Interpelacja w sprawie sprzedaży obiektów pokopalnianych oraz ich potencjału w transformacji energetycznej gmin
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13845
do ministra aktywów państwowych
w sprawie sprzedaży obiektów pokopalnianych oraz ich potencjału w transformacji energetycznej gmin
Zgłaszający: Małgorzata Tracz
Data wpływu: 26-11-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą procesu sprzedaży sztolni i wyrobisk pokopalnianych przez Spółkę Restrukturyzacji Kopalń SA, na przykładzie sztolni w Nowej Rudzie-Słupcu, która została w ostatnim czasie udrożniona i odtworzona ze środków publicznych, a obecnie jest przewidziana do zbycia w trybie komercyjnym.
Obiekty tego typu – szyby, sztolnie, wyrobiska – stanowią potencjalnie strategiczną infrastrukturę dla gmin w kontekście transformacji energetycznej, zwłaszcza w zakresie rozwoju nowoczesnych systemów ciepłowniczych i chłodniczych.
Zgodnie z wymogami dyrektyw RED II (2018/2001/UE) oraz RED III (2023/2413/UE) samorządy zobowiązane są do sporządzania lokalnych planów rozwoju sieci ciepłowniczych i chłodniczych opartych o odnawialne źródła energii i efektywność energetyczną. Sztolnie oraz inne obiekty pokopalniane mogą pełnić funkcję magazynów ciepła lub chłodu, zwiększając odporność energetyczną regionów pogórniczych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo posiada wytyczne lub strategię w zakresie zagospodarowania infrastruktury pokopalnianej przez gminy w związku z obowiązkiem sporządzania lokalnych planów rozwoju systemów ciepłowniczych i chłodniczych, wynikającym z przepisów unijnych?
2. Czy ministerstwo prowadzi analizy lub współpracuje z samorządami w celu identyfikacji obiektów pokopalnianych, które mogłyby zostać wykorzystane do magazynowania ciepła, chłodu lub energii w transformacji energetycznej regionów pogórniczych?
3. Czy planowane są zmiany prawne lub programy wsparcia dla gmin umożliwiające łatwiejsze przejmowanie lub dzierżawę takich obiektów na cele publiczne, energetyczne lub edukacyjne?
4. Ile obiektów pokopalnianych (takich jak sztolnie, szyby, wyrobiska) zostało sprzedanych przez Spółkę Restrukturyzacji Kopalń SA lub inne podmioty nadzorowane przez Ministerstwo Aktywów Państwowych w ciągu ostatnich 10 lat? Proszę o podanie liczby, lokalizacji oraz, jeśli to możliwe, celów dalszego wykorzystania tych obiektów przez nowych właścicieli.
Transformacja energetyczna wymaga wykorzystania wszelkich dostępnych zasobów infrastrukturalnych, zwłaszcza w regionach pogórniczych. Sztolnie, szyby i wyrobiska to obiekty, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego, magazynowania ciepła i chłodu oraz rozwoju lokalnych systemów OZE wraz z magazynowaniem energii, co jest szczególnie istotne w świetle nowych obowiązków nałożonych na samorządy przez dyrektywy RED II i RED III. Przykład Nowej Rudy-Słupca pokazuje, że niekontrolowana sprzedaż takich obiektów może uniemożliwić ich wykorzystanie dla dobra wspólnego.
Z poważaniem Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Grzegorz Wrona
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7181 znakówwww.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.480.2025
IK:
Warszawa, 07 stycznia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT13845, Pani Małgorzaty Tracz,
Posłanki na Sejm RP z dnia 28 listopada 2025 r. w sprawie sprzedaży obiektów
pokopalnianych oraz ich potencjału w transformacji energetycznej gmin.
Na wstępie informuję, że problematyka rozwoju sieci ciepłowniczych i chłodniczych
opartych o odnawialne źródła energii i efektywność energetyczna znajduje się w gestii
Ministra Klimatu i Środowiska oraz Ministra Energii.
Minister Aktywów Państwowych, na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia
25 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Aktywów
Państwowych (Dz. U. poz. 994), kieruje w szczególności działem administracji rządowej
aktywa państwowe, czyli zgodnie z art. 9b ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach
administracji rządowej (Dz.U.2025.1275) wykonuje prawa majątkowe i osobiste
przysługujące Skarbowi Państwa, jak również ochrania interesy Skarbu Państwa.
W zakresie zmian prawa uprzejmie informuję, że w ustawie z dnia 4 grudnia 2025 r.
o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. poz. 1822), która wchodzi w życie 1 stycznia 2026 r., uwzględniono
propozycję zgłaszaną m.in. przez stronę samorządową, poprzez zmianę katalogu
podmiotów, na rzecz których przedsiębiorstwa górnicze mogą dokonywać darowizny
nieruchomości i ruchomości, na wszystkie jednostki samorządu terytorialnego.
Jednocześnie zmodyfikowano katalog celów, na które może być wykorzystywany
przedmiot darowizny. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 23 ust. 1 ww. ustawy darowizna
może być przekazywana na rzecz jednostki samorządu terytorialnego – na cele publiczne
w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1145, ze zm.), w celu realizacji przez te jednostki zadań własnych lub
realizacji zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a także w celu pobudzania
aktywności gospodarczej.
Celem modyfikacji tego przepisu jest przede wszystkim to, aby w oparciu o majątek
likwidowanych zakładów górniczych tworzyć nowe miejsca pracy i uniknąć powstawania
dużych obszarów zdegradowanych i bez zagospodarowania (poprzemysłowych
nieużytków). Istotne jest natomiast to, aby cel określony w umowie darowizny był
zrealizowany oraz zachowana była zgodność działań z przepisami dotyczącymi pomocy
publicznej i gospodarki nieruchomościami.
W ostatnich latach, przedmiotem darowizn były tylko obiekty powierzchniowej
infrastruktury pokopalnianej z wyłączeniem obiektów podziemnych, w postaci m.in.:
-- 1 of 3 --
1) wieży szybowej szybu „Jan” wraz z budynkiem maszyny wyciągowej na terenie byłej
Kopalni Węgla Kamiennego „Anna” w Pszowie,
2) wieży szybowej wraz z budynkiem szybu „Głowacki” na terenie byłej Kopalni Węgla
Kamiennego „Ignacy” w Rybniku,
3) wieży szybowej szybu „Pułaski” na terenie byłej Kopalni Węgla Kamiennego
„Wieczorek” w Katowicach,
4) wieży szybu I na terenie byłej Kopalni Węgla Kamiennego „Piekary – Bobrek”
w Piekarach Śląskich.
Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. (dalej: SRK S.A., Spółka) wykonywała badania w
zakresie możliwości wykorzystania wód z szybów zlikwidowanych kopalń do wykorzystania
gospodarczego pod kątem zaopatrzenia w wodę do picia. W ramach sprawdzenia
potencjału i możliwości zagospodarowania wód kopalnianych zleciła podmiotowi
zewnętrznemu zadanie pn.: „Wykonanie badań pilotażowych w zakresie możliwości uzdatniania
wód kopalnianych do parametrów wody pitnej”. Badaniom poddane zostały wody kopalniane
z Pompowni: Saturn, Jan Kanty, Centrum, Bolko i Siemianowice - Bańgów. Dla każdej
Pompowni opracowano raport z przeprowadzonych badań, w którym szczegółowo opisano
procesy uzdatniania wody, przedstawiono możliwości uzdatniania i wskazano koncepcję
technologiczną budowy stacji oczyszczania i uzdatniania wody dołowej.
SRK S.A. nie wykonywała natomiast kompleksowej oceny w zakresie możliwości
wykorzystania wód z szybów/szybików na potrzeby odzysku ciepła we wszystkich
posiadanych obiektach.
Spółka nawiązała współpracę z kilkoma pomiotami zainteresowanymi gospodarczym
wykorzystaniem wód zarówno w zakresie zagospodarowania części zasobów
pompowanych wód kopalnianych jak i pozyskania z nich ciepła, jednak na wyniki
współpracy trzeba jeszcze poczekać.
Dla wykorzystania wód podziemnych na potrzeby ogrzewania (odzysku ciepła) konieczne
jest utrzymywanie infrastruktury umożliwiającej pozyskanie tych wód, czyli ich
wypompowanie na powierzchnię. W praktyce wiąże się to nie tylko z utrzymaniem szybu
lub np. otworów z wykonanych z powierzchni do wyrobisk podziemnych, ale także
utrzymaniem agregatów pompowych, rozdzielni i instalacji zasilających silniki pomp,
systemu monitoringu oraz nadzoru technicznego pompowni. Woda w pompowniach
SRK S.A. pompowana jest z różnych głębokości (od ok. 120 do ok. 700 m) i z różnym
natężeniem (od kilku do kilkudziesięciu m3/min) a tym samym koszty utrzymania pompowni,
czyli koszty pozyskania wody na potrzeby ewentualnego odzysku ciepła są znacznie
zróżnicowane w zależności od pompowni.
Spółka wykorzystuje aktualnie ciepło z wód kopalnianych do ogrzewania budynku
administracyjnego Oddziału Centralny Zakład Odwadniania Kopalń w Czeladzi. Jako źródło
ciepła wykorzystywana jest woda pompowana przez urządzenia pompowni głębinowej
„Saturn”, której jedynym zadaniem jest zabezpieczenie sąsiednich zakładów górniczych
przed zagrożeniem wodnym. W związku z tym woda dla potrzeb pomp ciepła pozyskiwana
jest bez ponoszenia nakładów na jej wypompowanie na powierzchnię.
Nawiązując do sztolni w Nowej Rudzie–Słupcu spółka SRK S.A. poinformowała, że lokalne
firmy wyrażają zainteresowanie nabyciem terenu na którym znajduje się sztolnia.
Przedmiotowa sztolnia to tunel podziemny pozostały po likwidacji kopalni, który nie został
zlikwidowany w związku z faktem iż przebiega przez niego sieć ciepłownicza stanowiąca
aktualnie własność miejskiej spółki ciepłowniczej. Stąd w pierwszym etapie przystąpiono do
inwentaryzacji i wyceny obiektu celem przygotowania do sprzedaży w trybie przetargu
publicznego.
W lutym 2025 r. do Spółki wpłynęło pismo z Urzędu Miasta w Nowej Rudzie w sprawie
nieodpłatnego dokonania darowizny sztolni na rzecz Gminy Miejskiej Nowa Ruda w trybie
-- 2 of 3 --
art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla
kamiennego (Dz.U. z 2024 r. poz. 1383). W odpowiedzi Spółka zwróciła się o wskazanie
celu publicznego, na jaki zostanie zagospodarowana przedmiotowa sztolnia, co pozwoliłoby
podjąć decyzję o uruchomieniu procedury darowizny. Pismem z dnia 13.05.2025 r. Gmina
Miejska Nowa Ruda odstąpiła od zamiaru nieodpłatnego nabycia podziemnej sztolni
pokopalnianej, nie podając w tym zakresie uzasadnienia.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Grzegorz Wrona
Podsekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1192540.4496621.3576450
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --