Interpelacja nr 13999
Interpelacja w sprawie stosowania przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wobec przedsiębiorców
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie stosowania przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wobec przedsiębiorców
Interpelacja nr 13999
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie stosowania przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wobec przedsiębiorców
Zgłaszający: Artur Daniel Gierada
Data wpływu: 03-12-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku ze stosowaniem przepisów ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2018 r. poz. 723) zwracam się do Pana Ministra z interpelacją dotyczącą praktycznych skutków tej regulacji dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.
Ustawa, realizując ważny cel w postaci przeciwdziałania przestępczości gospodarczej oraz finansowaniu terroryzmu, nakłada bardzo daleko idące obowiązki na tzw. instytucje obowiązane – w szczególności banki i inne instytucje finansowe – a pośrednio dotyka szerokiego kręgu przedsiębiorców, którzy są ich klientami. W praktyce to właśnie banki, powołując się na przepisy przedmiotowej ustawy, dokonują oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu po stronie swoich klientów oraz decydują o stosowaniu środków takich jak odmowa nawiązania stosunków gospodarczych, wypowiedzenie umów, zaostrzone procedury weryfikacyjne czy blokowanie transakcji.
Z informacji napływających z rynku wynika, że praktyka stosowania przepisów ustawy przez instytucje obowiązane – w szczególności banki – bywa postrzegana przez przedsiębiorców jako arbitralna, nadmiernie restrykcyjna i nieproporcjonalna, a niekiedy wręcz prowadzi do faktycznego uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej (np. poprzez wypowiedzenie umów rachunku bankowego bez jasnego uzasadnienia, wielomiesięczne blokady operacji płatniczych, odmowę świadczenia podstawowych usług). Działania te często powołują się na „ryzyko AML” lub bliżej nieokreślone „sygnały” czy „zalecenia” o charakterze analitycznym, przy czym dla przedsiębiorcy brak jest przejrzystości co do podstaw podjętych decyzji oraz realnych instrumentów skutecznego zakwestionowania ich zasadności.
Jednocześnie ustawa – oprócz kilku wąsko zakreślonych przypadków, takich jak zażalenie na postanowienie w przedmiocie wstrzymania transakcji lub blokady rachunku czy odwołanie od decyzji w sprawie wpisu na listę osób i podmiotów, wobec których stosuje się szczególne środki ograniczające – nie przewiduje odrębnych, dedykowanych środków ochrony prawnej przedsiębiorcy wobec szeregu działań o charakterze analitycznym i informacyjnym, podejmowanych przez generalnego inspektora informacji finansowej oraz instytucje obowiązane na podstawie ich ocen ryzyka. W praktyce może to prowadzić do sytuacji, w której firma doznaje bardzo poważnych konsekwencji gospodarczych (utrata rachunków, kontrahentów, zdolności operacyjnej), bez możliwości poznania przyczyn i zakwestionowania przesłanek, na których oparto daną kwalifikację ryzyka.
Rodzi to poważne pytania o zachowanie konstytucyjnie gwarantowanej wolności działalności gospodarczej (art. 20 i 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz o proporcjonalność ingerencji państwa i instytucji obowiązanych w sferę praw podmiotów gospodarczych, a także o istnienie mechanizmów chroniących przedsiębiorców przed nadużyciami lub nadmiernie rygorystycznym, „asekuracyjnym” stosowaniem przepisów ustawy AML.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie działania podejmuje generalny inspektor informacji finansowej, aby realizując zadania określone w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, zapewnić jednocześnie poszanowanie konstytucyjnej zasady wolności działalności gospodarczej oraz zasady proporcjonalności ingerencji w prawa przedsiębiorców? Czy w Ministerstwie Finansów oraz w biurze GIIF funkcjonują wewnętrzne wytyczne lub standardy służące równoważeniu celu bezpieczeństwa finansowego państwa z ochroną swobody działalności gospodarczej? Czy prowadzone są przeglądy skutków regulacji AML z perspektywy obciążeń i ryzyka dla legalnie działających podmiotów gospodarczych?
Jakie mechanizmy ochrony przedsiębiorców przed arbitralnym traktowaniem ze strony organów państwa (w szczególności generalnego inspektora informacji finansowej oraz prokuratury) uważa ministerstwo za realnie dostępne w obecnym stanie prawnym? Czy w ocenie ministerstwa obecne środki zaskarżenia (w tym zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu transakcji lub blokadzie rachunku oraz odwołania w sprawach szczególnych środków ograniczających) zapewniają wystarczający standard ochrony prawnej przedsiębiorców, czy też dostrzegane są w tym obszarze luki wymagające interwencji ustawodawczej? Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie dodatkowych gwarancji proceduralnych (np. obowiązek zawiadomienia o objęciu podmiotu podwyższonym poziomem ryzyka, prawo do wyjaśnień i stanowiska, procedury „rehabilitacji” podmiotu po wyjaśnieniu wątpliwości)?
Czy generalny inspektor informacji finansowej prowadzi jakiekolwiek rejestry, wykazy lub bazy danych podmiotów uznanych za podejrzane albo objęte podwyższonym ryzykiem AML, w tym tzw. listy obserwacyjne, listy podmiotów „wysokiego ryzyka” czy inne zbiory danych wykorzystywane w analizie transakcji i w komunikacji z instytucjami obowiązanymi?
Czy generalny inspektor informacji finansowej kieruje do instytucji obowiązanych systemowe instrukcje, sygnały analityczne lub rekomendacje dotyczące określonych branż, sektorów lub grup przedsiębiorstw, w których ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu uznawane jest za podwyższone? Jeżeli tak, w jakiej formie są one przekazywane (akty o charakterze ogólnym, zalecenia, komunikaty, wytyczne, tzw. sygnały analityczne), czy są publikowane oraz na jakiej podstawie prawnej się opierają? Czy ministerstwo monitoruje, w jaki sposób tego rodzaju sygnały lub rekomendacje przekładają się na praktykę banków i innych instytucji obowiązanych wobec konkretnych przedsiębiorców (np. częstsze wypowiedzenia umów, blokady rachunków, odmowy świadczenia usług)? Czy prowadzone są analizy ryzyka „nadregulacji” i zjawiska tzw. de-riskingu, polegającego na wycofywaniu obsługi całych branż lub kategorii klientów jako „zbyt ryzykownych”, oraz czy rozważane są mechanizmy przeciwdziałające takim praktykom?
Czy Ministerstwo Finansów planuje podjęcie prac legislacyjnych lub regulacyjnych mających na celu:
doprecyzowanie zasad komunikacji GIIF z instytucjami obowiązanymi tak, aby minimalizować ryzyko arbitralnego i nieproporcjonalnego traktowania legalnie działających przedsiębiorców,
wprowadzenie bardziej przejrzystych mechanizmów informowania przedsiębiorców o przyczynach zakwalifikowania ich działalności jako podwyższonego ryzyka AML oraz zapewnienie im realnych, skutecznych środków ochrony prawnej,
wzmocnienie nadzoru nad praktyką stosowania ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu przez banki i inne instytucje obowiązane, w szczególności w kontekście wypowiadania umów rachunków bankowych, blokowania środków oraz odmowy świadczenia usług?
Mając na uwadze przedstawione wyżej wątpliwości oraz kluczowe znaczenie skutecznego przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, pragnę podkreślić, że równie istotne jest zapewnienie przedsiębiorcom stabilnych i przewidywalnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej, zgodnie z zasadą społecznej gospodarki rynkowej oraz zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Praktyka stosowania przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w szczególności w zakresie działań generalnego inspektora informacji finansowej oraz instytucji obowiązanych, ma bezpośredni wpływ nie tylko na sytuację konkretnych podmiotów gospodarczych, lecz także na pewność i bezpieczeństwo obrotu gospodarczego jako całości. Z tego względu kwestie poruszone w niniejszej interpelacji mają niewątpliwie charakter ważnego interesu społecznego – dotyczą bowiem równoważenia potrzeby ochrony bezpieczeństwa finansowego państwa z koniecznością zagwarantowania przedsiębiorcom ochrony przed nadmiernymi, arbitralnymi i nieprzejrzystymi działaniami organów publicznych.
Łączę wyrazy szacunku
Artur Gierada
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 13999
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie stosowania przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wobec przedsiębiorców
Zgłaszający: Artur Daniel Gierada
Data wpływu: 03-12-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku ze stosowaniem przepisów ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2018 r. poz. 723) zwracam się do Pana Ministra z interpelacją dotyczącą praktycznych skutków tej regulacji dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.
Ustawa, realizując ważny cel w postaci przeciwdziałania przestępczości gospodarczej oraz finansowaniu terroryzmu, nakłada bardzo daleko idące obowiązki na tzw. instytucje obowiązane – w szczególności banki i inne instytucje finansowe – a pośrednio dotyka szerokiego kręgu przedsiębiorców, którzy są ich klientami. W praktyce to właśnie banki, powołując się na przepisy przedmiotowej ustawy, dokonują oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu po stronie swoich klientów oraz decydują o stosowaniu środków takich jak odmowa nawiązania stosunków gospodarczych, wypowiedzenie umów, zaostrzone procedury weryfikacyjne czy blokowanie transakcji.
Z informacji napływających z rynku wynika, że praktyka stosowania przepisów ustawy przez instytucje obowiązane – w szczególności banki – bywa postrzegana przez przedsiębiorców jako arbitralna, nadmiernie restrykcyjna i nieproporcjonalna, a niekiedy wręcz prowadzi do faktycznego uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej (np. poprzez wypowiedzenie umów rachunku bankowego bez jasnego uzasadnienia, wielomiesięczne blokady operacji płatniczych, odmowę świadczenia podstawowych usług). Działania te często powołują się na „ryzyko AML” lub bliżej nieokreślone „sygnały” czy „zalecenia” o charakterze analitycznym, przy czym dla przedsiębiorcy brak jest przejrzystości co do podstaw podjętych decyzji oraz realnych instrumentów skutecznego zakwestionowania ich zasadności.
Jednocześnie ustawa – oprócz kilku wąsko zakreślonych przypadków, takich jak zażalenie na postanowienie w przedmiocie wstrzymania transakcji lub blokady rachunku czy odwołanie od decyzji w sprawie wpisu na listę osób i podmiotów, wobec których stosuje się szczególne środki ograniczające – nie przewiduje odrębnych, dedykowanych środków ochrony prawnej przedsiębiorcy wobec szeregu działań o charakterze analitycznym i informacyjnym, podejmowanych przez generalnego inspektora informacji finansowej oraz instytucje obowiązane na podstawie ich ocen ryzyka. W praktyce może to prowadzić do sytuacji, w której firma doznaje bardzo poważnych konsekwencji gospodarczych (utrata rachunków, kontrahentów, zdolności operacyjnej), bez możliwości poznania przyczyn i zakwestionowania przesłanek, na których oparto daną kwalifikację ryzyka.
Rodzi to poważne pytania o zachowanie konstytucyjnie gwarantowanej wolności działalności gospodarczej (art. 20 i 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz o proporcjonalność ingerencji państwa i instytucji obowiązanych w sferę praw podmiotów gospodarczych, a także o istnienie mechanizmów chroniących przedsiębiorców przed nadużyciami lub nadmiernie rygorystycznym, „asekuracyjnym” stosowaniem przepisów ustawy AML.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie działania podejmuje generalny inspektor informacji finansowej, aby realizując zadania określone w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, zapewnić jednocześnie poszanowanie konstytucyjnej zasady wolności działalności gospodarczej oraz zasady proporcjonalności ingerencji w prawa przedsiębiorców? Czy w Ministerstwie Finansów oraz w biurze GIIF funkcjonują wewnętrzne wytyczne lub standardy służące równoważeniu celu bezpieczeństwa finansowego państwa z ochroną swobody działalności gospodarczej? Czy prowadzone są przeglądy skutków regulacji AML z perspektywy obciążeń i ryzyka dla legalnie działających podmiotów gospodarczych?
Jakie mechanizmy ochrony przedsiębiorców przed arbitralnym traktowaniem ze strony organów państwa (w szczególności generalnego inspektora informacji finansowej oraz prokuratury) uważa ministerstwo za realnie dostępne w obecnym stanie prawnym? Czy w ocenie ministerstwa obecne środki zaskarżenia (w tym zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu transakcji lub blokadzie rachunku oraz odwołania w sprawach szczególnych środków ograniczających) zapewniają wystarczający standard ochrony prawnej przedsiębiorców, czy też dostrzegane są w tym obszarze luki wymagające interwencji ustawodawczej? Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie dodatkowych gwarancji proceduralnych (np. obowiązek zawiadomienia o objęciu podmiotu podwyższonym poziomem ryzyka, prawo do wyjaśnień i stanowiska, procedury „rehabilitacji” podmiotu po wyjaśnieniu wątpliwości)?
Czy generalny inspektor informacji finansowej prowadzi jakiekolwiek rejestry, wykazy lub bazy danych podmiotów uznanych za podejrzane albo objęte podwyższonym ryzykiem AML, w tym tzw. listy obserwacyjne, listy podmiotów „wysokiego ryzyka” czy inne zbiory danych wykorzystywane w analizie transakcji i w komunikacji z instytucjami obowiązanymi?
Czy generalny inspektor informacji finansowej kieruje do instytucji obowiązanych systemowe instrukcje, sygnały analityczne lub rekomendacje dotyczące określonych branż, sektorów lub grup przedsiębiorstw, w których ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu uznawane jest za podwyższone? Jeżeli tak, w jakiej formie są one przekazywane (akty o charakterze ogólnym, zalecenia, komunikaty, wytyczne, tzw. sygnały analityczne), czy są publikowane oraz na jakiej podstawie prawnej się opierają? Czy ministerstwo monitoruje, w jaki sposób tego rodzaju sygnały lub rekomendacje przekładają się na praktykę banków i innych instytucji obowiązanych wobec konkretnych przedsiębiorców (np. częstsze wypowiedzenia umów, blokady rachunków, odmowy świadczenia usług)? Czy prowadzone są analizy ryzyka „nadregulacji” i zjawiska tzw. de-riskingu, polegającego na wycofywaniu obsługi całych branż lub kategorii klientów jako „zbyt ryzykownych”, oraz czy rozważane są mechanizmy przeciwdziałające takim praktykom?
Czy Ministerstwo Finansów planuje podjęcie prac legislacyjnych lub regulacyjnych mających na celu:
doprecyzowanie zasad komunikacji GIIF z instytucjami obowiązanymi tak, aby minimalizować ryzyko arbitralnego i nieproporcjonalnego traktowania legalnie działających przedsiębiorców,
wprowadzenie bardziej przejrzystych mechanizmów informowania przedsiębiorców o przyczynach zakwalifikowania ich działalności jako podwyższonego ryzyka AML oraz zapewnienie im realnych, skutecznych środków ochrony prawnej,
wzmocnienie nadzoru nad praktyką stosowania ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu przez banki i inne instytucje obowiązane, w szczególności w kontekście wypowiadania umów rachunków bankowych, blokowania środków oraz odmowy świadczenia usług?
Mając na uwadze przedstawione wyżej wątpliwości oraz kluczowe znaczenie skutecznego przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, pragnę podkreślić, że równie istotne jest zapewnienie przedsiębiorcom stabilnych i przewidywalnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej, zgodnie z zasadą społecznej gospodarki rynkowej oraz zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Praktyka stosowania przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w szczególności w zakresie działań generalnego inspektora informacji finansowej oraz instytucji obowiązanych, ma bezpośredni wpływ nie tylko na sytuację konkretnych podmiotów gospodarczych, lecz także na pewność i bezpieczeństwo obrotu gospodarczego jako całości. Z tego względu kwestie poruszone w niniejszej interpelacji mają niewątpliwie charakter ważnego interesu społecznego – dotyczą bowiem równoważenia potrzeby ochrony bezpieczeństwa finansowego państwa z koniecznością zagwarantowania przedsiębiorcom ochrony przed nadmiernymi, arbitralnymi i nieprzejrzystymi działaniami organów publicznych.
Łączę wyrazy szacunku
Artur Gierada
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
1.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15923 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 9 stycznia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 13999
Znak sprawy: IF9.054.10.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13999 uprzejmie przedstawiam poniższe
stanowisko. Interpelacja dotyczy stosowania wobec przedsiębiorców przepisów
ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu (dalej u.o.p.p.p.f.t.).
W interpelacji przedstawiono następujące pytania:
1. Jakie działania podejmuje Generalny Inspektor Informacji Finansowej, aby
realizując zadania określone w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu, zapewnić jednocześnie poszanowanie konstytucyjnej zasady
wolności działalności gospodarczej oraz zasady proporcjonalności ingerencji w prawa
przedsiębiorców?
Odpowiedź. Zauważyć należy, że przepisy u.o.p.p.p.f.t. stanowią implementację
prawa europejskiego i standardów międzynarodowych. Wymienione normy
prawne były tworzone z uwzględnieniem zasady wolności gospodarczej oraz
z uwzględnieniem praw przedsiębiorców. W konsekwencji stwierdzić należy, że
jeżeli są prawidłowo stosowane przez instytucje obowiązane to nie powinny
skutkować nadmiernymi obciążeniami. Instytucje obowiązane muszą natomiast
stosować przepisy ustawy w sposób rzetelny, co oznacza przede wszystkim
wprowadzanie procedur odpowiednich do rozmiaru i typu prowadzonej działalności
wraz z uwzględnieniem cech klienta instytucji.
Podczas prac nad regulacjami krajowym kierowano się zasadą proporcjonalności
oraz unikano wprowadzania regulacji wykraczających poza minimum wynikające
z przepisów prawa europejskiego.
Obecnie GIIF na bieżąco analizuje potrzeby przedsiębiorców, a przedstawiciele tej
jednostki biorą udział w licznych konferencjach i spotkaniach poświęconych
działalności gospodarczej.
-- 1 of 6 --
2/6
1.a. Czy w Ministerstwie Finansów oraz w biurze GIIF funkcjonują wewnętrzne
wytyczne lub standardy służące równoważeniu celu bezpieczeństwa finansowego
państwa z ochroną swobody działalności gospodarczej?
Odpowiedź. Organ administracji publicznej musi działać na podstawie i w granicach
prawa tzn. musi działać z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady legalizmu.
W konsekwencji w tak istotnej kwestii, jak prawa przedsiębiorców oraz swoboda
działalności gospodarczej zasady postępowania organu administracji publicznej
musi wyznaczać ustawa. Tego rodzaju kwestie nie powinny być regulowane przez
dokumenty wewnętrzne organu.
Powyższa zasada ma bezpośrednie przełożenia na działalność GIIF. Przewidziano
bowiem ustawowy katalog zadań GIIF, który został zawarty w art. 12 u.o.p.p.p.f.t. W
kontekście proporcjonalności działań podstawowe znaczenie ma pkt 1 tego
przepisu, który stanowi, że do zadań GIIF należy analizowanie informacji
dotyczących wartości majątkowych, co do których Generalny Inspektor powziął
podejrzenie, że mają one związek z przestępstwem prania pieniędzy lub
finansowania terroryzmu.
Podkreślić należy, że jest to przepis stawiający wyraźne ustawowe granice
działaniom GIIF. Uzależnił je bowiem od powziętego podejrzenia. Przedsiębiorcy nie
są zatem automatycznie poddawani dodatkowym trudnościom i obowiązkom,
wynikającym z czynności analitycznych GIIF. Nie stają się również automatycznie
podmiotami, wobec których prowadzi się szczególne działania analityczne.
Działania GIIF muszą opierać się na odpowiednim zasobie informacji, który będzie
stanowił ich rzetelne i pełne uzasadnienie. Działania te są proporcjonalne, gdyż
podlegają ustawowym ograniczeniom, o czym świadczą chociażby ograniczenie
obowiązku przechowywania dokumentacji (art. 49 u.o.p.p.p.f.t.) oraz ograniczenie
możliwości publikacji przez GIIF informacji dotyczących podmiotu gospodarczego
(art. 152 ust. 3 i 4 u.o.p.p.p.f.t).
1.b. Czy prowadzone są przeglądy skutków regulacji AML z perspektywy obciążeń
i ryzyka dla legalnie działających podmiotów gospodarczych?
Odpowiedź. Każda regulacja z zakresu AML przed jej przyjęciem podlega
odpowiednim analizom. W związku z powyższym przygotowuje się Ocenę Skutków
Regulacji i załącza się ją do projektowanych przepisów. Wyniki analizy zawartej w
OSR są publicznie dostępne na stronie Rządowego Centrum Legislacji w zakładce
dotyczącej rządowego procesu legislacyjnego, po wpisaniu nazwy odpowiedniego
przedłożenia legislacyjnego.
Jednocześnie problemy wynikające ze stosowania regulacji z zakresu AML są na
bieżąco monitorowane przez organizacje międzynarodowe. Pozytywnym
przykładem w tym zakresie są wytyczne FATF w zakresie włączania finansowego.
Wytyczne mają na celu wspieranie krajów oraz sektora prywatnego we
wprowadzaniu większej liczby osób do sektora finansowego poprzez
proporcjonalne i oparte na ryzyku podejście do zwalczania nielegalnych działań1.
1 https://www.gov.pl/web/finanse/publikacje-fatf
-- 2 of 6 --
3/6
2. Jakie mechanizmy ochrony przedsiębiorców przed arbitralnym traktowaniem
ze strony organów państwa (w szczególności Generalnego Inspektora Informacji
Finansowej oraz prokuratury) uważa Ministerstwo za realnie dostępne w obecnym stanie
prawnym?
Odpowiedź. Dla przedsiębiorcy dostępne są wszystkie mechanizmy przewidziane
przez obowiązujące przepisy prawa. Dotyczy to zarówno przepisów u.o.p.p.p.f.t., jak
również odpowiednich gwarancji procesowych przewidzianych przez ustawę –
Kodeks postępowania karnego.
Przedsiębiorcy przysługuje prawo do obrony w ewentualnym postępowaniu
karnym. Może również uzyskać status pokrzywdzonego, dochodzić roszczeń oraz
chronić informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Zatem zarówno działania
GIIF, jak również ewentualne późniejsze działania prokuratury nie są działaniami
arbitralnymi.
Tytułem przykładu wskazać można na art. 86 u.o.p.p.p.f.t., który zakłada
informowanie przez instytucję obowiązaną o „uzasadnionym” podejrzeniu prania
pieniędzy (a zatem nie w każdym przypadku) oraz kolejne przepisy tej jednostki
redakcyjnej, które stanowią o ograniczeniach w blokowaniu transakcji. Również
prokurator może przedłużyć blokadę tylko na oznaczony czas. Szczegółowa ocena
sytuacji przedsiębiorcy w ewentualnym postępowaniu karnym leży poza zakresem
właściwości Ministra Finansów i Gospodarki. Jednakże również w tym przypadku
będą obowiązywały stosowne gwarancje i możliwości procesowe, w tym prawo do
obrony, możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, możliwość
podważenia decyzji prokuratora w przewidzianym przez prawo trybie.
2. a. Czy w ocenie Ministerstwa obecne środki zaskarżenia (w tym zażalenie na
postanowienie o wstrzymaniu transakcji lub blokadzie rachunku oraz odwołania w
sprawach szczególnych środków ograniczających) zapewniają wystarczający standard
ochrony prawnej przedsiębiorców, czy też dostrzegane są w tym obszarze luki wymagające
interwencji ustawodawczej?
Odpowiedź. Wskazane środki zaskarżenia należy obecnie ocenić jako
wystarczające. Pozwalają one na skuteczne zablokowanie środków, ale z drugiej
strony istnieją prawne mechanizmy ich weryfikacji. W przypadku blokady oprócz
środków zaskarżenia przewidziano również sytuację, w które przedmiotowa
blokada upada z mocy prawa (art. 86 ust. 13 u.o.p.p.p.f.t.). W przypadku szczególnych
środków ograniczających obecnie obowiązujące przepisy przewidują właściwe
procedury odwoławcze. Adekwatność tych rozwiązań jest na bieżąco analizowana
ze względu na obowiązek zapewnienia zgodności z ciągle rozwijającymi się
rozwiązaniami w zakresie prawa europejskiego i standardami międzynarodowymi.
2. b. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie dodatkowych gwarancji
proceduralnych (np. obowiązek zawiadomienia o objęciu podmiotu podwyższonym
poziomem ryzyka, prawo do wyjaśnień i stanowiska, procedury „rehabilitacji” podmiotu po
wyjaśnieniu wątpliwości)?
Odpowiedź. Ocena stopnia ryzyka związanego z danym podmiotem jest
dokonywana przez instytucje obowiązane. GIIF nie może narzucać instytucjom tego
w jaki sposób ryzyko ma być ustalane oraz komunikowane klientom. Jednocześnie
trzeba pamiętać, że u.o.p.p.p.f.t. przewiduje stosowanie zarówno wzmożonych, jak
również i uproszczonych środków bezpieczeństw finansowego. Istnieją zatem
-- 3 of 6 --
4/6
sytuacje, w których ryzyko związane z danym podmiotem uprawnia do stosowania
uproszczonych rozwiązań.
3. Czy Generalny Inspektor Informacji Finansowej prowadzi jakiekolwiek rejestry,
wykazy lub bazy danych podmiotów uznanych za podejrzane albo objęte podwyższonym
ryzykiem AML, w tym tzw. listy obserwacyjne, listy podmiotów „wysokiego ryzyka” czy
inne zbiory danych wykorzystywane w analizie transakcji i w komunikacji z instytucjami
obowiązanymi?
Odpowiedź. GIIF nie prowadzi tego rodzaju zbiorów danych, ponieważ nie
przewidują tego odpowiednie przepisy ustawy. Generalny Inspektor jest natomiast
administratorem systemu teleinformatycznego służącego przeciwdziałaniu praniu
pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (SI GIIF). System ten służy gromadzeniu
informacji pochodzących od instytucji obowiązanych. Za jego pośrednictwem
można dokonać np. pierwszego zgłoszenia instytucji obowiązanej w systemie,
zgłoszenia transakcji podejrzanej albo raportowania transakcji ponadprogowych.
Dane wykorzystywane są w celu realizacji zadań ustawowych GIIF określonych
w art. 12 u.o.p.p.p.f.t.
4. Czy Generalny Inspektor Informacji Finansowej kieruje do instytucji
obowiązanych systemowe instrukcje, sygnały analityczne lub rekomendacje dotyczące
określonych branż, sektorów lub grup przedsiębiorstw, w których ryzyko prania pieniędzy
lub finansowania terroryzmu uznawane jest za podwyższone?
Odpowiedź. Tak, ponieważ jednym z zdań GIIF jest inicjowanie działań w celu
przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. W takie działania
wpisuje się prowadzenie odpowiedniej polityki informacyjnej względem instytucji
obowiązanych. Ponadto odpowiednie dokumenty przewidują przepisy u.o.p.p.p.f.t.
4.a.Jeżeli tak, w jakiej formie są one przekazywane (akty o charakterze ogólnym,
zalecenia, komunikaty, wytyczne, tzw. „sygnały analityczne”), czy są publikowane, oraz na
jakiej podstawie prawnej się opierają?
Odpowiedź. Odpowiednie informacje można znaleźć w komunikatach wydawanych
przez GIIF. Są one publikowane i gromadzone na właściwej podmiotowej stronie
BIP2. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 11 u.o.p.p.p.f.t. zadaniem GIIF jest udostępnianie
wiedzy i informacji z zakresu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie
podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów
publicznych.
Innymi kluczowymi dokumentami publikowanymi przez GIIF są roczne
sprawozdania3 (art. 14 ust. 7 u.o.p.p.p.f.t.) oraz Krajowa Ocena Ryzyka4 (art. 30 ust. 2
u.o.p.p.p.f.t.). Wszystkie te dokumenty dostępne są na ww. stronie BIP.
4.b. Czy Ministerstwo monitoruje, w jaki sposób tego rodzaju sygnały lub
rekomendacje przekładają się na praktykę banków i innych instytucji obowiązanych
2 https://www.gov.pl/web/finanse/komunikaty-giif
3 https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdania-roczne-z-dzialalnosci-generalnego-
inspektora-informacji-finansowej
4 https://www.gov.pl/web/finanse/krajowa-ocena-ryzyka-prania-pieniedzy-oraz-
finansowania-terroryzmu
-- 4 of 6 --
5/6
wobec konkretnych przedsiębiorców (np. częstsze wypowiedzenia umów, blokady
rachunków, odmowy świadczenia usług)?
Odpowiedź. Tego rodzaju działalność może być monitorowana w ramach sygnałów
kierowanych do GIIF przez klientów instytucji obowiązanych. Przekazywane przez
nich informacje mają często bardzo ogólny charakter, ale są uwzględniane w bieżącej
ocenie praktyki działalności instytucji obowiązanych. Natomiast przestrzeganie
istotnych informacji zawartych np. w komunikatach może być weryfikowane
podczas wykonywania kontroli w danej instytucji obowiązanej.
4.c. Czy prowadzone są analizy ryzyka „nadregulacji” i zjawiska tzw. de-riskingu,
polegającego na wycofywaniu obsługi całych branż lub kategorii klientów jako „zbyt
ryzykownych”, oraz czy rozważane są mechanizmy przeciwdziałające takim praktykom?
Odpowiedź. Tego rodzaju zjawiska jak nadregulacja lub de-risking są na bieżąco
analizowane przez GIIF. Kwestia ewentualnej nadregulacji jest brana pod uwagę
każdorazowo podczas prac legislacyjnych. Jeżeli ona występuje to powinna zostać
opisana w OSR wraz ze wskazaniem dlaczego jest w danym przypadku uzasadniona.
W szczególności przepisy zapewniające implementację prawa europejskiego nie
powinny wykraczać poza minimalny cel implementacji. W zakresie de-riskingu GIIF
wydał odpowiedni komunikat5, w którym dokonano analizy tego zjawiska i wezwano
instytucje obowiązane do unikania nieuzasadnionego wykluczania osób chcących
korzystać z usług finansowych.
5. Czy Ministerstwo Finansów planuje podjęcie prac legislacyjnych lub
regulacyjnych mających na celu:
5.a.doprecyzowanie zasad komunikacji GIIF z instytucjami obowiązanymi tak,
aby minimalizować ryzyko arbitralnego i nieproporcjonalnego traktowania legalnie
działających przedsiębiorców;
Odpowiedź. Na wstępie zauważyć należy, że przepisy u.o.p.p.p.f.t. powinny być jak
najbliższe regulacjom europejskim. Regulacje te nie przewidują obowiązku
rozbudowanego prawnego formalizowania komunikacji z instytucjami
obowiązanymi, przynajmniej jeżeli chodzi o przekazywanie im tzw. „sygnałów”. Inną
kwestię stanowi wprowadzany przez projekt ustawy UC756 system goAML. Będzie
on tworzył nowoczesne narzędzie współpracy z instytucjami obowiązanymi
w zakresie realizacji ich podstawowych ustawowych obowiązków dotyczących
przeprowadzanych transakcji.
GIIF regularnie organizuje spotkania tzw. grup roboczych z przedstawicielami
różnych instytucji obowiązanych. Jest możliwe, aby podczas tego rodzaju spotkań
zwrócić szczególną uwagę na kwestię proporcjonalnego stosowania przepisów
u.o.p.p.p.f.t. Ponadto GIIF regularnie publikuje komunikaty. Część z nich dotyczy
odpowiedniego traktowania przedsiębiorców przez instytucje obowiązane.
5 https://www.gov.pl/web/finanse/komunikat-nr-73-w-sprawie-wykluczania-niektorych-
kategorii-klientow-z-nawiazywania-stosunkow-gospodarczych-derisking-oraz-skarg-
wnoszonych-do-generalnego-inspektora-informacji-finansowej-przez-klientow-instytucji-
obowiazanych
6 https://legislacja.gov.pl/projekt/12396501
-- 5 of 6 --
6/6
5.b wprowadzenie bardziej przejrzystych mechanizmów informowania
przedsiębiorców o przyczynach zakwalifikowania ich działalności jako podwyższonego
ryzyka AML oraz zapewnienie im realnych, skutecznych środków ochrony prawnej;
Odpowiedź. Tego rodzaju analizy i oceny są wykonywane przez instytucje
obowiązane, a nie przez GIIF. Organ administracji nie może ingerować w działalność
instytucji obowiązanych, które również są przedsiębiorcami i które muszą
dostosować procedury nie tylko do klientów, ale również do swoich możliwości
finansowych i organizacyjnych. Ponadto GIIF przygotowuje KOR, w której znajdują
się ogólne informacje o ryzyku wiążącym się np. z daną branżą.
5.c. wzmocnienie nadzoru nad praktyką stosowania ustawy
o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu przez banki
i inne instytucje obowiązane, w szczególności w kontekście wypowiadania umów
rachunków bankowych, blokowania środków oraz odmowy świadczenia usług?
Odpowiedź. Jak już wcześniej wspomniano obowiązujące w Polsce prawodawstwo
musi odpowiadać prawodawstwu unijnemu. Przepisy europejskie nie przewidują
specjalnych narzędzi prawnych dedykowanych ww. wymienionym celom.
Sposób wykonywania obowiązków przez instytucje obowiązane powinien być
weryfikowany podczas działalności kontrolnej. Dopiero po szczegółowej analizie
określonego przypadku można podjąć decyzję o uznaniu działań za nadmiarowe.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki/
W zastępstwie Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 9 stycznia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 13999
Znak sprawy: IF9.054.10.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13999 uprzejmie przedstawiam poniższe
stanowisko. Interpelacja dotyczy stosowania wobec przedsiębiorców przepisów
ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu (dalej u.o.p.p.p.f.t.).
W interpelacji przedstawiono następujące pytania:
1. Jakie działania podejmuje Generalny Inspektor Informacji Finansowej, aby
realizując zadania określone w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu, zapewnić jednocześnie poszanowanie konstytucyjnej zasady
wolności działalności gospodarczej oraz zasady proporcjonalności ingerencji w prawa
przedsiębiorców?
Odpowiedź. Zauważyć należy, że przepisy u.o.p.p.p.f.t. stanowią implementację
prawa europejskiego i standardów międzynarodowych. Wymienione normy
prawne były tworzone z uwzględnieniem zasady wolności gospodarczej oraz
z uwzględnieniem praw przedsiębiorców. W konsekwencji stwierdzić należy, że
jeżeli są prawidłowo stosowane przez instytucje obowiązane to nie powinny
skutkować nadmiernymi obciążeniami. Instytucje obowiązane muszą natomiast
stosować przepisy ustawy w sposób rzetelny, co oznacza przede wszystkim
wprowadzanie procedur odpowiednich do rozmiaru i typu prowadzonej działalności
wraz z uwzględnieniem cech klienta instytucji.
Podczas prac nad regulacjami krajowym kierowano się zasadą proporcjonalności
oraz unikano wprowadzania regulacji wykraczających poza minimum wynikające
z przepisów prawa europejskiego.
Obecnie GIIF na bieżąco analizuje potrzeby przedsiębiorców, a przedstawiciele tej
jednostki biorą udział w licznych konferencjach i spotkaniach poświęconych
działalności gospodarczej.
-- 1 of 6 --
2/6
1.a. Czy w Ministerstwie Finansów oraz w biurze GIIF funkcjonują wewnętrzne
wytyczne lub standardy służące równoważeniu celu bezpieczeństwa finansowego
państwa z ochroną swobody działalności gospodarczej?
Odpowiedź. Organ administracji publicznej musi działać na podstawie i w granicach
prawa tzn. musi działać z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady legalizmu.
W konsekwencji w tak istotnej kwestii, jak prawa przedsiębiorców oraz swoboda
działalności gospodarczej zasady postępowania organu administracji publicznej
musi wyznaczać ustawa. Tego rodzaju kwestie nie powinny być regulowane przez
dokumenty wewnętrzne organu.
Powyższa zasada ma bezpośrednie przełożenia na działalność GIIF. Przewidziano
bowiem ustawowy katalog zadań GIIF, który został zawarty w art. 12 u.o.p.p.p.f.t. W
kontekście proporcjonalności działań podstawowe znaczenie ma pkt 1 tego
przepisu, który stanowi, że do zadań GIIF należy analizowanie informacji
dotyczących wartości majątkowych, co do których Generalny Inspektor powziął
podejrzenie, że mają one związek z przestępstwem prania pieniędzy lub
finansowania terroryzmu.
Podkreślić należy, że jest to przepis stawiający wyraźne ustawowe granice
działaniom GIIF. Uzależnił je bowiem od powziętego podejrzenia. Przedsiębiorcy nie
są zatem automatycznie poddawani dodatkowym trudnościom i obowiązkom,
wynikającym z czynności analitycznych GIIF. Nie stają się również automatycznie
podmiotami, wobec których prowadzi się szczególne działania analityczne.
Działania GIIF muszą opierać się na odpowiednim zasobie informacji, który będzie
stanowił ich rzetelne i pełne uzasadnienie. Działania te są proporcjonalne, gdyż
podlegają ustawowym ograniczeniom, o czym świadczą chociażby ograniczenie
obowiązku przechowywania dokumentacji (art. 49 u.o.p.p.p.f.t.) oraz ograniczenie
możliwości publikacji przez GIIF informacji dotyczących podmiotu gospodarczego
(art. 152 ust. 3 i 4 u.o.p.p.p.f.t).
1.b. Czy prowadzone są przeglądy skutków regulacji AML z perspektywy obciążeń
i ryzyka dla legalnie działających podmiotów gospodarczych?
Odpowiedź. Każda regulacja z zakresu AML przed jej przyjęciem podlega
odpowiednim analizom. W związku z powyższym przygotowuje się Ocenę Skutków
Regulacji i załącza się ją do projektowanych przepisów. Wyniki analizy zawartej w
OSR są publicznie dostępne na stronie Rządowego Centrum Legislacji w zakładce
dotyczącej rządowego procesu legislacyjnego, po wpisaniu nazwy odpowiedniego
przedłożenia legislacyjnego.
Jednocześnie problemy wynikające ze stosowania regulacji z zakresu AML są na
bieżąco monitorowane przez organizacje międzynarodowe. Pozytywnym
przykładem w tym zakresie są wytyczne FATF w zakresie włączania finansowego.
Wytyczne mają na celu wspieranie krajów oraz sektora prywatnego we
wprowadzaniu większej liczby osób do sektora finansowego poprzez
proporcjonalne i oparte na ryzyku podejście do zwalczania nielegalnych działań1.
1 https://www.gov.pl/web/finanse/publikacje-fatf
-- 2 of 6 --
3/6
2. Jakie mechanizmy ochrony przedsiębiorców przed arbitralnym traktowaniem
ze strony organów państwa (w szczególności Generalnego Inspektora Informacji
Finansowej oraz prokuratury) uważa Ministerstwo za realnie dostępne w obecnym stanie
prawnym?
Odpowiedź. Dla przedsiębiorcy dostępne są wszystkie mechanizmy przewidziane
przez obowiązujące przepisy prawa. Dotyczy to zarówno przepisów u.o.p.p.p.f.t., jak
również odpowiednich gwarancji procesowych przewidzianych przez ustawę –
Kodeks postępowania karnego.
Przedsiębiorcy przysługuje prawo do obrony w ewentualnym postępowaniu
karnym. Może również uzyskać status pokrzywdzonego, dochodzić roszczeń oraz
chronić informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Zatem zarówno działania
GIIF, jak również ewentualne późniejsze działania prokuratury nie są działaniami
arbitralnymi.
Tytułem przykładu wskazać można na art. 86 u.o.p.p.p.f.t., który zakłada
informowanie przez instytucję obowiązaną o „uzasadnionym” podejrzeniu prania
pieniędzy (a zatem nie w każdym przypadku) oraz kolejne przepisy tej jednostki
redakcyjnej, które stanowią o ograniczeniach w blokowaniu transakcji. Również
prokurator może przedłużyć blokadę tylko na oznaczony czas. Szczegółowa ocena
sytuacji przedsiębiorcy w ewentualnym postępowaniu karnym leży poza zakresem
właściwości Ministra Finansów i Gospodarki. Jednakże również w tym przypadku
będą obowiązywały stosowne gwarancje i możliwości procesowe, w tym prawo do
obrony, możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, możliwość
podważenia decyzji prokuratora w przewidzianym przez prawo trybie.
2. a. Czy w ocenie Ministerstwa obecne środki zaskarżenia (w tym zażalenie na
postanowienie o wstrzymaniu transakcji lub blokadzie rachunku oraz odwołania w
sprawach szczególnych środków ograniczających) zapewniają wystarczający standard
ochrony prawnej przedsiębiorców, czy też dostrzegane są w tym obszarze luki wymagające
interwencji ustawodawczej?
Odpowiedź. Wskazane środki zaskarżenia należy obecnie ocenić jako
wystarczające. Pozwalają one na skuteczne zablokowanie środków, ale z drugiej
strony istnieją prawne mechanizmy ich weryfikacji. W przypadku blokady oprócz
środków zaskarżenia przewidziano również sytuację, w które przedmiotowa
blokada upada z mocy prawa (art. 86 ust. 13 u.o.p.p.p.f.t.). W przypadku szczególnych
środków ograniczających obecnie obowiązujące przepisy przewidują właściwe
procedury odwoławcze. Adekwatność tych rozwiązań jest na bieżąco analizowana
ze względu na obowiązek zapewnienia zgodności z ciągle rozwijającymi się
rozwiązaniami w zakresie prawa europejskiego i standardami międzynarodowymi.
2. b. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie dodatkowych gwarancji
proceduralnych (np. obowiązek zawiadomienia o objęciu podmiotu podwyższonym
poziomem ryzyka, prawo do wyjaśnień i stanowiska, procedury „rehabilitacji” podmiotu po
wyjaśnieniu wątpliwości)?
Odpowiedź. Ocena stopnia ryzyka związanego z danym podmiotem jest
dokonywana przez instytucje obowiązane. GIIF nie może narzucać instytucjom tego
w jaki sposób ryzyko ma być ustalane oraz komunikowane klientom. Jednocześnie
trzeba pamiętać, że u.o.p.p.p.f.t. przewiduje stosowanie zarówno wzmożonych, jak
również i uproszczonych środków bezpieczeństw finansowego. Istnieją zatem
-- 3 of 6 --
4/6
sytuacje, w których ryzyko związane z danym podmiotem uprawnia do stosowania
uproszczonych rozwiązań.
3. Czy Generalny Inspektor Informacji Finansowej prowadzi jakiekolwiek rejestry,
wykazy lub bazy danych podmiotów uznanych za podejrzane albo objęte podwyższonym
ryzykiem AML, w tym tzw. listy obserwacyjne, listy podmiotów „wysokiego ryzyka” czy
inne zbiory danych wykorzystywane w analizie transakcji i w komunikacji z instytucjami
obowiązanymi?
Odpowiedź. GIIF nie prowadzi tego rodzaju zbiorów danych, ponieważ nie
przewidują tego odpowiednie przepisy ustawy. Generalny Inspektor jest natomiast
administratorem systemu teleinformatycznego służącego przeciwdziałaniu praniu
pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (SI GIIF). System ten służy gromadzeniu
informacji pochodzących od instytucji obowiązanych. Za jego pośrednictwem
można dokonać np. pierwszego zgłoszenia instytucji obowiązanej w systemie,
zgłoszenia transakcji podejrzanej albo raportowania transakcji ponadprogowych.
Dane wykorzystywane są w celu realizacji zadań ustawowych GIIF określonych
w art. 12 u.o.p.p.p.f.t.
4. Czy Generalny Inspektor Informacji Finansowej kieruje do instytucji
obowiązanych systemowe instrukcje, sygnały analityczne lub rekomendacje dotyczące
określonych branż, sektorów lub grup przedsiębiorstw, w których ryzyko prania pieniędzy
lub finansowania terroryzmu uznawane jest za podwyższone?
Odpowiedź. Tak, ponieważ jednym z zdań GIIF jest inicjowanie działań w celu
przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. W takie działania
wpisuje się prowadzenie odpowiedniej polityki informacyjnej względem instytucji
obowiązanych. Ponadto odpowiednie dokumenty przewidują przepisy u.o.p.p.p.f.t.
4.a.Jeżeli tak, w jakiej formie są one przekazywane (akty o charakterze ogólnym,
zalecenia, komunikaty, wytyczne, tzw. „sygnały analityczne”), czy są publikowane, oraz na
jakiej podstawie prawnej się opierają?
Odpowiedź. Odpowiednie informacje można znaleźć w komunikatach wydawanych
przez GIIF. Są one publikowane i gromadzone na właściwej podmiotowej stronie
BIP2. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 11 u.o.p.p.p.f.t. zadaniem GIIF jest udostępnianie
wiedzy i informacji z zakresu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie
podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów
publicznych.
Innymi kluczowymi dokumentami publikowanymi przez GIIF są roczne
sprawozdania3 (art. 14 ust. 7 u.o.p.p.p.f.t.) oraz Krajowa Ocena Ryzyka4 (art. 30 ust. 2
u.o.p.p.p.f.t.). Wszystkie te dokumenty dostępne są na ww. stronie BIP.
4.b. Czy Ministerstwo monitoruje, w jaki sposób tego rodzaju sygnały lub
rekomendacje przekładają się na praktykę banków i innych instytucji obowiązanych
2 https://www.gov.pl/web/finanse/komunikaty-giif
3 https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdania-roczne-z-dzialalnosci-generalnego-
inspektora-informacji-finansowej
4 https://www.gov.pl/web/finanse/krajowa-ocena-ryzyka-prania-pieniedzy-oraz-
finansowania-terroryzmu
-- 4 of 6 --
5/6
wobec konkretnych przedsiębiorców (np. częstsze wypowiedzenia umów, blokady
rachunków, odmowy świadczenia usług)?
Odpowiedź. Tego rodzaju działalność może być monitorowana w ramach sygnałów
kierowanych do GIIF przez klientów instytucji obowiązanych. Przekazywane przez
nich informacje mają często bardzo ogólny charakter, ale są uwzględniane w bieżącej
ocenie praktyki działalności instytucji obowiązanych. Natomiast przestrzeganie
istotnych informacji zawartych np. w komunikatach może być weryfikowane
podczas wykonywania kontroli w danej instytucji obowiązanej.
4.c. Czy prowadzone są analizy ryzyka „nadregulacji” i zjawiska tzw. de-riskingu,
polegającego na wycofywaniu obsługi całych branż lub kategorii klientów jako „zbyt
ryzykownych”, oraz czy rozważane są mechanizmy przeciwdziałające takim praktykom?
Odpowiedź. Tego rodzaju zjawiska jak nadregulacja lub de-risking są na bieżąco
analizowane przez GIIF. Kwestia ewentualnej nadregulacji jest brana pod uwagę
każdorazowo podczas prac legislacyjnych. Jeżeli ona występuje to powinna zostać
opisana w OSR wraz ze wskazaniem dlaczego jest w danym przypadku uzasadniona.
W szczególności przepisy zapewniające implementację prawa europejskiego nie
powinny wykraczać poza minimalny cel implementacji. W zakresie de-riskingu GIIF
wydał odpowiedni komunikat5, w którym dokonano analizy tego zjawiska i wezwano
instytucje obowiązane do unikania nieuzasadnionego wykluczania osób chcących
korzystać z usług finansowych.
5. Czy Ministerstwo Finansów planuje podjęcie prac legislacyjnych lub
regulacyjnych mających na celu:
5.a.doprecyzowanie zasad komunikacji GIIF z instytucjami obowiązanymi tak,
aby minimalizować ryzyko arbitralnego i nieproporcjonalnego traktowania legalnie
działających przedsiębiorców;
Odpowiedź. Na wstępie zauważyć należy, że przepisy u.o.p.p.p.f.t. powinny być jak
najbliższe regulacjom europejskim. Regulacje te nie przewidują obowiązku
rozbudowanego prawnego formalizowania komunikacji z instytucjami
obowiązanymi, przynajmniej jeżeli chodzi o przekazywanie im tzw. „sygnałów”. Inną
kwestię stanowi wprowadzany przez projekt ustawy UC756 system goAML. Będzie
on tworzył nowoczesne narzędzie współpracy z instytucjami obowiązanymi
w zakresie realizacji ich podstawowych ustawowych obowiązków dotyczących
przeprowadzanych transakcji.
GIIF regularnie organizuje spotkania tzw. grup roboczych z przedstawicielami
różnych instytucji obowiązanych. Jest możliwe, aby podczas tego rodzaju spotkań
zwrócić szczególną uwagę na kwestię proporcjonalnego stosowania przepisów
u.o.p.p.p.f.t. Ponadto GIIF regularnie publikuje komunikaty. Część z nich dotyczy
odpowiedniego traktowania przedsiębiorców przez instytucje obowiązane.
5 https://www.gov.pl/web/finanse/komunikat-nr-73-w-sprawie-wykluczania-niektorych-
kategorii-klientow-z-nawiazywania-stosunkow-gospodarczych-derisking-oraz-skarg-
wnoszonych-do-generalnego-inspektora-informacji-finansowej-przez-klientow-instytucji-
obowiazanych
6 https://legislacja.gov.pl/projekt/12396501
-- 5 of 6 --
6/6
5.b wprowadzenie bardziej przejrzystych mechanizmów informowania
przedsiębiorców o przyczynach zakwalifikowania ich działalności jako podwyższonego
ryzyka AML oraz zapewnienie im realnych, skutecznych środków ochrony prawnej;
Odpowiedź. Tego rodzaju analizy i oceny są wykonywane przez instytucje
obowiązane, a nie przez GIIF. Organ administracji nie może ingerować w działalność
instytucji obowiązanych, które również są przedsiębiorcami i które muszą
dostosować procedury nie tylko do klientów, ale również do swoich możliwości
finansowych i organizacyjnych. Ponadto GIIF przygotowuje KOR, w której znajdują
się ogólne informacje o ryzyku wiążącym się np. z daną branżą.
5.c. wzmocnienie nadzoru nad praktyką stosowania ustawy
o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu przez banki
i inne instytucje obowiązane, w szczególności w kontekście wypowiadania umów
rachunków bankowych, blokowania środków oraz odmowy świadczenia usług?
Odpowiedź. Jak już wcześniej wspomniano obowiązujące w Polsce prawodawstwo
musi odpowiadać prawodawstwu unijnemu. Przepisy europejskie nie przewidują
specjalnych narzędzi prawnych dedykowanych ww. wymienionym celom.
Sposób wykonywania obowiązków przez instytucje obowiązane powinien być
weryfikowany podczas działalności kontrolnej. Dopiero po szczegółowej analizie
określonego przypadku można podjąć decyzję o uznaniu działań za nadmiarowe.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki/
W zastępstwie Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --