tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 28 lutego 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 1387
Znak sprawy: DNK7.054.2.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1387 złożoną przez Posła na Sejm Rzeczypospolitej
Polskiej Pana Piotra Kandybę w sprawie polityki fiskalnej prowadzonej względem
sektora Małych i Średnich Przedsiębiorców, przekazuję na ręce Pana Marszałka
poniższe wyjaśnienia.
Przede wszystkim chciałbym wskazać, że organy administracji publicznej działają na
podstawie i w granicach prawa powszechnie obowiązującego i są tymi przepisami
związane. Oznacza to, że w przypadku zaistnienia przesłanek ustawowych, organy
są zobligowane do podjęcia określonego rodzaju działań, a swoboda decyzyjna
w tym zakresie jest mocno ograniczona. Jednocześnie obowiązujące przepisy prawa
zawierają regulacje dające gwarancje stronie postępowania do aktywnego
uczestniczenia w postępowaniach oraz przedstawiania i uzasadniania swoich
działań.
Odnosząc się do przykładu dotyczącego ściągania zaległości wskazanego przez
Pana Posła, chciałbym wyjaśnić, że dochodzenie należności odbywa się na takich
samych zasadach dla wszystkich podatników. Zgodnie z treścią przepisu art. 6 § 1b
ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji1 przed podjęciem czynności
zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wierzyciel może
podejmować działania informacyjne wobec zobowiązanego zmierzające do
1 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.
z 2023 r. poz. 2505, z późn. zm.)

-- 1 of 5 --

2/5
dobrowolnego wykonania przez niego obowiązku tzw. miękka egzekucja.
Rozporządzenie w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych2
szczegółowo określa formy tych działań. Miękka egzekucja może być podejmowana
jeżeli zachodzi uzasadnione okolicznościami przypuszczenie, że zobowiązany
wykona obowiązek dobrowolnie. Przypuszczenie takie zachodzi wtedy, kiedy na
zobowiązanym nie ciążyły dotychczas żadne zaległości lub podjęte wcześniej
działania informacyjne przyniosły skutek w postaci spłaty należności. Miękka
egzekucja nie stanowi jednak działania, które jest stosowane w stosunku do każdego
podatnika.
Zasadą jest, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku
wierzyciel, zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a., powinien podjąć czynności zmierzające do
zastosowania środków egzekucyjnych. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym
przepis ten nie pozostawia organowi wyboru, nakładając na niego prawny
obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku
zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie.
W przypadku gdy wierzyciel skieruje do organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie
postępowania egzekucyjnego i przedstawi tytuł wykonawczy sporządzony według
obowiązującego wzoru, organ egzekucyjny, w myśl art. 26 § 1 u.p.e.a., ma obowiązek
wszczęcia postępowania egzekucyjnego i przystąpienia do egzekucji. Zgodnie
z przepisami prawa organ egzekucyjny nie posiada kompetencji do odmowy
przystąpienia do egzekucji na wniosek wierzyciela, jeżeli spełnione zostały wymogi
formalne. Zobowiązany jest przy tym do prowadzenia postępowania do czasu
wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi lub wycofania ich
przez wierzyciela.
Istotą postępowania egzekucyjnego jest przymusowa ingerencja w sytuację
majątkową zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności publicznoprawnej,
co czyni je dolegliwym. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego
organ stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie (art. 7 u.p.e.a.). Jednym
z nich jest egzekucja z rachunku bankowego.
Bezpośrednim skutkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest zakaz
dokonywania wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego. Blokada
rachunku trwa do czasu zapłacenia egzekwowanej kwoty. Ustawodawca wskazał
jednak przypadki, gdy zobowiązany, pomimo zajęcia, może dokonywać wypłat
z rachunku bez zgody organu egzekucyjnego. Spod egzekucji wyłączone są,
wymienione w art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a., bieżące wypłaty na wynagrodzenie za pracę,
alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania.
Zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy również
wypłat na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie
społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia. Do
dokonania wypłaty na bieżące wynagrodzenia przez bank na żądanie
zobowiązanego konieczne jest złożenie bankowi odpisu listy płac lub innego
wiarygodnego dowodu.
W tym miejscu chciałbym wskazać, że nie jest jednak prawdą stwierdzenie,
że w ramach ściągnięcia zaległości o wartości np. 100 zł, blokuje się wszystkie środki
i całe konto, na którym potrafi być kilkadziesiąt tysięcy złotych. Bank po otrzymaniu
2 Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 18 listopada 2020 r.
w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. poz. 2083)

-- 2 of 5 --

3/5
zawiadomienia o zajęciu nie może dokonywać wypłat z rachunku bankowego do
wysokości zajętej wierzytelności i musi niezwłocznie, po upływie 7 dni od
otrzymania zawiadomienia zajęcia, przekazać zajętą kwotę organowi
egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Środki pieniężne
zgromadzone na rachunkach bankowych przekraczające kwotę zajęcia nie są objęte
blokadą, zobowiązany może swobodnie dysponować nadwyżką ponad zajętą kwotę.
Zobowiązanemu na każdym etapie postępowania egzekucyjnego przysługują także
środki ochrony prawnej. I tak dla przykładu zobowiązany, ze względu na swój ważny
interes, może wnioskować do organu egzekucyjnego o zwolnienie z egzekucji
w całości lub części na czas oznaczony lub nieoznaczony określonych składników
majątku (art. 13 § 1 u.p.e.a.). Instytucja zwolnienia z egzekucji służy eliminowaniu
sytuacji zmierzających do wyrządzenia zobowiązanemu nadmiernych dolegliwości
i pozwala na zmniejszenie uciążliwości egzekucji wówczas, gdy ta jest prowadzona
ze składnika majątkowego szczególnie ważnego dla zobowiązanego.
Zobowiązany może również zaskarżyć czynność egzekucyjną dokonaną przez organ
egzekucyjny (art. 54 u.p.e.a.), jeżeli uzna że została ona dokonana z naruszeniem
przepisów ustawy, albo że zastosowany środek jest zbyt uciążliwy.
W tym miejscu chciałbym wskazać, że również działania weryfikacyjne
i kontrolne podejmowane przez organy podatkowe wobec podatników, w tym
należących do sektora Małych i Średnich Przedsiębiorców, prowadzone są
w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Zbiór zasad dotyczących
reguł postępowania w tych sprawach zawarty został w ustawie Ordynacja
podatkowa 3. Wśród ogólnych zasad postepowania, jako gwarantujące stronie jej
prawa, wymienić należy m.in. :
 zasadę praworządności, która oznacza, że wszelkie działania organów
podatkowych muszą mieć umocowanie w przepisach prawa;
 zasadę zaufania do organów podatkowych, która obliguje organy
do prowadzenia postępowania w sposób bezstronny, staranny
i z poszanowaniem przepisów prawa;
 zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy podatkowe powinny
podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu
faktycznego oraz załatwienia sprawy;
 zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, która stanowi, że organy
podatkowe obowiązane są zapewnić stronom (także pełnomocnikom,
przedstawicielom stron) czynny udział w każdym stadium postępowania,
a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych
dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
 zasadę przekonywania stron, która nakłada na organy podatkowe
obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się
przy załatwianiu sprawy, co ma doprowadzić do wykonania przez strony
decyzji bez stosowania środków przymusu;
3 Ustaw z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.)

-- 3 of 5 --

4/5
 zasadę szybkości i prostoty postępowania, zgodnie z którą organy
podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się
możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia;
 zasadę dwuinstancyjności, która przyznaje stronie prawo do dwukrotnego
rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ I i II instancji, co znaczy, że
organ II instancji nie może ograniczyć się do weryfikacji decyzji wydanej
przez organ I instancji, lecz ma obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy.
Należy mieć na uwadze, że powyższe zasady nie są jedynie pewnymi wytycznymi, czy
zaleceniami kierowanymi do organów podatkowych, ale bezpośrednio wynikają
z obowiązujących przepisów prawa, zatem ich naruszenie może skutkować
podważeniem prawidłowości czynności organu podatkowego czy rozstrzygnięcia
wydanego w konkretnej sprawie.
Ponadto, chciałbym wskazać, że również obowiązująca ustawa Prawo
przedsiębiorców4, którą organy podatkowe są obowiązane stosować, wprowadza
regulacje ochronne tą grupę podatników. Przykładowo można tutaj wskazać
regulacje dotyczące zasad kontroli prowadzonych wobec przedsiębiorców, które
mają zminimalizować ryzyko zakłócenia prowadzonej działalności gospodarczej
i bieżącego funkcjonowania kontrolowanego podmiotu. Ustawa ta szczególną
ochroną obejmuje właśnie małych i średnich przedsiębiorców. Do najważniejszych
regulacji w tym zakresie należą:
 art. 54 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym zasadą jest zakaz równoczesnego
podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności
przedsiębiorcy;
 art. 55 ust.1 ww. ustawy, wprowadzający limity czasu trwania kontroli,
zgodnie z którym czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli
u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać
w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców - 12 dni roboczych, dla małych
przedsiębiorców - 18 dni roboczych, a średnich przedsiębiorców - 24 dni
roboczych;
 art. 58 ust. 1 ww. ustawy, wprowadzający zakaz powtórnej kontroli,
w przypadku gdy ma ona dotyczyć przedmiotu kontroli objętego uprzednio
zakończoną kontrolą przeprowadzoną przez ten sam organ.
Powyższe przepisy mają na celu ograniczyć dolegliwości spowodowane prowadzoną
kontrolą, dając jednocześnie organom kontrolnym możliwość weryfikacji
prawidłowości działań przedsiębiorcy.
Końcowo, chciałbym zapewnić, że dokładamy wszelkich starań aby organy
podatkowe działały z poszanowaniem obowiązujących przepisów, szczególnie
w zakresie respektowania praw podatników.
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, wyrażam nadzieję, że zostaną one uznane
przez Pana Marszałka i Pana Posła za wyczerpujące.
4 Ustawa z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236)

-- 4 of 5 --

5/5
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej

-- 5 of 5 --