Interpelacja nr 14002
Interpelacja w sprawie przewlekłości postępowań odwoławczych w wojewódzkich zespołach do spraw orzekania o niepełnosprawności
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (33%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przewlekłości postępowań odwoławczych w wojewódzkich zespołach do spraw orzekania o niepełnosprawności
Interpelacja nr 14002
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przewlekłości postępowań odwoławczych w wojewódzkich zespołach do spraw orzekania o niepełnosprawności
Zgłaszający: Żaneta Cwalina-Śliwowska, Bożenna Hołownia, Maja Ewa Nowak, Barbara Okuła, Norbert Pietrykowski, Łukasz Osmalak, Kamil Wnuk
Data wpływu: 03-12-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie przewlekłości postępowań odwoławczych w wojewódzkich zespołach do spraw orzekania o niepełnosprawności, a w szczególności skutków, jakie te opóźnienia wywołują dla sytuacji życiowej rodzin osób z niepełnosprawnościami.
Bezpośrednim powodem złożenia niniejszej interpelacji jest przypadek rodziny niepełnosprawnego chłopca mieszkającej na terenie mojego okręgu wyborczego, której odebrano świadczenie z tytułu opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością wskutek zakwestionowania stopnia niepełnosprawności w nowym orzeczeniu.
W omawianej sprawie:
1) w marcu 2025 r. Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ostrołęce orzekł u dziecka stopień umiarkowany, a nie – jak dotychczas – znaczny stopień niepełnosprawności, w efekcie rodzina utraciła uprawnienie do świadczenia, które było podstawą utrzymania rodziny;
2) od orzeczenia wniesiono odwołanie na szczeblu powiatowym, które nie zostało uwzględnione;
3) w związku z tym w kwietniu 2025 r. odwołanie przekazano do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie;
4) w maju 2025 r. zespół wojewódzki poinformował stronę, że wyznacza termin posiedzenia do października 2025 r., jednocześnie wskazując, że wcześniej nie jest w stanie rozpoznać sprawy z uwagi na natłok pracy;
5) w październiku 2025 r. strona została ponownie poinformowana, że przewidywany termin posiedzenia nie zostanie dotrzymany i że nowy termin posiedzenia wyznaczono najpóźniej do dnia 23 lutego 2026 r.
W praktyce oznacza to, że rodzina, pozbawiona realnych dochodów, jest pozostawiona przez niemal rok, a potencjalnie dłużej, w stanie całkowitej niepewności co do prawa do świadczenia, które ma charakter elementarnego zabezpieczenia socjalnego. Tego rodzaju sytuacje – jak wynika z sygnałów społecznych – nie są jednostkowe. Wydłużające się terminy rozpatrywania odwołań przez wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności mogą skutkować m.in. utratą lub zawieszeniem świadczeń na wiele miesięcy, wpychaniem rodzin w ubóstwo i zadłużenie lub koniecznością rezygnacji z pracy przez opiekunów.
Taki stan rzeczy budzi poważne wątpliwości w kontekście:
- obowiązku załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, wynikającego z Kodeksu postępowania administracyjnego;
- art. 69 Konstytucji RP, który nakłada na władze publiczne obowiązek udzielania osobom z niepełnosprawnościami pomocy w zabezpieczaniu egzystencji;
- jak również zasady sprawiedliwości społecznej i ochrony najsłabszych.
Opisany przypadek z województwa mazowieckiego rodzi pytania, czy jest to problem systemowy, czy też szczególne przeciążenie tego konkretnego zespołu, oraz jakie działania podejmuje i planuje resort, aby takie sytuacje ograniczać i im zapobiegać.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Jaki jest średni czas trwania postępowania odwoławczego od dnia wpływu odwołania do wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności do dnia wydania orzeczenia, w podziale na wszystkie województwa, w latach 2023, 2024 oraz za okres styczeń–październik 2025 r.? Proszę o jednoznaczne wskazanie, jak na tle innych województw wypada województwo mazowieckie.
2. Ile spraw odwoławczych rozpatrzyły wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności w poszczególnych województwach w latach 2023–2024 oraz w okresie styczeń–październik 2025 r.? Proszę o podanie danych w podziale na województwa.
3. Jakie budżety (środki finansowe) zostały przeznaczone na funkcjonowanie powiatowych oraz wojewódzkich zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności w latach 2024-2026 (plan i wykonanie), w podziale na województwa? Ile z tych środków stanowiły wynagrodzenia?
4. Czy w resorcie prowadzone są analizy dotyczące przestrzegania terminów załatwiania spraw przez zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz w ujęciu wojewódzkim.
5. Czy ministerstwo planuje lub realizuje działania mające na celu skrócenie czasu trwania postępowań odwoławczych, w szczególności: o zwiększenie finansowania/zatrudnienia w wojewódzkich zespołach, o zaostrzenie maksymalnych ustawowych terminów rozpoznawania odwołań, o rozwój lub wdrożenie nowoczesnych narzędzi informatycznych?
6. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań przejściowych, które chroniłyby rodziny przed utratą środków do życia na czas odwołania, np.: utrzymania dotychczas przyznanego świadczenia (np. świadczenia pielęgnacyjnego) do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia odwołania, wprowadzenia mechanizmu zaliczek lub świadczeń pomostowych, uproszczenia ścieżki odwoławczej w oczywistych przypadkach?
7. Jakie działania kontrolne i nadzorcze nad funkcjonowaniem wojewódzkich i powiatowych zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności podejmuje ministerstwo oraz właściwe organy podległe lub nadzorowane (w szczególności w województwie mazowieckim)?
Mając na uwadze dramatyczne konsekwencje przewlekłości postępowań odwoławczych dla rodzin osób z niepełnosprawnościami, zwracam się z uprzejmą prośbą o szczegółową odpowiedź na powyższe pytania oraz wskazanie konkretnych działań, które ministerstwo zamierza podjąć w celu poprawy sytuacji.
Z wyrazami szacunku
Żaneta Cwalina-Śliwowska
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 14002
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przewlekłości postępowań odwoławczych w wojewódzkich zespołach do spraw orzekania o niepełnosprawności
Zgłaszający: Żaneta Cwalina-Śliwowska, Bożenna Hołownia, Maja Ewa Nowak, Barbara Okuła, Norbert Pietrykowski, Łukasz Osmalak, Kamil Wnuk
Data wpływu: 03-12-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie przewlekłości postępowań odwoławczych w wojewódzkich zespołach do spraw orzekania o niepełnosprawności, a w szczególności skutków, jakie te opóźnienia wywołują dla sytuacji życiowej rodzin osób z niepełnosprawnościami.
Bezpośrednim powodem złożenia niniejszej interpelacji jest przypadek rodziny niepełnosprawnego chłopca mieszkającej na terenie mojego okręgu wyborczego, której odebrano świadczenie z tytułu opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością wskutek zakwestionowania stopnia niepełnosprawności w nowym orzeczeniu.
W omawianej sprawie:
1) w marcu 2025 r. Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ostrołęce orzekł u dziecka stopień umiarkowany, a nie – jak dotychczas – znaczny stopień niepełnosprawności, w efekcie rodzina utraciła uprawnienie do świadczenia, które było podstawą utrzymania rodziny;
2) od orzeczenia wniesiono odwołanie na szczeblu powiatowym, które nie zostało uwzględnione;
3) w związku z tym w kwietniu 2025 r. odwołanie przekazano do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie;
4) w maju 2025 r. zespół wojewódzki poinformował stronę, że wyznacza termin posiedzenia do października 2025 r., jednocześnie wskazując, że wcześniej nie jest w stanie rozpoznać sprawy z uwagi na natłok pracy;
5) w październiku 2025 r. strona została ponownie poinformowana, że przewidywany termin posiedzenia nie zostanie dotrzymany i że nowy termin posiedzenia wyznaczono najpóźniej do dnia 23 lutego 2026 r.
W praktyce oznacza to, że rodzina, pozbawiona realnych dochodów, jest pozostawiona przez niemal rok, a potencjalnie dłużej, w stanie całkowitej niepewności co do prawa do świadczenia, które ma charakter elementarnego zabezpieczenia socjalnego. Tego rodzaju sytuacje – jak wynika z sygnałów społecznych – nie są jednostkowe. Wydłużające się terminy rozpatrywania odwołań przez wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności mogą skutkować m.in. utratą lub zawieszeniem świadczeń na wiele miesięcy, wpychaniem rodzin w ubóstwo i zadłużenie lub koniecznością rezygnacji z pracy przez opiekunów.
Taki stan rzeczy budzi poważne wątpliwości w kontekście:
- obowiązku załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, wynikającego z Kodeksu postępowania administracyjnego;
- art. 69 Konstytucji RP, który nakłada na władze publiczne obowiązek udzielania osobom z niepełnosprawnościami pomocy w zabezpieczaniu egzystencji;
- jak również zasady sprawiedliwości społecznej i ochrony najsłabszych.
Opisany przypadek z województwa mazowieckiego rodzi pytania, czy jest to problem systemowy, czy też szczególne przeciążenie tego konkretnego zespołu, oraz jakie działania podejmuje i planuje resort, aby takie sytuacje ograniczać i im zapobiegać.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Jaki jest średni czas trwania postępowania odwoławczego od dnia wpływu odwołania do wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności do dnia wydania orzeczenia, w podziale na wszystkie województwa, w latach 2023, 2024 oraz za okres styczeń–październik 2025 r.? Proszę o jednoznaczne wskazanie, jak na tle innych województw wypada województwo mazowieckie.
2. Ile spraw odwoławczych rozpatrzyły wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności w poszczególnych województwach w latach 2023–2024 oraz w okresie styczeń–październik 2025 r.? Proszę o podanie danych w podziale na województwa.
3. Jakie budżety (środki finansowe) zostały przeznaczone na funkcjonowanie powiatowych oraz wojewódzkich zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności w latach 2024-2026 (plan i wykonanie), w podziale na województwa? Ile z tych środków stanowiły wynagrodzenia?
4. Czy w resorcie prowadzone są analizy dotyczące przestrzegania terminów załatwiania spraw przez zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz w ujęciu wojewódzkim.
5. Czy ministerstwo planuje lub realizuje działania mające na celu skrócenie czasu trwania postępowań odwoławczych, w szczególności: o zwiększenie finansowania/zatrudnienia w wojewódzkich zespołach, o zaostrzenie maksymalnych ustawowych terminów rozpoznawania odwołań, o rozwój lub wdrożenie nowoczesnych narzędzi informatycznych?
6. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań przejściowych, które chroniłyby rodziny przed utratą środków do życia na czas odwołania, np.: utrzymania dotychczas przyznanego świadczenia (np. świadczenia pielęgnacyjnego) do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia odwołania, wprowadzenia mechanizmu zaliczek lub świadczeń pomostowych, uproszczenia ścieżki odwoławczej w oczywistych przypadkach?
7. Jakie działania kontrolne i nadzorcze nad funkcjonowaniem wojewódzkich i powiatowych zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności podejmuje ministerstwo oraz właściwe organy podległe lub nadzorowane (w szczególności w województwie mazowieckim)?
Mając na uwadze dramatyczne konsekwencje przewlekłości postępowań odwoławczych dla rodzin osób z niepełnosprawnościami, zwracam się z uprzejmą prośbą o szczegółową odpowiedź na powyższe pytania oraz wskazanie konkretnych działań, które ministerstwo zamierza podjąć w celu poprawy sytuacji.
Z wyrazami szacunku
Żaneta Cwalina-Śliwowska
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maja Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 7 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9739 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.634.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14002 wniesioną przez grupę posłów: Żanetę Cwalinę-
Śliwowską, Bożennę Hołownię, Maję Ewę Nowak, Barbarę Okułę, Norberta
Pietrykowskiego, Łukasza Osmalaka oraz Kamila Wnuka, w sprawie przewlekłości
postępowań odwoławczych w wojewódzkich zespołach do spraw orzekania
o niepełnosprawności, a w szczególności skutków, jakie opóźnienia te wywołują dla sytuacji
życiowej rodzin osób z niepełnosprawnościami, uprzejmie przedstawiam, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie informuję, że dane dotyczące czasu trwania postępowań nie są uśredniane, tylko
zbierane w podziale na przedziały (do 14 dni, od 15 do 30 dni oraz powyżej 31 dni). Z ich
analizy wynika, że w latach 2023–2025 utrzymywał się wysoki udział spraw
rozpatrywanych przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności
powyżej 31 dni, który wynosił 65,98% w 2023 r., 74,26% w 2024 r. i 81,44% w 2025 r.
Wskazane wartości należy interpretować z uwzględnieniem charakteru postępowania
odwoławczego, które wymaga szczegółowej analizy dokumentacji oraz ponownej oceny
stanu zdrowia.
Jednocześnie należy podkreślić, że w analizowanym okresie nastąpił istotny wzrost liczby
spraw odwoławczych – z ok. 63,4 tys. w 2023 r., do ok. 74,8 tys. w 2024 r. oraz ok. 83,1
tys. w 2025 r. Miał on w dużej mierze charakter skokowy i był częściowo związany
z zakończeniem obowiązywania przepisów wprowadzonych w okresie epidemii COVID-19,
które przewidywały automatyczne przedłużanie ważności orzeczeń. Po ich wygaśnięciu
nastąpiła kumulacja wniosków o wydanie nowych orzeczeń, co przełożyło się na
zwiększone obciążenie systemu, w tym również zwiększenie liczby postępowań
odwoławczych.
Województwo mazowieckie pozostaje regionem o największej liczbie rozpatrywanych
spraw – od ok. 7,6 tys. w 2023 r., przez 9,4 tys. w 2024 r., do ponad 10,6 tys. w 2025 r.
Skala ta wynika przede wszystkim z liczby mieszkańców oraz koncentracji spraw, co ma
bezpośredni wpływ na poziom obciążenia zespołu wojewódzkiego i czas prowadzonych
postępowań. W konsekwencji udział spraw rozpatrywanych powyżej 31 dni
w województwie mazowieckim kształtował się w latach 2023–2025 na poziomie ok. 86–
89%.
W Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych prowadzone są bieżące
analizy terminowości postępowań, które wskazują, że obserwowane wydłużenie ich czasu
było konsekwencją zwiększonego wpływu spraw do systemu. Najnowsze dane wskazują na
wyraźną poprawę sytuacji. W I kwartale 2026 r. udział spraw rozpatrywanych powyżej 31
dni w skali kraju wyniósł 51,64% (55,88% w województwie mazowieckim, przy wzroście
liczby spraw rozpatrywanych w krótszych terminach). Kontynuacja aktualnie prowadzonych
działań organizacyjnych i kadrowych, w tym zwiększanie obsady lekarzy oraz usprawnianie
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
pracy zespołów sprawi, że do końca roku udział spraw rozpatrywanych po terminie ulegnie
dalszemu ograniczeniu i będzie miał charakter marginalny.
Zwiększone obciążenie systemu miało w dużej mierze charakter przejściowy,
a podejmowane działania organizacyjne i kadrowe przynoszą wymierne efekty w postaci
poprawy terminowości rozpatrywania spraw.
Odnośnie do wysokości środków finansowych przeznaczonych na funkcjonowanie
powiatowych oraz wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności
w latach 2024–2026, w tym udziału wynagrodzeń w strukturze tych wydatków, należy
wskazać, że w ustawie budżetowej na rok 2024 zabezpieczono 461 471 tys. zł, w tym
233 516 tys. zł na działalność powiatowych zespołów oraz 227 955 tys. zł na działalność
zespołów wojewódzkich. Dodatkowo, w rezerwie celowej poz. 38, środki na
dofinansowanie zadań realizowanych przez zespoły do spraw orzekania o
niepełnosprawności, na realizację karty parkingowej i realizację legitymacji osoby
niepełnosprawnej zaplanowano 23 325 tys. zł, z czego po uruchomieniu przekazano 22 593
tys. zł na zespoły powiatowe oraz 732 tys. zł na zespoły wojewódzkie. Łącznie w 2024 r. na
funkcjonowanie systemu przeznaczono 490 391 tys. zł, z czego wydatkowano 429 442 tys.
zł (89,4% planu).
Finansowanie zespołów w 2025 r. określono w ustawie budżetowej w podziale na
województwa, przy czym wysokość środków była zróżnicowana. Przykładowo, dla
województwa mazowieckiego przewidziano kwotę 45 815 tys. zł, dla województwa
śląskiego 56 103 tys. zł, dla województwa małopolskiego 43 100 tys. zł, a dla województwa
wielkopolskiego 43 286 tys. zł. Uruchomiono też środki z rezerwy celowej poz. 38
w wysokości 12 010 906 zł, z czego 9 832 800 zł przeznaczono na zespoły powiatowe,
a 2 178 106 zł na wojewódzkie.
W ustawie budżetowej na rok 2026 przewidziano dalsze finansowanie działalności
zespołów na poziomie zbliżonym lub wyższym względem minionego roku, co potwierdza
utrzymujący się trend wzrostowy nakładów.
Należy wskazać, że wynagrodzenia stanowią kluczową i dominującą kategorię kosztów
funkcjonowania zespołów. Jednocześnie ich poziom, w szczególności w odniesieniu do
lekarzy specjalistów, pozostaje niewystarczający względem warunków rynkowych, co
powoduje trudności w pozyskiwaniu i utrzymaniu kadry, stanowiąc wyzwanie dla
sprawnego funkcjonowania systemu.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadzi się obecnie prac nad
wprowadzeniem rozwiązań polegających na utrzymaniu dotychczas przyznanych świadczeń
do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia odwołania ani nad ustanowieniem mechanizmów
zaliczek czy świadczeń pomostowych w tym zakresie. Jednocześnie należy wskazać, że
częściową ochronę ciągłości uprawnień przewiduje obowiązujący art. 6bb ustawy z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.). Przepis ten wprowadza
rozwiązanie polegające na zachowaniu ważności dotychczasowego orzeczenia
o niepełnosprawności albo stopniu niepełnosprawności do czasu wydania nowego
orzeczenia – w sytuacji, gdy osoba złożyła wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia przed
upływem ważności poprzedniego.
W praktyce oznacza to, że osoba z niepełnosprawnością nie traci ciągłości statusu osoby
niepełnosprawnej w okresie oczekiwania na nowe rozstrzygnięcie. Możliwe jest zachowanie
części uprawnień uzależnionych od posiadania ważnego orzeczenia (np. ulg czy wsparcia
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
instytucjonalnego). Rozwiązanie to ogranicza negatywne skutki wydłużającego się czasu
postępowań administracyjnych. Regulacja ta nie obejmuje jednak wszystkich świadczeń
pieniężnych, których przyznanie i wypłata zależą od spełnienia dodatkowych przesłanek
wynikających z odrębnych przepisów, w szczególności z zakresu świadczeń rodzinnych. Art.
6bb nie stanowi zatem pełnego mechanizmu przedłużenia świadczeń, lecz instrument
zapewniający ciągłość formalnego statusu prawnego.
Należy wskazać, że w systemie orzekania o niepełnosprawności nie funkcjonuje kategoria
tzw. „oczywistych przypadków”, poza wąską grupą schorzeń – zwłaszcza niektórych
rzadkich chorób genetycznych o jednolitym i dobrze udokumentowanym przebiegu – które
mogą wpływać na większą przewidywalność rozstrzygnięć. Sam fakt skierowania sprawy do
postępowania odwoławczego oznacza jednak konieczność jej ponownej, pogłębionej
analizy.
Niezależnie od powyższego działania podejmowane przez Biuro Pełnomocnika Rządu do
Spraw Osób Niepełnosprawnych koncentrują się na systemowym podnoszeniu jakości
i spójności orzecznictwa. W br. wdrożono dodatkowe szkolenia dla lekarzy oraz członków
zespołów powiatowych i wojewódzkich, celem jest ujednolicenie standardów orzekania
i ograniczenia rozbieżności w rozstrzygnięciach. W ostatnim roku odnotowano wzrost liczby
lekarzy powołanych do pracy w wojewódzkich zespołach do spraw orzekania
o niepełnosprawności, co sprzyja poprawie terminowości rozpatrywania spraw (w tym
postępowań odwoławczych).
Podejmowane działania ukierunkowane są na zapewnienie sprawnego, rzetelnego
i jednolitego systemu orzekania, co powinno ograniczać liczbę spraw wymagających
rozpatrzenia w trybie odwoławczym i skrócić czas oczekiwania na ich rozstrzygnięcie.
Nadzór nad systemem orzekania o niepełnosprawności sprawują Pełnomocnik Rządu do
Spraw Osób Niepełnosprawnych i właściwi wojewodowie. Obejmuje on kontrole planowe
i doraźne, nadzór merytoryczny oraz bieżące monitorowanie funkcjonowania systemu,
w tym analizę danych statystycznych i identyfikację obszarów wymagających interwencji.
W 2026 r. działania te zostały dodatkowo wzmocnione wdrożeniem systemowych szkoleń
dla członków zespołów orzekających - również w województwie mazowieckim. Mają one
charakter ciągły i stanowią element długofalowych działań ukierunkowanych na
zapewnienie jednolitego, przejrzystego oraz jakościowego systemu orzekania
o niepełnosprawności.
Działania te mają charakter kompleksowy i długofalowy. Ich celem jest nie tylko poprawa
terminowości postępowań, ale tez zapewnienie wysokiej jakości, spójności i przejrzystości
systemu orzekania o niepełnosprawności, który jest stale monitorowany i doskonalony,
z uwzględnieniem zarówno potrzeb osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin, jak
i uwarunkowań organizacyjnych funkcjonowania zespołów orzekających.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.634.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14002 wniesioną przez grupę posłów: Żanetę Cwalinę-
Śliwowską, Bożennę Hołownię, Maję Ewę Nowak, Barbarę Okułę, Norberta
Pietrykowskiego, Łukasza Osmalaka oraz Kamila Wnuka, w sprawie przewlekłości
postępowań odwoławczych w wojewódzkich zespołach do spraw orzekania
o niepełnosprawności, a w szczególności skutków, jakie opóźnienia te wywołują dla sytuacji
życiowej rodzin osób z niepełnosprawnościami, uprzejmie przedstawiam, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie informuję, że dane dotyczące czasu trwania postępowań nie są uśredniane, tylko
zbierane w podziale na przedziały (do 14 dni, od 15 do 30 dni oraz powyżej 31 dni). Z ich
analizy wynika, że w latach 2023–2025 utrzymywał się wysoki udział spraw
rozpatrywanych przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności
powyżej 31 dni, który wynosił 65,98% w 2023 r., 74,26% w 2024 r. i 81,44% w 2025 r.
Wskazane wartości należy interpretować z uwzględnieniem charakteru postępowania
odwoławczego, które wymaga szczegółowej analizy dokumentacji oraz ponownej oceny
stanu zdrowia.
Jednocześnie należy podkreślić, że w analizowanym okresie nastąpił istotny wzrost liczby
spraw odwoławczych – z ok. 63,4 tys. w 2023 r., do ok. 74,8 tys. w 2024 r. oraz ok. 83,1
tys. w 2025 r. Miał on w dużej mierze charakter skokowy i był częściowo związany
z zakończeniem obowiązywania przepisów wprowadzonych w okresie epidemii COVID-19,
które przewidywały automatyczne przedłużanie ważności orzeczeń. Po ich wygaśnięciu
nastąpiła kumulacja wniosków o wydanie nowych orzeczeń, co przełożyło się na
zwiększone obciążenie systemu, w tym również zwiększenie liczby postępowań
odwoławczych.
Województwo mazowieckie pozostaje regionem o największej liczbie rozpatrywanych
spraw – od ok. 7,6 tys. w 2023 r., przez 9,4 tys. w 2024 r., do ponad 10,6 tys. w 2025 r.
Skala ta wynika przede wszystkim z liczby mieszkańców oraz koncentracji spraw, co ma
bezpośredni wpływ na poziom obciążenia zespołu wojewódzkiego i czas prowadzonych
postępowań. W konsekwencji udział spraw rozpatrywanych powyżej 31 dni
w województwie mazowieckim kształtował się w latach 2023–2025 na poziomie ok. 86–
89%.
W Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych prowadzone są bieżące
analizy terminowości postępowań, które wskazują, że obserwowane wydłużenie ich czasu
było konsekwencją zwiększonego wpływu spraw do systemu. Najnowsze dane wskazują na
wyraźną poprawę sytuacji. W I kwartale 2026 r. udział spraw rozpatrywanych powyżej 31
dni w skali kraju wyniósł 51,64% (55,88% w województwie mazowieckim, przy wzroście
liczby spraw rozpatrywanych w krótszych terminach). Kontynuacja aktualnie prowadzonych
działań organizacyjnych i kadrowych, w tym zwiększanie obsady lekarzy oraz usprawnianie
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
pracy zespołów sprawi, że do końca roku udział spraw rozpatrywanych po terminie ulegnie
dalszemu ograniczeniu i będzie miał charakter marginalny.
Zwiększone obciążenie systemu miało w dużej mierze charakter przejściowy,
a podejmowane działania organizacyjne i kadrowe przynoszą wymierne efekty w postaci
poprawy terminowości rozpatrywania spraw.
Odnośnie do wysokości środków finansowych przeznaczonych na funkcjonowanie
powiatowych oraz wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności
w latach 2024–2026, w tym udziału wynagrodzeń w strukturze tych wydatków, należy
wskazać, że w ustawie budżetowej na rok 2024 zabezpieczono 461 471 tys. zł, w tym
233 516 tys. zł na działalność powiatowych zespołów oraz 227 955 tys. zł na działalność
zespołów wojewódzkich. Dodatkowo, w rezerwie celowej poz. 38, środki na
dofinansowanie zadań realizowanych przez zespoły do spraw orzekania o
niepełnosprawności, na realizację karty parkingowej i realizację legitymacji osoby
niepełnosprawnej zaplanowano 23 325 tys. zł, z czego po uruchomieniu przekazano 22 593
tys. zł na zespoły powiatowe oraz 732 tys. zł na zespoły wojewódzkie. Łącznie w 2024 r. na
funkcjonowanie systemu przeznaczono 490 391 tys. zł, z czego wydatkowano 429 442 tys.
zł (89,4% planu).
Finansowanie zespołów w 2025 r. określono w ustawie budżetowej w podziale na
województwa, przy czym wysokość środków była zróżnicowana. Przykładowo, dla
województwa mazowieckiego przewidziano kwotę 45 815 tys. zł, dla województwa
śląskiego 56 103 tys. zł, dla województwa małopolskiego 43 100 tys. zł, a dla województwa
wielkopolskiego 43 286 tys. zł. Uruchomiono też środki z rezerwy celowej poz. 38
w wysokości 12 010 906 zł, z czego 9 832 800 zł przeznaczono na zespoły powiatowe,
a 2 178 106 zł na wojewódzkie.
W ustawie budżetowej na rok 2026 przewidziano dalsze finansowanie działalności
zespołów na poziomie zbliżonym lub wyższym względem minionego roku, co potwierdza
utrzymujący się trend wzrostowy nakładów.
Należy wskazać, że wynagrodzenia stanowią kluczową i dominującą kategorię kosztów
funkcjonowania zespołów. Jednocześnie ich poziom, w szczególności w odniesieniu do
lekarzy specjalistów, pozostaje niewystarczający względem warunków rynkowych, co
powoduje trudności w pozyskiwaniu i utrzymaniu kadry, stanowiąc wyzwanie dla
sprawnego funkcjonowania systemu.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadzi się obecnie prac nad
wprowadzeniem rozwiązań polegających na utrzymaniu dotychczas przyznanych świadczeń
do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia odwołania ani nad ustanowieniem mechanizmów
zaliczek czy świadczeń pomostowych w tym zakresie. Jednocześnie należy wskazać, że
częściową ochronę ciągłości uprawnień przewiduje obowiązujący art. 6bb ustawy z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.). Przepis ten wprowadza
rozwiązanie polegające na zachowaniu ważności dotychczasowego orzeczenia
o niepełnosprawności albo stopniu niepełnosprawności do czasu wydania nowego
orzeczenia – w sytuacji, gdy osoba złożyła wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia przed
upływem ważności poprzedniego.
W praktyce oznacza to, że osoba z niepełnosprawnością nie traci ciągłości statusu osoby
niepełnosprawnej w okresie oczekiwania na nowe rozstrzygnięcie. Możliwe jest zachowanie
części uprawnień uzależnionych od posiadania ważnego orzeczenia (np. ulg czy wsparcia
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
instytucjonalnego). Rozwiązanie to ogranicza negatywne skutki wydłużającego się czasu
postępowań administracyjnych. Regulacja ta nie obejmuje jednak wszystkich świadczeń
pieniężnych, których przyznanie i wypłata zależą od spełnienia dodatkowych przesłanek
wynikających z odrębnych przepisów, w szczególności z zakresu świadczeń rodzinnych. Art.
6bb nie stanowi zatem pełnego mechanizmu przedłużenia świadczeń, lecz instrument
zapewniający ciągłość formalnego statusu prawnego.
Należy wskazać, że w systemie orzekania o niepełnosprawności nie funkcjonuje kategoria
tzw. „oczywistych przypadków”, poza wąską grupą schorzeń – zwłaszcza niektórych
rzadkich chorób genetycznych o jednolitym i dobrze udokumentowanym przebiegu – które
mogą wpływać na większą przewidywalność rozstrzygnięć. Sam fakt skierowania sprawy do
postępowania odwoławczego oznacza jednak konieczność jej ponownej, pogłębionej
analizy.
Niezależnie od powyższego działania podejmowane przez Biuro Pełnomocnika Rządu do
Spraw Osób Niepełnosprawnych koncentrują się na systemowym podnoszeniu jakości
i spójności orzecznictwa. W br. wdrożono dodatkowe szkolenia dla lekarzy oraz członków
zespołów powiatowych i wojewódzkich, celem jest ujednolicenie standardów orzekania
i ograniczenia rozbieżności w rozstrzygnięciach. W ostatnim roku odnotowano wzrost liczby
lekarzy powołanych do pracy w wojewódzkich zespołach do spraw orzekania
o niepełnosprawności, co sprzyja poprawie terminowości rozpatrywania spraw (w tym
postępowań odwoławczych).
Podejmowane działania ukierunkowane są na zapewnienie sprawnego, rzetelnego
i jednolitego systemu orzekania, co powinno ograniczać liczbę spraw wymagających
rozpatrzenia w trybie odwoławczym i skrócić czas oczekiwania na ich rozstrzygnięcie.
Nadzór nad systemem orzekania o niepełnosprawności sprawują Pełnomocnik Rządu do
Spraw Osób Niepełnosprawnych i właściwi wojewodowie. Obejmuje on kontrole planowe
i doraźne, nadzór merytoryczny oraz bieżące monitorowanie funkcjonowania systemu,
w tym analizę danych statystycznych i identyfikację obszarów wymagających interwencji.
W 2026 r. działania te zostały dodatkowo wzmocnione wdrożeniem systemowych szkoleń
dla członków zespołów orzekających - również w województwie mazowieckim. Mają one
charakter ciągły i stanowią element długofalowych działań ukierunkowanych na
zapewnienie jednolitego, przejrzystego oraz jakościowego systemu orzekania
o niepełnosprawności.
Działania te mają charakter kompleksowy i długofalowy. Ich celem jest nie tylko poprawa
terminowości postępowań, ale tez zapewnienie wysokiej jakości, spójności i przejrzystości
systemu orzekania o niepełnosprawności, który jest stale monitorowany i doskonalony,
z uwzględnieniem zarówno potrzeb osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin, jak
i uwarunkowań organizacyjnych funkcjonowania zespołów orzekających.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --