Interpelacja nr 13907
Interpelacja w sprawie systemowych problemów związanych z wtórnym obowiązkiem podatkowym w podatku akcyzowym
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie systemowych problemów związanych z wtórnym obowiązkiem podatkowym w podatku akcyzowym
Interpelacja nr 13907
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie systemowych problemów związanych z wtórnym obowiązkiem podatkowym w podatku akcyzowym
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 30-11-2025
Wtórny obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym stał się jednym z najbardziej problematycznych elementów obowiązującego systemu. Konstrukcja ta powoduje, że podatek może powstać nie tylko w związku ze zdarzeniami pierwotnymi, takimi jak wytworzenie, import czy dopuszczenie do konsumpcji, lecz również w związku ze zdarzeniami wtórnymi, które zachodzą na dalszych etapach obrotu tym samym wyrobem. Do takich zdarzeń należą m.in. ubytki powstające po opuszczeniu procedur kontrolowanych, zmiana przeznaczenia wyrobów, naruszenia warunków stosowania stawek obniżonych lub zwolnień, a nawet samo posiadanie wyrobów, które na wcześniejszym etapie były wprowadzone do obrotu z naruszeniem prawa. W praktyce powoduje to możliwość wielokrotnego opodatkowania identycznego wyrobu, często u podmiotów, które nie miały żadnego wpływu na pierwotne rozliczenia, a niekiedy nie posiadają nawet wiedzy, że uczestniczą w zdarzeniu rodzącym obowiązek podatkowy.
Konstrukcja ta powoduje również, że podatnikami stają się często podmioty, które w normalnych warunkach nie prowadzą profesjonalnego obrotu wyrobami akcyzowymi – osoby fizyczne, gospodarstwa rolne, instytucje publiczne czy małe jednostki organizacyjne. Obowiązki nakładane na takie podmioty są identyczne jak te, którym podlegają przedsiębiorcy profesjonalnie zajmujący się obrotem wyrobami akcyzowymi: obejmują składanie deklaracji, prowadzenie ewidencji i rozliczanie podatku w skomplikowanym trybie. Dla podmiotów, które znajdują się w tej sytuacji przypadkowo lub jednorazowo, oznacza to nieproporcjonalne obciążenia, często niemożliwe do wykonania w praktyce, a jednocześnie narażające je na odpowiedzialność podatkową i sankcyjną.
Z punktu widzenia przejrzystości systemu podatkowego wtórny obowiązek podatkowy pozostaje niedookreślony i niespójny. Zdarzenia, które rodzą jego powstanie, są rozproszone w wielu przepisach i nie tworzą jednolitej logicznej konstrukcji. Katalog tych zdarzeń obejmuje zarówno sytuacje czysto techniczne, związane z obrotem i magazynowaniem, jak i sytuacje, w których zasadniczą przyczyną powstania obowiązku jest zachowanie poprzedniego posiadacza, a nie obecnego podatnika. W wielu przypadkach nie ma możliwości obiektywnego ustalenia, na którym etapie doszło do zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy, co przerzuca ciężar dowodowy i ryzyko podatkowe na podmioty, które nie są w stanie się skutecznie bronić.
Istnieje też wyraźna luka systemowa w zakresie nadzoru nad obrotem wyrobami, które korzystają ze zwolnień lub stawek obniżonych ze względu na ich przeznaczenie. Zmiana przeznaczenia takich wyrobów – nawet jeśli nie jest wynikiem świadomego działania – automatycznie rodzi obowiązek podatkowy z tytułu zdarzenia wtórnego. System ten jest mało odporny na nadużycia – zarówno przypadkowe naruszenia zasad, jak i celowe działania przestępcze mogą pozostawać niewykryte, podczas gdy uczciwi posiadacze wyrobów pozostają narażeni na ciężary podatkowe wynikające z niedopełnienia obowiązków przez inne podmioty.
W obecnym stanie prawnym brakuje również procedur pozwalających na odróżnienie profesjonalnych uczestników rynku od podmiotów incydentalnych. Brakuje uproszczonych zasad rozliczeń, brakuje jasnych kryteriów przypisywania obowiązku podatkowego, brakuje też rozwiązań chroniących podmioty działające w dobrej wierze, które nie mają realnej możliwości ustalenia czy wyrób, który trafia w ich posiadanie, był wcześniej prawidłowo opodatkowany. W rezultacie system akcyzy generuje istotne ryzyko gospodarcze, prawne oraz konstytucyjne, ponieważ prowadzi do nakładania danin w sposób nieproporcjonalny, nieprzewidywalny i oderwany od rzeczywistej zdolności podatkowej podmiotu.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy resort finansów planuje dokonanie kompleksowej reformy konstrukcji wtórnego obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym, tak aby ograniczyć przypadki wielokrotnego opodatkowania tego samego wyrobu? Proszę o wskazanie ewentualnego harmonogramu, zakresu projektowanych zmian oraz analiz, które potwierdzają potrzebę lub brak potrzeby reformy.
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Finansów w celu ograniczenia sytuacji, w których wtórny obowiązek podatkowy powstaje wobec podmiotów nieprowadzących profesjonalnego obrotu wyrobami akcyzowymi, takich jak osoby fizyczne, rolnicy czy instytucje publiczne? W szczególności proszę o informację, czy jest rozważane wprowadzenie uproszczonych procedur lub zwolnień.
Czy ministerstwo posiada analizy dotyczące wpływu wtórnego obowiązku podatkowego na bezpieczeństwo obrotu gospodarczego oraz na ryzyko dla podmiotów działających w dobrej wierze?
Jakie działania są podejmowane w celu uporządkowania i ujednolicenia przepisów, które określają zdarzenia generujące wtórny obowiązek podatkowy, tak aby nie były one rozproszone i nie tworzyły niespójnej konstrukcji prawnej?
Czy jest planowane wprowadzenie mechanizmów chroniących dobrą wiarę podatników, którzy nie mają możliwości ustalenia, czy wyrób akcyzowy został wcześniej prawidłowo opodatkowany przez poprzedniego posiadacza? Jeśli tak – jakich narzędzi prawnych można się spodziewać?
Czy ministerstwo prowadzi analizy, które pozwalają jednoznacznie określić, na jakim etapie obrotu najczęściej dochodzi do zdarzeń powodujących powstanie wtórnego obowiązku podatkowego? Proszę o przedstawienie wyników badań oraz o wskazanie, jakie grupy podmiotów są najbardziej obciążone ryzykiem.
Czy w związku z licznymi przypadkami powstawania obowiązku podatkowego z tytułu zmiany przeznaczenia wyrobów korzystających ze zwolnień lub stawek obniżonych ministerstwo planuje wzmocnienie nadzoru nad tym segmentem rynku? Proszę o przedstawienie planowanych narzędzi kontroli i prewencji oraz ocenę ich skuteczności.
Czy ministerstwo przewiduje stworzenie odrębnego, uproszczonego reżimu podatkowego dla podmiotów incydentalnych, które jednorazowo lub przypadkowo stają się podatnikami akcyzy wskutek zdarzeń wtórnych? Jeżeli nie – proszę o uzasadnienie, dlaczego dotychczasowe przepisy uznaje się za wystarczające.
Czy ministerstwo analizowało zgodność obecnej konstrukcji wtórnego obowiązku podatkowego z zasadami konstytucyjnymi, w szczególności z zasadą proporcjonalności, sprawiedliwości podatkowej oraz zasadą zaufania obywatela do państwa? Proszę o wskazanie wniosków z tych analiz i ewentualnych rekomendacji.
Jakie działania są planowane w celu ograniczenia nadużyć i przestępstw związanych z obrotem wyrobami korzystającymi ze zwolnień lub stawek obniżonych, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby uczciwi posiadacze wyrobów nie ponosili odpowiedzialności za działania wcześniejszych uczestników obrotu?
Interpelacja nr 13907
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie systemowych problemów związanych z wtórnym obowiązkiem podatkowym w podatku akcyzowym
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 30-11-2025
Wtórny obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym stał się jednym z najbardziej problematycznych elementów obowiązującego systemu. Konstrukcja ta powoduje, że podatek może powstać nie tylko w związku ze zdarzeniami pierwotnymi, takimi jak wytworzenie, import czy dopuszczenie do konsumpcji, lecz również w związku ze zdarzeniami wtórnymi, które zachodzą na dalszych etapach obrotu tym samym wyrobem. Do takich zdarzeń należą m.in. ubytki powstające po opuszczeniu procedur kontrolowanych, zmiana przeznaczenia wyrobów, naruszenia warunków stosowania stawek obniżonych lub zwolnień, a nawet samo posiadanie wyrobów, które na wcześniejszym etapie były wprowadzone do obrotu z naruszeniem prawa. W praktyce powoduje to możliwość wielokrotnego opodatkowania identycznego wyrobu, często u podmiotów, które nie miały żadnego wpływu na pierwotne rozliczenia, a niekiedy nie posiadają nawet wiedzy, że uczestniczą w zdarzeniu rodzącym obowiązek podatkowy.
Konstrukcja ta powoduje również, że podatnikami stają się często podmioty, które w normalnych warunkach nie prowadzą profesjonalnego obrotu wyrobami akcyzowymi – osoby fizyczne, gospodarstwa rolne, instytucje publiczne czy małe jednostki organizacyjne. Obowiązki nakładane na takie podmioty są identyczne jak te, którym podlegają przedsiębiorcy profesjonalnie zajmujący się obrotem wyrobami akcyzowymi: obejmują składanie deklaracji, prowadzenie ewidencji i rozliczanie podatku w skomplikowanym trybie. Dla podmiotów, które znajdują się w tej sytuacji przypadkowo lub jednorazowo, oznacza to nieproporcjonalne obciążenia, często niemożliwe do wykonania w praktyce, a jednocześnie narażające je na odpowiedzialność podatkową i sankcyjną.
Z punktu widzenia przejrzystości systemu podatkowego wtórny obowiązek podatkowy pozostaje niedookreślony i niespójny. Zdarzenia, które rodzą jego powstanie, są rozproszone w wielu przepisach i nie tworzą jednolitej logicznej konstrukcji. Katalog tych zdarzeń obejmuje zarówno sytuacje czysto techniczne, związane z obrotem i magazynowaniem, jak i sytuacje, w których zasadniczą przyczyną powstania obowiązku jest zachowanie poprzedniego posiadacza, a nie obecnego podatnika. W wielu przypadkach nie ma możliwości obiektywnego ustalenia, na którym etapie doszło do zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy, co przerzuca ciężar dowodowy i ryzyko podatkowe na podmioty, które nie są w stanie się skutecznie bronić.
Istnieje też wyraźna luka systemowa w zakresie nadzoru nad obrotem wyrobami, które korzystają ze zwolnień lub stawek obniżonych ze względu na ich przeznaczenie. Zmiana przeznaczenia takich wyrobów – nawet jeśli nie jest wynikiem świadomego działania – automatycznie rodzi obowiązek podatkowy z tytułu zdarzenia wtórnego. System ten jest mało odporny na nadużycia – zarówno przypadkowe naruszenia zasad, jak i celowe działania przestępcze mogą pozostawać niewykryte, podczas gdy uczciwi posiadacze wyrobów pozostają narażeni na ciężary podatkowe wynikające z niedopełnienia obowiązków przez inne podmioty.
W obecnym stanie prawnym brakuje również procedur pozwalających na odróżnienie profesjonalnych uczestników rynku od podmiotów incydentalnych. Brakuje uproszczonych zasad rozliczeń, brakuje jasnych kryteriów przypisywania obowiązku podatkowego, brakuje też rozwiązań chroniących podmioty działające w dobrej wierze, które nie mają realnej możliwości ustalenia czy wyrób, który trafia w ich posiadanie, był wcześniej prawidłowo opodatkowany. W rezultacie system akcyzy generuje istotne ryzyko gospodarcze, prawne oraz konstytucyjne, ponieważ prowadzi do nakładania danin w sposób nieproporcjonalny, nieprzewidywalny i oderwany od rzeczywistej zdolności podatkowej podmiotu.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy resort finansów planuje dokonanie kompleksowej reformy konstrukcji wtórnego obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym, tak aby ograniczyć przypadki wielokrotnego opodatkowania tego samego wyrobu? Proszę o wskazanie ewentualnego harmonogramu, zakresu projektowanych zmian oraz analiz, które potwierdzają potrzebę lub brak potrzeby reformy.
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Finansów w celu ograniczenia sytuacji, w których wtórny obowiązek podatkowy powstaje wobec podmiotów nieprowadzących profesjonalnego obrotu wyrobami akcyzowymi, takich jak osoby fizyczne, rolnicy czy instytucje publiczne? W szczególności proszę o informację, czy jest rozważane wprowadzenie uproszczonych procedur lub zwolnień.
Czy ministerstwo posiada analizy dotyczące wpływu wtórnego obowiązku podatkowego na bezpieczeństwo obrotu gospodarczego oraz na ryzyko dla podmiotów działających w dobrej wierze?
Jakie działania są podejmowane w celu uporządkowania i ujednolicenia przepisów, które określają zdarzenia generujące wtórny obowiązek podatkowy, tak aby nie były one rozproszone i nie tworzyły niespójnej konstrukcji prawnej?
Czy jest planowane wprowadzenie mechanizmów chroniących dobrą wiarę podatników, którzy nie mają możliwości ustalenia, czy wyrób akcyzowy został wcześniej prawidłowo opodatkowany przez poprzedniego posiadacza? Jeśli tak – jakich narzędzi prawnych można się spodziewać?
Czy ministerstwo prowadzi analizy, które pozwalają jednoznacznie określić, na jakim etapie obrotu najczęściej dochodzi do zdarzeń powodujących powstanie wtórnego obowiązku podatkowego? Proszę o przedstawienie wyników badań oraz o wskazanie, jakie grupy podmiotów są najbardziej obciążone ryzykiem.
Czy w związku z licznymi przypadkami powstawania obowiązku podatkowego z tytułu zmiany przeznaczenia wyrobów korzystających ze zwolnień lub stawek obniżonych ministerstwo planuje wzmocnienie nadzoru nad tym segmentem rynku? Proszę o przedstawienie planowanych narzędzi kontroli i prewencji oraz ocenę ich skuteczności.
Czy ministerstwo przewiduje stworzenie odrębnego, uproszczonego reżimu podatkowego dla podmiotów incydentalnych, które jednorazowo lub przypadkowo stają się podatnikami akcyzy wskutek zdarzeń wtórnych? Jeżeli nie – proszę o uzasadnienie, dlaczego dotychczasowe przepisy uznaje się za wystarczające.
Czy ministerstwo analizowało zgodność obecnej konstrukcji wtórnego obowiązku podatkowego z zasadami konstytucyjnymi, w szczególności z zasadą proporcjonalności, sprawiedliwości podatkowej oraz zasadą zaufania obywatela do państwa? Proszę o wskazanie wniosków z tych analiz i ewentualnych rekomendacji.
Jakie działania są planowane w celu ograniczenia nadużyć i przestępstw związanych z obrotem wyrobami korzystającymi ze zwolnień lub stawek obniżonych, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby uczciwi posiadacze wyrobów nie ponosili odpowiedzialności za działania wcześniejszych uczestników obrotu?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10088 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 16 grudnia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 13907 w sprawie podatku akcyzowego
Znak sprawy: PAD6.054.4.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację poselską nr 13907 w sprawie
podatku akcyzowego
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację 13907 z dnia 2 grudnia 2025 r. posła na Sejm RP
Pana Janusza Kowalskiego, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, że istotą podatku akcyzowego jest jego
jednofazowość, co wynika z ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
(Dz.U. z 2025 r. poz. 126, z późn. zm. – dalej „u.p.a.”). Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 6
u.p.a, jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy w
związku z wykonaniem jednej z czynności podlegających opodatkowaniu, to nie
powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności podlegającej
opodatkowaniu akcyzą, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w
należnej wysokości. Tym samym celem ww. przepisu jest unikanie wielokrotnego
opodatkowania tego samego wyrobu, z tytułu różnych czynności opodatkowanych
i de facto poboru podatku od różnych podatników
Należy jednak pamiętać, że powyższa zasada znajduje zastosowanie w przypadku
prawidłowego obrotu wyrobami akcyzy. Warunkiem braku obowiązku
opodatkowania kolejno następujących transakcji jest prawidłowe rozliczenie
kwoty należnej akcyzy w momencie powstania obowiązku podatkowego z tytułu
pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą. W pewnych sytuacjach
u.p.a. przewiduje możliwość odstąpienia od tej reguły.
-- 1 of 4 --
2/4
Zatem chociaż zgodnie z u.p.a. opodatkowane akcyzą są zasadniczo takie czynności
jak m.in. produkcja wyrobów akcyzowych, wprowadzenie wyrobów akcyzowych do
składu podatkowego, import wyrobów akcyzowych, czy też nabycie
wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych (art. 8 ust. 1 u.p.a), to przedmiotem
opodatkowania akcyzą będzie również użycie wyrobów akcyzowych objętych
zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie albo określoną stawką
akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich użycie, było niezgodne z
przeznaczeniem uprawniającym do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej
stawki akcyzy lub nastąpiło bez zachowania warunków uprawniających do
zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy (art. 8 ust. 2 pkt 1 u.p.a).
Przedmiotem opodatkowania akcyzą będzie również nabycie lub posiadanie
wyrobów akcyzowych, od których nie została zapłacona akcyza w należnej
wysokości, a w wyniku kontroli albo postępowania podatkowego nie ustalono, że
podatek został zapłacony (art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a.).
W tym miejscu warto również zwrócić uwagę na odpowiedź Ministra Finansów z
26 października 2012 r.1 na interpelację nr 10028 . Wyjaśniono w niej, że celem
wprowadzenia regulacji umożliwiającej opodatkowanie nabycia lub posiadania
wyrobów akcyzowych, od których na wcześniejszym etapie obrotu nie została
zapłacona akcyza w należnej wysokości (art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a.) było zapobieganie
sytuacjom patologicznym, w których organy podatkowe wykryły w obrocie wyroby
akcyzowe niewiadomego i nielegalnego pochodzenia, a podmiot je posiadający
odmawia ujawnienia źródła pochodzenia tych wyrobów lub wskazuje źródło
nieistniejące. Przepis miał stanowić skuteczny instrument walki z podmiotami typu
„słup” lub „znikający podatnik”. Jednocześnie przepis ten nie może służyć organom
podatkowym do wyboru podmiotu, od którego podatek łatwiej wyegzekwować, by
przerzucić odpowiedzialność za niezapłacony podatek na podmiot będący w
posiadaniu wyrobów, od których powinna zostać zapłacona akcyza na
wcześniejszym etapie obrotu. Przedmiotowa regulacja nie powinna mieć również
zastosowania w sytuacji, gdy podatnik na wcześniejszym etapie obrotu nie
zadeklarował kwoty akcyzy, a organ podatkowy jest w stanie zidentyfikować tego
podatnika.
Odnosząc się do kwestii braku rozwiązań chroniących podmioty działające w
dobrej wierze, które nie mają realnej możliwości ustalenia, czy nabywany wyrób był
wcześniej prawidłowo opodatkowany akcyzą, wymaga podkreślenia, że w świetle
orzecznictwa sądów administracyjnych i w doktrynie dominuje pogląd, że na
gruncie podatku akcyzowego co do zasady nie funkcjonują instytucje dobrej wiary i
należytej staranności podatnika2. Dla powstania obowiązku podatkowego wobec
nabywcy, posiadacza wyrobów akcyzowych bez zapłaconej akcyzy nie mają
znaczenia takie okoliczności jak: ewentualny stan świadomości nabywcy co do
faktu nieuiszczenia akcyzy na wcześniejszym etapie obrotu, czy pokrzywdzenia
przez nieuczciwego kontrahenta.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej nadzoru i kontroli obrotu wyrobami
akcyzowymi należy zauważyć, że nadzorowane przez Departament Zwalczania
Przestępczości Ekonomicznej w Ministerstwie Finansów Centra Kompetencyjne, tj.
1 https://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=4B059591&view=null
2 Np. wyrok NSA z dnia 31 października 2017 r. sygn. akt I GSK 1857/15, wyrok NSA z 30 listopada
2017 r. I GSK 908/17, wyrok NSA z 8 listopada 2017 r. I GSK 1996/15, wyrok NSA z 6 kwietnia 2016
r. I GSK 1571/14.
-- 2 of 4 --
3/4
Centrum Kompetencyjne w zakresie identyfikacji zagrożeń i zwalczania
przestępczości w obszarze wyrobów alkoholowych oraz Centrum Kompetencyjne
ds. Identyfikacji Zagrożeń i Zwalczania Przestępczości w Obszarach Wyrobów
Tytoniowych, Suszu Tytoniowego oraz Wyrobów Nowatorskich i e-papierosów,
prowadzą stałe działania w ramach opracowanych i zatwierdzonych przez Szefa
KAS Strategii działania KAS w zakresie zwalczania przestępstw i nadużyć
finansowych w obszarze wyrobów alkoholowych i wyrobów tytoniowych, suszu
tytoniowego, wyrobów nowatorskich i płynu do papierosów elektronicznych.
Strategie są opracowywane na 3-letnie okresy. Obecnie obowiązują strategie na
lata 2023-2025. Ich podsumowanie i ocena skuteczności działań nastąpi w 2026
roku.
Krajowa Administracja Skarbowa stosownie do art. 54 ust. 1 pkt 1 i art. 55 ust. 1
pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U.
z 2025 r. poz. 1131, z późn. zm. – zwana dalej „ustawa o KAS”) zajmuje się kontrolą
przestrzegania przepisów prawa podatkowego, m.in. w zakresie produkcji,
przemieszczania i zużycia wyrobów akcyzowych. Kontrola trwa do czasu uiszczenia
należnego podatku akcyzowego od wyrobów akcyzowych. Ograniczenia tego nie
stosuje się w przypadku kontroli celno-skarbowej w zakresie dotyczącym wyrobów
akcyzowych korzystających ze zwolnienia od podatku akcyzowego albo wyrobów
opodatkowanych ze względu na przeznaczenie stawką podatku akcyzowego niższą
od stawki maksymalnej dla danej grupy wyrobów oraz czynności dokonywanych
przez podmioty dokonujące obrotu wyrobami akcyzowymi. Celem kontroli jest, w
razie stwierdzenia nieprawidłowości, przywrócenie stanu zgodnego z prawem oraz
realizacja dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności
budżetowych.
Prowadzone czynności kontrolne mają na celu ustalenie, czy w danym stanie
faktycznym kontrolowany rzeczywiście jest podatnikiem podatku akcyzowego, tzn.
czy dokonał czynności lub zaistniał u niego stan faktyczny podlegający
opodatkowaniu akcyzą. W ramach czynności kwestią irrelewantną jest więc, tzw.
wtórny obowiązek podatkowy i jego wpływ na bezpieczeństwo obrotu
gospodarczego oraz na ryzyko dla podmiotów działających w dobrej wierze.
Celem kontroli jest wywiązywanie się przez kontrolowanych z przepisów
podatkowych, bez względu na etap obrotu wyrobem akcyzowym. Kwestia
świadomości działania lub dobrej wiary pozostaje poza oceną kontroli. W związku z
powyższym Ministerstwo Finansów nie prowadzi analiz ukierunkowanych na
zdarzenia powodujące lub związane z powstaniem wtórnego obowiązku
podatkowego, a także analiz w obszarze wpływu wtórnego obowiązku
podatkowego na bezpieczeństwo obrotu gospodarczego.
Należy przy tym podkreślić, że planowanie przeprowadzenia kontroli celno-
skarbowych u podatników uzależnione jest od wyników przeprowadzonej analizy
ryzyka. Kontrole celno-skarbowe, inne niż kontrole losowe lub wynikające z
przepisów prawa, powinny uwzględniać ryzyko wystąpienia nieprawidłowości oraz
ustalenie i ocenę środków niezbędnych do jego ograniczania (art. 58 ww. ustawy o
KAS). Powyższe ryzyko oznacza prawdopodobieństwo i skutki wystąpienia
naruszenia przepisów prawa. Naczelnik urzędu celno-skarbowego jest więc
obowiązany do uwzględnienia ryzyka wystąpienia nieprawidłowości w celu
wszczęcia i prowadzenia kontroli celno-skarbowej, przy jednoczesnym
oszacowaniu skutków wystąpienia naruszenia przepisów prawa. W wypadku więc
-- 3 of 4 --
4/4
wystąpienia nieprawidłowości, to wynik analizy ryzyka będzie decydował o
wszczęciu kontroli celno-skarbowej.
Biorąc pod uwagę powyższe, celem regulacji akcyzowych w przedmiocie
opodatkowania akcyzą takich zdarzeń jak użycie wyrobów akcyzowych objętych
zwolnieniem od akcyzy albo określoną stawką akcyzy, jeżeli ich użycie, było
niezgodne z przeznaczeniem uprawniającym do zwolnienia od akcyzy albo
zastosowania tej stawki akcyzy lub nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych,
od których nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości, jest dopuszczalność
pociągnięcia posiadacza wyrobów akcyzowych do quasi solidarnej
odpowiedzialności w sytuacji, gdy nie jest możliwe ustalenie dostawcy wyrobów
akcyzowych, gdy nabywca nie jest w stanie wskazać źródła pochodzenia wyrobów
oraz podmiotu, od którego wyroby te nabył. Należy przy tym zauważyć, że ratio
legis powyższych przepisów oraz zasada sprawiedliwości społecznej wymagają, aby
akcyza w pierwszej kolejności była egzekwowana od podmiotu, który był
zobowiązany do jej zapłaty na wcześniejszym etapie obrotu.
W konsekwencji nie są planowane zmiany obecnie funkcjonujących przepisów w
zakresie powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 16 grudnia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 13907 w sprawie podatku akcyzowego
Znak sprawy: PAD6.054.4.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację poselską nr 13907 w sprawie
podatku akcyzowego
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację 13907 z dnia 2 grudnia 2025 r. posła na Sejm RP
Pana Janusza Kowalskiego, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, że istotą podatku akcyzowego jest jego
jednofazowość, co wynika z ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
(Dz.U. z 2025 r. poz. 126, z późn. zm. – dalej „u.p.a.”). Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 6
u.p.a, jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy w
związku z wykonaniem jednej z czynności podlegających opodatkowaniu, to nie
powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności podlegającej
opodatkowaniu akcyzą, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w
należnej wysokości. Tym samym celem ww. przepisu jest unikanie wielokrotnego
opodatkowania tego samego wyrobu, z tytułu różnych czynności opodatkowanych
i de facto poboru podatku od różnych podatników
Należy jednak pamiętać, że powyższa zasada znajduje zastosowanie w przypadku
prawidłowego obrotu wyrobami akcyzy. Warunkiem braku obowiązku
opodatkowania kolejno następujących transakcji jest prawidłowe rozliczenie
kwoty należnej akcyzy w momencie powstania obowiązku podatkowego z tytułu
pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą. W pewnych sytuacjach
u.p.a. przewiduje możliwość odstąpienia od tej reguły.
-- 1 of 4 --
2/4
Zatem chociaż zgodnie z u.p.a. opodatkowane akcyzą są zasadniczo takie czynności
jak m.in. produkcja wyrobów akcyzowych, wprowadzenie wyrobów akcyzowych do
składu podatkowego, import wyrobów akcyzowych, czy też nabycie
wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych (art. 8 ust. 1 u.p.a), to przedmiotem
opodatkowania akcyzą będzie również użycie wyrobów akcyzowych objętych
zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie albo określoną stawką
akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich użycie, było niezgodne z
przeznaczeniem uprawniającym do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej
stawki akcyzy lub nastąpiło bez zachowania warunków uprawniających do
zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy (art. 8 ust. 2 pkt 1 u.p.a).
Przedmiotem opodatkowania akcyzą będzie również nabycie lub posiadanie
wyrobów akcyzowych, od których nie została zapłacona akcyza w należnej
wysokości, a w wyniku kontroli albo postępowania podatkowego nie ustalono, że
podatek został zapłacony (art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a.).
W tym miejscu warto również zwrócić uwagę na odpowiedź Ministra Finansów z
26 października 2012 r.1 na interpelację nr 10028 . Wyjaśniono w niej, że celem
wprowadzenia regulacji umożliwiającej opodatkowanie nabycia lub posiadania
wyrobów akcyzowych, od których na wcześniejszym etapie obrotu nie została
zapłacona akcyza w należnej wysokości (art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a.) było zapobieganie
sytuacjom patologicznym, w których organy podatkowe wykryły w obrocie wyroby
akcyzowe niewiadomego i nielegalnego pochodzenia, a podmiot je posiadający
odmawia ujawnienia źródła pochodzenia tych wyrobów lub wskazuje źródło
nieistniejące. Przepis miał stanowić skuteczny instrument walki z podmiotami typu
„słup” lub „znikający podatnik”. Jednocześnie przepis ten nie może służyć organom
podatkowym do wyboru podmiotu, od którego podatek łatwiej wyegzekwować, by
przerzucić odpowiedzialność za niezapłacony podatek na podmiot będący w
posiadaniu wyrobów, od których powinna zostać zapłacona akcyza na
wcześniejszym etapie obrotu. Przedmiotowa regulacja nie powinna mieć również
zastosowania w sytuacji, gdy podatnik na wcześniejszym etapie obrotu nie
zadeklarował kwoty akcyzy, a organ podatkowy jest w stanie zidentyfikować tego
podatnika.
Odnosząc się do kwestii braku rozwiązań chroniących podmioty działające w
dobrej wierze, które nie mają realnej możliwości ustalenia, czy nabywany wyrób był
wcześniej prawidłowo opodatkowany akcyzą, wymaga podkreślenia, że w świetle
orzecznictwa sądów administracyjnych i w doktrynie dominuje pogląd, że na
gruncie podatku akcyzowego co do zasady nie funkcjonują instytucje dobrej wiary i
należytej staranności podatnika2. Dla powstania obowiązku podatkowego wobec
nabywcy, posiadacza wyrobów akcyzowych bez zapłaconej akcyzy nie mają
znaczenia takie okoliczności jak: ewentualny stan świadomości nabywcy co do
faktu nieuiszczenia akcyzy na wcześniejszym etapie obrotu, czy pokrzywdzenia
przez nieuczciwego kontrahenta.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej nadzoru i kontroli obrotu wyrobami
akcyzowymi należy zauważyć, że nadzorowane przez Departament Zwalczania
Przestępczości Ekonomicznej w Ministerstwie Finansów Centra Kompetencyjne, tj.
1 https://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=4B059591&view=null
2 Np. wyrok NSA z dnia 31 października 2017 r. sygn. akt I GSK 1857/15, wyrok NSA z 30 listopada
2017 r. I GSK 908/17, wyrok NSA z 8 listopada 2017 r. I GSK 1996/15, wyrok NSA z 6 kwietnia 2016
r. I GSK 1571/14.
-- 2 of 4 --
3/4
Centrum Kompetencyjne w zakresie identyfikacji zagrożeń i zwalczania
przestępczości w obszarze wyrobów alkoholowych oraz Centrum Kompetencyjne
ds. Identyfikacji Zagrożeń i Zwalczania Przestępczości w Obszarach Wyrobów
Tytoniowych, Suszu Tytoniowego oraz Wyrobów Nowatorskich i e-papierosów,
prowadzą stałe działania w ramach opracowanych i zatwierdzonych przez Szefa
KAS Strategii działania KAS w zakresie zwalczania przestępstw i nadużyć
finansowych w obszarze wyrobów alkoholowych i wyrobów tytoniowych, suszu
tytoniowego, wyrobów nowatorskich i płynu do papierosów elektronicznych.
Strategie są opracowywane na 3-letnie okresy. Obecnie obowiązują strategie na
lata 2023-2025. Ich podsumowanie i ocena skuteczności działań nastąpi w 2026
roku.
Krajowa Administracja Skarbowa stosownie do art. 54 ust. 1 pkt 1 i art. 55 ust. 1
pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U.
z 2025 r. poz. 1131, z późn. zm. – zwana dalej „ustawa o KAS”) zajmuje się kontrolą
przestrzegania przepisów prawa podatkowego, m.in. w zakresie produkcji,
przemieszczania i zużycia wyrobów akcyzowych. Kontrola trwa do czasu uiszczenia
należnego podatku akcyzowego od wyrobów akcyzowych. Ograniczenia tego nie
stosuje się w przypadku kontroli celno-skarbowej w zakresie dotyczącym wyrobów
akcyzowych korzystających ze zwolnienia od podatku akcyzowego albo wyrobów
opodatkowanych ze względu na przeznaczenie stawką podatku akcyzowego niższą
od stawki maksymalnej dla danej grupy wyrobów oraz czynności dokonywanych
przez podmioty dokonujące obrotu wyrobami akcyzowymi. Celem kontroli jest, w
razie stwierdzenia nieprawidłowości, przywrócenie stanu zgodnego z prawem oraz
realizacja dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności
budżetowych.
Prowadzone czynności kontrolne mają na celu ustalenie, czy w danym stanie
faktycznym kontrolowany rzeczywiście jest podatnikiem podatku akcyzowego, tzn.
czy dokonał czynności lub zaistniał u niego stan faktyczny podlegający
opodatkowaniu akcyzą. W ramach czynności kwestią irrelewantną jest więc, tzw.
wtórny obowiązek podatkowy i jego wpływ na bezpieczeństwo obrotu
gospodarczego oraz na ryzyko dla podmiotów działających w dobrej wierze.
Celem kontroli jest wywiązywanie się przez kontrolowanych z przepisów
podatkowych, bez względu na etap obrotu wyrobem akcyzowym. Kwestia
świadomości działania lub dobrej wiary pozostaje poza oceną kontroli. W związku z
powyższym Ministerstwo Finansów nie prowadzi analiz ukierunkowanych na
zdarzenia powodujące lub związane z powstaniem wtórnego obowiązku
podatkowego, a także analiz w obszarze wpływu wtórnego obowiązku
podatkowego na bezpieczeństwo obrotu gospodarczego.
Należy przy tym podkreślić, że planowanie przeprowadzenia kontroli celno-
skarbowych u podatników uzależnione jest od wyników przeprowadzonej analizy
ryzyka. Kontrole celno-skarbowe, inne niż kontrole losowe lub wynikające z
przepisów prawa, powinny uwzględniać ryzyko wystąpienia nieprawidłowości oraz
ustalenie i ocenę środków niezbędnych do jego ograniczania (art. 58 ww. ustawy o
KAS). Powyższe ryzyko oznacza prawdopodobieństwo i skutki wystąpienia
naruszenia przepisów prawa. Naczelnik urzędu celno-skarbowego jest więc
obowiązany do uwzględnienia ryzyka wystąpienia nieprawidłowości w celu
wszczęcia i prowadzenia kontroli celno-skarbowej, przy jednoczesnym
oszacowaniu skutków wystąpienia naruszenia przepisów prawa. W wypadku więc
-- 3 of 4 --
4/4
wystąpienia nieprawidłowości, to wynik analizy ryzyka będzie decydował o
wszczęciu kontroli celno-skarbowej.
Biorąc pod uwagę powyższe, celem regulacji akcyzowych w przedmiocie
opodatkowania akcyzą takich zdarzeń jak użycie wyrobów akcyzowych objętych
zwolnieniem od akcyzy albo określoną stawką akcyzy, jeżeli ich użycie, było
niezgodne z przeznaczeniem uprawniającym do zwolnienia od akcyzy albo
zastosowania tej stawki akcyzy lub nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych,
od których nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości, jest dopuszczalność
pociągnięcia posiadacza wyrobów akcyzowych do quasi solidarnej
odpowiedzialności w sytuacji, gdy nie jest możliwe ustalenie dostawcy wyrobów
akcyzowych, gdy nabywca nie jest w stanie wskazać źródła pochodzenia wyrobów
oraz podmiotu, od którego wyroby te nabył. Należy przy tym zauważyć, że ratio
legis powyższych przepisów oraz zasada sprawiedliwości społecznej wymagają, aby
akcyza w pierwszej kolejności była egzekwowana od podmiotu, który był
zobowiązany do jej zapłaty na wcześniejszym etapie obrotu.
W konsekwencji nie są planowane zmiany obecnie funkcjonujących przepisów w
zakresie powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --