Interpelacja w sprawie systemowego braku ochrony polskich dzieci prześladowanych w Europie Zachodniej na przykładzie tragicznej historii nastolatki, która padła ofiarą przemocy rówieśniczej w Holandii
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13921
do ministra edukacji, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra spraw zagranicznych, ministra sprawiedliwości
w sprawie systemowego braku ochrony polskich dzieci prześladowanych w Europie Zachodniej na przykładzie tragicznej historii nastolatki, która padła ofiarą przemocy rówieśniczej w Holandii
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 01-12-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
kilka miesięcy temu całą Polską wstrząsnęła informacja o śmierci 14-letniej Niny Sienkiewicz – dziewczynki polskiego pochodzenia mieszkającej w Holandii, która przez długi czas była poniżana, wyśmiewana i prześladowana przez rówieśników. Zostawiła po sobie dramatyczne świadectwo tego, co przeżywała każdego dnia. Pogrzeb Niny odbył się w Żaganiu, na polskiej ziemi. Dziecko wróciło do ojczyzny, niestety w trumnie. Od tej tragedii mijają miesiące. Emocje opinii publicznej opadły.
A ja pytam: Co przez te miesiące zrobił polski rząd?
Co zrobiliście Państwo, by ta śmierć nie została zamieciona pod dywan – tak jak przez lata zamiatano pod dywan problem przemocy i dyskryminacji wobec polskich dzieci na zachodzie Europy?
Czy polskie dzieci są „gorsze”?
Gdy ofiarą przemocy, rasizmu czy dyskryminacji staje się dziecko z odległego kręgu kulturowego, o innym kolorze skóry – słusznie bije się na alarm. Organizuje się konferencje, kampanie społeczne, akcje medialne. Padają wielkie słowa o „prawach człowieka”, „równości” i „zerowej tolerancji dla przemocy”.
Ale gdy ofiarą jest biała, europejska dziewczynka z Polski, gdy to polskie dziecko jest upokarzane, wyśmiewane, wypychane na margines – nagle zapada cisza. Ani spektakularnych gestów, ani twardych interwencji. Ani planu systemowej ochrony naszych obywateli za granicą.
To jest niezrozumiałe, podległe zachowanie:
– Zachód poucza wszystkich dookoła o prawach człowieka, ale gdy krzywdzone jest dziecko ze „środkowoeuropejskiej peryferii”, problem przestaje być „atrakcyjny” politycznie.
Tym bardziej szokuje, że w podobny sposób zachowuje się obecny polski rząd – rząd, który powinien być pierwszym i najgłośniejszym obrońcą polskich obywateli, niezależnie od tego, czy mieszkają w Warszawie, Żaganiu, czy w holenderskim Helmond.
Rodziny Polaków mieszkających na Zachodzie od lat mówią o:
– systemowym stygmatyzowaniu ich dzieci,
– dopinaniu im łatki „problemowych”, „niedostosowanych”, „chorych”,
– zrzucaniu winy na „nieznajomość języka”, zamiast reagowania na przemoc,
– bagatelizowaniu skarg rodziców przez szkoły i urzędy,
– braku realnej pomocy psychologicznej, prawnej i instytucjonalnej.
W przypadku Niny – jak opisują media i rodzina – szkoła przez długi czas nie zapewniła jej skutecznej ochrony, nie zdołała powstrzymać przemocy rówieśniczej, a po tragedii składa puste deklaracje o „sprzeciwie wobec przemocy”.
I kolejny raz pytam: Gdzie w tym wszystkim był i jest polski rząd? Gdzie były:
– nota dyplomatyczna,
– wystąpienie ambasadora,
– działania na forum UE w obronie polskich dzieci i rodzin,
– konkretne narzędzia wsparcia dla rodziców, którzy widzą, że ich dziecko jest niszczone psychicznie przez środowisko szkolne?
Jeżeli Polacy na Zachodzie są psychicznie maltretowani, a polskie państwo milczy – to znaczy, że zawodzi sama istota państwowości.
Śmierć Niny Sienkiewicz nie może zostać kolejną statystyką, kolejną „przykrą historią z zagranicy”, którą wszyscy za chwilę zapomną.
Każde polskie dziecko – także to żyjące na emigracji, także białe dziecko z Europy Środkowo-Wschodniej – ma prawo do takiej samej ochrony, jakiej domagamy się dla wszystkich innych grup.
Jeżeli nasze państwo nie potrafi stanąć twardo w obronie swojej 14-letniej obywatelki prześladowanej w obcym kraju, jeżeli boi się mocniejszego tonu wobec rządu państwa zachodniego, jeżeli godzi się na postkolonialne traktowanie Polaków – to nie wypełnia swojej podstawowej roli.
Oczekuję odpowiedzi na poniższe pytania nie w formie ogólników i pustych deklaracji, lecz w postaci konkretnych działań, terminów i narzędzi, które pokażą, że polskie dzieci – gdziekolwiek żyją – nie są pozostawione same sobie:
1. Jakie konkretne działania podjął rząd RP od momentu informacji o śmierci Niny Sienkiewicz do dnia udzielenia odpowiedzi na niniejszą interpelację?
a) Czy wystosowano oficjalne noty dyplomatyczne do rządu Królestwa Niderlandów w sprawie wyjaśnienia okoliczności prześladowania Niny?
b) Czy polskie placówki dyplomatyczne w Holandii objęły wsparciem rodzinę Niny (pomoc prawna, psychologiczna, organizacyjna)?
c) Czy rząd wystąpił do władz holenderskich o przegląd procedur antyprzemocowych w szkołach, w których uczą się polskie dzieci?
2. Czy rząd RP dysponuje danymi (statystycznymi lub z konsulatów) dotyczącymi skali przemocy, dyskryminacji i stygmatyzacji polskich dzieci w szkołach w krajach Europy Zachodniej (w szczególności takich jak Holandia, Niemcy, Belgia, Wielka Brytania, kraje skandynawskie)?
a) Jeśli tak – proszę o przedstawienie tych danych z ostatnich 10 lat, z podziałem na kraje i rodzaj zgłaszanych problemów.
b) Jeśli nie – dlaczego rząd nie monitoruje w sposób systemowy sytuacji tak licznej polskiej diaspory, w tym polskich dzieci?
3. Czy rząd przygotował lub przygotowuje program wsparcia polskich rodzin na emigracji, których dzieci doświadczają przemocy rówieśniczej, dyskryminacji lub stygmatyzacji w szkołach?
a) Jakie są konkretne mechanizmy pomocy (infolinia, bezpłatne porady prawne, sieć polskojęzycznych psychologów, wsparcie konsularne)?
b) Czy takie wsparcie jest aktywnie komunikowane Polonii, czy istnieją jedynie „martwe” procedury w dokumentach?
4. Czy rząd podjął działania na forum Unii Europejskiej, Rady Europy lub innych organizacji międzynarodowych w celu:
a) uznania przemocy wobec dzieci migrantów z Europy Środkowo-Wschodniej – w tym Polaków – za problem wymagający tak samo stanowczego potępienia, jak rasizm i ksenofobia wobec innych grup,
b) wprowadzenia mechanizmów kontroli i rozliczania szkół oraz samorządów lokalnych w państwach członkowskich, które ignorują sygnały o prześladowaniu dzieci ze względu na pochodzenie narodowe?
5. Jak rząd RP reaguje na jawną nierówność w traktowaniu ofiar przemocy i nienawiści?
a) Dlaczego, gdy ofiarą jest dziecko z odległego kręgu kulturowego, uruchamiane są szerokie kampanie społeczne i medialne, a gdy ofiarą jest dziewczynka z Polski – działania rządu są niewidoczne lub iluzoryczne?
b) Czy rząd planuje ogólnopolską kampanię społeczną dotyczącą problemu przemocy wobec polskich dzieci za granicą, obejmującą również nacisk na państwa przyjmujące?
6. Czy polska dyplomacja ma jakiekolwiek wytyczne dotyczące ochrony godności i dobrego imienia Polaków na Zachodzie, w tym reagowania na przypadki przemocy, szykanowania i karykaturalnego, postkolonialnego traktowania naszych obywateli jako „gorszych Europejczyków”?
a) Jeśli tak – proszę o przedstawienie tych wytycznych i przykładów ich zastosowania w praktyce.
b) Jeśli nie – dlaczego polskie państwo de facto godzi się na sytuację, w której migracyjne elity dużych państw zachodnich traktują Polaków jak obywateli drugiej kategorii?
7. Czy rząd rozważa utworzenie przy konsulatach RP stałych punktów wsparcia dla rodzin, które zgłaszają:
– mobbing i przemoc rówieśniczą wobec dzieci,
– dyskryminację w szkołach lub instytucjach publicznych,
– próby „przerzucania winy” na dziecko i rodziców zamiast reagowania na czyny sprawców przemocy?
Jeśli tak – kiedy takie punkty powstaną i w jakich krajach w pierwszej kolejności?
8. Czy rząd zamierza zweryfikować, w ilu przypadkach w ostatnich latach polskie placówki dyplomatyczne odmawiały interwencji w sprawach dotyczących przemocy wobec/dyskryminacji polskich dzieci w szkołach, zasłaniając się „brakiem kompetencji” lub „brakiem podstaw prawnych”?
a) Czy zostaną wyciągnięte konsekwencje wobec osób, które wykazały się rażącą biernością?
b) Czy zostaną zmienione praktyka i szkolenia kadry konsularnej, aby takie sytuacje się nie powtarzały?
Z wyrazami szacunku
Minister Barbara Nowacka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11364 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Sławomir Pałka
BK-VII.0520.538.2025
Warszawa, 15 stycznia 2026 15 stycznia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 13921 Pana Posła Jarosława Sachajko
i Pani Posłanki Anny Gembickiej w sprawie systemowego braku ochrony polskich dzieci
prześladowanych w Europie Zachodniej na przykładzie tragicznej historii nastolatki, która
padła ofiarą przemocy rówieśniczej w Holandii.
Żadna ze spraw dotyczących bezpieczeństwa dzieci – zarówno przebywających w kraju,
jak i w odniesieniu do obywateli polskich przebywających za granicą – nie jest przez
Ministerstwo Sprawiedliwości bagatelizowana.
Każdy obywatel polski niezależnie od miejsca stałego lub czasowego pobytu może
korzystać ze wsparcia systemu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie ustawy
z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym
poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1534 ze zm., dalej
„ustawa”), na takich samych zasadach jak obywatele mieszkający w kraju.
-- 1 of 4 --
2
Z pomocy tej można skorzystać w sposób stacjonarny, podczas wizyty w Polsce.
Do dyspozycji obywateli pozostają wszystkie punkty zlokalizowane na terenie
kraju, w każdym powiecie (prawie 1500). Co szczególnie ważne dla osób pozostających
czasowo lub stale poza Polską, z pomocy skorzystać można także zdalnie, za
pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość. To do osoby potrzebującej
pomocy prawnej należy wybór formy jej udzielenia, tj. czy chce skorzystać z pomocy w
sposób stacjonarny czy zdalny.
Mając na uwadze przedstawioną w interpelacji sprawę należy wskazać, że dotyczy
ona zdarzenia, które miało miejsce na terytorium Holandii, zatem ewentualne
postępowanie w tej sprawie powinno być prowadzone przez właściwe organy
holenderskie, zgodnie z tamtejszym prawem. Właściwe organy holenderskie są
odpowiedzialne za wyjaśnienie okoliczności tragedii, ustalenie ewentualnej
odpowiedzialności osób trzecich oraz ocenę działań instytucji, które miały obowiązek
ochrony dziecka.
Prokuratura Krajowa ani jednostki prokuratury okręgu zielonogórskiego
nie zarejestrowały w ramach obrotu międzynarodowego wpływu korespondencji
związanej z tym zdarzeniem. W związku z tym Prokuratura Krajowa nie podejmowała
działań w zakresie zdarzenia opisanego w interpelacji.
Niezależnie od kompetencji organów holenderskich należy również wskazać,
że zgodnie z ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne (Dz. U. z 2023 roku poz.
1329) to właściwe służby konsularne zobowiązane są w pierwszej kolejności do wsparcia
i pomocy polskim obywatelom przebywającym za granicą, a także zapobiegania wszelkim
przejawom dyskryminacji.
W zakresie podniesionej w interpelacji kwestii dotyczącej przeciwdziałania
przejawom rasizmu i ksenofobii należy wskazać, że w państwach członkowskich Unii
Europejskiej obowiązuje decyzja ramowa Rady 2008/913/WSiSW z dnia 28 listopada 2008
r. w sprawie zwalczania pewnych form i przejawów rasizmu i ksenofobii za pomocą
środków prawnokarnych. Zgodnie z jej art. 1 każde państwo członkowskie zobowiązane
-- 2 of 4 --
3
jest do zapewnienia karalności umyślnych czynów polegających w szczególności
na publicznym nawoływaniu do przemocy lub nienawiści skierowanej przeciwko grupie
osób albo osobie zdefiniowanej według rasy, koloru skóry, religii, pochodzenia
lub przynależności narodowej albo etnicznej, a także publicznym rozpowszechnianiu
treści o takim charakterze oraz publicznym aprobowaniu, negowaniu lub rażącym
pomniejszaniu zbrodni ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości i zbrodni wojennych,
jeżeli czyny te mogą prowadzić do wzbudzania nienawiści lub przemocy wobec
wskazanych grup.
Oznacza to, że penalizacji podlegają zachowania skierowane przeciwko każdej grupie
osób definiowanej m.in. według pochodzenia lub przynależności narodowej. Regulacje
te obejmują więc również Polaków, w tym dzieci.
Jednocześnie należy podkreślić, że obowiązujące prawo Unii Europejskiej penalizuje
mowę nienawiści oraz przestępstwa z nienawiści wyłącznie w odniesieniu do określonych
przesłanek takich jak rasa, kolor skóry, religia, pochodzenie lub przynależność narodowa
bądź etniczna. Na poziomie unijnym nie istnieje natomiast pełna harmonizacja definicji
tych przestępstw ani jednolitych minimalnych sankcji karnych. W trakcie sprawowania
przez Polskę prezydencji w Radzie Unii Europejskiej podejmowane były działania
zmierzające do podjęcia dyskusji nad możliwością uznania mowy nienawiści i przestępstw
z nienawiści za kategorię przestępstw, która mogłaby zostać objęta zakresem art. 83 ust.
1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Przepis ten stanowi podstawę
do ustanawiania minimalnych zasad dotyczących definicji przestępstw i sankcji
w odniesieniu do szczególnie poważnych form przestępczości o wymiarze
transgranicznym. Choć katalog tzw. „przestępstw UE” ma charakter zamknięty, może on
zostać rozszerzony w drodze procedury przewidzianej w art. 83 ust. 1 akapit trzeci TFUE,
tj. decyzją Rady, działającej jednomyślnie po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego.
Mechanizm ten został już zastosowany, m.in. poprzez decyzję Rady (UE) 2022/2332,
na mocy której katalog przestępstw UE rozszerzono o naruszenia unijnych środków
ograniczających.
-- 3 of 4 --
4
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że problematyka przemocy,
mowy nienawiści oraz przestępstw z nienawiści, w tym wobec dzieci migrantów,
pozostaje objęta obowiązującymi instrumentami prawa UE w zakresie przesłanek
pochodzenia i przynależności narodowej, a Rząd RP podejmował działania na forum
unijnym zmierzające do wzmocnienia i pogłębienia wspólnych europejskich standardów
w tym obszarze.
Niezależnie od jurysdykcji zagranicznej, Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi analizę
ewentualnych zmian w tym zakresie w prawie karnym materialnym, tak aby
realnie wzmocnić ochronę obywateli przed przemocą i nękaniem zbiorowym
w Internecie i kontynuuje działania systemowe nakierowane na wzmacnianie ochrony
w sprawach dotyczących przemocy i nękania. W ramach prac działającej przy
Ministrze Sprawiedliwości Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego planowana jest diagnoza
zjawiska nękania zbiorowego i hejtu w Internecie, co w pozwoli na ocenę potrzeby
dokonania ewentualnych zmian w tym zakresie w prawie karnym materialnym, tak aby
realnie wzmocnić ochronę obywateli przed przemocą i nękaniem zbiorowym
w Internecie.
Z wyrazami szacunku
Sławomir Pałka
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
Pełnomocnik Rządu do Spraw Równości
Sekretarz Stanu
Katarzyna Kotula
+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
DRT.166.5.2025
Warszawa, 30 marca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację posłów na Sejm RP Jarosława Sachajki i Anny Gembickiej
nr 13921, skierowaną do do ministra edukacji, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej,
ministra spraw zagranicznych, ministra sprawiedliwości w sprawie systemowego braku
ochrony polskich dzieci prześladowanych w Europie Zachodniej na przykładzie tragicznej
historii nastolatki, która padła ofiarą przemocy rówieśniczej w Holandii, uprzejmie
informuję, że zadania Pełnomocnika Rządu ds. Równości, określone w ustawie z dnia
3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego
traktowania (Dz. U. z 2024 r. poz. 1175 i 1871, z 2025 r. poz. 620 i z 2026 r., poz. 160)
obejmują działania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej oraz realizację wybranych
kompetencji rządu w zakresie realizacji polityki równościowej we współpracy z Unią
Europejską, innymi organizacjami międzynarodowymi oraz w stosunkach bilateralnych.
Niezależnym organem ds. równości na terytorium Holandii, zrzeszonym w sieci EQUINET,
jest College voor de Rechten van de Mens, na czele którego stoi dyrektor Wilco de Jonge .
Podczas polskiej Prezydencji w Radzie UE w dniach 15-16 kwietnia 2025 r. gościłam w
Warszawie niderlandzką Minister ds. Edukacji Podstawowej i Średniej oraz Równych Szans
panią Mariëlle Paul, której następcą w obecnym gabinecie jest Judith Tielen. Okoliczności
śmierci mał. Niny Sienkiewicz 1 kwietnia 2025 r. nie były przedmiotem rozmów z delegacją
niderlandzką, gdyż tę tragiczną wiadomość powzięłam dopiero z interpelacji nr 13921.
Do podległego mi Departamentu ds. Równego Traktowania w Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów nie trafiły inne doniesienia o dyskryminacji polskich dzieci za granicą lub o
stosowaniu wobec nich przemocy przez rówieśników, a przeprowadzona następczo
kwerenda źródeł prasowych i mediów elektronicznych nie potwierdziła systemowego
charakteru incydentów, najczęściej związanych ze sporami opiekuńczymi lub dotykających
żyjących na emigracji obywateli polskich niezależnie od ich narodowości, toteż brak jest
podstaw do opracowania postulowanego przez Państwa Posłów kompleksowego planu
przeciwdziałania prześladowaniu i przemocy równieśniczej.
Polska aktywnie uczestniczy w pracach Unii Europejskiej, zmierzających do stworzenia
realnej przestrzeni wolności i bezpieczeństwa, zarówno dla osób korzystających ze swobody
przemieszczania się, podjęcia ztrudnienia i nauki w innym państwie członkowskim, jak i w
świecie cyfrowym. Przejawem tego ostatniego starania jest włączenie się w negocjacje
Konkluzji Rady nt. Przeciwdziałania cyberprzemocy wobec dziewcząt, prowadzone obecnie
w ramach Grupy Roboczej ds. Społecznych. Dokument nakłada na instytucje UE i państwa
-- 1 of 2 --
+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
członkowskie konkretne zobowiązania w zakresie ochrony małoletnich przed przemocą
równieśniczą on-line (cyberbullying), dostępem do pornografii i treści nienawistnych, zgodnie
z wnioskami z przeprowadzonego przez Europejski Instytut na Rzecz Równości Kobiet i
Mężczyzn (EIGE) badania wśród nastolatków i przygotowując wdrożenie do prawa
poszczególnych państw Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1385 z dnia
14 maja 2024 r. w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (Dz.Urz.
UE L z 24 maja 2024 r., s. 1-36). Wsparcie telefonów zaufania, prowadzonych m.in. przez
Rzecznika Praw Dziecka oraz Ogólnopolskie Pogotowie dla Osób Doznających Przemocy
Domowej „Niebieska Linia” dostępne jest niezależnie od miejsca pobytu osoby narażonej na
dyskryminację i przemoc. W przypadku otrzymania doniesienia o nierównym traktowaniu
obywateli polskich za granicą, Departament ds. Równego Traktowania KPRM informuje
wnioskodawcę o dostępnych środkach ochrony prawnej oraz kompetentnych instytucjach,
świadczących pomoc prawną, psychologiczną i medyczną.
W kwestii reakcji służb konsularnych Rzeczypospolitej Polskiej na śmierć obywatelki
polskiej w Holandii oraz nadzoru nad szkołami, do których uczęszczają polskie dzieci za
granicą, odsyłam Państwa Posłów do odpowiedzi udzielonych przez Ministerstwo Spraw
Zagranicznych oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Kotula
Sekretarz stanu, pełnomocnik rządu ds. równości
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --