Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DFE-WNF.050.120.2025.AS
4114073.16874953.13778556
Warszawa, 29-01-2026
Odpowiedź na interpelację
Autorzy interpelacji: poseł Jan Michał Dziedziczak oraz grupa posłów
Temat: funkcjonowanie programu „Czyste Powietrze” oraz dostępność środków unijnych
dla małych przedsiębiorstw komunalnych
Sygnatura: K10INT13889
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedzi na pytania dotyczące realizacji programu „Czyste powietrze”
(dalej: Program). Odpowiedzi przygotowano z wykorzystaniem informacji od Narodowego
Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej: NFOŚiGW).
1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu skrócenia
czasu rozpatrywania wniosków oraz terminowego wypłacania środków w ramach
programu „Czyste Powietrze”?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wraz z NFOŚiGW i wfośigw prowadzą intensywne
działania na rzecz usprawnienia obsługi Programu „Czyste Powietrze”, które obejmują
zarówno zmiany organizacyjne, procedury upraszczające, jak i systemowe rozwiązania
zwiększające ochronę beneficjentów oraz przejrzystość procesu. Wszystkie podjęte
działania mają na celu skrócenie czasu rozpatrywania wniosków i zapewnienie sprawnych,
terminowych wypłat środków. W szczególności wskazać należy:
Zapewnienie stabilności finansowania Programu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zagwarantowało środki na realizację Programu z trzech
źródeł (KPO, FEnIKS, Fundusz Modernizacyjny), co umożliwia sprawne przekazywanie
środków do wfośigw.
Priorytetowe traktowanie zaległych wniosków

-- 1 of 5 --

W odpowiedzi na sygnały ze strony beneficjentów i wykonawców Ministerstwo Klimatu
i Środowiska poleciło NFOŚiGW oraz wfośigw nadanie najwyższego priorytetu sprawom
związanym z rozpatrywaniem zaległych wniosków o płatność. Celem tego działania jest
ograniczenie opóźnień w wypłatach oraz usprawnienie obsługi Programu.
Wdrożenie działań usprawniających pracę wfośigw
Aby skrócić czas oceny wniosków oraz przyspieszyć realizację wypłat, przy współpracy
MKiŚ, NFOŚiGW i wfośigw wprowadzono szereg usprawnień organizacyjnych i
proceduralnych, w tym:
 zwiększenie zatrudnienia w zespołach obsługujących Program,
 usprawnienie procesów weryfikacji i rozliczeń, w tym standaryzację wymagań
dokumentacyjnych,
 wdrożenie tabel kosztów jednostkowych, które znacząco przyspieszają ocenę
kosztów inwestycji oraz ujednolicają podejście w całym kraju,
 możliwość wydłużenia terminu realizacji inwestycji dla beneficjentów
korzystających ze środków FEnIKS, w przypadku utrudnień w realizacji projektów,
 w niektórych wfośigw wprowadzono możliwość spotkań online oraz system
powiadomień SMS dla beneficjentów lub wyszukiwarkę statusu wniosku;
Uporządkowanie współpracy z wykonawcami
W celu poprawy jakości realizowanych inwestycji oraz usprawnienia procesu rozliczeń
prowadzony jest stały dialog z branżą wykonawców. Organizowane są okrągłe stoły
regionalne, a także wdrażane są wytyczne porządkujące współpracę między wfośigw
a wykonawcami. Działania te mają na celu zwiększenie terminowości wykonywania prac
i ograniczenie błędów w dokumentacji przekazywanej do weryfikacji.
Wprowadzenie systemu Operatorów od 31 marca 2025 r.
Jednym z kluczowych działań usprawniających Program jest wdrożenie systemu
Operatorów, których funkcję pełnią wojewódzkie fundusze oraz gminy. Jest to
rozwiązanie wypracowane w celu wsparcia i ochrony beneficjentów z najwyższym
poziomem dofinansowania – osób o najniższych dochodach, często zagrożonych
ubóstwem energetycznym, osób starszych i/lub ubogich energetycznie, wykluczonych
cyfrowo, grupy narażonej na działania nierzetelnych wykonawców. Ograniczy to
nadużycia, które miały miejsce w poprzednich edycjach Programu, takich jak nieuczciwe
praktyki akwizytorów/wykonawców, podpisywanie niekompletnych dokumentów,
zawyżanie cen usług czy niewłaściwą realizację inwestycji.
Ustalenie jasnych terminów wypłaty i zasad rozliczeń
NFOŚiGW opracował szczegółowe zasady mające na celu przyspieszenie wypłat
i zwiększenie ich przewidywalności. Do najważniejszych należą:

-- 2 of 5 --

 maksymalnie 3 dni robocze na wypłatę środków od momentu zatwierdzenia
wniosku do wypłaty,
 możliwość szybkiej wypłaty częściowej w sytuacjach, gdy jedyną kwestią do
wyjaśnienia są koszty jednostkowe,
 maksymalnie 60 dni na rozliczenie wniosku po dostarczeniu przez
beneficjenta kompletnych wyjaśnień.
Należy podkreślić, że istotna część opóźnień wynika z błędów lub braków w dokumentacji
składanej przez beneficjentów lub wykonawców – przede wszystkim w zakresie faktur,
protokołów odbioru oraz specyfikacji kosztów. W takich sytuacjach wfośigw są
zobowiązane przepisami prawa do wezwania do uzupełnienia dokumentów, co jest
warunkiem legalności wypłaty środków, w tym funduszy unijnych.
2. Czy Ministerstwo monitoruje terminowość i jakość obsługi beneficjentów przez
poszczególne WFOŚiGW, w szczególności w Poznaniu?
Program „Czyste Powietrze” jest realizowany wspólnie przez Narodowy Fundusz Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz wojewódzkie fundusze (wfośigw).
Zgodnie z obowiązującymi zasadami to NFOŚiGW odpowiada za opracowanie procedur
oraz prowadzenie monitoringu realizacji Programu.
Monitoring prowadzony przez NFOŚiGW:
Od początku funkcjonowania Programu NFOŚiGW prowadzi systematyczny i szczegółowy
monitoring postępów realizacji przez poszczególne wojewódzkie fundusze, obejmujący
m.in.:
 liczbę złożonych wniosków wraz z kwotą wnioskowanego dofinansowania,
 liczbę i wartość podpisanych umów,
 liczbę oraz wartość wypłaconych środków.
Dane te służą do bieżącej oceny realizacji Programu, identyfikacji obszarów wymagających
wsparcia organizacyjnego lub usprawnień, a także podejmowania działań mających na celu
poprawę jakości i terminowości obsługi beneficjentów w skali całego kraju.
Informacje te są przez NFOŚiGW gromadzone, analizowane oraz publikowane na stronie
Programu https://czystepowietrze.gov.pl/efekty-programu/czyste-powietrze-w-liczbach .
NFOŚiGW pozostaje w stałym, roboczym kontakcie z poszczególnymi wfośigw, w tym
z WFOŚiGW w Poznaniu, co zapewnia bieżący przepływ informacji i możliwość
reagowania na potrzeby oraz wyzwania regionalne.
Rola Ministerstwa Klimatu i Środowiska:
Ministerstwo Klimatu i Środowiska współpracuje z NFOŚiGW i WFOŚiGW przy realizacji
Programu w kilku formalnych rolach, m.in. jako:

-- 3 of 5 --

 organ nadzoru nad NFOŚiGW,
 organ nadzoru nad WFOŚiGW
 Instytucja Odpowiedzialna za Realizację Inwestycji w ramach KPO,
 Instytucja Pośrednicząca w programie FEnIKS,
 organ nadzoru nad NFOŚiGW jako Operatorem Funduszu Modernizacyjnego.
W ramach tych ról Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada dostęp do informacji o
przebiegu realizacji Programu oraz podejmuje działania mające zapewnić jego efektywne
wdrażanie oraz zgodność z obowiązującymi przepisami. Oznacza to, że Ministerstwo –
poprzez system nadzoru oraz współpracę z NFOŚiGW – ma wgląd w funkcjonowanie
poszczególnych wfośigw, w tym w działania prowadzone przez WFOŚiGW w Poznaniu.
3. Czy planowane jest uproszczenie procedur kontrolnych i rozliczeniowych
w programie, tak aby przyspieszyć wypłaty i ograniczyć biurokrację?
Podejmowane działania naprawcze ukierunkowane są na osiągnięcie konkretnych efektów
w wyraźnie wyznaczonych ramach czasowych:
 w 2025 r. nastąpiło zasadnicze ograniczenie historycznych zaległości płatniczych
 w 2026 r. oczekiwane jest dalsze skracanie średnich czasów rozpatrywania
wniosków oraz zmniejszenie liczby spraw wymagających wielokrotnych
uzupełnień
 w nowej odsłonie Programu, obowiązującej od 31 marca 2025 r., wprowadzono
rozwiązania systemowe (w tym wsparcie operatorów), które podnoszą jakość
składanych wniosków i trwale zmniejszają ryzyko powstawania zatorów
w kolejnych latach.
Równolegle prowadzone są prace nad dodatkowymi rozwiązaniami systemowymi, w tym
legislacyjnymi, mającymi na celu wzmocnienie ochrony beneficjentów w sytuacjach
niezawinionych oraz dalsze usprawnienie realizacji Programu.
Działania podejmowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy
z NFOŚiGW i wfośigw mają charakter ciągły i systemowy. Ich celem jest nie tylko doraźne
przyspieszenie wypłat, lecz trwała poprawa funkcjonowania Programu, przy jednoczesnym
zachowaniu standardów kontroli, gospodarności i ochrony środków publicznych – w tym
europejskich – co oznacza obowiązek stosowania procedur weryfikowalnych i odpornych
na nadużycia oraz przestrzegania zasad celowości, gospodarności i efektywności
wydatkowania środków.
Nie jest planowane „upraszczanie” rozumiane jako rezygnacja z mechanizmów
kontrolnych, które są zaprojektowane po to aby chronić beneficjentów i środki publiczne.
Kierunek działań polega na upraszczaniu poprzez standaryzację, doprecyzowanie zasad i
poprawę jakości wniosków, tak aby ograniczać biurokrację w sposób bezpieczny, a
jednocześnie przyspieszać rozliczenia i wypłaty.

-- 4 of 5 --

4. Czy resort analizował sytuację małych przedsiębiorstw komunalnych
w kontekście dostępu do funduszy unijnych na inwestycje infrastrukturalne
i bezpieczeństwo systemowe?
Resort klimatu i środowiska na bieżąco analizuje uwarunkowania funkcjonowania
przedsiębiorstw komunalnych, w tym małych podmiotów, w kontekście ich możliwości
inwestycyjnych oraz dostępu do środków unijnych. W ramach prowadzonych prac
ministerstwo monitoruje zarówno potrzeby inwestycyjne sektora komunalnego, jak
i potencjalne bariery ograniczające udział mniejszych przedsiębiorstw w programach
finansowanych ze środków UE.
5. Czy planowane są działania zmierzające do ułatwienia małym spółkom
komunalnym udziału w programach finansowanych z funduszy europejskich, np. poprzez
odrębne ścieżki aplikacyjne lub mniejsze wymagania kapitałowe?
Kwestie związane z opracowaniem zasad wdrażania funduszy unijnych – w tym
architektury konkursów, kryteriów oceny projektów oraz ewentualnych instrumentów
dedykowanych określonym typom beneficjentów – pozostają przede wszystkim w
kompetencji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej jako instytucji odpowiedzialnej za
koordynację polityki spójności w Polsce. Minister Funduszy i Polityki Regionalnej określa
główne ramy wdrażania programów unijnych, w tym rozwiązań dotyczących:
 projektowania naborów dla różnych grup beneficjentów,
 kształtowania wymogów formalnych i finansowych,
 stosowania preferencji, uproszczeń lub odrębnych ścieżek aplikacyjnych,
 przygotowywania instrumentów wsparcia skierowanych do mniejszych
podmiotów, takich jak spółki komunalne działające na lokalnym rynku.
Resort klimatu i środowiska pozostaje w bieżącym kontakcie z Ministerstwem Funduszy
i Polityki Regionalnej, przekazując informacje dotyczące potrzeb inwestycyjnych sektora
komunalnego. Zgłaszane przez samorządy i przedsiębiorstwa komunalne postulaty
dotyczące barier w dostępie do funduszy unijnych są analizowane i – w miarę właściwości
– kierowane do resortu właściwego w sprawach funduszy europejskich.
Wszelkie decyzje dotyczące ewentualnego wprowadzenia odrębnych ścieżek
aplikacyjnych, zmniejszenia wymagań kapitałowych czy innych ułatwień dla małych spółek
komunalnych w programach finansowanych z funduszy UE należą do Ministra Funduszy
i Polityki Regionalnej, jako organu prowadzącego politykę wdrażania funduszy
europejskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 5 of 5 --