Interpelacja w sprawie ponownego przeliczenia należnych gm. Baruchowo i gm. Boniewo (woj. kujawsko-pomorskie) w 2026 r. dochodów z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych, podatku dochodowym od osób prawnych oraz dochodach z tytułu subwencji ogólnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13915
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie ponownego przeliczenia należnych gm. Baruchowo i gm. Boniewo (woj. kujawsko-pomorskie) w 2026 r. dochodów z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych, podatku dochodowym od osób prawnych oraz dochodach z tytułu subwencji ogólnej
Zgłaszający: Krystian Łuczak
Data wpływu: 01-12-2025
Uprzejmie informuję, że zwrócili się do mnie przedstawiciele gminy Baruchowo oraz gminy Boniewo (województwo kujawsko-pomorskie) z prośbą interwencję w sprawie wyjaśnienia i ponownego przeliczenia należnych gminom w 2026 r. dochodów z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych, podatku dochodowym od osób prawnych oraz dochodach z tytułu subwencji ogólnej.
Uprzejmie informuję, że przyznane gminom kwoty są znacznie niższe niż w roku 2025 i jednocześnie znacznie niższe niż kwoty dochodów przyznane porównywalnym, sąsiednim gminom z powiatu włocławskiego w województwie kujawsko-pomorskim. Taka sytuacja, w ocenie przedstawicieli gmin, jest nieadekwatna do potrzeb obu gmin, w tym w szczególności rozwojowych i oświatowych.
Ministerstwo Finansów informowało w komunikatach prasowych związanych ze zmianą sposobu finansowania jednostek samorządu terytorialnego, że żaden samorząd, żadna gmina nie zostaną pokrzywdzone zmianą zasad naliczania dochodów. Zapewniano także, że na nowych zasadach gminy mogą jedynie zyskać. Podkreślano, że nowe rozwiązanie zapewni każdej gminie wzrost dochodów w stosunku do roku poprzedniego co najmniej o wskaźnik inflacji, czyli mniej więcej o 4%. Takie rozwiązanie pozwoliłoby na utrzymanie poziomu realizacji zadań własnych, a dopiero wzrost dochodów powyżej 4% pozwoliłby na rozwój obu gmin.
W zaistniałej sytuacji obie gminy nie tylko nie mogą liczyć na stabilny i harmonijny rozwój, ale wręcz muszą bronić się przed regresem swojej sytuacji społeczno-gospodarczej.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o:
1. Wyjaśnienie mechanizmów naliczenia gminie Baruchowo oraz gminie Boniewo należnych im dochodów w 2026 r.
2. Uwzględnienie w pełni potrzeb rozwojowych i oświatowych obu gmin i ich mieszkańców i ponowne przeliczenie należnych gminom w 2026 r. dochodów z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych, podatku dochodowym od osób prawnych oraz dochodach z tytułu subwencji ogólnej w sposób zapewniający ich rozwój oraz realną możliwość realizacji zadań własnych.
3. Udzielenie odpowiedzi na pytanie: Jakie konkretne i obiektywne przesłanki przemawiały za taką kalkulacją dochodów – inną niż w przypadku gmin sąsiednich?
4. Ponowne przeliczenie kwot i zapewnienie obu gminom w 2026 r. dochodów na poziomie co najmniej roku 2025, przy uwzględnieniu dochodów innych, porównywalnych, sąsiednich gmin i przyznanych im kwot.
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7592 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 19 grudnia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 13915 posła Krystiana Łuczaka
Znak sprawy: ST3.054.85.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje nr 13915 posła Krystiana Łuczaka, proszę przyjąć
następujące wyjaśnienia.
Dochody jednostek samorządu terytorialnego na rok 2026 zostały ustalone,
zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego1 oraz ustawy z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego2. Dla wszystkich, w tym dla gminy
Baruchowo i gminy Boniewo, dochody na 2026 r. zostały naliczone wg tych samych
zasad.
Należy przy tym wyjaśnić, że zarówno przepisy poprzednio obowiązującej – jak
i nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie zawierają
regulacji, które gwarantują każdej jednostce samorządu terytorialnego
bezwarunkowy i automatyczny ponad inflacyjny wzrost ich dochodów w każdym
następnym roku, w oderwaniu od wyników zastosowania algorytmów. Nowy system
finansowania jednostek samorządu terytorialnego powstał aby zobiektywizować
obliczanie środków finansowych dla wszystkich jednostek samorządu
terytorialnego. Finansowanie samorządów opiera się na zastosowaniu algorytmów
wykorzystujących obiektywne, mierzalne za pomocą danych statystycznych
parametry, co zapewnia przejrzystość, obiektywność i adekwatność kryteriów
podziału środków. Racjonalne i algorytmiczne naliczanie środków finansowych dla
1 Dz.U. poz. 1572 z późn. zm.
2 Dz.U. poz. 1659
-- 1 of 4 --
2/4
każdej JST powoduje, że kwota finansowania jest uzależniona od użytych
parametrów, których zmiana w efekcie wpływa na kwotę naliczonych środków.
Dochody samorządów z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych
(PIT) oraz udziału w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) obliczane są jako
określony ustawowo procent dochodów podatników z terenu danej jednostki
samorządu terytorialnego. W przypadku, gdy zwiększone dochody z tytułu
udziałów w podatkach PIT i CIT są niewystarczające na pokrycie potrzeb
finansowych określonych w ww. ustawie, to jednostki samorządu terytorialnego
otrzymują subwencję ogólną z budżetu państwa. Subwencja ma więc charakter
uzupełniający wobec podstawowych dochodów jednostek samorządu
terytorialnego, opierających się głównie na udziałach w podatkach PIT i CIT.
Na rok 2026:
dochody z tytułu udziałów w podatkach PIT i CIT zostały naliczone na podstawie
danych podatkowych za rok 2024 wg stanu na 30 czerwca 2025 r.
i zwaloryzowane zgodnie z ustawą prognozowanymi wskaźnikami
makroekonomicznymi na 2026 r.,
subwencja ogólna została naliczona w wysokości subwencji z roku 2025
powiększonej lub pomniejszonej o różnicę przyrostów potrzeb finansowych oraz
kwoty kalkulacyjnej zachodzących między rokiem 2026 a rokiem 2025, przy
czym wielkości z 2025 roku zostały przeliczone, z uwzględnieniem
zaktualizowanych danych dotyczących podatników CIT i potrzeb oświatowych3.
Jak wskazano wyżej, system finansów samorządu terytorialnego jest oparty na
konkretnych parametrach i jeżeli te parametry się zmieniają, to ma to wpływ na
poziom dochodów jednostki.
Dochody poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego są naliczane na
podstawie ich indywidualnych danych, takich jak:
liczba ludności,
dochody podatników podatków PIT i CIT odpowiednio
zamieszkałych/mających siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu
terytorialnego za rok 2024,
dochody z podatków lokalnych i wydatki majątkowe, wykazywane w
sprawozdaniach budżetowych,
wartości determinant, przekazywanych do GUS, wykorzystywane do obliczania
potrzeb wyrównawczych.
W każdej jednostce samorządu terytorialnego występują pomiędzy latami zmiany
wartości danych, co wpływa na wzrost lub spadek dochodów w kolejnych latach.
Dlatego też nawet sąsiednie samorządy mogą mieć różny wzrost dochodów
budżetowych.
Analiza gmin wskazanych w interpelacji wykazała w szczególności, że :
3 Ustawa z dnia 5 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego (Dz.U. poz. 1659)
-- 2 of 4 --
3/4
w Gminie Baruchowo nastąpił ponadprzeciętnie wysoki wzrost podatków
lokalnych (o prawie 150% r/r tj. z poziomu 2 920 tys. zł do 4 369 tys. zł.), co w
połączeniu ze spadkiem wartości poszczególnych determinant przełożyło się
bezpośrednio na wzrost wskaźnika zamożności Gminy z 3.092,74 w 2025 roku
do 3.902,13 na 2026 rok. Wzrost zamożności spowodował natomiast
zmniejszenie poziomu subwencjonowania gminy z budżetu państwa.
Dochody gminy na 2026 rok z tytułu PIT, CIT i subwencji oraz podatków
lokalnych są wyższe o 638 tys. zł, tj. o 3,6%.
Należy jednocześnie zaznaczyć, że dochody wyliczone na podstawie nowej
ustawy z tytułu udziału w podatku PIT, w podatku CIT oraz subwencji ogólnej
na 2026 rok będą wyższe o prawie 19% od dochodów uzyskanych w roku 2024,
wyliczonym wg poprzedniej ustawy z 2003 r.
dla Gminy Boniewo łączne dochody z tytułu PIT, CIT oraz z podatków lokalnych,
przyjęte do obliczeń na rok 2026, są o 1.556 tys. zł (tj. 17,2%) wyższe niż
dochody z tych samych źródeł przyjęte do obliczeń na 2025 r., co wpłynęło na
wzrost wskaźnika zamożności z 2.882,94 w 2025 roku do 3.594,41 na 2026 rok.
Wzrost wskaźnika zamożności spowodował, że potrzeby wyrównawcze są
niższe o 906 tys. zł a subwencja naliczona niższa o 1.115 tys. zł.
Niemniej dochody gminy planowane na 2026 rok z tytułu PIT, CIT, subwencji
ogólnej i - uwzględnianych w kalkulacji subwencji - dochodów podatków
lokalnych są właściwie na poziomie roku 2025.
Ponadto, dochody wyliczone na podstawie nowej ustawy na 2026 rok będą
wyższe o ponad 10% od dochodów uzyskanych w roku 2024, wyliczonych wg
poprzedniej ustawy z 2003 r.
Jednocześnie informuję, że na stronie internetowej Ministerstwa Finansów:
(ścieżka: Ministerstwo Finansów / Co robimy / Budżety jednostek samorządu
terytorialnego / Kwoty i wskaźniki / 2026 r. / Kwoty dochodów jednostek samorządu
terytorialnego na rok 2026, potrzeby finansowe podlegające sfinansowaniu oraz
szczegółowe dane wykorzystane do ich obliczenia)
zamieszczone zostały:
dane dotyczące dochodów JST na 2026 r. oraz szczegółowe dane kalkulacyjne,
dane dotyczące dochodów w 2025 r. będące podstawą naliczania dochodów na
2026 r.,
objaśnienia dotyczące ustalenia dochodów JST na rok 2026, w których – na
przykładzie wybranej gminy A – został zaprezentowany algorytm wyliczania
dochodów gminy, zgodnie z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego wraz ze szczegółową instrukcją obliczenia
waloryzacji dochodów podatników podatku PIT i CIT, poszczególnych potrzeb
finansowych, kwoty kalkulacyjnej oraz korekty z tytułu zamożności na rok
2026.
Na podstawie ww. danych oraz szczegółowych objaśnień dotyczących ustalenia
dochodów, każdy samorząd może samodzielnie zweryfikować obliczenia dochodów
na rok 2026.
-- 3 of 4 --
4/4
Jednocześnie informuję, że zwiększenie dochodów w 2026 r. dla poszczególnych
jednostek samorządu terytorialnego może nastąpić z rezerwy na uzupełnienie
dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Podział tej rezerwy odbywa się w
trakcie roku budżetowego we współpracy ze stroną samorządową Komisji Wspólnej
Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --