Interpelacja nr 13853
Interpelacja w sprawie realizacji wniosków i deklaracji z posiedzenia zespołów parlamentarnych w sprawie spółek wodnych, retencji wody i lokalnych strategii wodnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Podatki i Finanse (95%)
Cyfryzacja i Technologie (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie realizacji wniosków i deklaracji z posiedzenia zespołów parlamentarnych w sprawie spółek wodnych, retencji wody i lokalnych strategii wodnych
Interpelacja nr 13853
do ministra infrastruktury
w sprawie realizacji wniosków i deklaracji z posiedzenia zespołów parlamentarnych w sprawie spółek wodnych, retencji wody i lokalnych strategii wodnych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 27-11-2025
Szanowny Panie Premierze,
około roku temu odbyło się piąte posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Ochrony i Rozwoju Polskiej Produkcji Rolnej oraz równoległe posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich poświęcone m.in. zasadom funkcjonowania spółek wodnych, retencji wody, melioracji oraz finansowaniu tych zadań.
Podczas obrad przewodniczący zespołów (przedstawiciele Koalicji Obywatelskiej) oraz przedstawiciele ministerstw bardzo trafnie zdiagnozowali największe problemy systemowe, formułując szereg mocnych, „złotych” zdań i zobowiązań.
Przytoczę tylko kilka z nich:
„Retencja wody wymaga zmian systemowych ze względu na brak podstaw prawnych, które nie tworzą warunków do obligatoryjnego opracowywania i wdrażania planów retencji na obszarach powiatów, czyli tak zwanych lokalnych strategii wodnych. Wiemy, że to są plany, które są tworzone fakultatywnie, a nie obligatoryjnie”.
„Bez rozwiązań systemowych, bez zmian prawnych, bez zmian w postaci wprowadzenia obligo, a nie fakultatywności, nie będziemy w stanie uporządkować tego w Polsce”.
„To tak naprawdę, szanowni państwo, jest ostatni gwizdek”.
„Powinni wszyscy właściciele nieruchomości z mocy prawa [płacić], zaoszczędzilibyśmy na tych listach (…) bo to by było przynależne przy podatku od nieruchomości. (…) Warto wrócić czasami do niektórych wypracowanych sytuacji”.
„Z tej dyskusji (…) wysuwa się chyba jeden wniosek: bez centralnej regulacji tego tematu i bez narzucenia systemu zbierania opłat raczej się tego nie uda zrobić”.
Jednocześnie przewodnicząca zespołu minister Małgorzata Gromadzka wyraźnie zadeklarowała, że to nie będzie tylko „gadający klub”, ale realna praca nad zmianami:
„Musimy, tak mówiąc krótko, wziąć się do pracy tutaj z panem posłem, porozmawiać w mniejszym gronie posłów i ministrów (…) żeby dookreślić te zmiany, bo te zmiany dotyczą kilkunastu ustaw, dotyczą po prostu konkretnych rozwiązań i tutaj się do tego zobowiązujemy”.
„Jeżeli my tego półrocza nie wykorzystamy w tym celu, żeby przekierować te środki finansowe na te konkretne cele, to tak naprawdę, szanowni państwo, to jest ostatni gwizdek”.
Minął rok, czas płynie, susze i podtopienia się nasilają, spółki wodne walczą o przetrwanie, a rolnicy i samorządy – jak wynikało z tamtej debaty – zmagają się z dokładnie tymi samymi problemami:
rozproszeniem kompetencji (nie wiadomo „pod kogo podlegają spółki wodne”),
dobrowolnością składek i praktycznym brakiem możliwości ściągania opłat od nie-członków,
stałą od 2017 r. rezerwą 40 mln zł, kompletnie oderwaną od wzrostu kosztów pracy, paliwa i usług,
skrajnie skomplikowanymi, „karkołomnymi, długotrwałymi” procedurami pozwoleń wodnoprawnych,
brakiem obowiązkowych lokalnych strategii wodnych na poziomie powiatów,
brakiem dedykowanego działania dla spółek wodnych w nowym okresie wsparcia,
niewykorzystanymi środkami z KPO i programów terytorialnych (np. „Polska Wschodnia”) na retencję i kanalizację,
narastającym konfliktem między rolnikami, gminami, Lasami Państwowymi, zarządcami dróg i Wodami Polskimi.
Co więcej, sami uczestnicy posiedzenia mówili wprost, że:
„Na dzień dzisiejszy wygląda tak, że członkami spółek wodnych są przede wszystkim rolnicy w 99%. Natomiast z urządzeń melioracyjnych korzystają wszyscy i tak naprawdę to my rolnicy składamy się na to, żeby system melioracji w Polsce funkcjonował”.
„W tej chwili spółki wodne działające przy gminach często są likwidowane ze względu na brak finansowania i wpłat od członków, ponieważ nie jest to obligatoryjne, jest to fakultatywne. I nie ma też możliwości skutecznego ściągnięcia tych opłat”.
„Z tej dyskusji (…) wynika, że bez centralnej regulacji i bez narzucenia systemu zbierania opłat raczej się tego nie uda zrobić”.
Skoro przewodniczący zespołów ustawili poprzeczkę tak wysoko, zapowiadając zmiany „kilkunastu ustaw”, wykorzystanie „ostatniego gwizdka” w rewizji KPO i odejście od fikcyjnej dobrowolności – naturalne jest, że po dwóch latach obecnej koalicji trzeba zadać proste, ale bardzo niewygodne pytanie:
Co realnie zrobiono poza wygłoszeniem tych słusznych, ale – jak na razie – pustych deklaracji?
Podczas wspomnianego posiedzenia padły bardzo mocne słowa:
o „ostatnim gwizdku”,
o konieczności „wprowadzenia obligo, a nie fakultatywności”,
o tym, że „bez centralnej regulacji (…) raczej się tego nie uda zrobić”,
o zobowiązaniu do zmian „kilkunastu ustaw”.
Trzeba uczciwie odpowiedzieć, czy rząd potraktował te deklaracje poważnie – czy też cała odwaga i determinacja przewodniczących zespołów zakończyła się na stenogramie i kilku „złotych myślach”, które nie przełożyły się na żadne realne, systemowe działanie.
Uprzejmie proszę o wyczerpującą, merytoryczną odpowiedź na wszystkie poniższe pytania, z podaniem konkretnych aktów prawnych, kwot, dat, statystyk i numerów druków sejmowych:
1. Obowiązkowe lokalne strategie wodne i plany retencji
1.1. Jakie konkretne przepisy prawa zostały przyjęte w latach 2024–2025, aby zrealizować postulat, że – cytując przewodniczącą – „retencja wody wymaga zmian systemowych ze względu na brak podstaw prawnych, które nie tworzą warunków do obligatoryjnego opracowywania i wdrażania planów retencji na obszarach powiatów (…) a nieobligatoryjnie”?
1.2. Ile powiatów i gmin posiada obecnie:
obowiązkowe, ustawowo wymagane lokalne strategie wodne/plany retencji,
a ile opracowało je nadal wyłącznie fakultatywnie?
1.3. Jeśli wciąż brak jest ustawowego obowiązku sporządzania powiatowych strategii wodnych – proszę wyjaśnić, dlaczego rząd zignorował jednoznaczne stanowisko przewodniczących zespołów, że „bez wprowadzenia obligo, a nie fakultatywności, nie będziemy w stanie uporządkować tego w Polsce”.
2. Obowiązkowe opłaty na meliorację i retencję, powiązane z podatkami lokalnymi
2.1. Czy rząd przygotował i przeprowadził przez parlament rozwiązania prawne, o których mówili przewodniczący i uczestnicy posiedzenia, polegające na wprowadzeniu obligatoryjnych opłat na meliorację i retencję wody, pobieranych razem z podatkiem rolnym i/lub podatkiem od nieruchomości od wszystkich właścicieli gruntów, a nie tylko od rolników – zgodnie z tezą, że:
„Powinni wszyscy właściciele nieruchomości z mocy prawa [płacić], zaoszczędzilibyśmy na tych listach (…) bo to by było przynależne przy podatku od nieruchomości”.
2.2. Jeśli takie rozwiązania wdrożono – proszę o wskazanie:
podstawy prawnej (ustawa, numer druku sejmowego, data wejścia w życie),
szacunkowej rocznej kwoty wpływów z nowych opłat w latach 2024–2025,
procentowego udziału tych wpływów w kosztach utrzymania urządzeń melioracyjnych i realizacji lokalnych strategii wodnych.
2.3. Jeśli takich rozwiązań nie wdrożono – proszę wyjaśnić:
dlaczego rząd odstąpił od kierunku, który na posiedzeniu uznano za „jedyny rozsądny”,
czy i kiedy planowane jest wprowadzenie obligatoryjnych opłat melioracyjnych dla wszystkich beneficjentów systemu (w tym dróg, lasów, firm, terenów zabudowanych).
3. Finansowanie spółek wodnych i waloryzacja rezerwy 40 mln zł
3.1. W trakcie posiedzenia przedstawicielka ministerstwa rolnictwa wskazała, że:
„Od 2017 roku ta rezerwa celowa wynosi 40 milionów złot”.
Jednocześnie przedstawiciele spółek wodnych wskazywali, że w tym czasie:
płaca minimalna wzrosła o ponad 100%,
paliwo i usługi znacząco podrożały,
inflacja skumulowana przekracza 40%.
Proszę więc o przedstawienie w układzie rocznym (za lata 2022–2025):
wysokości rezerwy celowej w budżecie państwa na wsparcie spółek wodnych,
dodatkowych środków (MRiRW, wojewodowie, NFOŚiGW, inne programy) dedykowanych spółkom wodnym i melioracji,
realnej (po uwzględnieniu inflacji) wartości tej rezerwy na tle 2017 r.
3.2. Czy rezerwa 40 mln zł została kiedykolwiek waloryzowana w górę, aby odzwierciedlić obecne koszty pracy, paliwa, usług i materiałów, o których mówili przedstawiciele spółek?
3.3. Jeśli nie – jak rząd zamierza pogodzić sztywne 40 mln zł z faktem, że – cytując dane z posiedzenia – koszty działalności spółek wzrosły o kilkadziesiąt procent, a stan urządzeń melioracyjnych określano jako w większości wymagający co najmniej gruntownej odbudowy?
4. Zmiany prawa wodnego i uproszczenie procedur
4.1. Na posiedzeniu przewodnicząca wskazywała, że:
„Zmiany wymagają również przepisy prawa dotyczące możliwości uproszczenia zasad i procedur dotyczących uzyskiwania zezwoleń wodnoprawnych, ponieważ tutaj nie tylko rolnicy, ale też podmioty narzekają, że są to działania karkołomne, długotrwałe procedury, które często blokują możliwości skutecznego pozyskania środków finansowych”.
Jakie konkretne zmiany legislacyjne w latach 2024–2025:
skróciły i uprościły procedury uzyskiwania pozwoleń wodnoprawnych,
uprościły budowę zbiorników retencyjnych, studni głębinowych, renaturyzację cieków, modernizację rowów i urządzeń melioracyjnych,
zmniejszyły koszty biurokratyczne dla rolników, spółek wodnych, gmin i przedsiębiorców?
4.2. Proszę podać średni czas oczekiwania na pozwolenie wodnoprawne (dla typowych inwestycji retencyjnych) w 2022 r. i w 2025 r., z podziałem na województwa. Czy w praktyce doszło do realnego skrócenia tych procedur?
5. Wykorzystanie Krajowego Planu Odbudowy i programów terytorialnych
5.1. Podczas posiedzenia przewodnicząca wskazywała, że:
istnieją „mnóstwo programów z Krajowego Planu Odbudowy, z polityki spójności i wspólnej polityki rolnej w zakresie retencji wody”,
jednocześnie „mam wrażenie, że my nie potrafimy skutecznie tego narzędzia wykorzystać i te środki wydać”,
zasygnalizowała możliwość rewizji KPO na korzyść retencji i kanalizacji na obszarach wiejskich, mówiąc, że „to jest ostatni gwizdek”.
Proszę więc o przedstawienie:
ile środków z KPO, Polityki Spójności oraz programu „Polska Wschodnia” zostało rzeczywiście zakontraktowanych i wydatkowanych (stan na koniec III kwartału 2025 r.) na:
retencję wody na obszarach wiejskich,
wsparcie spółek wodnych,
kanalizację i oczyszczalnie ścieków w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich,
jaki jest udział gmin wiejskich, miejsko-wiejskich i średnich miast w tych środkach.
5.2. Czy – zgodnie z zapowiedziami z posiedzenia – rząd wystąpił do Komisji Europejskiej z formalną propozycją rewizji KPO, ukierunkowaną na zwiększenie środków na retencję, meliorację i kanalizację na wsi? Jeśli tak – z jakim skutkiem? Jeśli nie – dlaczego?
6. Jasny podział kompetencji i nadzoru nad spółkami wodnymi
6.1. W stenogramie z posiedzenia przedstawiciel spółek słusznie zauważył:
„Na dzień dzisiejszy (…) nie wiadomo, czy my podlegamy pod Ministerstwo Rolnictwa, czy pod Ministerstwo Infrastruktury; tak naprawdę do kogo mamy się zwracać jeżeli chodzi o ustawodawstwo?”
Również w trakcie obrad przedstawiciele ministerstw nawzajem odsyłali się co do kompetencji.
Czy w latach 2024–2025 rząd:
doprecyzował w ustawach, który resort faktycznie odpowiada za politykę wobec spółek wodnych (nie tylko formalnie za „dział gospodarka wodna”),
uporządkował relacje: ministerstwa – Wody Polskie – starostowie – gminy – Lasy Państwowe – zarządcy dróg,
wprowadził czytelny model „jednego resortu odpowiedzialnego”, do którego spółki mogą się zwracać w kwestiach legislacyjnych i strategicznych?
6.2. Jeżeli nie – proszę wyjaśnić, dlaczego po tylu latach funkcjonowania spółek wodnych oraz po jasnych sygnałach z posiedzenia zespołów nadal panuje chaos kompetencyjny.
7. Realizacja deklaracji przewodniczących zespołów o zmianie „kilkunastu ustaw”
7.1. Przewodnicząca zespołu mówiła wprost:
„Te zmiany dotyczą kilkunastu ustaw, dotyczą po prostu konkretnych rozwiązań i tutaj się do tego zobowiązujemy”.
Proszę więc o podanie:
listy projektów ustaw (rządowych lub poselskich) przygotowanych w wyniku prac tych zespołów,
numerów druków sejmowych,
stanu prac legislacyjnych nad nimi (przyjęte / w komisji / wycofane / odrzucone),
wskazania, które z nich realnie zmieniają sytuację spółek wodnych, retencji i lokalnych strategii wodnych, a nie są wyłącznie kosmetyką prawną.
7.2. Jeśli mimo szumnych zapowiedzi nie przygotowano żadnego pakietu zmian dotyczących „kilkunastu ustaw” – proszę o jasne przyznanie tego w odpowiedzi i wyjaśnienie, dlaczego deklaracje przewodniczących zespołów pozostały wyłącznie w stenogramie.
8. Rozwiązanie problemów praktycznych zgłaszanych przez spółki wodne
Podczas posiedzenia spółki wodne zgłaszały bardzo konkretne, przyziemne, ale kluczowe problemy:
brak wpisania spółek wodnych do katalogu działalności (problemy z bankami, kredytami, odpowiedzialnością osobistą),
niemożność ściągania składek od nie-członków, mimo że korzystają z urządzeń,
skrajnie trudna procedura egzekucji przez starostę (brak realnej woli wydawania i utrzymania decyzji),
konflikty z zarządcami dróg i Lasami Państwowymi co do finansowania i utrzymania rowów,
problem „podwójnej funkcji” rowów przydrożnych – technicznych i melioracyjnych,
absurdalne koszty wejścia w system (sprzęt, oprogramowanie, geodezja), przy zerowych środkach na start,
problemy z wycinką krzaków i drzew w rowach (wielość procedur i pozwoleń).
8.1. Które z powyższych problemów zostały rozwiązane poprzez zmiany ustawowe lub rozporządzenia w latach 2024–2025? Proszę wskazać konkretne przepisy i opisać, jak poprawiły one sytuację spółek.
8.2. Jakie rozwiązania rząd planuje wprowadzić (z konkretnymi datami i trybem), aby:
umożliwić spółkom wodnym realne egzekwowanie opłat od wszystkich beneficjentów urządzeń,
uprościć procedury wycinki w rowach melioracyjnych (z zachowaniem ochrony środowiska, ale bez blokowania podstawowych prac),
rozwiązać problem rowów przydrożnych o charakterze jednocześnie technicznym i melioracyjnym (w szczególności przy drogach gminnych i powiatowych),
doprowadzić do realnej partycypacji finansowej Lasów Państwowych i zarządców dróg w kosztach utrzymania systemu melioracyjnego.
9. Kontynuacja sprawdzonych programów inwestycyjnych dla spółek wodnych
Przedstawiciele spółek wodnych bardzo dobrze oceniali program PROW, który pozwalał na:
zakup sprzętu (ciągniki, koparki, kosiarki, kosa spalinowa),
odtwarzanie urządzeń melioracyjnych.
Jeden z uczestników mówił wprost:
„Świetny był program z agencji restrukturyzacji (PROW)… To był świetny program. Szkoda, że nikt w nowym planie strategicznym o tym nie pomyślał”.
9.1. Dlaczego w nowej perspektywie zrezygnowano z dedykowanego, prostego działania inwestycyjnego dla spółek wodnych na wzór PROW 2014–2020?
9.2. Czy rząd planuje przywrócenie takiego instrumentu (w PROW, PS WPR, KPO lub krajowych programach), skoro został on przez same spółki oceniony jako najbardziej efektywne narzędzie wsparcia? Jeśli tak – kiedy i w jakiej formie?
10. Edukacja, świadomość i rola państwa
Na posiedzeniu wyraźnie wskazywano, że:
„Poprzez brak edukacji i poprzez brak podejścia strategicznego do niwelowania problemów związanych ze zmianami klimatycznymi (…) często robimy tak, że zamiast strategicznie przeciwdziałać tym zmianom, my po prostu gasimy już pożar, który wybuchł”.
10.1. Jakie ogólnopolskie działania edukacyjne, informacyjne i doradcze (dla rolników, samorządów, spółek, Lasów Państwowych, zarządców dróg) podjął rząd w latach 2024–2025, aby:
promować małą retencję,
uświadamiać konieczność partycypacji wszystkich użytkowników gruntów w kosztach melioracji,
ograniczać konflikty z organizacjami ekologicznymi poprzez rzetelną informację, że „melioracja to nie jest osuszanie, to jest też retencja”, jak słusznie zauważył jeden z praktyków?
Interpelacja nr 13853
do ministra infrastruktury
w sprawie realizacji wniosków i deklaracji z posiedzenia zespołów parlamentarnych w sprawie spółek wodnych, retencji wody i lokalnych strategii wodnych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 27-11-2025
Szanowny Panie Premierze,
około roku temu odbyło się piąte posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Ochrony i Rozwoju Polskiej Produkcji Rolnej oraz równoległe posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich poświęcone m.in. zasadom funkcjonowania spółek wodnych, retencji wody, melioracji oraz finansowaniu tych zadań.
Podczas obrad przewodniczący zespołów (przedstawiciele Koalicji Obywatelskiej) oraz przedstawiciele ministerstw bardzo trafnie zdiagnozowali największe problemy systemowe, formułując szereg mocnych, „złotych” zdań i zobowiązań.
Przytoczę tylko kilka z nich:
„Retencja wody wymaga zmian systemowych ze względu na brak podstaw prawnych, które nie tworzą warunków do obligatoryjnego opracowywania i wdrażania planów retencji na obszarach powiatów, czyli tak zwanych lokalnych strategii wodnych. Wiemy, że to są plany, które są tworzone fakultatywnie, a nie obligatoryjnie”.
„Bez rozwiązań systemowych, bez zmian prawnych, bez zmian w postaci wprowadzenia obligo, a nie fakultatywności, nie będziemy w stanie uporządkować tego w Polsce”.
„To tak naprawdę, szanowni państwo, jest ostatni gwizdek”.
„Powinni wszyscy właściciele nieruchomości z mocy prawa [płacić], zaoszczędzilibyśmy na tych listach (…) bo to by było przynależne przy podatku od nieruchomości. (…) Warto wrócić czasami do niektórych wypracowanych sytuacji”.
„Z tej dyskusji (…) wysuwa się chyba jeden wniosek: bez centralnej regulacji tego tematu i bez narzucenia systemu zbierania opłat raczej się tego nie uda zrobić”.
Jednocześnie przewodnicząca zespołu minister Małgorzata Gromadzka wyraźnie zadeklarowała, że to nie będzie tylko „gadający klub”, ale realna praca nad zmianami:
„Musimy, tak mówiąc krótko, wziąć się do pracy tutaj z panem posłem, porozmawiać w mniejszym gronie posłów i ministrów (…) żeby dookreślić te zmiany, bo te zmiany dotyczą kilkunastu ustaw, dotyczą po prostu konkretnych rozwiązań i tutaj się do tego zobowiązujemy”.
„Jeżeli my tego półrocza nie wykorzystamy w tym celu, żeby przekierować te środki finansowe na te konkretne cele, to tak naprawdę, szanowni państwo, to jest ostatni gwizdek”.
Minął rok, czas płynie, susze i podtopienia się nasilają, spółki wodne walczą o przetrwanie, a rolnicy i samorządy – jak wynikało z tamtej debaty – zmagają się z dokładnie tymi samymi problemami:
rozproszeniem kompetencji (nie wiadomo „pod kogo podlegają spółki wodne”),
dobrowolnością składek i praktycznym brakiem możliwości ściągania opłat od nie-członków,
stałą od 2017 r. rezerwą 40 mln zł, kompletnie oderwaną od wzrostu kosztów pracy, paliwa i usług,
skrajnie skomplikowanymi, „karkołomnymi, długotrwałymi” procedurami pozwoleń wodnoprawnych,
brakiem obowiązkowych lokalnych strategii wodnych na poziomie powiatów,
brakiem dedykowanego działania dla spółek wodnych w nowym okresie wsparcia,
niewykorzystanymi środkami z KPO i programów terytorialnych (np. „Polska Wschodnia”) na retencję i kanalizację,
narastającym konfliktem między rolnikami, gminami, Lasami Państwowymi, zarządcami dróg i Wodami Polskimi.
Co więcej, sami uczestnicy posiedzenia mówili wprost, że:
„Na dzień dzisiejszy wygląda tak, że członkami spółek wodnych są przede wszystkim rolnicy w 99%. Natomiast z urządzeń melioracyjnych korzystają wszyscy i tak naprawdę to my rolnicy składamy się na to, żeby system melioracji w Polsce funkcjonował”.
„W tej chwili spółki wodne działające przy gminach często są likwidowane ze względu na brak finansowania i wpłat od członków, ponieważ nie jest to obligatoryjne, jest to fakultatywne. I nie ma też możliwości skutecznego ściągnięcia tych opłat”.
„Z tej dyskusji (…) wynika, że bez centralnej regulacji i bez narzucenia systemu zbierania opłat raczej się tego nie uda zrobić”.
Skoro przewodniczący zespołów ustawili poprzeczkę tak wysoko, zapowiadając zmiany „kilkunastu ustaw”, wykorzystanie „ostatniego gwizdka” w rewizji KPO i odejście od fikcyjnej dobrowolności – naturalne jest, że po dwóch latach obecnej koalicji trzeba zadać proste, ale bardzo niewygodne pytanie:
Co realnie zrobiono poza wygłoszeniem tych słusznych, ale – jak na razie – pustych deklaracji?
Podczas wspomnianego posiedzenia padły bardzo mocne słowa:
o „ostatnim gwizdku”,
o konieczności „wprowadzenia obligo, a nie fakultatywności”,
o tym, że „bez centralnej regulacji (…) raczej się tego nie uda zrobić”,
o zobowiązaniu do zmian „kilkunastu ustaw”.
Trzeba uczciwie odpowiedzieć, czy rząd potraktował te deklaracje poważnie – czy też cała odwaga i determinacja przewodniczących zespołów zakończyła się na stenogramie i kilku „złotych myślach”, które nie przełożyły się na żadne realne, systemowe działanie.
Uprzejmie proszę o wyczerpującą, merytoryczną odpowiedź na wszystkie poniższe pytania, z podaniem konkretnych aktów prawnych, kwot, dat, statystyk i numerów druków sejmowych:
1. Obowiązkowe lokalne strategie wodne i plany retencji
1.1. Jakie konkretne przepisy prawa zostały przyjęte w latach 2024–2025, aby zrealizować postulat, że – cytując przewodniczącą – „retencja wody wymaga zmian systemowych ze względu na brak podstaw prawnych, które nie tworzą warunków do obligatoryjnego opracowywania i wdrażania planów retencji na obszarach powiatów (…) a nieobligatoryjnie”?
1.2. Ile powiatów i gmin posiada obecnie:
obowiązkowe, ustawowo wymagane lokalne strategie wodne/plany retencji,
a ile opracowało je nadal wyłącznie fakultatywnie?
1.3. Jeśli wciąż brak jest ustawowego obowiązku sporządzania powiatowych strategii wodnych – proszę wyjaśnić, dlaczego rząd zignorował jednoznaczne stanowisko przewodniczących zespołów, że „bez wprowadzenia obligo, a nie fakultatywności, nie będziemy w stanie uporządkować tego w Polsce”.
2. Obowiązkowe opłaty na meliorację i retencję, powiązane z podatkami lokalnymi
2.1. Czy rząd przygotował i przeprowadził przez parlament rozwiązania prawne, o których mówili przewodniczący i uczestnicy posiedzenia, polegające na wprowadzeniu obligatoryjnych opłat na meliorację i retencję wody, pobieranych razem z podatkiem rolnym i/lub podatkiem od nieruchomości od wszystkich właścicieli gruntów, a nie tylko od rolników – zgodnie z tezą, że:
„Powinni wszyscy właściciele nieruchomości z mocy prawa [płacić], zaoszczędzilibyśmy na tych listach (…) bo to by było przynależne przy podatku od nieruchomości”.
2.2. Jeśli takie rozwiązania wdrożono – proszę o wskazanie:
podstawy prawnej (ustawa, numer druku sejmowego, data wejścia w życie),
szacunkowej rocznej kwoty wpływów z nowych opłat w latach 2024–2025,
procentowego udziału tych wpływów w kosztach utrzymania urządzeń melioracyjnych i realizacji lokalnych strategii wodnych.
2.3. Jeśli takich rozwiązań nie wdrożono – proszę wyjaśnić:
dlaczego rząd odstąpił od kierunku, który na posiedzeniu uznano za „jedyny rozsądny”,
czy i kiedy planowane jest wprowadzenie obligatoryjnych opłat melioracyjnych dla wszystkich beneficjentów systemu (w tym dróg, lasów, firm, terenów zabudowanych).
3. Finansowanie spółek wodnych i waloryzacja rezerwy 40 mln zł
3.1. W trakcie posiedzenia przedstawicielka ministerstwa rolnictwa wskazała, że:
„Od 2017 roku ta rezerwa celowa wynosi 40 milionów złot”.
Jednocześnie przedstawiciele spółek wodnych wskazywali, że w tym czasie:
płaca minimalna wzrosła o ponad 100%,
paliwo i usługi znacząco podrożały,
inflacja skumulowana przekracza 40%.
Proszę więc o przedstawienie w układzie rocznym (za lata 2022–2025):
wysokości rezerwy celowej w budżecie państwa na wsparcie spółek wodnych,
dodatkowych środków (MRiRW, wojewodowie, NFOŚiGW, inne programy) dedykowanych spółkom wodnym i melioracji,
realnej (po uwzględnieniu inflacji) wartości tej rezerwy na tle 2017 r.
3.2. Czy rezerwa 40 mln zł została kiedykolwiek waloryzowana w górę, aby odzwierciedlić obecne koszty pracy, paliwa, usług i materiałów, o których mówili przedstawiciele spółek?
3.3. Jeśli nie – jak rząd zamierza pogodzić sztywne 40 mln zł z faktem, że – cytując dane z posiedzenia – koszty działalności spółek wzrosły o kilkadziesiąt procent, a stan urządzeń melioracyjnych określano jako w większości wymagający co najmniej gruntownej odbudowy?
4. Zmiany prawa wodnego i uproszczenie procedur
4.1. Na posiedzeniu przewodnicząca wskazywała, że:
„Zmiany wymagają również przepisy prawa dotyczące możliwości uproszczenia zasad i procedur dotyczących uzyskiwania zezwoleń wodnoprawnych, ponieważ tutaj nie tylko rolnicy, ale też podmioty narzekają, że są to działania karkołomne, długotrwałe procedury, które często blokują możliwości skutecznego pozyskania środków finansowych”.
Jakie konkretne zmiany legislacyjne w latach 2024–2025:
skróciły i uprościły procedury uzyskiwania pozwoleń wodnoprawnych,
uprościły budowę zbiorników retencyjnych, studni głębinowych, renaturyzację cieków, modernizację rowów i urządzeń melioracyjnych,
zmniejszyły koszty biurokratyczne dla rolników, spółek wodnych, gmin i przedsiębiorców?
4.2. Proszę podać średni czas oczekiwania na pozwolenie wodnoprawne (dla typowych inwestycji retencyjnych) w 2022 r. i w 2025 r., z podziałem na województwa. Czy w praktyce doszło do realnego skrócenia tych procedur?
5. Wykorzystanie Krajowego Planu Odbudowy i programów terytorialnych
5.1. Podczas posiedzenia przewodnicząca wskazywała, że:
istnieją „mnóstwo programów z Krajowego Planu Odbudowy, z polityki spójności i wspólnej polityki rolnej w zakresie retencji wody”,
jednocześnie „mam wrażenie, że my nie potrafimy skutecznie tego narzędzia wykorzystać i te środki wydać”,
zasygnalizowała możliwość rewizji KPO na korzyść retencji i kanalizacji na obszarach wiejskich, mówiąc, że „to jest ostatni gwizdek”.
Proszę więc o przedstawienie:
ile środków z KPO, Polityki Spójności oraz programu „Polska Wschodnia” zostało rzeczywiście zakontraktowanych i wydatkowanych (stan na koniec III kwartału 2025 r.) na:
retencję wody na obszarach wiejskich,
wsparcie spółek wodnych,
kanalizację i oczyszczalnie ścieków w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich,
jaki jest udział gmin wiejskich, miejsko-wiejskich i średnich miast w tych środkach.
5.2. Czy – zgodnie z zapowiedziami z posiedzenia – rząd wystąpił do Komisji Europejskiej z formalną propozycją rewizji KPO, ukierunkowaną na zwiększenie środków na retencję, meliorację i kanalizację na wsi? Jeśli tak – z jakim skutkiem? Jeśli nie – dlaczego?
6. Jasny podział kompetencji i nadzoru nad spółkami wodnymi
6.1. W stenogramie z posiedzenia przedstawiciel spółek słusznie zauważył:
„Na dzień dzisiejszy (…) nie wiadomo, czy my podlegamy pod Ministerstwo Rolnictwa, czy pod Ministerstwo Infrastruktury; tak naprawdę do kogo mamy się zwracać jeżeli chodzi o ustawodawstwo?”
Również w trakcie obrad przedstawiciele ministerstw nawzajem odsyłali się co do kompetencji.
Czy w latach 2024–2025 rząd:
doprecyzował w ustawach, który resort faktycznie odpowiada za politykę wobec spółek wodnych (nie tylko formalnie za „dział gospodarka wodna”),
uporządkował relacje: ministerstwa – Wody Polskie – starostowie – gminy – Lasy Państwowe – zarządcy dróg,
wprowadził czytelny model „jednego resortu odpowiedzialnego”, do którego spółki mogą się zwracać w kwestiach legislacyjnych i strategicznych?
6.2. Jeżeli nie – proszę wyjaśnić, dlaczego po tylu latach funkcjonowania spółek wodnych oraz po jasnych sygnałach z posiedzenia zespołów nadal panuje chaos kompetencyjny.
7. Realizacja deklaracji przewodniczących zespołów o zmianie „kilkunastu ustaw”
7.1. Przewodnicząca zespołu mówiła wprost:
„Te zmiany dotyczą kilkunastu ustaw, dotyczą po prostu konkretnych rozwiązań i tutaj się do tego zobowiązujemy”.
Proszę więc o podanie:
listy projektów ustaw (rządowych lub poselskich) przygotowanych w wyniku prac tych zespołów,
numerów druków sejmowych,
stanu prac legislacyjnych nad nimi (przyjęte / w komisji / wycofane / odrzucone),
wskazania, które z nich realnie zmieniają sytuację spółek wodnych, retencji i lokalnych strategii wodnych, a nie są wyłącznie kosmetyką prawną.
7.2. Jeśli mimo szumnych zapowiedzi nie przygotowano żadnego pakietu zmian dotyczących „kilkunastu ustaw” – proszę o jasne przyznanie tego w odpowiedzi i wyjaśnienie, dlaczego deklaracje przewodniczących zespołów pozostały wyłącznie w stenogramie.
8. Rozwiązanie problemów praktycznych zgłaszanych przez spółki wodne
Podczas posiedzenia spółki wodne zgłaszały bardzo konkretne, przyziemne, ale kluczowe problemy:
brak wpisania spółek wodnych do katalogu działalności (problemy z bankami, kredytami, odpowiedzialnością osobistą),
niemożność ściągania składek od nie-członków, mimo że korzystają z urządzeń,
skrajnie trudna procedura egzekucji przez starostę (brak realnej woli wydawania i utrzymania decyzji),
konflikty z zarządcami dróg i Lasami Państwowymi co do finansowania i utrzymania rowów,
problem „podwójnej funkcji” rowów przydrożnych – technicznych i melioracyjnych,
absurdalne koszty wejścia w system (sprzęt, oprogramowanie, geodezja), przy zerowych środkach na start,
problemy z wycinką krzaków i drzew w rowach (wielość procedur i pozwoleń).
8.1. Które z powyższych problemów zostały rozwiązane poprzez zmiany ustawowe lub rozporządzenia w latach 2024–2025? Proszę wskazać konkretne przepisy i opisać, jak poprawiły one sytuację spółek.
8.2. Jakie rozwiązania rząd planuje wprowadzić (z konkretnymi datami i trybem), aby:
umożliwić spółkom wodnym realne egzekwowanie opłat od wszystkich beneficjentów urządzeń,
uprościć procedury wycinki w rowach melioracyjnych (z zachowaniem ochrony środowiska, ale bez blokowania podstawowych prac),
rozwiązać problem rowów przydrożnych o charakterze jednocześnie technicznym i melioracyjnym (w szczególności przy drogach gminnych i powiatowych),
doprowadzić do realnej partycypacji finansowej Lasów Państwowych i zarządców dróg w kosztach utrzymania systemu melioracyjnego.
9. Kontynuacja sprawdzonych programów inwestycyjnych dla spółek wodnych
Przedstawiciele spółek wodnych bardzo dobrze oceniali program PROW, który pozwalał na:
zakup sprzętu (ciągniki, koparki, kosiarki, kosa spalinowa),
odtwarzanie urządzeń melioracyjnych.
Jeden z uczestników mówił wprost:
„Świetny był program z agencji restrukturyzacji (PROW)… To był świetny program. Szkoda, że nikt w nowym planie strategicznym o tym nie pomyślał”.
9.1. Dlaczego w nowej perspektywie zrezygnowano z dedykowanego, prostego działania inwestycyjnego dla spółek wodnych na wzór PROW 2014–2020?
9.2. Czy rząd planuje przywrócenie takiego instrumentu (w PROW, PS WPR, KPO lub krajowych programach), skoro został on przez same spółki oceniony jako najbardziej efektywne narzędzie wsparcia? Jeśli tak – kiedy i w jakiej formie?
10. Edukacja, świadomość i rola państwa
Na posiedzeniu wyraźnie wskazywano, że:
„Poprzez brak edukacji i poprzez brak podejścia strategicznego do niwelowania problemów związanych ze zmianami klimatycznymi (…) często robimy tak, że zamiast strategicznie przeciwdziałać tym zmianom, my po prostu gasimy już pożar, który wybuchł”.
10.1. Jakie ogólnopolskie działania edukacyjne, informacyjne i doradcze (dla rolników, samorządów, spółek, Lasów Państwowych, zarządców dróg) podjął rząd w latach 2024–2025, aby:
promować małą retencję,
uświadamiać konieczność partycypacji wszystkich użytkowników gruntów w kosztach melioracji,
ograniczać konflikty z organizacjami ekologicznymi poprzez rzetelną informację, że „melioracja to nie jest osuszanie, to jest też retencja”, jak słusznie zauważył jeden z praktyków?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
19 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5 / 1k zn.
- Zawiera 19 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
23956 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.77.2025
Warszawa, 05 lutego 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 13853 z dnia 5 grudnia 2025 r. Posłów na Sejm RP pani
Anny Gembickiej oraz pana Jarosława Sachajko przedstawiam poniższe informacje.
Jednocześnie informuję, że zgodnie upoważnieniem Prezesa Rady Ministrów (pismo znak:
DSP.INT.4510.718.2025), odpowiedź została przygotowana w porozumieniu z Ministrem
Finansów i Gospodarki, Ministrem Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministrem Klimatu
i Środowiska oraz Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W zakresie lokalnych strategii wodnych i planów retencji wyjaśniam, iż Ministerstwo
Infrastruktury (dalej jako MI) współpracuje z Ministerstwem Klimatu i Środowiska (dalej
jako MKiŚ) w zakresie wprowadzenia ułatwień dla realizacji obiektów wspomagających
zatrzymanie wody w środowisku oraz odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.
W wyniku tych działań MI wstępnie opracowało projekt zmian przepisów, których celem
jest uproszczenie wymogów formalnych dla wykonywania urządzeń służących do
przyjaznego środowisku retencjonowania wód oraz zagospodarowywania wód
pochodzących z opadów atmosferycznych.
Jednocześnie informuję, iż obecnie nie ma ustawowego obowiązku sporządzania
powiatowych strategii wodnych, należy jednak podkreślić, iż rozwój retencji wspierany
jest w Polsce przez szereg planów i programów realizowanych zarówno na poziomie
rządowym, jak i samorządowym, takich jak m.in. Program przeciwdziałania niedoborowi
wody na lata 2022–2027, Plan przeciwdziałania skutkom suszy, miejskie plany adaptacji
do zmian klimatu.
Odnosząc się do pytania o wprowadzenie obowiązkowych opłat na meliorację i retencję,
powiązanych z podatkami lokalnymi wyjaśniam, iż zgodnie z otrzymanymi
informacjami z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako MRiRW), Ministerstwa
Finansów i Gospodarki (dalej jako MFiG), Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej
(dalej jako MFiPR) oraz MKiŚ żaden z ww. resortów nie prowadzi i nie planuje prac
polegających na powiązaniu pobierania tych opłat razem z podatkiem od nieruchomości
i podatkiem rolnym ze względu na brak celowości takiego rozwiązania. Zwracam uwagę,
iż opłata melioracyjna1 i opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej2 są już
unormowane w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne3.
1 art. 199 ust. 2 ustawy – Prawo wodne
2 art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo wodne
3 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, (Dz. U. z 2025 r., poz. 960, 1535)
-- 1 of 8 --
2
W zakresie finansowania spółek wodnych i waloryzacji rezerwy 40 mln złotych wyjaśniam,
iż zgodnie z informacjami uzyskanymi z MRiRW w związku z rosnącymi potrzebami
finansowymi na realizację zadań związanych z utrzymaniem wód i urządzeń wodnych,
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpił z wnioskiem o zwiększenie wydatków
w rezerwie celowej na 2026 rok do kwoty 80 mln zł, co znalazło swoje odzwierciedlenie
w projekcie ustawy budżetowej na 2026 r. Zwiększona kwota dotacji oraz racjonalne
gospodarowanie środkami powinny pozwolić spółkom wodnym skutecznie realizować
zaplanowane zadania.
Poza powyższym, zgodnie z informacjami przekazanymi przez MFiG, wysokość rezerwy
celowej w poz. 50 tj. „Środki dla spółek wodnych na dofinansowanie działalności bieżącej
w zakresie realizacji zadań związanych z utrzymaniem wód i urządzeń wodnych”
w kolejnych ustawach budżetowych w latach 2022-2025 każdorazowo zaplanowana była
w kwocie 40 mln zł. W ww. okresie nie były uruchamiane dodatkowe środki z budżetu
państwa dedykowane spółkom wodnym i melioracjom. Niemniej jednak, corocznie środki
dla spółek wodnych są planowane w ustawie budżetowej w budżetach wszystkich
wojewodów. Ich wysokość przedstawiała się następująco:
2022 r. – 4.807 tys. zł
2023 r. – 4.736 tys. zł
2024 r. – 5.675 tys. zł
2025 r. – 5.695 tys. zł
Dodatkowo, zgodnie z informacjami przekazanymi przez MKiŚ, retencja korytowa lub
przykorytowa na obszarach wiejskich jest finansowana w ramach programu
priorytetowego „Adaptacja do zmian klimatu” realizowanego od 2020 r. Resort wskazał
jednak, iż pomimo atrakcyjnego poziomu dotacji (na poziomie 70 %) i budżetu sięgającego
370 mln zł w ramach naboru ciągłego dla jednostek samorządu terytorialnego (JST)
złożono łącznie jedynie 7 wniosków o dofinansowanie (ostatni w 2021 roku) i zawarto
5 umów na kwotę wsparcia ok. 6 mln zł.
Odnosząc się do kwestii zmian prawa wodnego i uproszczenia procedur wyjaśniam, iż MI
w wyniku współpracy z MKiŚ opracowało wstępne, robocze rozwiązania, które zakładają
uproszczenia administracyjne w zakresie wykonania urządzeń wodnych o określonych
parametrach służących do retencjonowania wód opadowych lub roztopowych, a także do
odprowadzania tych wód do gruntu co ma się przyczyniać do ograniczania negatywnych
skutków zmian klimatu.
Obecnie średni czas przeprowadzenia postępowania administracyjnego o udzielenie
pozwolenia wodnoprawnego, według informacji przekazanych przez PGW WP, wynosi
około 3-4 miesiące, a w przypadku wniosków dotyczących przedsięwzięć liniowych –
poniżej 3 miesięcy, licząc od dnia wszczęcia postępowania do dnia wydania decyzji
administracyjnych. Jednocześnie wskazano, iż PGW WP nie prowadzi szczegółowych
statystyk dotyczących średniego czasu trwania postępowań o udzielenie pozwoleń
wodnoprawnych z podziałem na województwa ani odrębnie dla poszczególnych kategorii
inwestycji, w tym inwestycji retencyjnych.
Należy zaznaczyć, iż na poziomie administracji rządowej, w tym także w PGW WP,
podejmowane są liczne działania, takie jak m.in.: usprawnianie obiegu dokumentów,
cyfryzacja części procesów oraz bieżąca współpraca z wnioskodawcami na etapie
-- 2 of 8 --
3
uzupełniania dokumentacji, które mają przyczynić się do sprawnego prowadzenia
postępowań w indywidualnych sprawach. Długość procedowania spraw jest uzależniona
od stopnia skomplikowania inwestycji, kompletności złożonej dokumentacji oraz
obciążenia danego organu prowadzącego postępowanie. Należy mieć na uwadze, że
większość składanych wniosków jest obarczona brakami formalnymi i merytorycznymi.
W skali kraju pomiędzy 2022 r. a 2025 r. doszło do skrócenia czasu trwania postępowań
w sprawach udzielania pozwoleń wodnoprawnych i podejmowane są dalsze działania
mające na celu usprawnienie procedowania.
Nawiązując do kwestii wykorzystania Krajowego Programu Odbudowy (dalej jako KPO)
oraz programów terytorialnych, zgodnie z przekazanymi przez MRiRW danymi informuję,
że na koniec III kwartału 2025 r. wartość dofinansowania wynikająca z podpisanych umów
na realizację przedsięwzięć w ramach obszaru B inwestycji B3.3.1 KPO pn. „Inwestycje
w zwiększenie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich”
(wsparcie dla gmin wiejskich, miejsko-wiejskich i miejskich do 5 tysięcy mieszkańców)
wynosiła prawie 65 mln zł, z czego ponad połowę wypłacono w formie zaliczek. W ramach
IV rewizji KPO nie występowano o zwiększenie alokacji na realizację inwestycji B3.3.1 KPO
ze względu na fakt, iż kwota dofinansowania wynikająca ze złożonych wniosków w ramach
naborów dotyczących obszaru B tej inwestycji nie przekroczyła kwoty alokacji w ramach
obszaru B inwestycji B3.3.1.
Natomiast w ramach drugiej inwestycji B3.1.1 KPO pn. „Inwestycje w zrównoważoną
gospodarkę wodno-ściekową na terenach wiejskich” (wsparcie dla gmin wiejskich i
miejsko-wiejskich z końcem III kwartału 2025 r. wartość dofinansowania wynikająca
z podpisanych umów na realizację przedsięwzięć wod.-kan.) wynosiła ok. 900 mln zł,
z czego w formie zaliczek wypłacono ok. 200 mln zł.
W ślad za informacjami przekazanymi przez MFiPR wyjaśniam, iż w ramach IV rewizji KPO4
uwzględniono potrzeby związane z rozwojem infrastruktury wodno-kanalizacyjnej na
obszarach wiejskich i zwiększono budżet do łącznej kwoty wynoszącej ok. 2,0 mld zł w
ramach alokacji środków na inwestycję w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową na
terenach wiejskich. Stanowiło to odpowiedź na duże zapotrzebowanie na środki
wynikające ze zgłoszonych i możliwych do realizacji wniosków gmin o objęcie wsparciem.
MRiRW nie wystąpił natomiast o zwiększenie budżetu na realizację inwestycji B3.3.1.
„Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach
wiejskich”, gdyż w przeprowadzonych przez 16 samorządów województw naborach
wniosków w okresie kwiecień – maj 2025 r. złożono zbyt małą liczbę wniosków, aby móc
zrealizować określoną w KPO wartość wskaźnika dla tej inwestycji. Ponadto część z
wnioskodawców anulowało złożone wnioski po zakończeniu naborów. Co więcej, część
samorządów województw przeprowadziło dodatkowe nabory wniosków, jednak
ponownie nie cieszyły się one dużym zainteresowaniem ze strony wnioskodawców. W
ramach inwestycji B3.3.1., o całkowitej alokacji ok. 1,25 mld zł, oczekiwano zrealizowania
projektów mających na celu poprawę retencji na obszarze co najmniej 858 568 ha.
Finalnie podpisane umowy w ramach komponentu B opiewają na ok. 165 mln zł.
W ramach dotychczasowej puli środków uzyskanych z KPO, PGW WP zrealizowało projekt
pn. „Inwentaryzacja urządzeń melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych na
4 IV rewizja KPO została zatwierdzona przez Komisję Europejską 12 grudnia 2025 r.
-- 3 of 8 --
4
terenie wybranych Zarządów Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody
Polskie”. W ramach realizacji projektu dokonano weryfikacji oraz zaktualizowano cyfrową
ewidencję urządzeń melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych dla obszaru 15
Zarządów Zlewni PGW Wody Polskie5. Jednocześnie informuję, że na koniec III kwartału
2025 r. podpisano w ww. zakresie 15 umów na kwotę 74,8 zł mln zł.
Poza KPO, zgodnie z informacjami przekazanymi przez MFiPR, w ramach Programu
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko na lata 2021-2027 w marcu
2025 r. zostały zawarte dwie umowy o dofinansowanie na realizację projektów
związanych z rozwojem retencji przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe:
Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja
oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach górskich – kontynuacja (MRG3) –
wartość ogółem 302,88 mln zł, z tego wkład UE: ok. 190,67 mln zł;
Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja
oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych – kontynuacja (MRN3) –
wartość ogółem: 511,56 mln zł, z tego wkład UE: ok. 323,36 mln zł.
W zakresie funkcjonowania spółek wodnych wyjaśniam, iż zasady ich tworzenia regulują
zapisy ustawy - Prawo wodne. W art. 446, ww. ustawy wskazano mechanizm ich
zakładania. Natomiast w art. 448 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy określono elementy statutu
spółki wodnej oraz zasady ustalania wysokości składek członkowskich, a także innych
świadczeń adekwatnych do celów spółki wodnej. Warto zwrócić uwagę, iż statut spółki
wodnej zatwierdza starosta właściwy miejscowo dla siedziby tej spółki w drodze decyzji.
Organami spółki wodnej są: walne zgromadzenie, zarząd oraz w niektórych przypadkach -
komisja rewizyjna. W art. 457 Prawa wodnego uregulowano obowiązki walnego
zgromadzenia, do których należy m.in. uchwalanie planu prac spółki wodnej oraz jej
budżetu, a także uchwalanie wysokości składek członkowskich i innych świadczeń
adekwatnych do celów spółki wodnej. Warto podkreślić, iż nadzór nad działalnością spółki
wodnej sprawuje właściwy miejscowo starosta, co wynika z art. 462 ustawy – Prawo
wodne.
W zakresie realizacji deklaracji przewodniczących zespołów o zmianie „kilkunastu ustaw”
wyjaśniam, iż Ministerstwo Infrastruktury nie dysponuje listą projektów, o której mowa
była na ubiegłorocznych posiedzeniach Zespołu Parlamentarnego ds. Ochrony i Rozwoju
Polskiej Produkcji Rolnej oraz Zespołu ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich. Właściwym w tej
sprawie jest resort rolnictwa.
Odnosząc się do kwestii problemów praktycznych zgłaszanych przez spółki wodne
wyjaśniam, iż MI dostrzega problemy w zakresie funkcjonowania spółek wodnych na
obecnych zasadach, które nie pozwalają na realizację kluczowego celu, jakim jest
zaspokajanie potrzeb w zakresie gospodarowania wodami na obszarach rolniczych.
Trwają analizy pod kątem zmiany prawa w zakresie funkcjonowania spółek wodnych oraz
stworzeniem nowego instrumentu finansowego pod roboczą nazwą „funduszu
5 Zarząd Zlewni w Ostrołęce, Zarząd Zlewni w Inowrocławiu, Zarząd Zlewni w Toruniu, Zarząd Zlewni
w Opolu, Zarząd Zlewni w Kielcach, Zarząd Zlewni w Sandomierzu, Zarząd Zlewni w Zamościu,
Zarząd Zlewni w Gorzowie Wielkopolskim, Zarząd Zlewni w Poznaniu, Zarząd Zlewni w Stalowej
Woli, Zarząd Zlewni w Koszalinie, Zarząd Zlewni w Łowiczu, Zarząd Zlewni w Piotrkowie
Trybunalskim, Zarząd Zlewni w Zielonej Górze, Zarząd Zlewni w Lesznie
-- 4 of 8 --
5
wodnego”, który mógłby wspierać samorządy oraz spółki wodne w zakresie zadań
związanych z budową oraz utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. Należy jednak
zauważyć, iż w zakresie uzyskiwania należności za utrzymanie swoich urządzeń, spółki
wodne powinny korzystać z obecnych przepisów zawartych w ustawie – Prawo wodne6:
1) art. 454 - uprawnienie dla spółki wodnej uzyskiwania należności od osób niebędących
członkami ponoszonych z tytułu odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej;
2) art. 206 - instrument nakładania obowiązku prawidłowego utrzymania urządzeń
melioracji wodnych – jeżeli ten obowiązek nie jest wykonywany.
Poza powyższym, w odniesieniu do propozycji uproszczenia procedur w zakresie wycinki
roślinności w rowach melioracyjnych, MKiŚ zwróciło uwagę, iż celem ustawy o ochronie
przyrody7 jest m.in. „ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz
zadrzewień”8. W związku z tym upraszczanie procedur lub ustanawianie wyjątków od
obowiązku uzyskania zezwoleni, zdaniem MKiŚ, powinno być dokładnie przemyślane
i uargumentowane. W ocenie MKiŚ nie jest zasadne wprowadzenie zmian dla rowów
melioracyjnych. MKiŚ pracuje jednak nad rozwiązaniem usprawniającym, obejmującym
możliwości przeniesienia wydanego zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu na inny
podmiot, który przyjmuje warunki określone w tym zezwoleniu.
Odnosząc się do przedmiotu programów inwestycyjnych przygotowywanych na potrzeby
działalności spółek wodnych wyjaśniam, iż zgodnie z informacjami uzyskanymi z MRiRW,
w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2020-2024 wdrażano
poddziałanie 5.1 „Wsparcie inwestycji w środki zapobiegawcze”, którego celem było
ograniczenie skutków prawdopodobnych klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk
klimatycznych i katastrof”. Z pomocy skorzystać mogły, m.in. spółki wodne i związki spółek
wodnych. Inwestycje realizowane w ramach Programu obejmowały, m.in.:
zakup sprzętu do utrzymywania urządzeń melioracji wodnych, budowę lub
przebudowę urządzeń melioracji wodnych w celu spełnienia funkcji nawadniająco–
odwadniającej, co pozwalało chronić grunty rolne zarówno przed skutkami powodzi,
jak i suszy, z uwzględnieniem zwiększenia retencjonowania wody,
budowę, przebudowę lub remont progów piętrzących, zastawek oraz przepustów
z piętrzeniem.
Do końca 2025 r. przeprowadzono łącznie 9 naborów wniosków, w ramach których spółki
wodne złożyły 581 wniosków na kwotę 256 mln zł, zawarto 374 umowy na kwotę 164 mln
zł oraz złożono 368 wniosków o płatność na kwotę 142 mln.
Poza powyższym, zgodnie z informacją przekazaną przez MRiRW, w Planie Strategicznym
dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR) zidentyfikowano potrzebę CS 4.
P2 „Adaptacja rolnictwa i leśnictwa do zmian klimatu – ograniczenie zagrożeń
pogodowych i chorobowych”, dotyczącą wsparcia inwestycji na obszarach wiejskich w
zakresie poprawy gospodarowania wodą oraz efektywności wykorzystania jej zasobów.
MRiRW wskazało, że inwestycje w zakresie zwiększenia retencji wodnej, polegające m.in.
na budowie, przebudowie, odbudowie, rozbudowie urządzeń melioracji wodnych
6 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, (Dz. U. z 2025 r., poz. 960, 1535)
7 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2026 r. poz. 13)
8 Art. 2 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2026 r. poz. 13)
-- 5 of 8 --
6
(w szczególności ograniczających odpływ wody i zapewniających jej retencjonowanie), są
wspierane w projekcie pn.: „Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej
gospodarki wodnej na obszarach wiejskich” realizowanego w ramach KPO. Z tego względu
oraz z uwagi na ograniczony budżet PS WPR, nie przewidziano dodatkowych inwestycji
ukierunkowanych na potrzeby spółek wodnych, jednak zaprojektowane interwencje
koncentrują się przede wszystkim na potrzebach związanych z rolnictwem i rozwojem
obszarów wiejskich.
Należy podkreślić, wieloletnie ramy finansowe w latach 2028 – 2034 są obecnie
przedmiotem negocjacji finansowych i legislacyjnych, które w postaci Planu Partnerstwa
Krajowego i Regionalnego, będą dokumentem integrującym wsparcie ze środków UE, w
tym w ramach Wspólnej Polityki Rolenj. Obecnie MRiRW prowadzi prace analityczne nad
listą potrzeb rolnictwa i obszarów wiejskich, w tym potrzeb w zakresie gospodarki wodnej
i infrastruktury wiejskiej.
Problematyka edukacji oraz podnoszenia świadomości społecznej w zakresie szeroko
pojętej gospodarki wodnej jest realizowana w Polsce przez szereg podmiotów, także na
poziomie administracji rządowej. Poniżej przedstawiam kluczowe projekty wskazane
przez poszczególne instytucje. Szczegółowe informacje są dostępne na stronach
internetowych oraz mediach społecznościowych wymienionych urzędów.
PGW WP nadzorowane przez Ministerstwo Infrastruktury współpracuje z różnymi
podmiotami na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami wodnymi, w tym
z Lokalnymi Partnerstwami ds. Wody. Dzięki temu w ostatnich latach zrealizowano m.in.
warsztaty zwiększające świadomości doradców rolniczych i rolników w zakresie
gospodarowania wodami, a przedstawiciele PGW WP uczestniczyli w konferencjach
branżowych i innych wydarzeniach, na których była poruszana tematyka zasobów
wodnych w zlewniach rolniczych. Ponadto PGW WP przygotowało i upowszechniało
materiały informacyjne dotyczące retencji w krajobrazie rolniczym, funkcji rowów
melioracyjnych, znaczenia zastawek i jazów piętrzących, a także współczesnego
rozumienia melioracji jako systemu regulacji stosunków wodnych, w tym
wykorzystywania dwufunkcyjności systemów melioracyjnych.
Co więcej, w ramach działań informacyjnych i edukacyjnych, zagadnienia związane
z retencją wodną i gospodarowaniem wodami w zlewniach rolniczych, zostały
przedstawione w broszurach PGW WP: „Melioracje wodne w ustawie Prawo wodne” oraz
„Pobór wód na potrzeby prowadzenia działalności rolniczej”, skierowanych do różnych
grup społecznych z uwzględnieniem miejsca zamieszkania oraz zróżnicowanych potrzeb
użytkowników wód. Opracowano także pakiety broszur: „Jak ograniczyć zużycie wody
w rolnictwie oraz na gruntach leśnych”, „Oszczędzaj z Państwowym Gospodarstwem
Wodnym Wody Polskie”, „Wszyscy możemy przyczynić się do zmniejszenia kryzysu
wodnego”, „Dobre praktyki – jak każdy z nas może przyczynić się do oszczędzania wody?”,
„Jak retencjonować wodę na terenie domu jednorodzinnego oraz przestrzeni publicznej”.
Materiały te dotyczą aspektów zrównoważonego gospodarowania wodami w dobie zmian
klimatu.
Poza powyższym, PGW WP realizuje szereg działań edukacyjnych i doradczych w ramach
kampanii informacyjno-promocyjnej „StopSuszy!StartRetencji!”, na potrzeby której m.in.
zrealizowano film pn. „Akcja retencja – woda dla krajobrazu”, przedstawiający jak
w praktyce chronić środowisko przed skutkami suszy. W filmie poruszono także kwestię
-- 6 of 8 --
7
modernizacji systemu melioracyjnego Szerobancka Woda oraz działania systemów
odwadniająco-nawadniających opartych na zastawkach. Dodatkowo, na stronie
internetowej: https://stopsuszy.pl/ zamieszczono liczne materiały edukacyjne i doradcze
dotyczące promowania małej retencji, tj.: „Piętrzenie wody w rowach – czy to naprawdę
może przeciwdziałać suszy?”; „Czy nowoczesna melioracja wspiera retencję
i przeciwdziała skutkom suszy?”; „Susza jesienią – łatwe sposoby na poprawę retencji”.
Ponadto zrealizowano trzy odcinki wideo podcastu poświęconego tematyce suszy,
retencji wody i adaptacji do zmian klimatu.
PGW WP prowadzi także działania edukacyjne dedykowane dzieciom i młodzieży
w ramach programu pn. „Aktywni Błękitni - szkoła przyjazna wodzie” realizowanego pod
patronatem m.in. Ministra Infrastruktury i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W programie
uwzględniono m.in. definicję suszy, jej przyczyny, skutki oraz sposoby przeciwdziałania,
oraz także definicję śladu wodnego.
MRiRW poinformowało, iż działania edukacyjne dla rolników9 koordynowane są głównie
przez ośrodki doradztwa rolniczego10 oraz inne instytuty badawcze nadzorowane przez
ten resort. Jednostki te prowadzą działalność skupiającą się m.in. na kwestii
gospodarowania zasobami wodnymi, w tym nad zagadnieniami związanymi ze
zwiększaniem retencji wodnej, a wypracowana wiedza i doświadczenie stanowią wsparcie
dla doradców rolnych, rolników oraz innych użytkowników wód. Przykłady działań:
Instytut Technologiczno-Przyrodniczy – PIB w Falentach - w ramach zadania z dotacji
celowej, badał wpływ działalności bobrów na gospodarowanie wodą w rolnictwie;
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB w Puławach przygotował serię
ulotek o sposobach poprawy retencji glebowej, rozdysponowanych w ośrodkach
doradztwa rolniczego;
Zespół złożony z przedstawicieli kilku instytutów badawczych opracował publikacje
stanowiące zbiór zasad mających na celu ochronę wód i gleby, poprawę gospodarki
wodnej oraz ograniczenie zanieczyszczeń w rolnictwie - „Kodeks dobrych praktyk
wodnych w rolnictwie” oraz „Kodeks dobrych praktyk wodnych w ogrodnictwie”.
Opracowania te dostępne są na stronie internetowej ministerstwa rolnictwa.
Działania edukacyjne MKiŚ obejmują szeroko pojętą edukację klimatyczno-środowiskową
skierowaną do ogółu społeczeństwa lub konkretnych grup (w szczególności dzieci i
młodzieży szkolnej oraz nauczycieli). Główne obszary działań edukacyjnych to:
zmiana klimatu – podkreślanie związków pomiędzy następstwami antropogenicznej
zmiany klimatu a dostępnością zasobów wodnych (susze, powodzie) oraz
promowanie sposobów adaptacji;
retencja – zachęcanie do działań na rzecz zatrzymywania wody w miejscu opadu;
ochrona ekosystemów wodnych i zapobieganie zanieczyszczeniom – edukacja
na temat znaczenia rzek, jezior i innych zbiorników wodnych dla różnorodności
biologicznej oraz minimalizowania negatywnego wpływu działalności człowieka
na ekosystemy wodozależne (doliny rzeczne, mokradła i torfowiska), informowanie
9 Także dla samorządów, spółek, Lasów Państwowych, zarządców dróg.
10 Szczegółowa lista działań edukacyjnych, informacyjnych i doradczych podjętych w latach 2024-
2025 przez ośrodki doradztwa rolniczego zamieszczono w Załączniku do odpowiedzi na niniejszą
Interpelację.
-- 7 of 8 --
8
o metodach ochrony wód przed ściekami i odpadami, a także o roli oczyszczania
ścieków i utylizacji odpadów.
Ponadto w 2025 roku MKiŚ wraz z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej zintensyfikowało działania związane z edukacją ekologiczną oraz
walką z dezinformacją. Łączny budżet na taką aktywność wyniósł 65 mln złotych, w tym
na edukację w zakresie m.in. ochrony przyrody, adaptacji do zmian klimatu, zapobiegania
klęskom i katastrofom oraz edukacji ekologicznej.
Dodatkowo, w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat
i Środowisko, MKiŚ wspiera dwa typy projektów edukacyjnych (działanie FENX 02.04),
których celem jest podnoszenie wiedzy i świadomości społeczeństwa w zakresie klimatu,
adaptacji i ochrony wód.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Zał. wym.
Do wiadomości:
Pan Jakub Stefaniak – Sekretarz Stanu, Zastępca Szefa Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów;
-- 8 of 8 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.77.2025
Warszawa, 05 lutego 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 13853 z dnia 5 grudnia 2025 r. Posłów na Sejm RP pani
Anny Gembickiej oraz pana Jarosława Sachajko przedstawiam poniższe informacje.
Jednocześnie informuję, że zgodnie upoważnieniem Prezesa Rady Ministrów (pismo znak:
DSP.INT.4510.718.2025), odpowiedź została przygotowana w porozumieniu z Ministrem
Finansów i Gospodarki, Ministrem Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministrem Klimatu
i Środowiska oraz Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W zakresie lokalnych strategii wodnych i planów retencji wyjaśniam, iż Ministerstwo
Infrastruktury (dalej jako MI) współpracuje z Ministerstwem Klimatu i Środowiska (dalej
jako MKiŚ) w zakresie wprowadzenia ułatwień dla realizacji obiektów wspomagających
zatrzymanie wody w środowisku oraz odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.
W wyniku tych działań MI wstępnie opracowało projekt zmian przepisów, których celem
jest uproszczenie wymogów formalnych dla wykonywania urządzeń służących do
przyjaznego środowisku retencjonowania wód oraz zagospodarowywania wód
pochodzących z opadów atmosferycznych.
Jednocześnie informuję, iż obecnie nie ma ustawowego obowiązku sporządzania
powiatowych strategii wodnych, należy jednak podkreślić, iż rozwój retencji wspierany
jest w Polsce przez szereg planów i programów realizowanych zarówno na poziomie
rządowym, jak i samorządowym, takich jak m.in. Program przeciwdziałania niedoborowi
wody na lata 2022–2027, Plan przeciwdziałania skutkom suszy, miejskie plany adaptacji
do zmian klimatu.
Odnosząc się do pytania o wprowadzenie obowiązkowych opłat na meliorację i retencję,
powiązanych z podatkami lokalnymi wyjaśniam, iż zgodnie z otrzymanymi
informacjami z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako MRiRW), Ministerstwa
Finansów i Gospodarki (dalej jako MFiG), Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej
(dalej jako MFiPR) oraz MKiŚ żaden z ww. resortów nie prowadzi i nie planuje prac
polegających na powiązaniu pobierania tych opłat razem z podatkiem od nieruchomości
i podatkiem rolnym ze względu na brak celowości takiego rozwiązania. Zwracam uwagę,
iż opłata melioracyjna1 i opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej2 są już
unormowane w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne3.
1 art. 199 ust. 2 ustawy – Prawo wodne
2 art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo wodne
3 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, (Dz. U. z 2025 r., poz. 960, 1535)
-- 1 of 8 --
2
W zakresie finansowania spółek wodnych i waloryzacji rezerwy 40 mln złotych wyjaśniam,
iż zgodnie z informacjami uzyskanymi z MRiRW w związku z rosnącymi potrzebami
finansowymi na realizację zadań związanych z utrzymaniem wód i urządzeń wodnych,
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpił z wnioskiem o zwiększenie wydatków
w rezerwie celowej na 2026 rok do kwoty 80 mln zł, co znalazło swoje odzwierciedlenie
w projekcie ustawy budżetowej na 2026 r. Zwiększona kwota dotacji oraz racjonalne
gospodarowanie środkami powinny pozwolić spółkom wodnym skutecznie realizować
zaplanowane zadania.
Poza powyższym, zgodnie z informacjami przekazanymi przez MFiG, wysokość rezerwy
celowej w poz. 50 tj. „Środki dla spółek wodnych na dofinansowanie działalności bieżącej
w zakresie realizacji zadań związanych z utrzymaniem wód i urządzeń wodnych”
w kolejnych ustawach budżetowych w latach 2022-2025 każdorazowo zaplanowana była
w kwocie 40 mln zł. W ww. okresie nie były uruchamiane dodatkowe środki z budżetu
państwa dedykowane spółkom wodnym i melioracjom. Niemniej jednak, corocznie środki
dla spółek wodnych są planowane w ustawie budżetowej w budżetach wszystkich
wojewodów. Ich wysokość przedstawiała się następująco:
2022 r. – 4.807 tys. zł
2023 r. – 4.736 tys. zł
2024 r. – 5.675 tys. zł
2025 r. – 5.695 tys. zł
Dodatkowo, zgodnie z informacjami przekazanymi przez MKiŚ, retencja korytowa lub
przykorytowa na obszarach wiejskich jest finansowana w ramach programu
priorytetowego „Adaptacja do zmian klimatu” realizowanego od 2020 r. Resort wskazał
jednak, iż pomimo atrakcyjnego poziomu dotacji (na poziomie 70 %) i budżetu sięgającego
370 mln zł w ramach naboru ciągłego dla jednostek samorządu terytorialnego (JST)
złożono łącznie jedynie 7 wniosków o dofinansowanie (ostatni w 2021 roku) i zawarto
5 umów na kwotę wsparcia ok. 6 mln zł.
Odnosząc się do kwestii zmian prawa wodnego i uproszczenia procedur wyjaśniam, iż MI
w wyniku współpracy z MKiŚ opracowało wstępne, robocze rozwiązania, które zakładają
uproszczenia administracyjne w zakresie wykonania urządzeń wodnych o określonych
parametrach służących do retencjonowania wód opadowych lub roztopowych, a także do
odprowadzania tych wód do gruntu co ma się przyczyniać do ograniczania negatywnych
skutków zmian klimatu.
Obecnie średni czas przeprowadzenia postępowania administracyjnego o udzielenie
pozwolenia wodnoprawnego, według informacji przekazanych przez PGW WP, wynosi
około 3-4 miesiące, a w przypadku wniosków dotyczących przedsięwzięć liniowych –
poniżej 3 miesięcy, licząc od dnia wszczęcia postępowania do dnia wydania decyzji
administracyjnych. Jednocześnie wskazano, iż PGW WP nie prowadzi szczegółowych
statystyk dotyczących średniego czasu trwania postępowań o udzielenie pozwoleń
wodnoprawnych z podziałem na województwa ani odrębnie dla poszczególnych kategorii
inwestycji, w tym inwestycji retencyjnych.
Należy zaznaczyć, iż na poziomie administracji rządowej, w tym także w PGW WP,
podejmowane są liczne działania, takie jak m.in.: usprawnianie obiegu dokumentów,
cyfryzacja części procesów oraz bieżąca współpraca z wnioskodawcami na etapie
-- 2 of 8 --
3
uzupełniania dokumentacji, które mają przyczynić się do sprawnego prowadzenia
postępowań w indywidualnych sprawach. Długość procedowania spraw jest uzależniona
od stopnia skomplikowania inwestycji, kompletności złożonej dokumentacji oraz
obciążenia danego organu prowadzącego postępowanie. Należy mieć na uwadze, że
większość składanych wniosków jest obarczona brakami formalnymi i merytorycznymi.
W skali kraju pomiędzy 2022 r. a 2025 r. doszło do skrócenia czasu trwania postępowań
w sprawach udzielania pozwoleń wodnoprawnych i podejmowane są dalsze działania
mające na celu usprawnienie procedowania.
Nawiązując do kwestii wykorzystania Krajowego Programu Odbudowy (dalej jako KPO)
oraz programów terytorialnych, zgodnie z przekazanymi przez MRiRW danymi informuję,
że na koniec III kwartału 2025 r. wartość dofinansowania wynikająca z podpisanych umów
na realizację przedsięwzięć w ramach obszaru B inwestycji B3.3.1 KPO pn. „Inwestycje
w zwiększenie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich”
(wsparcie dla gmin wiejskich, miejsko-wiejskich i miejskich do 5 tysięcy mieszkańców)
wynosiła prawie 65 mln zł, z czego ponad połowę wypłacono w formie zaliczek. W ramach
IV rewizji KPO nie występowano o zwiększenie alokacji na realizację inwestycji B3.3.1 KPO
ze względu na fakt, iż kwota dofinansowania wynikająca ze złożonych wniosków w ramach
naborów dotyczących obszaru B tej inwestycji nie przekroczyła kwoty alokacji w ramach
obszaru B inwestycji B3.3.1.
Natomiast w ramach drugiej inwestycji B3.1.1 KPO pn. „Inwestycje w zrównoważoną
gospodarkę wodno-ściekową na terenach wiejskich” (wsparcie dla gmin wiejskich i
miejsko-wiejskich z końcem III kwartału 2025 r. wartość dofinansowania wynikająca
z podpisanych umów na realizację przedsięwzięć wod.-kan.) wynosiła ok. 900 mln zł,
z czego w formie zaliczek wypłacono ok. 200 mln zł.
W ślad za informacjami przekazanymi przez MFiPR wyjaśniam, iż w ramach IV rewizji KPO4
uwzględniono potrzeby związane z rozwojem infrastruktury wodno-kanalizacyjnej na
obszarach wiejskich i zwiększono budżet do łącznej kwoty wynoszącej ok. 2,0 mld zł w
ramach alokacji środków na inwestycję w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową na
terenach wiejskich. Stanowiło to odpowiedź na duże zapotrzebowanie na środki
wynikające ze zgłoszonych i możliwych do realizacji wniosków gmin o objęcie wsparciem.
MRiRW nie wystąpił natomiast o zwiększenie budżetu na realizację inwestycji B3.3.1.
„Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach
wiejskich”, gdyż w przeprowadzonych przez 16 samorządów województw naborach
wniosków w okresie kwiecień – maj 2025 r. złożono zbyt małą liczbę wniosków, aby móc
zrealizować określoną w KPO wartość wskaźnika dla tej inwestycji. Ponadto część z
wnioskodawców anulowało złożone wnioski po zakończeniu naborów. Co więcej, część
samorządów województw przeprowadziło dodatkowe nabory wniosków, jednak
ponownie nie cieszyły się one dużym zainteresowaniem ze strony wnioskodawców. W
ramach inwestycji B3.3.1., o całkowitej alokacji ok. 1,25 mld zł, oczekiwano zrealizowania
projektów mających na celu poprawę retencji na obszarze co najmniej 858 568 ha.
Finalnie podpisane umowy w ramach komponentu B opiewają na ok. 165 mln zł.
W ramach dotychczasowej puli środków uzyskanych z KPO, PGW WP zrealizowało projekt
pn. „Inwentaryzacja urządzeń melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych na
4 IV rewizja KPO została zatwierdzona przez Komisję Europejską 12 grudnia 2025 r.
-- 3 of 8 --
4
terenie wybranych Zarządów Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody
Polskie”. W ramach realizacji projektu dokonano weryfikacji oraz zaktualizowano cyfrową
ewidencję urządzeń melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych dla obszaru 15
Zarządów Zlewni PGW Wody Polskie5. Jednocześnie informuję, że na koniec III kwartału
2025 r. podpisano w ww. zakresie 15 umów na kwotę 74,8 zł mln zł.
Poza KPO, zgodnie z informacjami przekazanymi przez MFiPR, w ramach Programu
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko na lata 2021-2027 w marcu
2025 r. zostały zawarte dwie umowy o dofinansowanie na realizację projektów
związanych z rozwojem retencji przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe:
Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja
oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach górskich – kontynuacja (MRG3) –
wartość ogółem 302,88 mln zł, z tego wkład UE: ok. 190,67 mln zł;
Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja
oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych – kontynuacja (MRN3) –
wartość ogółem: 511,56 mln zł, z tego wkład UE: ok. 323,36 mln zł.
W zakresie funkcjonowania spółek wodnych wyjaśniam, iż zasady ich tworzenia regulują
zapisy ustawy - Prawo wodne. W art. 446, ww. ustawy wskazano mechanizm ich
zakładania. Natomiast w art. 448 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy określono elementy statutu
spółki wodnej oraz zasady ustalania wysokości składek członkowskich, a także innych
świadczeń adekwatnych do celów spółki wodnej. Warto zwrócić uwagę, iż statut spółki
wodnej zatwierdza starosta właściwy miejscowo dla siedziby tej spółki w drodze decyzji.
Organami spółki wodnej są: walne zgromadzenie, zarząd oraz w niektórych przypadkach -
komisja rewizyjna. W art. 457 Prawa wodnego uregulowano obowiązki walnego
zgromadzenia, do których należy m.in. uchwalanie planu prac spółki wodnej oraz jej
budżetu, a także uchwalanie wysokości składek członkowskich i innych świadczeń
adekwatnych do celów spółki wodnej. Warto podkreślić, iż nadzór nad działalnością spółki
wodnej sprawuje właściwy miejscowo starosta, co wynika z art. 462 ustawy – Prawo
wodne.
W zakresie realizacji deklaracji przewodniczących zespołów o zmianie „kilkunastu ustaw”
wyjaśniam, iż Ministerstwo Infrastruktury nie dysponuje listą projektów, o której mowa
była na ubiegłorocznych posiedzeniach Zespołu Parlamentarnego ds. Ochrony i Rozwoju
Polskiej Produkcji Rolnej oraz Zespołu ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich. Właściwym w tej
sprawie jest resort rolnictwa.
Odnosząc się do kwestii problemów praktycznych zgłaszanych przez spółki wodne
wyjaśniam, iż MI dostrzega problemy w zakresie funkcjonowania spółek wodnych na
obecnych zasadach, które nie pozwalają na realizację kluczowego celu, jakim jest
zaspokajanie potrzeb w zakresie gospodarowania wodami na obszarach rolniczych.
Trwają analizy pod kątem zmiany prawa w zakresie funkcjonowania spółek wodnych oraz
stworzeniem nowego instrumentu finansowego pod roboczą nazwą „funduszu
5 Zarząd Zlewni w Ostrołęce, Zarząd Zlewni w Inowrocławiu, Zarząd Zlewni w Toruniu, Zarząd Zlewni
w Opolu, Zarząd Zlewni w Kielcach, Zarząd Zlewni w Sandomierzu, Zarząd Zlewni w Zamościu,
Zarząd Zlewni w Gorzowie Wielkopolskim, Zarząd Zlewni w Poznaniu, Zarząd Zlewni w Stalowej
Woli, Zarząd Zlewni w Koszalinie, Zarząd Zlewni w Łowiczu, Zarząd Zlewni w Piotrkowie
Trybunalskim, Zarząd Zlewni w Zielonej Górze, Zarząd Zlewni w Lesznie
-- 4 of 8 --
5
wodnego”, który mógłby wspierać samorządy oraz spółki wodne w zakresie zadań
związanych z budową oraz utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. Należy jednak
zauważyć, iż w zakresie uzyskiwania należności za utrzymanie swoich urządzeń, spółki
wodne powinny korzystać z obecnych przepisów zawartych w ustawie – Prawo wodne6:
1) art. 454 - uprawnienie dla spółki wodnej uzyskiwania należności od osób niebędących
członkami ponoszonych z tytułu odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej;
2) art. 206 - instrument nakładania obowiązku prawidłowego utrzymania urządzeń
melioracji wodnych – jeżeli ten obowiązek nie jest wykonywany.
Poza powyższym, w odniesieniu do propozycji uproszczenia procedur w zakresie wycinki
roślinności w rowach melioracyjnych, MKiŚ zwróciło uwagę, iż celem ustawy o ochronie
przyrody7 jest m.in. „ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz
zadrzewień”8. W związku z tym upraszczanie procedur lub ustanawianie wyjątków od
obowiązku uzyskania zezwoleni, zdaniem MKiŚ, powinno być dokładnie przemyślane
i uargumentowane. W ocenie MKiŚ nie jest zasadne wprowadzenie zmian dla rowów
melioracyjnych. MKiŚ pracuje jednak nad rozwiązaniem usprawniającym, obejmującym
możliwości przeniesienia wydanego zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu na inny
podmiot, który przyjmuje warunki określone w tym zezwoleniu.
Odnosząc się do przedmiotu programów inwestycyjnych przygotowywanych na potrzeby
działalności spółek wodnych wyjaśniam, iż zgodnie z informacjami uzyskanymi z MRiRW,
w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2020-2024 wdrażano
poddziałanie 5.1 „Wsparcie inwestycji w środki zapobiegawcze”, którego celem było
ograniczenie skutków prawdopodobnych klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk
klimatycznych i katastrof”. Z pomocy skorzystać mogły, m.in. spółki wodne i związki spółek
wodnych. Inwestycje realizowane w ramach Programu obejmowały, m.in.:
zakup sprzętu do utrzymywania urządzeń melioracji wodnych, budowę lub
przebudowę urządzeń melioracji wodnych w celu spełnienia funkcji nawadniająco–
odwadniającej, co pozwalało chronić grunty rolne zarówno przed skutkami powodzi,
jak i suszy, z uwzględnieniem zwiększenia retencjonowania wody,
budowę, przebudowę lub remont progów piętrzących, zastawek oraz przepustów
z piętrzeniem.
Do końca 2025 r. przeprowadzono łącznie 9 naborów wniosków, w ramach których spółki
wodne złożyły 581 wniosków na kwotę 256 mln zł, zawarto 374 umowy na kwotę 164 mln
zł oraz złożono 368 wniosków o płatność na kwotę 142 mln.
Poza powyższym, zgodnie z informacją przekazaną przez MRiRW, w Planie Strategicznym
dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR) zidentyfikowano potrzebę CS 4.
P2 „Adaptacja rolnictwa i leśnictwa do zmian klimatu – ograniczenie zagrożeń
pogodowych i chorobowych”, dotyczącą wsparcia inwestycji na obszarach wiejskich w
zakresie poprawy gospodarowania wodą oraz efektywności wykorzystania jej zasobów.
MRiRW wskazało, że inwestycje w zakresie zwiększenia retencji wodnej, polegające m.in.
na budowie, przebudowie, odbudowie, rozbudowie urządzeń melioracji wodnych
6 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, (Dz. U. z 2025 r., poz. 960, 1535)
7 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2026 r. poz. 13)
8 Art. 2 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2026 r. poz. 13)
-- 5 of 8 --
6
(w szczególności ograniczających odpływ wody i zapewniających jej retencjonowanie), są
wspierane w projekcie pn.: „Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej
gospodarki wodnej na obszarach wiejskich” realizowanego w ramach KPO. Z tego względu
oraz z uwagi na ograniczony budżet PS WPR, nie przewidziano dodatkowych inwestycji
ukierunkowanych na potrzeby spółek wodnych, jednak zaprojektowane interwencje
koncentrują się przede wszystkim na potrzebach związanych z rolnictwem i rozwojem
obszarów wiejskich.
Należy podkreślić, wieloletnie ramy finansowe w latach 2028 – 2034 są obecnie
przedmiotem negocjacji finansowych i legislacyjnych, które w postaci Planu Partnerstwa
Krajowego i Regionalnego, będą dokumentem integrującym wsparcie ze środków UE, w
tym w ramach Wspólnej Polityki Rolenj. Obecnie MRiRW prowadzi prace analityczne nad
listą potrzeb rolnictwa i obszarów wiejskich, w tym potrzeb w zakresie gospodarki wodnej
i infrastruktury wiejskiej.
Problematyka edukacji oraz podnoszenia świadomości społecznej w zakresie szeroko
pojętej gospodarki wodnej jest realizowana w Polsce przez szereg podmiotów, także na
poziomie administracji rządowej. Poniżej przedstawiam kluczowe projekty wskazane
przez poszczególne instytucje. Szczegółowe informacje są dostępne na stronach
internetowych oraz mediach społecznościowych wymienionych urzędów.
PGW WP nadzorowane przez Ministerstwo Infrastruktury współpracuje z różnymi
podmiotami na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami wodnymi, w tym
z Lokalnymi Partnerstwami ds. Wody. Dzięki temu w ostatnich latach zrealizowano m.in.
warsztaty zwiększające świadomości doradców rolniczych i rolników w zakresie
gospodarowania wodami, a przedstawiciele PGW WP uczestniczyli w konferencjach
branżowych i innych wydarzeniach, na których była poruszana tematyka zasobów
wodnych w zlewniach rolniczych. Ponadto PGW WP przygotowało i upowszechniało
materiały informacyjne dotyczące retencji w krajobrazie rolniczym, funkcji rowów
melioracyjnych, znaczenia zastawek i jazów piętrzących, a także współczesnego
rozumienia melioracji jako systemu regulacji stosunków wodnych, w tym
wykorzystywania dwufunkcyjności systemów melioracyjnych.
Co więcej, w ramach działań informacyjnych i edukacyjnych, zagadnienia związane
z retencją wodną i gospodarowaniem wodami w zlewniach rolniczych, zostały
przedstawione w broszurach PGW WP: „Melioracje wodne w ustawie Prawo wodne” oraz
„Pobór wód na potrzeby prowadzenia działalności rolniczej”, skierowanych do różnych
grup społecznych z uwzględnieniem miejsca zamieszkania oraz zróżnicowanych potrzeb
użytkowników wód. Opracowano także pakiety broszur: „Jak ograniczyć zużycie wody
w rolnictwie oraz na gruntach leśnych”, „Oszczędzaj z Państwowym Gospodarstwem
Wodnym Wody Polskie”, „Wszyscy możemy przyczynić się do zmniejszenia kryzysu
wodnego”, „Dobre praktyki – jak każdy z nas może przyczynić się do oszczędzania wody?”,
„Jak retencjonować wodę na terenie domu jednorodzinnego oraz przestrzeni publicznej”.
Materiały te dotyczą aspektów zrównoważonego gospodarowania wodami w dobie zmian
klimatu.
Poza powyższym, PGW WP realizuje szereg działań edukacyjnych i doradczych w ramach
kampanii informacyjno-promocyjnej „StopSuszy!StartRetencji!”, na potrzeby której m.in.
zrealizowano film pn. „Akcja retencja – woda dla krajobrazu”, przedstawiający jak
w praktyce chronić środowisko przed skutkami suszy. W filmie poruszono także kwestię
-- 6 of 8 --
7
modernizacji systemu melioracyjnego Szerobancka Woda oraz działania systemów
odwadniająco-nawadniających opartych na zastawkach. Dodatkowo, na stronie
internetowej: https://stopsuszy.pl/ zamieszczono liczne materiały edukacyjne i doradcze
dotyczące promowania małej retencji, tj.: „Piętrzenie wody w rowach – czy to naprawdę
może przeciwdziałać suszy?”; „Czy nowoczesna melioracja wspiera retencję
i przeciwdziała skutkom suszy?”; „Susza jesienią – łatwe sposoby na poprawę retencji”.
Ponadto zrealizowano trzy odcinki wideo podcastu poświęconego tematyce suszy,
retencji wody i adaptacji do zmian klimatu.
PGW WP prowadzi także działania edukacyjne dedykowane dzieciom i młodzieży
w ramach programu pn. „Aktywni Błękitni - szkoła przyjazna wodzie” realizowanego pod
patronatem m.in. Ministra Infrastruktury i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W programie
uwzględniono m.in. definicję suszy, jej przyczyny, skutki oraz sposoby przeciwdziałania,
oraz także definicję śladu wodnego.
MRiRW poinformowało, iż działania edukacyjne dla rolników9 koordynowane są głównie
przez ośrodki doradztwa rolniczego10 oraz inne instytuty badawcze nadzorowane przez
ten resort. Jednostki te prowadzą działalność skupiającą się m.in. na kwestii
gospodarowania zasobami wodnymi, w tym nad zagadnieniami związanymi ze
zwiększaniem retencji wodnej, a wypracowana wiedza i doświadczenie stanowią wsparcie
dla doradców rolnych, rolników oraz innych użytkowników wód. Przykłady działań:
Instytut Technologiczno-Przyrodniczy – PIB w Falentach - w ramach zadania z dotacji
celowej, badał wpływ działalności bobrów na gospodarowanie wodą w rolnictwie;
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB w Puławach przygotował serię
ulotek o sposobach poprawy retencji glebowej, rozdysponowanych w ośrodkach
doradztwa rolniczego;
Zespół złożony z przedstawicieli kilku instytutów badawczych opracował publikacje
stanowiące zbiór zasad mających na celu ochronę wód i gleby, poprawę gospodarki
wodnej oraz ograniczenie zanieczyszczeń w rolnictwie - „Kodeks dobrych praktyk
wodnych w rolnictwie” oraz „Kodeks dobrych praktyk wodnych w ogrodnictwie”.
Opracowania te dostępne są na stronie internetowej ministerstwa rolnictwa.
Działania edukacyjne MKiŚ obejmują szeroko pojętą edukację klimatyczno-środowiskową
skierowaną do ogółu społeczeństwa lub konkretnych grup (w szczególności dzieci i
młodzieży szkolnej oraz nauczycieli). Główne obszary działań edukacyjnych to:
zmiana klimatu – podkreślanie związków pomiędzy następstwami antropogenicznej
zmiany klimatu a dostępnością zasobów wodnych (susze, powodzie) oraz
promowanie sposobów adaptacji;
retencja – zachęcanie do działań na rzecz zatrzymywania wody w miejscu opadu;
ochrona ekosystemów wodnych i zapobieganie zanieczyszczeniom – edukacja
na temat znaczenia rzek, jezior i innych zbiorników wodnych dla różnorodności
biologicznej oraz minimalizowania negatywnego wpływu działalności człowieka
na ekosystemy wodozależne (doliny rzeczne, mokradła i torfowiska), informowanie
9 Także dla samorządów, spółek, Lasów Państwowych, zarządców dróg.
10 Szczegółowa lista działań edukacyjnych, informacyjnych i doradczych podjętych w latach 2024-
2025 przez ośrodki doradztwa rolniczego zamieszczono w Załączniku do odpowiedzi na niniejszą
Interpelację.
-- 7 of 8 --
8
o metodach ochrony wód przed ściekami i odpadami, a także o roli oczyszczania
ścieków i utylizacji odpadów.
Ponadto w 2025 roku MKiŚ wraz z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej zintensyfikowało działania związane z edukacją ekologiczną oraz
walką z dezinformacją. Łączny budżet na taką aktywność wyniósł 65 mln złotych, w tym
na edukację w zakresie m.in. ochrony przyrody, adaptacji do zmian klimatu, zapobiegania
klęskom i katastrofom oraz edukacji ekologicznej.
Dodatkowo, w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat
i Środowisko, MKiŚ wspiera dwa typy projektów edukacyjnych (działanie FENX 02.04),
których celem jest podnoszenie wiedzy i świadomości społeczeństwa w zakresie klimatu,
adaptacji i ochrony wód.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Zał. wym.
Do wiadomości:
Pan Jakub Stefaniak – Sekretarz Stanu, Zastępca Szefa Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów;
-- 8 of 8 --