Interpelacja nr 13837
Interpelacja w sprawie wyrównania szans rozwojowych studentów w działalności badawczej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (63%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wyrównania szans rozwojowych studentów w działalności badawczej
Interpelacja nr 13837
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie wyrównania szans rozwojowych studentów w działalności badawczej
Zgłaszający: Aleksandra Kot
Data wpływu: 26-11-2025
Szanowny Panie Ministrze, w ostatnich miesiącach rząd podejmuje wiele istotnych działań na rzecz lepszej jakości szkolnictwa wyższego i realnych szans rozwojowych dla młodzieży. Docenić należy zwłaszcza starania o większą przejrzystość w finansowaniu nauki, wsparcie finansowe uczelni wyższych i uniwersytetów oraz wzmocnienie pozycji polskich badań na arenie międzynarodowej. Wprowadzane reformy to ważny krok w kierunku ustabilizowania całego systemu i wypracowania jasnych, jednolitych zasad oceny pracy naukowej.
Z praktyki akademickiej docierają głosy, które wskazują na trudności związane z funkcjonowaniem ministerialnej listy czasopism i wydawnictw punktowanych. Choć jest to narzędzie potrzebne i w dużym stopniu porządkujące system oceny dorobku naukowego, w praktyce bywa barierą dla studentów, którzy chcieliby już na etapie studiów rozpocząć własną działalność badawczą. Z uznaniem należy odnotować fakt, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego - zgodnie z wykazem prac legislacyjnych - rozpoczęło prace nad reformą tego obszaru. Projektowane rozporządzenie ma na celu modyfikację sposobu sporządzania wykazu czasopism naukowych, co wynika zarówno z postulatów środowiska akademickiego, jak i efektów monitorowania działania dotychczasowych przepisów pod kątem ich praktycznego stosowania.
Pomimo dostrzegalnych i potrzebnych kroków w tym kierunku, istotnym wyzwaniem pozostają nadal bardzo wysokie koszty publikowania w modelu otwartego dostępu (open access) oraz ograniczone możliwości wsparcia finansowego. Programy uczelniane obejmują bowiem głównie doktorantów i pracowników naukowych, pomijając często studentów studiów pierwszego i drugiego stopnia czy jednolitych magisterskich. W efekcie młodzi badacze napotykają poważne bariery w budowaniu swojego naukowego dorobku.
W tym świetle uzasadnione staje się pytanie o przyszłe działania resortu, zmierzające do stworzenia równych warunków dla studentów pragnących rozwijać swoją aktywność badawczą oraz wnieść wkład w budowanie i wzbogacanie dorobku naukowego w Polsce.
1. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace legislacyjne nad reformą ministerialnej listy czasopism i wydawnictw punktowanych, o których mowa w wykazie prac legislacyjnych, oraz kiedy można spodziewać się pierwszych efektów tych działań?
2. Czy przewidywane są prace nad ogólną reformą podejścia do oceniania prac naukowych, tak aby odejść od punktowania wyłącznie na podstawie ministerialnego wykazu czasopism i wydawnictw?
3. Czy resort przewiduje możliwość szerszego dofinansowania publikacji w modelu open access, aby polska nauka była bardziej dostępna i konkurencyjna na arenie międzynarodowej, szczególnie dla studentów studiów pierwszego i drugiego stopnia, a także jednolitych magisterskich?
Z wyrazami szacunku Aleksandra Kot
Interpelacja nr 13837
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie wyrównania szans rozwojowych studentów w działalności badawczej
Zgłaszający: Aleksandra Kot
Data wpływu: 26-11-2025
Szanowny Panie Ministrze, w ostatnich miesiącach rząd podejmuje wiele istotnych działań na rzecz lepszej jakości szkolnictwa wyższego i realnych szans rozwojowych dla młodzieży. Docenić należy zwłaszcza starania o większą przejrzystość w finansowaniu nauki, wsparcie finansowe uczelni wyższych i uniwersytetów oraz wzmocnienie pozycji polskich badań na arenie międzynarodowej. Wprowadzane reformy to ważny krok w kierunku ustabilizowania całego systemu i wypracowania jasnych, jednolitych zasad oceny pracy naukowej.
Z praktyki akademickiej docierają głosy, które wskazują na trudności związane z funkcjonowaniem ministerialnej listy czasopism i wydawnictw punktowanych. Choć jest to narzędzie potrzebne i w dużym stopniu porządkujące system oceny dorobku naukowego, w praktyce bywa barierą dla studentów, którzy chcieliby już na etapie studiów rozpocząć własną działalność badawczą. Z uznaniem należy odnotować fakt, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego - zgodnie z wykazem prac legislacyjnych - rozpoczęło prace nad reformą tego obszaru. Projektowane rozporządzenie ma na celu modyfikację sposobu sporządzania wykazu czasopism naukowych, co wynika zarówno z postulatów środowiska akademickiego, jak i efektów monitorowania działania dotychczasowych przepisów pod kątem ich praktycznego stosowania.
Pomimo dostrzegalnych i potrzebnych kroków w tym kierunku, istotnym wyzwaniem pozostają nadal bardzo wysokie koszty publikowania w modelu otwartego dostępu (open access) oraz ograniczone możliwości wsparcia finansowego. Programy uczelniane obejmują bowiem głównie doktorantów i pracowników naukowych, pomijając często studentów studiów pierwszego i drugiego stopnia czy jednolitych magisterskich. W efekcie młodzi badacze napotykają poważne bariery w budowaniu swojego naukowego dorobku.
W tym świetle uzasadnione staje się pytanie o przyszłe działania resortu, zmierzające do stworzenia równych warunków dla studentów pragnących rozwijać swoją aktywność badawczą oraz wnieść wkład w budowanie i wzbogacanie dorobku naukowego w Polsce.
1. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace legislacyjne nad reformą ministerialnej listy czasopism i wydawnictw punktowanych, o których mowa w wykazie prac legislacyjnych, oraz kiedy można spodziewać się pierwszych efektów tych działań?
2. Czy przewidywane są prace nad ogólną reformą podejścia do oceniania prac naukowych, tak aby odejść od punktowania wyłącznie na podstawie ministerialnego wykazu czasopism i wydawnictw?
3. Czy resort przewiduje możliwość szerszego dofinansowania publikacji w modelu open access, aby polska nauka była bardziej dostępna i konkurencyjna na arenie międzynarodowej, szczególnie dla studentów studiów pierwszego i drugiego stopnia, a także jednolitych magisterskich?
Z wyrazami szacunku Aleksandra Kot
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Karolina Zioło-Pużuk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5221 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WID.055.2.2025.MO
Warszawa, 18 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 13837
Szanowny Panie Marszałku
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP, Pani Aleksandry Kot
w sprawie wyrównania szans rozwojowych studentów w działalności badawczej.
Szanowna Pani Poseł,
w odniesieniu do pytania dotyczącego prac legislacyjnych w zakresie aktu prawnego
w sprawie zasad tworzenia wykazów publikacji, uprzejmie informuję, że w trwają prace
legislacyjne dotyczące projektu rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
w sprawie sporządzania wykazów wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism
naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych (zwanego dalej
„wykazem czasopism naukowych”). Równocześnie informuję, że do przedstawionego
projektu na etapach uzgodnień, opiniowania i konsultacji publicznych zgłoszono ponad
700 uwag. Pełne zestawienie zgłoszonych uwag znajduje się na stronie Rządowego Centrum
Legislacji:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12391400/katalog/13093614#13093614
Po etapie zgłaszania uwag nastąpił cykl spotkań ze środowiskiem naukowym, dotyczących
nowego modelu ewaluacji jakości działalności naukowej, zorganizowanych w lipcu
i w sierpniu 2025 r. przez Panią dr Karolinę Zioło-Pużuk, Sekretarz Stanu w Ministerstwie
Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wzięło w nich udział ok. 3,5 tys. ekspertów i przedstawicieli
różnych środowisk naukowych. Kwestia wykazów była jednym z istotnych tematów rozmów.
Aktualnie trwa przygotowywanie ostatecznej wersji tekstu rozporządzenia. Rozporządzenie
powinno zostać opublikowane w 1 kwartale 2026 r. a prace nad sporządzeniem przez
Komisję Ewaluacji Nauki projektów wykazów powinny trwać w 2 i 3 kwartale 2026 r.
W odniesieniu do pytania dotyczącego oceny publikacji, informuję, że Ministerstwo Nauki
i Szkolnictwa Wyższego nie ma w planach wprowadzania zmiany w ocenie osiągnięć
naukowych na poziomie systemowym. Wykaz czasopism naukowych jest tylko jednym
z narzędzi ich oceny. Ich rola jest szczególnie istotna przy procesie ewaluacji jakości
działalności naukowej oraz postępowaniach awansowych. Są natomiast planowane
ulepszenia systemu oceny. W nowym modelu ewaluacji jakości działalności naukowej
mniejsza uwaga poświęcona będzie liczbie publikacji naukowych, a większa ich jakości.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
W systemie nadal pozostanie jednak wykaz czasopism i recenzowanych materiałów
konferencyjnych oraz wykaz wydawnictw.
W sprawach przyznawania finansowania na publikacje lub ustalania kryteriów stypendium
rektora dla najlepszych studentów, warto zauważyć, że nie ma ustawowego obowiązku
odniesienia się do ww. wykazów. Pozostaje to w gestii podmiotów wchodzących w skład
systemu nauki i szkolnictwa wyższego.
W odniesieniu do pytania dotyczącego publikowania w otwartym dostępie, informuję,
że obecnie trwają analizy dotyczące finansowania Wirtualnej Biblioteki Nauki na rok 2026,
której celem jest m.in. zapewnianie jak największego dostępu do zasobów w modelu open
access. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego od wielu lat konsekwentnie działa
na rzecz stałego zwiększania dostępności światowych zasobów wiedzy dla środowiska
akademickiego i naukowego w Polsce.
Wirtualna Biblioteka Nauki to zadanie finansowane przez Ministerstwo na skalę
ogólnopolską, polegające na zakupie i udostępnianiu podmiotom tworzącym system
szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce elektronicznych czasopism naukowych, książek
naukowych oraz baz danych bibliograficznych.
Warunki finansowania i potrzeby środowiska naukowego są stale monitorowane,
a podejmowane działania mają na celu maksymalizację korzyści dla systemu szkolnictwa
wyższego i nauki.
Należy mieć również świadomość, że kwestia otwartego dostępu jest złożona. Faktem jest,
że znakomite czasopisma umożliwiają w ten sposób szeroki dostęp do wiedzy. Jednak
środowisko naukowe dostrzega, że samo stosowanie otwartego dostępu nie gwarantuje
rzetelności w procesie publikowania. Warto zauważyć, że model otwartego dostępu stosują
także podmioty nastawione na zysk zamiast jakości. Pobierają one od autorów bardzo
wysokie opłaty, wynoszące nawet kilkanaście tysięcy złotych za jedną publikację.
Warto jednak podkreślić, że już teraz w wykazie czasopism naukowych znajdują się także
czasopisma funkcjonujące w standardzie diamentowego otwartego dostępu, który
nie stawia barier finansowych przed autorami, co stanowi bardzo atrakcyjną opcję
dla studentów i młodych badaczy.
Należy również zauważyć, że w wyżej wskazanym projekcie rozporządzenia uwzględniona
została baza Directory of Open Access Journals, która indeksuje obecnie ponad 22 tysiące
czasopism wydawanych w otwartym dostępie i fakt indeksowania czasopisma w tej bazie
pozwala na uwzględnienie w wykazie czasopism naukowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WID.055.2.2025.MO
Warszawa, 18 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 13837
Szanowny Panie Marszałku
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP, Pani Aleksandry Kot
w sprawie wyrównania szans rozwojowych studentów w działalności badawczej.
Szanowna Pani Poseł,
w odniesieniu do pytania dotyczącego prac legislacyjnych w zakresie aktu prawnego
w sprawie zasad tworzenia wykazów publikacji, uprzejmie informuję, że w trwają prace
legislacyjne dotyczące projektu rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
w sprawie sporządzania wykazów wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism
naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych (zwanego dalej
„wykazem czasopism naukowych”). Równocześnie informuję, że do przedstawionego
projektu na etapach uzgodnień, opiniowania i konsultacji publicznych zgłoszono ponad
700 uwag. Pełne zestawienie zgłoszonych uwag znajduje się na stronie Rządowego Centrum
Legislacji:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12391400/katalog/13093614#13093614
Po etapie zgłaszania uwag nastąpił cykl spotkań ze środowiskiem naukowym, dotyczących
nowego modelu ewaluacji jakości działalności naukowej, zorganizowanych w lipcu
i w sierpniu 2025 r. przez Panią dr Karolinę Zioło-Pużuk, Sekretarz Stanu w Ministerstwie
Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wzięło w nich udział ok. 3,5 tys. ekspertów i przedstawicieli
różnych środowisk naukowych. Kwestia wykazów była jednym z istotnych tematów rozmów.
Aktualnie trwa przygotowywanie ostatecznej wersji tekstu rozporządzenia. Rozporządzenie
powinno zostać opublikowane w 1 kwartale 2026 r. a prace nad sporządzeniem przez
Komisję Ewaluacji Nauki projektów wykazów powinny trwać w 2 i 3 kwartale 2026 r.
W odniesieniu do pytania dotyczącego oceny publikacji, informuję, że Ministerstwo Nauki
i Szkolnictwa Wyższego nie ma w planach wprowadzania zmiany w ocenie osiągnięć
naukowych na poziomie systemowym. Wykaz czasopism naukowych jest tylko jednym
z narzędzi ich oceny. Ich rola jest szczególnie istotna przy procesie ewaluacji jakości
działalności naukowej oraz postępowaniach awansowych. Są natomiast planowane
ulepszenia systemu oceny. W nowym modelu ewaluacji jakości działalności naukowej
mniejsza uwaga poświęcona będzie liczbie publikacji naukowych, a większa ich jakości.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
W systemie nadal pozostanie jednak wykaz czasopism i recenzowanych materiałów
konferencyjnych oraz wykaz wydawnictw.
W sprawach przyznawania finansowania na publikacje lub ustalania kryteriów stypendium
rektora dla najlepszych studentów, warto zauważyć, że nie ma ustawowego obowiązku
odniesienia się do ww. wykazów. Pozostaje to w gestii podmiotów wchodzących w skład
systemu nauki i szkolnictwa wyższego.
W odniesieniu do pytania dotyczącego publikowania w otwartym dostępie, informuję,
że obecnie trwają analizy dotyczące finansowania Wirtualnej Biblioteki Nauki na rok 2026,
której celem jest m.in. zapewnianie jak największego dostępu do zasobów w modelu open
access. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego od wielu lat konsekwentnie działa
na rzecz stałego zwiększania dostępności światowych zasobów wiedzy dla środowiska
akademickiego i naukowego w Polsce.
Wirtualna Biblioteka Nauki to zadanie finansowane przez Ministerstwo na skalę
ogólnopolską, polegające na zakupie i udostępnianiu podmiotom tworzącym system
szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce elektronicznych czasopism naukowych, książek
naukowych oraz baz danych bibliograficznych.
Warunki finansowania i potrzeby środowiska naukowego są stale monitorowane,
a podejmowane działania mają na celu maksymalizację korzyści dla systemu szkolnictwa
wyższego i nauki.
Należy mieć również świadomość, że kwestia otwartego dostępu jest złożona. Faktem jest,
że znakomite czasopisma umożliwiają w ten sposób szeroki dostęp do wiedzy. Jednak
środowisko naukowe dostrzega, że samo stosowanie otwartego dostępu nie gwarantuje
rzetelności w procesie publikowania. Warto zauważyć, że model otwartego dostępu stosują
także podmioty nastawione na zysk zamiast jakości. Pobierają one od autorów bardzo
wysokie opłaty, wynoszące nawet kilkanaście tysięcy złotych za jedną publikację.
Warto jednak podkreślić, że już teraz w wykazie czasopism naukowych znajdują się także
czasopisma funkcjonujące w standardzie diamentowego otwartego dostępu, który
nie stawia barier finansowych przed autorami, co stanowi bardzo atrakcyjną opcję
dla studentów i młodych badaczy.
Należy również zauważyć, że w wyżej wskazanym projekcie rozporządzenia uwzględniona
została baza Directory of Open Access Journals, która indeksuje obecnie ponad 22 tysiące
czasopism wydawanych w otwartym dostępie i fakt indeksowania czasopisma w tej bazie
pozwala na uwzględnienie w wykazie czasopism naukowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --