliwią gminie Wierzbinek bezzwłoczne zniesienie zakazu wprowadzania obiektów budowlanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, co odblokuje rozwój inwestycyjny i zapewni mieszkańcom elementarne prawo do dysponowania własną nieruchomością.
2. Rozważenie przez organ koncesyjny zmian w obowiązujących decyzjach koncesyjnych w zakresie obszarów, na których wydobycie nie będzie już prowadzone.
Możliwość zmiany koncesji (np. poprzez jej ograniczenie w granicach obszarów zbędnych) bądź jej częściowe wygaszenie z uwagi na bezprzedmiotowość pozwoliłaby szybciej zwolnić tereny dla celów mieszkaniowych, rolniczych i gospodarczych. Mieszkańcy nie powinni pozostawać przez kolejne lata w niepewności prawnej wynikającej wyłącznie z formalnego utrzymywania granic koncesji, które nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi eksploatacji.
Proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje uruchomienie procedur umożliwiających wcześniejsze zniesienie ochrony planistycznej na terenach górniczych Tomisławic przed rokiem 2030?
Czy organ koncesyjny rozważa ograniczenie lub zmianę koncesji na wydobycie węgla brunatnego w zakresie obszarów, na których eksploatacja nie będzie kontynuowana?
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Krzysztof Galos
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7567 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGL-WOZ.050.7.2025.MG
4127801.16661390.13599325
Warszawa, 19-12-2025
Dotyczy: Odpowiedzi na interpelację poselską z 9 grudnia 2025 r. nr 14027
W sprawie: podjęcia inicjatywy ustawodawczej dotyczącej rekompensat dla
poszkodowanych w wyniku działalności odkrywek węgla brunatnego oraz zniesienia
zakazu wprowadzania nowych obiektów budowlanych na terenach górniczych,
na przykładzie sołectwa Tomisławice
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT14027 Posłów Tomasza Piotra Nowaka oraz
Krzysztofa Gadowskiego przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu
i Środowiska.
Na wstępie należ zauważyć, że w Ministerstwie Klimatu i Środowiska nie są prowadzone
prace dotyczące działań osłonowych dla lokalnych społeczności na wzór rozwiązań
przyjętych ustawą z dnia 17 sierpnia 2023 r. o osłonach socjalnych dla pracowników
sektora elektroenergetycznego i branży górnictwa węgla brunatnego (np. urlopy,
odprawy), sprawy te pozostają poza zakresem właściwości organu.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje uruchomienie procedur
umożliwiających wcześniejsze zniesienie ochrony planistycznej na terenach
górniczych Tomisławic przed rokiem 2030?
W kwestii wniosku o zniesienie zakazu zabudowy nowych obiektów budowlanych na
terenach górniczych sołectwa Tomisławice należy wskazać, że:
nie istnieje bezwzględny zakaz zabudowy terenów znajdujących się ponad złożami
kopalin,
tereny przeznaczone pod zabudowę w miejscowym planie zagospodarowania
przestrzennego („planie miejscowym”) mogą być zabudowane, zgodnie
z warunkami określonymi w tym planie,
w przypadku braku planu miejscowego prawo do zabudowy można uzyskać na
podstawie decyzji o warunkach zabudowy, z zastrzeżeniem że jej wydanie nie jest
możliwe, jeżeli naruszyłoby to chroniony prawem interes publiczny. Taki interes
publiczny stanowi m.in. ochrona złóż kopalin,
-- 1 of 3 --
Strona 2 z 3
zgodnie z art. 95 ustawy Prawo geologiczne i górnicze udokumentowane złoża
kopalin podlegają ochronie w procesie planowania i zagospodarowania
przestrzennego. Ochrona ta realizowana jest na zasadach określonych w ustawie
oraz w przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Celem tej regulacji jest zabezpieczenie możliwości eksploatacji lub wykorzystania
zasobów w przyszłości.
Jak wyżej wskazano, ww. przepis nie wprowadza bezwzględnego zakazu zabudowy na
obszarach udokumentowanych złóż czy terenach górniczych. Na tych obszarach nadal
możliwe jest:
występowanie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy,
występowanie o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu
publicznego,
sporządzanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
opracowywanie planów ogólnych gmin.
Dokumenty te podlegają uzgodnieniom lub opiniowaniu z różnymi organami i instytucjami,
w tym organami administracji geologicznej zgodnie z procedurą przewidzianą w ustawie
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym1. Każdy wniosek/ dokument jest
analizowany indywidualnie, biorąc pod uwagę położenie planowanej inwestycji, sąsiednie
zabudowania, infrastrukturę, tereny chronione. Inwestycje polegające na rozbudowie
istniejącej zabudowy, dobudowie budynku na tej samej działce, ale nieprzesuwającej linii
zabudowy w głąb złoża najczęściej kończą się uzgodnieniem pozytywnym. W przypadku
braku zastrzeżeń organu w określonym terminie, uzgodnienie może zostać dokonane
w trybie tzw. milczącej zgody.
Z danych Wydziału Ochrony Złóż w Ministerstwie Klimatu i Środowiska wynika, że gmina
Wierzbinek otrzymała:
3 postanowienia o odmowie uzgodnienia dla decyzji o warunkach zabudowy na
złożu węgla brunatnego,
15 rozstrzygnięć pozytywnych w trybie milczącego uzgodnienia na złożu węgla
brunatnego.
Co istotne, żaden z tych wniosków nie dotyczył złoża węgla brunatnego „Tomisławice”
WB 5203. Projekty te znajdowały się na obszarze złóż węgla brunatnego „Morzyczyn”
WB 5332 (3 odmowy uzgodnienia i 9 milczących uzgodnień) oraz „Mąkoszyn-
Grochowiska” WB 748 (6 milczących uzgodnień).
Daje to w sumie powyżej 85 % uzgodnionych projektów decyzji.
Ewentualne zniesienie (całkowite lub częściowe) terenu i obszaru górniczego na obszarze
złoża „Tomisławice” WB 5203 zależy w pierwszej kolejności od odpowiednich działań
koncesjobiorcy – PAK Kopalni Węgla Brunatnego „Konin” S.A. w Kleczewie. W tym celu
przedsiębiorca powinien sporządzić stosowny dodatek do dokumentacji geologicznej oraz
przygotować zmianę Projektu Zagospodarowania Złoża, zgodnie z wymogami określonymi
w przepisach Prawa Geologicznego i Górniczego.
2. Czy organ koncesyjny rozważa ograniczenie lub zmianę koncesji na wydobycie
węgla brunatnego w zakresie obszarów, na których eksploatacja nie będzie
kontynuowana?
1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1130,
z późn. zm.)
-- 2 of 3 --
Strona 3 z 3
Minister Klimatu i Środowiska jako organ administracji publicznej działa w ramach
obowiązującego prawa, którym w przypadku koncesjonowania działalności górniczej jest
ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze.2
Zgodnie z art. 34 ustawy Prawo geologiczne i górnicze organ koncesyjny może wszcząć
postępowanie o zmianę koncesji z urzędu wyłącznie w ściśle określonych przypadkach.
Jednym z takich przypadków jest sytuacja, w której rzeczywiste szkodliwe wpływy robót
górniczych zakładu górniczego przekroczą wyznaczone w koncesji granice terenu
górniczego. Wówczas przedsiębiorca jest zobowiązany niezwłocznie złożyć wniosek
o dokonanie zmiany koncesji. Jeżeli tego nie uczyni, organ koncesyjny ma obowiązek
wszcząć postępowanie z urzędu, a koszt zmiany koncesji obciąża przedsiębiorcę.
W pozostałych przypadkach, w tym dotyczących zmiany lub zmniejszenia granic terenu
górniczego, wszczęcie postępowania o zmianę koncesji może nastąpić wyłącznie na
wniosek koncesjobiorcy. Do zmiany koncesji stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące
jej udzielenia, z wyłączeniem niektórych regulacji, takich jak art. 29a ust. 1 P.g.g.
oraz art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego3. Współdziałanie z innymi
organami administracji publicznej dotyczy wyłącznie tych spraw, które są przedmiotem
zamierzonej zmiany.
Analogicznie należy wskazać, że rozliczenie zasobów złoża kopaliny oraz sporządzenie
dodatku do dokumentacji geologicznej stanowi zadanie przedsiębiorcy a nie organów
administracji geologicznej. Dopiero po złożeniu wniosku o zatwierdzenie dodatku do
dokumentacji geologicznej organy przeprowadzają postępowanie, których kolejnym
krokiem może być dokonanie zmian w Krajowym Bilansie Zasobów Złóż Kopalin. Dopóki
te działania nie zostaną przeprowadzone, złoża kopalin podlegają ustawowej ochronie,
którą organy administracji geologicznej mają obowiązek brać pod uwagę w procesie
współdziałania przy powstawaniu aktów planowania przestrzennego. Nie oznacza to
każdorazowo zakazu zabudowy, ponieważ ochrona złóż kopalin stanowi jeden z wielu
interesów publicznych branych pod uwagę przy kształtowaniu ładu przestrzennego.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych KPRM.
2 Dz.U.2024.1290 z późn. zm.
3 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691),
-- 3 of 3 --