Interpelacja w sprawie cięć w finansowaniu wsparcia kultury ludowej w ramach programów EtnoPolska i Kultura-Interwencje
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13969
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie cięć w finansowaniu wsparcia kultury ludowej w ramach programów EtnoPolska i Kultura-Interwencje
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 02-12-2025
Szanowna Pani Minister,
„Rzeczpospolita Polska strzeże (...) dziedzictwa narodowego (...).“ – głosi artykuł 5 Konstytucji RP. Ochrona materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego, dbanie o stan kultury ludowej – to powinności rządu RP wynikające wprost z tego zapisu.
Dbałość o kultywowanie ludowych tradycji nabiera też szczególnej wagi w dzisiejszych czasach. Niebagatelne znaczenie dla budowy odporności naszego państwa ma bowiem spójność społeczna. Udział w kulturze tradycyjnej, kołach gospodyń wiejskich, wydarzeniach kulturalnych i zespołach muzyki ludowej to naturalne spoiwo łączące lokalne społeczności i zwiększające odporność na różnego rodzaju kryzysy.
Od wielu lat obserwujemy zamrożenie finansowania kultury, w tym kultury ludowej. Mniej niż 8% wnioskodawców uzyskuje wsparcie w programie stypendialnym MKiDN, co świadczy o rażącym niedofinansowaniu projektu względem potrzeb twórczyń i twórców. W roku 2020 budżet programu „EtnoPolska“, który wspiera m.in. organizację wydarzeń dotyczących kultury tradycyjnej w małych miejscowościach (<50 000 mieszkańców), wynosił 10 mln złotych, a w roku 2025 – 12 mln złotych. Skumulowaną inflację za ten okres ocenia się nawet na ponad 40% – mamy więc do czynienia z wyraźnym spadkiem realnego finansowania mimo wzrostu nakładów.
Z doniesień prasowych oraz informacji, które uzyskałam od twórców wynika, że ministerstwo przygotowuje duże zmiany w programach umożliwiających finansowanie inicjatyw dotyczących kultury ludowej. W 2026 r. program „EtnoPolska“ ma wg tych informacji otrzymać finansowanie zmniejszone o 75%. To 9 mln zł mniej niż w roku 2025, co w praktyce oznacza spadek finansowania graniczący z likwidacją tego programu. Pozostawiono wg relacji mediów branżowych środki na zakup i renowację strojów ludowych, pomijając organizację wydarzeń. Program „Kultura-Interwencje“ w 2026 r. zmierzy się z podobnym zjawiskiem – cięcia wyniosą niemal 50% dotychczas przekazywanych środków, co przekłada się na 5 mln zł. Te cięcia nie zostaną najprawdopodobniej wyrównane przez budżety samorządów i innych instytucji, stoimy zatem przed poważnym zagrożeniem dla twórców kultury ludowej, zwłaszcza niematerialnej, obejmującej na przykład tradycje muzyki ludowej. Wobec powyższego proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
W jaki sposób ministerstwo zamierza przeciwdziałać krachowi, który wywoła gwałtowna redukcja publicznych środków przyznawanych na wydarzenia związane z kulturą tradycyjną?
Jaki jest planowany budżet programu „EtnoPolska“ na rok 2026? Jakiego rodzaju projekty będzie można realizować? Jakiego rodzaju zmiany w kształcie programu są przygotowywane w MKiDN lub w podległych instytucjach?
Jaki jest planowany budżet programu „Kultura-Interwencje“ na rok 2026? Jakiego rodzaju projekty będzie można realizować? Jakiego rodzaju zmiany w kształcie programu są przygotowywane w MKiDN lub w podległych instytucjach?
Jakie są plany ministerstwa odnośnie do dofinansowania ludowej kultury niematerialnej, szczególnie zaś muzycznej? Jakie prace toczą się w resorcie w tym zakresie i kiedy zostaną ukończone?
Jaka była suma zrealizowanych dotacji z budżetu programu „EtnoPolska“ w 2024 roku? Ile ta suma wyniosła w roku 2025 na moment odpowiedzi na niniejszą interpelację?
Jaki jest planowany budżet programu „Kultura ludowa i tradycyjna“ w 2026 roku? Jakiego rodzaju projekty będzie można realizować? Jakiego rodzaju zmiany w kształcie programu są przygotowywane w MKiDN lub w podległych instytucjach?
Ile i jakiego rodzaju przedsięwzięć zostało dofinansowanych w tych latach, uwzględniając różne kategorie działań, na które można było pozyskać środki (wydarzenia związane z kulturą tradycyjną, inicjatywy edukacyjne, zakup strojów)? Ile projektów odbywało się w ośrodkach poniżej 50 000 mieszkańców, zgodnie z preferencjami projektu?
Beneficjentami ilu dotacji w wymienionych latach i na jakie łącznie kwoty były organizacje z sektora finansów publicznych (samorządowe instytucje kultury), a ilu spoza sektora (organizacje pozarządowe, kościoły, działalności gospodarcze)?
Jaka była suma zrealizowanych dotacji z budżetu programu „Kultura-Interwencje“ w 2024 roku? Ile ta suma wyniosła w roku 2025 na moment odpowiedzi na niniejszą interpelację?
Ile i jakiego rodzaju przedsięwzięć zostało dofinansowanych w tych latach, uwzględniając różne kategorie działań, na które można było pozyskać środki (wydarzenia kulturalne w tym uroczystości jubileuszowe, działania edukacyjne, szkolenia itp. dla kadr kultury, badania nad uczestnictwem w kulturze, kontynuacja wcześniejszych partnerstw)?
Beneficjentami ilu dotacji w wymienionych latach i na jakie łącznie kwoty były organizacje z sektora finansów publicznych (samorządowe instytucje kultury), a ilu spoza sektora (NGO, kościoły, działalności gospodarcze)?
Jaka była suma zrealizowanych dotacji z budżetu programu w 2024 roku? Ile w roku 2025 roku?
Ile i jakiego rodzaju przedsięwzięć zostało dofinansowanych w tych latach, uwzględniając różne kategorie celów, na które można było pozyskać środki? (Ochrona i zachowanie dziedzictwa kultury ludowej i tradycyjnej, Upowszechnianie i promocja kultury ludowej i tradycyjnej, Przekazywanie wiedzy oraz utrwalanie tradycji lokalnej i regionalnej – nabór „Mistrz tradycji 2025“).
Beneficjentami ilu dotacji w wymienionych latach i na jakie łącznie kwoty były organizacje z sektora finansów publicznych (samorządowe instytucje kultury), a ilu spoza sektora (NGO, kościoły, działalności gospodarcze)?
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
23416 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 13969 poseł Marceliny Zawiszy z 5 grudnia 2025 roku
w sprawie cięć w finansowaniu wsparcia kultury ludowej w ramach programów EtnoPolska
i Kultura-Interwencje, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi szeroką działalność na rzecz
upowszechniania kultury ludowej i tradycyjnej. Obejmuje ona udzielanie dofinansowania za
pośrednictwem Programów Ministra i instytucji podległych i nadzorowanych, przyznawanie
nagród i wyróżnień twórcom ludowym, osobom zaangażowanych w popularyzację folkloru,
wspieranie inicjatyw badawczych, jubileuszy oraz innych przedsięwzięć z omawianego
zakresu.
Programy
EtnoPolska i
Kultura – Interwencje są programami własnymi Narodowego
Centrum Kultury realizowanymi ze środków MKiDN. W 2026 MKiDN i NCK planują
wprowadzenie zmian do regulaminów tych programów, co podyktowane jest dążeniem do
usprawnienia funkcjonowania tych przedsięwzięć, nie redukcji nakładów na działania
z zakresu kultury ludowej i tradycyjnej. Zasadnicza zmiana zaplanowana na 2026 r. dotyczy
komplementarności obu programów względem siebie.
EtnoPolska umożliwi dofinansowanie
zakupu i renowacji strojów ludowych oraz artefaktów obrzędowych, zaś z programu
Kultura
– Interwencje beneficjenci pozyskać będą mogli dofinansowanie na realizację projektów
animacyjnych, edukacyjnych i popularyzacyjnych.
Przewidywany budżet programu
EtnoPolska w 2026 r. wyniesie 3 mln zł. Rodzaje zadań, na
które będzie można pozyskać dofinansowanie, to:
1) zakup/wykonanie i renowacja strojów ludowych oraz rekwizytów obrzędowych dla
doświadczonych zespołów regionalnych kultywujących i popularyzujących lokalne
tradycje w dziedzinie folkloru: muzyki, tańca, śpiewu i obrzędowości;
2) zakup/wykonanie i renowacja regionalnych strojów ludowych dla doświadczonych Kół
Gospodyń Wiejskich.
Przewidywana zmiana polega na objęciu dofinansowaniami wyłącznie projektów
zakładających doposażenie beneficjentów. Zmiana wynika z konieczności wsparcia
Odbiorców programu przede wszystkim w zakresie nieobjętym dofinansowaniami przez
żadne inne podmioty. Zadania tzw. miękkie mogą być finansowane z programów innych
instytucji rządowych bądź źródeł samorządowych.
Prognozowana wielkość środków przeznaczonych na realizację programu
Kultura -
Interwencje w 2026 r. zbliżona jest do kwoty z lat 2024 i 2025, aktualnie trwają prace nad
finalnym kształtem programu. Główne założenia programu będą obejmowały możliwość
ubiegania się o dofinansowanie:
-- 1 of 7 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
1) realizacji w partnerstwie zadań kulturalno-edukacyjno-animacyjnych, w tym zadań
będących kontynuacją działań kulturalnych podjętych przez partnerstwa zawiązane
w latach ubiegłych w ramach programów wspierających oddolne inicjatywy kulturalne,
np. Dom Kultury+, BLISKO czy Bardzo Młoda Kultura;
2) realizacji zadań podnoszących kompetencje kadr kultury i edukatorów kulturowych,
w tym nauczycieli, rozwijających kompetencje w zakresie realizacji działań
animacyjnych i edukacyjnych oraz umiejętności budowania partnerstw lokalnych;
3) przeprowadzenia badań praktyk kulturalnych/uczestnictwa w kulturze, w tym
organizacja działań upowszechniających ich wyniki oraz realizacja zadań
wdrożeniowych, rozwijających metody działania instytucji kultury. Zmiany wynikają z
założenia alokacji środków publicznych pochodzących bezpośrednio z budżetu państwa
na działania systemowe, rozwijające zarówno kadry kultury, jak i budujące kompetencje
instytucji i organizacji lokalnych działających w kulturze oraz rozwoju działań
zainicjowanych na poziomie lokalnym i regionalnym w sposób partnerski, angażujący
różne instytucje i organizacje. Drugim kluczowym założeniem jest wsparcie badań w
sektorze kultury oraz rozwój metod działania lokalnych instytucji kultury.
Zarówno w 2024 r., jak i 2025 r. budżet program
EtnoPolska wyniósł 12 mln zł.
W 2024 r. liczba wniosków rozpatrzonych pozytywnie wyniosła 256.
Kwota dofinansowania na zadania 1-3 (obejmujące działania miękkie) ze względu na rodzaj
zadania z uwzględnieniem liczby wniosków:
Zadanie 1 - działania popularyzujące żywe i zanikające zjawiska kultury ludowej, takie
jak wystawy, konkursy, przeglądy, festiwale, koncerty:
organizacje pozarządowe: 34 dofinansowania na łączną kwotę 2 023 000,00 zł,
samorządowe instytucje kultury: 45 dofinansowań na łączną kwotę
2 292 000,00 zł;
Zadanie 2 - inicjatywy edukacyjno-animacyjne wspomagające lokalne społeczności w
działaniach twórczych, w działaniach na rzecz zachowania, przekazu i kontynuacji
tradycji regionalnych oraz w działaniach inspirowanych lokalnym dziedzictwem
kulturowym lub nawiązujących do niego, takie jak warsztaty, kursy:
organizacje pozarządowe: 65 dofinansowań na łączną kwotę 2 863 000,00 zł,
samorządowe instytucje kultury: 52 dofinansowania na łączną kwotę
1 938 000,00 zł;
Zadanie 3 - organizacja szkoleń, konferencji poświęconych unikalnym zjawiskom
kultury ludowej, a także współczesnym zjawiskom zachodzącym w kulturze
wsi/folklorze miejskim oraz dokumentacja, tworzenie archiwów, folkloru:
organizacje pozarządowe: 9 dofinansowań na łączną kwotę 465 000,00 zł,
samorządowe instytucje kultury: 4 dofinansowania na łączną kwotę 194 000,00 zł.
Kwota przeznaczona na zadania 4 i 5 (zakupowe i inwestycyjne):
Zadanie 4 - zakup/wykonanie i renowacja strojów ludowych oraz rekwizytów
obrzędowych dla zespołów regionalnych kultywujących i popularyzujących lokalne
tradycje w dziedzinie folkloru: muzyki, tańca, śpiewu i obrzędowości:
organizacje pozarządowe: 16 dofinansowań na łączną kwotę 938 000,00 zł,
samorządowe instytucje kultury: 27 dofinansowań na łączną kwotę 1 125 000,00
zł;
Zadanie 5 - zakup/wykonanie i renowacja regionalnych strojów ludowych dla Kół
Gospodyń Wiejskich: 4 dofinansowania na łączną kwotę 162 000,00 zł.
W 2025 r. liczba wniosków rozpatrzonych pozytywnie wyniosła 244.
Kwota dofinansowania na zadania 1-3 ze względu na rodzaj zadania z uwzględnieniem liczby
wniosków:
-- 2 of 7 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Zadanie 1 - działania popularyzujące żywe i zanikające zjawiska kultury ludowej, takie
jak wystawy, konkursy, przeglądy, festiwale, koncerty:
organizacje pozarządowe: 42 dofinansowania na łączną kwotę 2 618 000,00 zł,
samorządowe instytucje kultury: 38 dofinansowań na łączną kwotę 1 985 000,00
zł;
Zadanie 2 - inicjatywy edukacyjno-animacyjne wspomagające lokalne społeczności
w działaniach twórczych, w działaniach na rzecz zachowania, przekazu i kontynuacji
tradycji regionalnych oraz w działaniach inspirowanych lokalnym dziedzictwem
kulturowym lub nawiązujących do niego, takie jak warsztaty, kursy:
organizacje pozarządowe: 54 wnioski na łączną kwotę 2 767 000,00 zł,
samorządowe instytucje kultury: 62 wnioski na łączną kwotę 2 311 000,00 zł;
Zadanie 3 - organizacja szkoleń, konferencji poświęconych unikalnym zjawiskom
kultury ludowej, a także współczesnym zjawiskom zachodzącym w kulturze
wsi/folklorze miejskim wraz z utworzeniem dokumentacji/archiwów folkloru:
organizacje pozarządowe: 1 dofinansowanie na łączną kwotę 63 000,00 zł,
samorządowe instytucje kultury: 6 dofinansowań na łączną kwotę 2 782 000,00 zł.
Kwota przeznaczona na zadania 4 i 5:
Zadanie 4 - zakup/wykonanie i renowacja strojów ludowych oraz rekwizytów
obrzędowych dla doświadczonych zespołów regionalnych kultywujących
i popularyzujących lokalne tradycje w dziedzinie folkloru: muzyki, tańca, śpiewu
i obrzędowości:
samorządowe instytucje kultury: 21 dofinansowań na łączną kwotę 975 000,00 zł,
organizacje pozarządowe: 18 dofinansowań na łączną kwotę 995 000,00 zł;
Zadanie 5 - zakup/wykonanie i renowacja regionalnych strojów ludowych dla
doświadczonych Kół Gospodyń Wiejskich: 2 dofinansowania na łączną kwotę 68
000,00 zł.
W odpowiedzi na pytanie o liczbę projektów realizowanych w miejscowościach z liczbą
mieszkańców mniejszą niż 50 tys. należy zauważyć, że regulamin programu nie przewiduje
takiej preferencji. W 2024 r. z tego typu miejscowości pochodziło ok. 196 podmiotów
realizujących zadania, zaś w 2025 r. ok. 194.
Podział beneficjentów ze względu na formę organizacyjną:
2024 r. samorządowe instytucje kultury: 127 (zad. 1-3: 101; 4-5: 27), organizacje
pozarządowe itp.: 129 (zad. 1-3: 109; 4-5: 20),
2025 r. samorządowe instytucje kultury: 127 (zad. 1-3: 106; 4-5: 21), organizacje
pozarządowe itp.: 117 (zad. 1-3: 9; 4-5: 20).
Budżet program
Kultura – Interwencje w 2024 i 2025 r. wyniósł po 11,5 mln zł.
Rodzaje dofinansowywanych zadań:
2024 r.
1) organizacja wydarzeń kulturalnych o charakterze lokalnym lub ogólnokrajowym,
kursów, szkoleń, spotkań, warsztatów, plenerów, wystaw (wraz z katalogami),
konkursów, przeglądów, festiwali, koncertów, widowisk muzycznych, happeningów,
spektakli teatralnych, realizacja działań edukacyjno-animacyjnych wspomagających
lokalne społeczności w działaniach twórczych, działania interdyscyplinarne.
Dofinansowanych zadań: 228, łączna kwota: 11 101 670,00 zł;
2) organizacja konferencji, seminariów, paneli dyskusyjnych, przeprowadzenie badań
praktyk kulturalnych/uczestnictwa w kulturze.
Dofinansowanych zadań: 6, łączna kwota: 205 000,00 zł;
-- 3 of 7 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
3) organizacja rekonstrukcji historycznych, uroczystości upamiętniających postacie,
wydarzenia, rocznice o charakterze patriotycznym.
Dofinansowanych zadań: 6, łączna kwota: 186 000,00 zł.
2025 r.
1) organizacja wydarzeń kulturalnych o charakterze ogólnokrajowym lub lokalnym, np.
wystaw (wraz z katalogami), przeglądów, festiwali, koncertów, widowisk muzycznych,
happeningów, spektakli.
Dofinansowanych zadań: 135, łączna kwota: 7 446 496,00 zł;
2) realizacja działań kulturalno-edukacyjnych animujących społeczności lokalne, np.
warsztaty, plenery.
Dofinansowanych zadań: 58, łączna kwota: 2 509 000,00 zł;
3) organizacja konferencji, seminariów, paneli dyskusyjnych, spotkań, szkoleń
podnoszących kompetencje kadr kultury, przeprowadzenie badań praktyk
kulturalnych/uczestnictwa w kulturze.
Dofinansowanych zadań: 11, łączna kwota: 573 000,00 zł;
4) organizacja uroczystości jubileuszowych/rocznicowych upamiętniających postacie lub
wydarzenia istotne dla tożsamości polskiej, regionalnej, lokalnej czy środowiskowej.
Dofinansowanych zadań: 16, łączna kwota: 503 000,00 zł;
5) realizacja zadań, będących kontynuacją działań kulturalnych podjętych przez
partnerstwa zawiązane w latach ubiegłych.
Dofinansowanych zadań: 12, łączna kwota: 438 000,00 zł.
Podział beneficjentów ze względu na formę organizacyjną:
2024 r. liczba beneficjentów z sektora finansów publicznych – 137,
2024 r. liczba beneficjentów spoza sektora finansów publicznych – 103,
2025 r. liczba beneficjentów z sektora finansów publicznych – 103,
2025 r. liczba beneficjentów spoza sektora finansów publicznych – 129.
Działania i projekty z zakresu muzyki ludowej i tradycyjnej, podobnie jak inicjatywy
z pozostałych dziedzin niematerialnego dziedzictwa kulturowego, wspierane są finansowo
w ramach programu rządowego
Kultura ludowa i tradycyjna, który jest podstawowym
instrumentem Ministra KiDN w sprawowaniu mecenatu Państwa nad kulturą ludową.
Przedsięwzięcia o charakterze muzycznym, dofinansowywane w tym programie, stanowią
znaczącą część wszystkich wspieranych zadań. Należą do nich inicjatywy popularyzatorskie,
jak festiwale, przeglądy i konkursy muzyczne, działania edukacyjne: warsztaty, szkolenia,
zadanie „Mistrz tradycji” oraz projekty związane z utrwalaniem i zachowaniem tradycji
muzycznych - inicjatywy badawcze i dokumentacyjne. Ponadto MKiDN corocznie wspiera
i dofinansowuje działalność Pracowni Muzyki i Tańca Tradycyjnego, która została powołana
w 2016 r. jako oddział specjalistyczny Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca. Jej celem jest
inicjowanie, prowadzenie oraz koordynacja stałych i długofalowych programów i zadań
wspierających działania na rzecz zachowania, przekazu i kontynuacji tradycyjnej kultury
muzycznej w Polsce. Szczególna uwaga poświęcona jest edukacji formalnej i nieformalnej
oraz przekazowi tradycji zarówno w środowiskach lokalnych, jak też na poziomie
instytucjonalnym, a także integracji środowisk związanych z działaniami na rzecz tradycyjnej
muzyki i tańca.
W 2024 i 2025 r. Ministerstwo KiDN w ramach dotacji podmiotowej dla Narodowego
Instytutu Muzyki i Tańca przekazało środki w wysokości 800 000 zł na każdy rok
z przeznaczeniem na realizację wnioskowanych propozycji działań w zakresie Pracowni
Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Najważniejsze z nich to prowadzenie oraz koordynacja 6
stałych programów: Akademia Kolberga, Mały Kolberg, Cech Muzyki Tradycyjnej, Archiwa
Dostępne, Portal muzykatradycyjna.pl, Szkoła Mistrzów Budowy Instrumentów Ludowych.
Podejmowane w tych obszarach inicjatywy uwzględniają lokalną specyfikę, stan zachowania
tradycji, stopień integracji społecznej, stosunek społeczności do własnego dziedzictwa,
-- 4 of 7 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
obecność lub brak mistrzów oraz skuteczność mechanizmów przekazu kompetencji
muzycznych, tanecznych i kulturowych. Minister KiDN jest głównym fundatorem
i organizatorem najbardziej prestiżowej nagrody w dziedzinie kultury ludowej Nagrody im.
Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej”, która jest wyrazem uznania dla twórców,
badaczy i popularyzatorów. Wskazuje i promuje najlepsze osiągnięcia we współczesnej
twórczości ludowej. Corocznie przyznawanych jest 13 nagród Ministra wręczanych
uroczyście na Zamku Królewskim w Warszawie. Nagrody finansowe otrzymują przede
wszystkim twórcy z dziedziny muzycznej: muzykanci, kapele ludowe, zespoły
folklorystyczne oraz popularyzatorzy muzyki tradycyjnej. Operatorem Nagrody jest
Narodowy Instytut Muzyki i Tańca, któremu na organizację Nagrody MKiDN przekazało
w 2024 r. środki w wysokości 370 000,00 zł, w tym na nagrody 135 000 zł. W 2025 r. z uwagi
na obchody jubileuszowe (50. odsłona Nagrody) NIMiT otrzymał dofinansowanie
w wysokości 808 000 zł, z czego na nagrody przeznaczono 179 000 zł. W ramach
jubileuszowej Nagrody Ministerstwo wsparło finansowo specjalny koncert laureatów
z dziedziny muzyki ludowej, który odbył się w Sali Koncertowej im. Witolda Lutosławskiego
Polskiego Radia. Ponadto wydane zostały płyty z nagraniami archiwalnymi laureatów
Nagrody im. Oskara Kolberga, uznanych muzykantów ludowych, w tym nagrania w formie
cyfrowej.
Planowany budżet programu
Kultura ludowa i tradycyjna na 2026 r. wynosi 14 mln zł i został
zwiększony w stosunku do roku ubiegłego o 4 mln zł. Jednocześnie informuję, że
Ministerstwo KiDN nie dokonało zasadniczych zmian w regulaminie programu, ogłoszonego
na 2026 r., względem regulaminu, który obowiązywał w 2025 r. Nadal głównym celem
programu jest wspieranie najwartościowszych zjawisk związanych z kulturami tradycyjnymi,
funkcjonującymi na poziomie lokalnym, regionalnym i ogólnopolskim. Program dotyczy
szeroko pojętej kultury ludowej zarówno jej spuścizny, jak i współczesnych, żywych zjawisk
kulturowych. Jego nadrzędną ideą jest uświadamianie społecznościom lokalnym, czym jest
dziedzictwo kulturowe, jaka jest jego specyfika i jak należy je chronić. Program wpisuje się
zatem w kilka obszarów działania, w tym dokumentowanie, badanie i przekaz (kontynuację)
dziedzictwa kulturowego, jego popularyzację, edukację regionalną, animację prowadzoną w
konkretnych sytuacjach kulturowych oraz kreowanie twórczości inspirowanej twórczością
ludową. W ramach programu można realizować zadania, dotyczące różnych przejawów
niematerialnego dziedzictwa kulturowego, w tym w szczególności: tradycyjnej muzyki,
śpiewu i tańca, muzyki folkowej, obrzędowości, zwyczajów, sztuki i rękodzieła ludowego,
rzemiosła artystycznego, architektury regionalnej oraz gwary. Zgodnie z zapisami
regulaminu programu obowiązującymi w 2026 r. zadania dofinansowywane w ramach
programu powinny realizować jeden z poniższych celów wiodących:
a) ochrona i zachowanie dziedzictwa kultury ludowej i tradycyjnej - efektem realizacji tego
celu powinno być zabezpieczanie i dokumentowanie unikalnych zjawisk z zakresu
programu (zadania powinny koncentrować się na zachowaniu i utrwalaniu elementów
kultur tradycyjnych o szczególnym znaczeniu dla ochrony niematerialnego dziedzictwa
kulturowego),
b) upowszechnianie i promocja kultury ludowej i tradycyjnej - efektem realizacji tego celu
powinny być: edukacja regionalna z zakresu programu (zadania powinny dotyczyć
działań o charakterze edukacyjnym i animacyjnym, których celem jest podnoszenie
świadomości regionalnej oraz zachowanie ciągłości tradycyjnej kultury); popularyzacja
unikalnych i żywych elementów kultur tradycyjnych z zakresu programu (zadania
powinny koncentrować się na tworzeniu atrakcyjnych form upowszechniania różnych
przejawów kultur tradycyjnych, rzemiosła artystycznego, twórczości ludowej oraz
wiedzy na temat niematerialnego dziedzictwa),
c) przekazywanie wiedzy oraz utrwalanie tradycji lokalnej i regionalnej - w ramach tego
celu może być realizowane wyłącznie zadanie specjalne pt. „Mistrz tradycji” dotyczące
bezpośredniego międzypokoleniowego przekazu unikalnej wiedzy i umiejętności w
zakresie różnych dziedzin niematerialnego dziedzictwa kulturowego, adresowane do
-- 5 of 7 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
„mistrzów tradycji”, będących depozytariuszami wiedzy lokalnej i regionalnej. Warto
też zaznaczyć, że w przypadku zadań wysokobudżetowych, np. dużych festiwali
muzycznych, istnieje możliwość (od 2025 r.), uzyskania wyższego dofinansowania,
aniżeli obowiązujące w poszczególnych programach Ministra limity przyznawanych
dotacji. W tegorocznym programie
Kultura ludowa i tradycyjna tylko jeden
wnioskodawca skorzystał z takiej możliwości, uzyskując dodatkowe środki (spoza
programu – rezerwa Ministra) na organizację festiwalu.
W odpowiedzi na pytanie o liczbę i rodzaj zadań dofinansowywanych w ramach programu
Kultura ludowa i tradycyjna w latach 2024 i 2025 przedstawiam poniższe dane:
Rok 2024:
Planowany budżet: 8 475 000 zł.
Wykonanie: 8 470 720 zł.
Ogólna liczba dofinansowanych zadań - 166:
Zadanie nr 1 - dokumentacja, archiwizacja i jak najszersze udostępnianie unikalnych
zjawisk z zakresu dziedzictwa kultur tradycyjnych. Liczba wniosków: 16, łączna kwota
dotacji: 860 000 zł;
Zadanie nr 2 - przygotowanie ekspertyz, opinii oraz programów ochrony dotyczących
zjawisk kultur tradycyjnych, w tym prowadzenia ewaluacji, konsultacji społecznych
związanych z realizacją postulatów Konwencji UNESCO w sprawie ochrony
niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Liczba wniosków: 2, łączna kwota dotacji:
160 000 zł;
Zadanie nr 3 - publikacje związane z dokumentacją kultur tradycyjnych oraz
współczesnych kontekstów ich funkcjonowania. Liczba wniosków: 8, łączna kwota
dotacji: 290 000 zł;
Zadanie nr 4 - animacja kulturowa i społeczna prowadzona w oparciu o materialne
i niematerialne dziedzictwo kulturowe, wspomagająca lokalne społeczności w
twórczych działaniach nawiązujących do miejscowych tradycji. Liczba wniosków: 14,
łączna kwota dotacji: 589 000 zł;
Zadanie nr 5 - działania edukacyjne, w tym: warsztaty, kursy, szkolenia dotyczące
zagadnień szeroko pojętej kultury tradycyjnej. Liczba wniosków: 13, łączna kwota
dotacji: 635 000 zł;
Zadanie nr 6 - działania popularyzujące unikalne i żywe elementy kultur tradycyjnych,
w tym konkursy, przeglądy, festiwale, wystawy, seminaria i konferencje. Liczba
wniosków: 71, łączna kwota dotacji: 4 910 000 zł;
Zadanie nr 7 - zadania o charakterze artystycznym i użytkowym, inspirowane
tradycyjną twórczością, o charakterze interdyscyplinarnym i międzyśrodowiskowym.
Liczba wniosków: 3, łączna kwota dotacji: 195 000 zł;
Zadanie nr 8 - działania multimedialne, realizowane w całości on-line, prezentujące
i popularyzujące zagadnienia szeroko pojętej kultury ludowej i tradycyjnej. Liczba
wniosków: 2, łączna kwota dotacji: 95 000 zł;
Zadanie nr 9 - prowadzenie nauki, szkolenia przez konkretnego „mistrza”(przekaz
bezpośredni wiedzy i umiejętności osobom szczególnie zainteresowanym praktyczną
kontynuacją danej profesji) w zakresie różnych dziedzin niematerialnego dziedzictwa
kulturowego: literatura, muzyka, śpiew, taniec, sztuka, rękodzieło, rzemiosło ludowe,
rzemiosło artystyczne, praktyka obrzędowa, tradycyjna uprawa i hodowla, w tym
potrawy obrzędowe oraz inne przejawy kultury spełniające kryteria niematerialnego
dziedzictwa. Liczba wniosków: 37, łączna kwota dotacji: 736 720 zł.
-- 6 of 7 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Rok 2025:
Planowany budżet: 10 900 000 zł.
Stan budżetu programu na 4.11.2025 wynosi 11 018 381 zł . Rok budżetowy nie został
jeszcze zakończony. Ostateczne dane dotyczące realizacji programu będą znane na koniec
roku 2025.
Ogólna liczba dofinansowanych zadań - 204.
Liczba dofinansowanych zadań wg celu wiodącego:
1) Ochrona i zachowanie dziedzictwa kultury ludowej i tradycyjnej. Liczba wniosków: 41,
łączna kwota dotacji: 2 014 441 zł;
2) Upowszechnianie i promocja kultury ludowej i tradycyjnej. Liczba wniosków: 106,
łączna kwota dotacji: 6 466 000 zł;
3) Przekazywanie wiedzy oraz utrwalanie tradycji lokalnej i regionalnej („Mistrz tradycji”).
Liczba wniosków: 36, łączna kwota dotacji: 972 940 zł;
4) Zadania wieloletnie przeniesione z lat ubiegłych (2023-2024)*. Liczba wniosków: 21,
łączna kwota dotacji: 1 565 000 zł.
*Wnioski składane na formularzach oraz zgodnie z wykazem zadań w latach 2023 i 2024.
Odpowiadając na pytanie „Beneficjentami ilu dotacji w wymienionych latach były
organizacje z sektora finansów publicznych (samorządowe instytucje kultury), a ilu spoza
sektora (NGO, kościoły, działalności gospodarcze)?”, przedstawiam następujące dane:
2024 r.
Wszystkie złożone wnioski – łącznie 911., dofinansowane zadania – łącznie 166:
wnioskodawcy z sektora finansów publicznych: złożone wnioski – 529, dofinansowane
zadania – 102,
wnioskodawcy spoza sektora finansów publicznych: złożone wnioski – 382,
dofinansowane zadania – 64.
2025 r.
Wszystkie złożone wnioski – łącznie 904, dofinansowane zadania – łącznie 204:
wnioskodawcy z sektora finansów publicznych: złożone wnioski – 535, dofinansowane
zadania – 128,
wnioskodawcy spoza sektora finansów publicznych: złożone wnioski – 369,
dofinansowane zadania – 76.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 7 of 7 --