Interpelacja nr 14000
Interpelacja w sprawie ustalania podstawy obliczenia emerytury
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ustalania podstawy obliczenia emerytury
Interpelacja nr 14000
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ustalania podstawy obliczenia emerytury
Zgłaszający: Karolina Pawliczak
Data wpływu: 03-12-2025
Szanowna Pani Minister,
w imieniu interweniujących w moim biurze poselskim obywateli urodzonych w latach 1952–1955 zwracam się z niniejszą interpelacją dotyczącą ustalenia podstawy wymiaru przyznanej emerytury. Przedmiot tego zagadnienia obejmuje te osoby, które w związku z ustawą z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach zostały objęte stopniowym podnoszeniem wieku emerytalnego do 67 lat, a swoje świadczenia emerytalne uzyskały przed przywróceniem wieku emerytalnego 60/65 lat w 2017 roku.
W szczególności dotyczy to osób urodzonych w 1955 r., które – zgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie przejściowym – uzyskiwały prawo do emerytury w wieku 61 lat. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy wyliczaniu emerytury stosował jednak przepisy art. 24 ust. 1a oraz art. 26 ustawy emerytalnej, zgodnie z którymi podstawę obliczenia świadczenia stanowi dzielenie zgromadzonych składek i kapitału początkowego przez średnie dalsze trwanie życia odpowiadające wiekowi 60 lat, według tablic GUS z danego roku.
Osoby te wskazują, że rozwiązanie to okazało się dla nich rażąco niekorzystne z uwagi na niższe świadczenie, które od 2016 r. do dziś mogło powodować stratę rzędu 200–300 zł miesięcznie (po waloryzacjach).
Problem ten dotyczy kilku roczników – począwszy od osób urodzonych w 1952 r., które jako pierwsze objęto procesem wydłużania wieku emerytalnego. W opinii zainteresowanych obywatelek i obywateli rozwiązanie to narusza zasadę równego traktowania, gdyż osoby, których wiek emerytalny został „tymczasowo" podwyższony, a następnie obniżony przez ustawę z 2016 r., znalazły się w gorszej sytuacji w stosunku do osób, które przechodziły na emeryturę po przywróceniu wieku 60/65 lat.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo dostrzega problem niekorzystnego sposobu ustalania podstawy obliczenia emerytur dla osób, które przechodziły na emeryturę przed 1 października 2017 r., a których wiek emerytalny podniesiono ustawą z 2012 r.?
Czy ministerstwo planuje analizę skutków tej regulacji dla poszczególnych roczników (1952–1955), w tym rzeczywistej różnicy w wysokości świadczeń spowodowanej zastosowaniem tablic średniego dalszego trwania życia dla wieku 60 lat?
Czy resort rozważa możliwość wprowadzenia mechanizmu korekty lub ponownego przeliczenia emerytur dla osób, które w wyniku tej konstrukcji prawnej otrzymały świadczenia rażąco zaniżone w stosunku do osób przechodzących na emeryturę po 2017 r.?
Czy ministerstwo analizuje zasadność wprowadzenia przepisu umożliwiającego ponowne przeliczenie emerytury z zastosowaniem tablic dalszego trwania życia właściwych dla wieku rzeczywistego przejścia na emeryturę (np. 61 lat w przypadku rocznika 1955)?
Ilu obywateli – według szacunków ministerstwa lub ZUS – mogło zostać dotkniętych tą sytuacją w latach 2013–2017?
Czy ministerstwo prowadzi lub planuje konsultacje z ZUS oraz środowiskami emerytów w celu wypracowania rozwiązań pozwalających na usunięcie wskazanej niekorzystnej luki prawnej?
Z poważaniem
Karolina Pawliczak
Interpelacja nr 14000
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ustalania podstawy obliczenia emerytury
Zgłaszający: Karolina Pawliczak
Data wpływu: 03-12-2025
Szanowna Pani Minister,
w imieniu interweniujących w moim biurze poselskim obywateli urodzonych w latach 1952–1955 zwracam się z niniejszą interpelacją dotyczącą ustalenia podstawy wymiaru przyznanej emerytury. Przedmiot tego zagadnienia obejmuje te osoby, które w związku z ustawą z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach zostały objęte stopniowym podnoszeniem wieku emerytalnego do 67 lat, a swoje świadczenia emerytalne uzyskały przed przywróceniem wieku emerytalnego 60/65 lat w 2017 roku.
W szczególności dotyczy to osób urodzonych w 1955 r., które – zgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie przejściowym – uzyskiwały prawo do emerytury w wieku 61 lat. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy wyliczaniu emerytury stosował jednak przepisy art. 24 ust. 1a oraz art. 26 ustawy emerytalnej, zgodnie z którymi podstawę obliczenia świadczenia stanowi dzielenie zgromadzonych składek i kapitału początkowego przez średnie dalsze trwanie życia odpowiadające wiekowi 60 lat, według tablic GUS z danego roku.
Osoby te wskazują, że rozwiązanie to okazało się dla nich rażąco niekorzystne z uwagi na niższe świadczenie, które od 2016 r. do dziś mogło powodować stratę rzędu 200–300 zł miesięcznie (po waloryzacjach).
Problem ten dotyczy kilku roczników – począwszy od osób urodzonych w 1952 r., które jako pierwsze objęto procesem wydłużania wieku emerytalnego. W opinii zainteresowanych obywatelek i obywateli rozwiązanie to narusza zasadę równego traktowania, gdyż osoby, których wiek emerytalny został „tymczasowo" podwyższony, a następnie obniżony przez ustawę z 2016 r., znalazły się w gorszej sytuacji w stosunku do osób, które przechodziły na emeryturę po przywróceniu wieku 60/65 lat.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo dostrzega problem niekorzystnego sposobu ustalania podstawy obliczenia emerytur dla osób, które przechodziły na emeryturę przed 1 października 2017 r., a których wiek emerytalny podniesiono ustawą z 2012 r.?
Czy ministerstwo planuje analizę skutków tej regulacji dla poszczególnych roczników (1952–1955), w tym rzeczywistej różnicy w wysokości świadczeń spowodowanej zastosowaniem tablic średniego dalszego trwania życia dla wieku 60 lat?
Czy resort rozważa możliwość wprowadzenia mechanizmu korekty lub ponownego przeliczenia emerytur dla osób, które w wyniku tej konstrukcji prawnej otrzymały świadczenia rażąco zaniżone w stosunku do osób przechodzących na emeryturę po 2017 r.?
Czy ministerstwo analizuje zasadność wprowadzenia przepisu umożliwiającego ponowne przeliczenie emerytury z zastosowaniem tablic dalszego trwania życia właściwych dla wieku rzeczywistego przejścia na emeryturę (np. 61 lat w przypadku rocznika 1955)?
Ilu obywateli – według szacunków ministerstwa lub ZUS – mogło zostać dotkniętych tą sytuacją w latach 2013–2017?
Czy ministerstwo prowadzi lub planuje konsultacje z ZUS oraz środowiskami emerytów w celu wypracowania rozwiązań pozwalających na usunięcie wskazanej niekorzystnej luki prawnej?
Z poważaniem
Karolina Pawliczak
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
12
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5517 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.635.2025
Warszawa, /-elektroniczny znacznik czasu-/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14000, Pani Posłanki Karoliny Pawliczak, w sprawie
ustalania podstawy obliczenia emerytury, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na mocy przepisów ustawy z dnia 11 maja 2012 r. zmieniającej ustawę emerytalną,
począwszy od 1 stycznia 2013 r., wiek emerytalny ulegał stopniowemu podwyższeniu –
docelowo do 67 lat. Sam mechanizm obliczania emerytur dla ubezpieczonych objętych
wydłużonym wiekiem emerytalnym pozostał bez zmian. Podstawa obliczenia emerytury
przyznanej w wydłużonym wieku emerytalnym była dzielona przez średnie dalsze trwanie
życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego,
ustalone według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o
emeryturę (lub w dniu, od którego została przyznana emerytura).
Ustawodawca 1 maja 2015 r. wprowadził do ustawy emerytalnej przepis art. 26 ust. 6, który
stworzył możliwość wariantowego stosowania tablic średniego dalszego trwania życia.
Zgodnie z nim, przy obliczaniu emerytury średnie dalsze trwanie życia mogło być ustalone
z zastosowaniem tablicy dalszego trwania życia obowiązującej w dniu, w którym
ubezpieczony osiągnął wydłużony wiek emerytalny – jeżeli było to dla niego bardziej
korzystne niż zastosowanie tablic obowiązujących w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę.
1 października 2017 r. weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy emerytalnej, obniżająca
wiek emerytalny do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Ustawa zmieniająca z dnia 16
listopada 2016 r. nadała również nowe brzmienie art. 26 ust. 6 ustawy emerytalnej. Od
1 października 2017 r., jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego, do ustalenia
wysokości emerytury stosuje się tablice trwania życia obowiązujące w dniu, w którym
ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
Osoby, które po 30 września 2017 r. zgłosiły wniosek o emeryturę z tytułu osiągnięcia
wieku emerytalnego - odpowiednio 60 i 65 lat dla kobiet i mężczyzn - i nie ukończyły przed
1 października 2017 r. podwyższonego wieku emerytalnego, mają prawo do wariantowego
obliczenia emerytury poprzez zastosowanie średniego dalszego trwania życia dla wieku
przejścia na emeryturę według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia
wniosku o emeryturę lub osiągniecia wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę,
jeżeli jest to dla nich korzystniejsze.
Natomiast osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., które przed 1 października 2017 r.
osiągnęły podwyższony wiek emerytalny, mają prawo do wariantowego obliczenia
emerytury poprzez zastosowanie średniego dalszego trwania życia dla wieku przejścia na
emeryturę według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku
o emeryturę lub osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego albo osiągnięcia wieku
emerytalnego wynoszącego 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny, w zależności od tego,
co jest dla nich korzystniejsze.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Osoby, które przeszły na emeryturę przed 1 października 2017 r. w wydłużonym wieku
emerytalnym i obliczono im ją przy zastosowaniu średniego dalszego trwania życia dla wieku
przejścia na emeryturę według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia
wniosku o emeryturę lub osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego, mogą wystąpić
o ponowne obliczenie emerytury przy zastosowaniu średniego dalszego trwania życia dla
wieku przejścia na emeryturę według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu osiągnięcia
wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę, jeżeli jest to dla nich korzystniejsze.
Należy podkreślić, że jak już wskazano wysokość emerytury według nowych zasad zależna
jest m in. od kwoty zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne, opłaconych po
31 grudnia 1998 r. Dłuższa aktywność zawodowa - będąca w zakresie wskazanym
w interpelacji efektem wydłużenia wieku emerytalnego - a tym samym dalsze opłacanie
składek emerytalnych powoduje, że wzrasta kwota składek zapisanych na indywidualnym
koncie ubezpieczonego. Dodatkowo kwota kapitału początkowego i składek zapisanych na
indywidualnym koncie ubezpieczonego wzrasta wskutek kolejnych waloryzacji.
Ubezpieczonemu, który zdecyduje się przejść na emeryturę w późniejszym wieku, do
obliczenia podstawy wymiaru emerytury, ZUS przyjmie zatem wyższy kapitał początkowy
i wyższą kwotę składek, a ulegnie obniżeniu średnie dalsze trwanie życia - w stosunku do
osiągniętego przez ubezpieczonego powszechnego - przez które ZUS dzieli podstawę
obliczenia emerytury.
Osoby, które przeszły w późniejszym wieku na emeryturę są więc de facto beneficjentami
przyjętej formuły wyliczenia świadczenia.
Mając powyższe na względzie uprzejmie informuję, że przyjęte rozwiązania wynikają
z reformy ubezpieczeń społecznych, są z nią zgodne i właściwie regulują poruszoną
w wystąpieniu Pani Posłanki tematykę. W związku z tym w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace legislacyjne w kierunku wskazanym
w interpelacji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.635.2025
Warszawa, /-elektroniczny znacznik czasu-/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14000, Pani Posłanki Karoliny Pawliczak, w sprawie
ustalania podstawy obliczenia emerytury, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na mocy przepisów ustawy z dnia 11 maja 2012 r. zmieniającej ustawę emerytalną,
począwszy od 1 stycznia 2013 r., wiek emerytalny ulegał stopniowemu podwyższeniu –
docelowo do 67 lat. Sam mechanizm obliczania emerytur dla ubezpieczonych objętych
wydłużonym wiekiem emerytalnym pozostał bez zmian. Podstawa obliczenia emerytury
przyznanej w wydłużonym wieku emerytalnym była dzielona przez średnie dalsze trwanie
życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego,
ustalone według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o
emeryturę (lub w dniu, od którego została przyznana emerytura).
Ustawodawca 1 maja 2015 r. wprowadził do ustawy emerytalnej przepis art. 26 ust. 6, który
stworzył możliwość wariantowego stosowania tablic średniego dalszego trwania życia.
Zgodnie z nim, przy obliczaniu emerytury średnie dalsze trwanie życia mogło być ustalone
z zastosowaniem tablicy dalszego trwania życia obowiązującej w dniu, w którym
ubezpieczony osiągnął wydłużony wiek emerytalny – jeżeli było to dla niego bardziej
korzystne niż zastosowanie tablic obowiązujących w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę.
1 października 2017 r. weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy emerytalnej, obniżająca
wiek emerytalny do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Ustawa zmieniająca z dnia 16
listopada 2016 r. nadała również nowe brzmienie art. 26 ust. 6 ustawy emerytalnej. Od
1 października 2017 r., jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego, do ustalenia
wysokości emerytury stosuje się tablice trwania życia obowiązujące w dniu, w którym
ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
Osoby, które po 30 września 2017 r. zgłosiły wniosek o emeryturę z tytułu osiągnięcia
wieku emerytalnego - odpowiednio 60 i 65 lat dla kobiet i mężczyzn - i nie ukończyły przed
1 października 2017 r. podwyższonego wieku emerytalnego, mają prawo do wariantowego
obliczenia emerytury poprzez zastosowanie średniego dalszego trwania życia dla wieku
przejścia na emeryturę według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia
wniosku o emeryturę lub osiągniecia wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę,
jeżeli jest to dla nich korzystniejsze.
Natomiast osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., które przed 1 października 2017 r.
osiągnęły podwyższony wiek emerytalny, mają prawo do wariantowego obliczenia
emerytury poprzez zastosowanie średniego dalszego trwania życia dla wieku przejścia na
emeryturę według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku
o emeryturę lub osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego albo osiągnięcia wieku
emerytalnego wynoszącego 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny, w zależności od tego,
co jest dla nich korzystniejsze.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Osoby, które przeszły na emeryturę przed 1 października 2017 r. w wydłużonym wieku
emerytalnym i obliczono im ją przy zastosowaniu średniego dalszego trwania życia dla wieku
przejścia na emeryturę według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia
wniosku o emeryturę lub osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego, mogą wystąpić
o ponowne obliczenie emerytury przy zastosowaniu średniego dalszego trwania życia dla
wieku przejścia na emeryturę według tablicy trwania życia obowiązującej w dniu osiągnięcia
wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę, jeżeli jest to dla nich korzystniejsze.
Należy podkreślić, że jak już wskazano wysokość emerytury według nowych zasad zależna
jest m in. od kwoty zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne, opłaconych po
31 grudnia 1998 r. Dłuższa aktywność zawodowa - będąca w zakresie wskazanym
w interpelacji efektem wydłużenia wieku emerytalnego - a tym samym dalsze opłacanie
składek emerytalnych powoduje, że wzrasta kwota składek zapisanych na indywidualnym
koncie ubezpieczonego. Dodatkowo kwota kapitału początkowego i składek zapisanych na
indywidualnym koncie ubezpieczonego wzrasta wskutek kolejnych waloryzacji.
Ubezpieczonemu, który zdecyduje się przejść na emeryturę w późniejszym wieku, do
obliczenia podstawy wymiaru emerytury, ZUS przyjmie zatem wyższy kapitał początkowy
i wyższą kwotę składek, a ulegnie obniżeniu średnie dalsze trwanie życia - w stosunku do
osiągniętego przez ubezpieczonego powszechnego - przez które ZUS dzieli podstawę
obliczenia emerytury.
Osoby, które przeszły w późniejszym wieku na emeryturę są więc de facto beneficjentami
przyjętej formuły wyliczenia świadczenia.
Mając powyższe na względzie uprzejmie informuję, że przyjęte rozwiązania wynikają
z reformy ubezpieczeń społecznych, są z nią zgodne i właściwie regulują poruszoną
w wystąpieniu Pani Posłanki tematykę. W związku z tym w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace legislacyjne w kierunku wskazanym
w interpelacji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --