Interpelacja w sprawie sytuacji finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej (WTZ)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13828
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sytuacji finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej (WTZ)
Zgłaszający: Karolina Pawliczak
Data wpływu: 26-11-2025
Szanowna Pani Minister,
niniejszą interpelację składam uzasadniając ją licznymi wnioskami ze strony środowiska warsztatów terapii zajęciowej, reprezentowanego przez Stowarzyszenie Wielkopolskie WTZ oraz liczne organizacje prowadzące te placówki w całym kraju, które od wielu miesięcy zwracają uwagę na sytuację finansową i organizacyjną WTZ.
Warsztaty terapii zajęciowej to ponad 740 placówek w Polsce, do których uczęszcza około 30 tysięcy osób z niepełnosprawnościami, a pracuje blisko 11 tysięcy specjalistów – terapeutów, psychologów, pedagogów i instruktorów terapii zajęciowej. Są to jednostki o fundamentalnym znaczeniu dla systemu rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami. WTZ finansowane są w około 90% ze środków PFRON, natomiast 10% kosztów pokrywają samorządy powiatowe.
Obecnie dotacja PFRON na jednego uczestnika WTZ wynosi 2 933 zł miesięcznie, co stanowi zaledwie 62% minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to, że aby pokryć koszty zatrudnienia jednego pracownika z minimalnym wynagrodzeniem, placówka musi przeznaczyć środki przypadające na dwóch uczestników. Pomimo corocznych deklaracji wzrostu finansowania przez pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych, wzrost ten jest symboliczny (ok. 100-150 zł rocznie), podczas gdy wzrost kosztów funkcjonowania placówek miesięcznie jest znacznie wyższy. W rezultacie płace pracowników pozostają na poziomie minimalnego wynagrodzenia, mimo wysokich kwalifikacji i odpowiedzialności zawodowej.
Z przedstawionych przez środowisko WTZ danych wynika, że koszt rocznego funkcjonowania wszystkich warsztatów wynosi obecnie ok. 950 mln zł.
Zrównanie algorytmu finansowania do poziomu minimalnego wynagrodzenia zwiększyłoby tę kwotę do ok. 2 mld zł, co stanowi koszt możliwy do pokrycia ze środków PFRON – funduszu celowego, finansowanego ze składek pracodawców, którego wpływy systematycznie rosną wraz ze wzrostem średniego wynagrodzenia.
Środowisko WTZ od lat postuluje wprowadzenie zmian legislacyjnych, które nie obciążyłyby budżetu państwa, a pozwoliłyby ustabilizować system rehabilitacji społeczno-zawodowej osób z niepełnosprawnościami.
Najważniejsze postulaty tych środowisk, to zwiększenie finansowania WTZ – powiązanie dotacji PFRON z wysokością minimalnego wynagrodzenia, podniesienie wynagrodzeń pracowników – adekwatnie do ich kompetencji, obowiązków i doświadczenia, wpisanie WTZ jako podmiotu reintegracyjnego do ustawy o pomocy społecznej, zaliczenie pracy w WTZ do pracy w szczególnych warunkach – na wzór nauczycieli pracujących z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych, wprowadzenie dodatkowych 5 dni urlopu dla pracowników WTZ zatrudnionych na czas określony lub nieokreślony, ujednolicenie i uproszczenie przepisów regulujących funkcjonowanie WTZ oraz stworzenie spójnego systemu koordynacji i wsparcia osób z niepełnosprawnościami na poziomie powiatów.
W związku z powyższym uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie podjęcie działań legislacyjnych mających na celu zwiększenie finansowania WTZ i powiązanie wysokości dotacji z minimalnym wynagrodzeniem?
2. Czy resort rozważa zaliczenie pracy w WTZ do pracy w szczególnych warunkach i przyznanie pracownikom dodatkowych świadczeń (np. 5 dni dodatkowego urlopu)?
3. Czy prowadzone są prace nad ujednoliceniem statusu prawnego WTZ poprzez wpisanie ich do ustawy o pomocy społecznej jako podmiotów reintegracyjnych?
4. Czy ministerstwo planuje przegląd wydatkowania środków PFRON oraz parlamentarną kontrolę efektywności wykorzystania tych środków w kontekście finansowania WTZ?
5. Jakie działania podjęto lub planuje się podjąć w celu stworzenia systemowej koordynacji wsparcia osób z niepełnosprawnościami na poziomie powiatu, obejmującego WTZ, ŚDS, ZAZ, CIS, KIS i inne formy rehabilitacji społecznej i zawodowej?
Z poważaniem Karolina Pawliczak
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Maja Nowak
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (17)
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21141 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.618.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13828 Pani Posłanki Karoliny Pawliczak, w sprawie sytuacji
finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej (WTZ), proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.)
i rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie algorytmu
przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1605, z późn. zm.) nie ma
możliwości uzależnienia podziału środków algorytmowych od minimalnego wynagrodzenia.
W § 5 ust. 2-4 ww. rozporządzenia określono wysokość kwoty dofinansowania rocznego
pobytu osoby z niepełnosprawnością zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia
niepełnosprawności zatrudnionej w Zakładzie Aktywności Zawodowej (ZAZ) oraz wysokość
kwoty na dofinansowanie kosztów rocznego pobytu jednego uczestnika w Warsztacie Terapii
Zajęciowej (WTZ).
Powiązanie finansowania WTZ z wysokością minimalnego wynagrodzenia jest niezasadne,
ponieważ kwestie te reguluje przywołany akt wykonawczy do ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przedstawiona
propozycja wymagałaby całościowej zmiany finansowania WTZ, a w konsekwencji zmiany
wzoru algorytmu w dotychczasowym kształcie. Jej przyjęcie skutkowałoby znaczącym
wzrostem wydatków PFRON w zakresie finansowania samorządów powiatowych.
Szacunkowy koszt zwiększenia finansowania WTZ w 2026 r. wyniósłby dodatkowo ok. 700
mln zł.
W art. 2 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych przedstawiona została definicja najniższego wynagrodzenia. Zgodnie
z tym przepisem „najniższe wynagrodzenie oznacza minimalne wynagrodzenie za pracę
obowiązujące w grudniu roku poprzedniego”. Podczas corocznego ustalania planu
finansowego funduszu istniałoby zatem ryzyko niedoszacowania wielkości finansowych
przeznaczonych na WTZ w związku z brakiem określenia minimalnego wynagrodzenia na
kolejny rok budżetowy. Do wyliczeń musiałyby zostać przyjęte jedynie założenia
prognozowane. Ewentualne niedoszacowanie zobowiązań wobec WTZ w projekcie budżetu
na dany rok może skutkować koniecznością ograniczania wydatków na pozostałe zadania
stanowiące kompetencje jednostek samorządu terytorialnego, co oznacza dla osób
z niepełnosprawnościami utrudnienia w dostępie do środków redystrybuowanych przez
samorządy.
Należy również podkreślić, że propozycja powiązania finansowania WTZ z wysokością
minimalnego wynagrodzenia za pracę nie obejmuje zakładów aktywności zawodowej (ZAZ),
które również postulowały zmiany w tym zakresie, i do których również stosuje się wzór
-- 1 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
obliczania rocznej kwoty zobowiązań, określony w rozporządzeniu w sprawie algorytmu
przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
samorządom wojewódzkim i powiatowym. Przy założeniu uwzględnienia ZAZ w propozycji
zmiany szacunkowy koszt zwiększenia ich finansowania w 2026 r. wyniósłby kolejne 160 mln
zł.
Proponowane zmiany skutkować będą koniecznością poniesienia przez PFRON dodatkowych
i nieplanowanych wydatków związanych z modyfikacjami np. systemów informatycznych.
Wprowadzenie stałego mechanizmu corocznej waloryzacji kwoty dofinansowania,
niezależnie od sytuacji finansowej PFRON, wiązałoby się z istotnym ryzykiem dla stabilności
finansowej funduszu. W perspektywie wieloletniej mogłoby to prowadzić do ograniczenia
możliwości finansowania innych form wsparcia kierowanych bezpośrednio do osób
z niepełnosprawnościami. Należy bowiem zauważyć, że już obecnie występuje istotna skala
niezaspokojonych w tym zakresie potrzeb – według danych PFRON w 2025 r. wyniosły one
ok. 750 mln zł.
Należy zwrócić też uwagę na szczególny wymiar wysokości minimalnego wynagrodzenia za
pracę. Prawo pracownika do otrzymywania wynagrodzenia za pracę w godziwej wysokości
stanowi jedną z kluczowych zasad prawa pracy (art. 13 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.
Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm.), zwanej dalej „Kodeksem pracy”).
Minimalne wynagrodzenie za pracę pełni funkcję ochronną, gwarantując minimalny poziom
zarobków każdemu pracownikowi, niezależnie od posiadanych kwalifikacji, zaszeregowania
osobistego, a także składników wynagrodzenia, systemu i rozkładu czasu pracy stosowanych
u danego pracodawcy, jak również szczególnych właściwości czy warunków świadczenia
pracy. Minimalne wynagrodzenie odgrywa istotną rolę w ograniczaniu ubóstwa i zmniejszaniu
nierówności dochodowych, chroni też pracowników przed przypadkami niesprawiedliwego
wycenienia wykonywanej przez nich pracy.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za
pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773) wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz
minimalnej stawki godzinowej są przedmiotem corocznych negocjacji przedstawicieli strony
rządowej, strony pracowników oraz strony pracodawców na forum Rady Dialogu
Społecznego. Zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę znacząco wpływają na
wydatki związane z finansowaniem składek i świadczeń ustalanych w oparciu o minimalne
wynagrodzenie na podstawie odrębnych przepisów.
Wprowadzanie do aktów prawnych mechanizmów automatycznej waloryzacji wszelkiego
rodzaju świadczeń, uposażeń, dopłat itp., która byłaby uzależniona od zmian wysokości
minimalnego wynagrodzenia za pracę, jest w związku z tym niewskazane ze względu na
systemowe znaczenie minimalnego wynagrodzenia, a także skutki finansowe takich działań
(m.in. niekontrolowany wzrost wydatków, czy trudności w planowaniu budżetu, w tym
przypadku PFRON).
Aktualnie nie są prowadzone prace nad wprowadzeniem mechanizmu waloryzacji kwoty
dofinansowania kosztów rocznego pobytu uczestnika w WTZ.
Niezależnie od tego, w obliczu napływających ze środowiska WTZ sygnałów, iż zwiększony
wcześniej poziom dofinansowania rocznego pobytu uczestnika w WTZ w dalszym ciągu nie
pokrywa wszystkich kosztów działalności ponoszonych przez jednostki, w drugiej połowie
2025 r. podjęto prace skutkujące przyjęciem przez Radę Ministrów 27 lutego 2026 r.
rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania środków
-- 2 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim
i powiatowym (Dz. U. poz. 260). Dofinansowanie rocznego pobytu jednego uczestnika WTZ
podniesiono tym samym do 38 496 zł roku bieżącym i w latach następnych. Zmiana ta
pozwoli zminimalizować rotację pracowników w warsztatach terapii zajęciowej,
uwzględniając przy tym możliwości finansowe PFRON i konieczność realizacji przez ten
fundusz również innych zadań wynikających z ustawy.
Pragnę wskazać, że – zgodnie z art. 45 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nadzór nad PFRON sprawuje minister właściwy
do spraw zabezpieczenia społecznego. Obok nadzoru ministerialnego, kluczowym organem
kontrolno-nadzorczym w strukturze funduszu jest Rada Nadzorcza. W jej skład wchodzą
m.in. przedstawiciele organów administracji rządowej, jednostek samorządu terytorialnego
oraz organizacji pozarządowych. Zgodnie z art. 50 ust. 6 ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do ustawowych zadań Rady
Nadzorczej należy m.in.:
− zatwierdzanie planów działalności i projektu planu finansowego funduszu;
− opiniowanie kryteriów wyboru przedsięwzięć finansowanych ze środków funduszu,
zgodnie z kierunkowymi założeniami polityki zatrudniania, rehabilitacji zawodowej
i społecznej osób niepełnosprawnych, określonymi przez Pełnomocnika Rządu do Spraw
Osób Niepełnosprawnych;
− zatwierdzanie wniosków zarządu w sprawach zaciągania przez fundusz pożyczek;
− dokonywanie kontroli i oceny działalności zarządu;
− zatwierdzanie rocznych sprawozdań funduszu;
− składanie ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego sprawozdań
z działalności funduszu.
Nadzór Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz szerokie kompetencje Rady
Nadzorczej zapewniają stałą weryfikację wydatków PFRON.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na bieżąco monitoruje
sytuację warsztatów terapii zajęciowej i jest otwarte na podejmowanie dalszych działań w
tym zakresie, adekwatnie do możliwości finansowych funduszu oraz zidentyfikowanych
potrzeb systemowych.
Odnośnie do wynagrodzeń pracowników WTZ informuję, że katalog kosztów działalności
warsztatu, które mogą być dofinansowywane ze środków PFRON określono w § 19 ust. 1
rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r.
w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2284). W przepisie ujęto m.in.
koszty wynagrodzenia pracowników warsztatu, należnych od pracodawcy składek na ich
ubezpieczenia społeczne, a także składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych
Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Solidarnościowy oraz odpisów na zakładowy fundusz
świadczeń socjalnych (w przypadku ich ponoszenia), a także koszty wpłat podstawowych
i dodatkowych do pracowniczych planów kapitałowych w rozumieniu ustawy z dnia 4
października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. z 2026 r. poz. 192),
finansowanych przez warsztat. Zgodnie § 13 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warsztatów
terapii zajęciowej kierownika i pracowników WTZ zatrudnia jednostka prowadząca warsztat.
W świetle Kodeksu pracy to pracodawca zobowiązany jest do wypłaty wynagrodzeń i to on
decyduje o ich składnikach i wysokości. Zgodnie z art. 183c § 2 Kodeksu pracy wynagrodzenie
obejmuje wszystkie składające się na nie składniki, bez względu na ich nazwę i charakter,
a także inne świadczenia związane z pracą przyznawane pracownikom w formie pieniężnej
lub innej niż pieniężna. Obowiązujące przepisy dają zatem pracodawcy swobodę
-- 3 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
w prowadzeniu zakładowej polityki płac i odpowiedniego wynagradzania pracowników,
stosownie do potrzeb i możliwości finansowych jednostki, która warsztat prowadzi.
Propozycję zagwarantowania dodatkowego urlopu pracownikom WTZ, którzy pracują
bezpośrednio z uczestnikami warsztatów, ujęto w „Standardach funkcjonowania WTZ”1, była
ona też przedmiotem rozmów z przedstawicielami Ogólnopolskiego Forum WTZ, spotkań
z przedstawicielami środowiska warsztatów oraz prekonsultacji wybranych rozwiązań ze
standardów, które odbyły się w kwietniu i maju 2025 r. Rozwiązanie analizowano też pod
kątem jego skutków w odniesieniu do innych jednostek prowadzących działania na rzecz osób
z niepełnosprawnościami. W trakcie prac analitycznych wskazywano, że prawo korzystania
z dodatkowego wymiaru urlopu wypoczynkowego powinno przysługiwać również
pracownikom innych instytucji, którzy udzielają wsparcia osobom z niepełnosprawnościami,
zatrudnionym np. w środowiskowych domach samopomocy, zakładach aktywności
zawodowej czy domach pomocy społecznej. Pojawiały się również głosy, że dodatkowy
wymiar urlopu dla pracowników WTZ może zaburzyć logistykę pracy w tych placówkach
i powodować obciążenie dla pozostałej kadry, co może doprowadzić do obniżenia jakości
zajęć prowadzonych w WTZ. Organizacja pracy w jednostce, której niemal wszyscy
pracownicy byliby uprawnieni do dodatkowego urlopu, poza trudnościami natury
logistycznej, generowałaby dodatkowe koszty ze względu na konieczność zwiększenia
personelu placówek.
W kwestii wpisania WTZ do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.
z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.) jako podmiotów reintegracji społecznej należy wskazać, że
zagadnienia reintegracji społecznej wiążą się głównie z działalnością podmiotów ekonomii
społecznej prowadzoną na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej
(Dz. U. z 2025 r. poz. 806) oraz centrów/klubów integracji społecznej, która prowadzona jest
na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz.U.
z 2025 r. poz. 83). Ustawa o pomocy społecznej nie reguluje działania tych podmiotów.
Środowisko osób reprezentujących WTZ postuluje również uznanie tych placówek za ośrodki
wsparcia w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Ośrodki wsparcia są jednostkami
organizacyjnymi pomocy społecznej tworzonymi przez jednostki samorządu terytorialnego
(gminy i powiaty) celem realizacji zadań określonych w ustawie o pomocy społecznej -
zarówno zadań własnych tworzących je samorządów (np. przez dzienne domy pomocy, domy
dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schroniska dla osób bezdomnych z usługami
opiekuńczymi i bez usług opiekuńczych), jak i zleconych z zakresu administracji rządowej
(ośrodki wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi). Należy zauważyć, że choć co do
zasady ośrodki wsparcia są jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej dziennego
pobytu, to mogą być w nich prowadzone miejsca całodobowe okresowego pobytu. Usługi
świadczone w ośrodkach wsparcia mogą zostać przyznane osobom, które ze względu na wiek,
chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu
podstawowych potrzeb życiowych. Ośrodki te należą więc do systemu pomocy społecznej i
ich rola różni się od tej przypisanej jednostkom tworzonym na podstawie przepisów innych
ustaw.
1 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Standardy
dostępne są na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych:
https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-po-wer/projekt-aktywni-niepelnosprawni-narzedzia-wsparcia-
samodzielnosci-osob-niepelnosprawnych/ oraz (zakończonego) projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia
wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”: https://wlaczeniespoleczne.pl/ .
-- 4 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Szczególna forma ośrodka wsparcia funkcjonująca w systemie pomocy społecznej –
środowiskowy dom samopomocy – często porównywana jest z warsztatami terapii
zajęciowej. Podkreślić jednak trzeba, że placówki tego typu udzielają wsparcia osobom
z zaburzeniami psychicznymi, które w wyniku upośledzenia niektórych funkcji organizmu lub
zdolności adaptacyjnych wymagają przy zwiększaniu samodzielności życiowej pomocy
w środowisku rodzinnym i społecznym. Środowiskowy dom samopomocy świadczy usługi
w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności
społecznych polegających na nauce, rozwijaniu lub utrzymywaniu zdolności wykonywania
codziennych czynności pozwalających na sprawne uczestniczenie w życiu społecznym.
Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie
zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2024 r. poz. 917) środowiskowy dom samopomocy jest
jednostką organizacyjną pomocy społecznej, która organizuje na obszarze swojego działania
oparcie społeczne2 dla osób, które z powodu choroby psychicznej lub upośledzenia
umysłowego zmagają się z poważnymi trudnościami w życiu codziennym. Ośrodki wsparcia
dla osób z zaburzeniami psychicznymi prowadzone są w trybie realizacji zadań zleconych
z zakresu administracji rządowej przez gminy i powiaty. Pozostałe ośrodki wsparcia
finansowane są w ramach zadań własnych tych jednostek. Z uwagi na charakter i cel
działalności ośrodków wsparcia przyjęcie proponowanej przez środowisko WTZ zmiany do
ustawy o pomocy społecznej jest niezasadne, gdyż powodowałoby szereg komplikacji natury
zarówno systemowej, jak i organizacyjnej.
Odnośnie do uznania pracy w WTZ za pracę w szczególnych warunkach informuję, iż pojęcia
pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wprowadzono w celu
ustalenia prac uzasadniających przejście na wcześniejszą emeryturę. Definicja i wykaz prac
w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze zawarte w art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy
z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1696, z późn.
zm.) są efektem szczegółowej dyskusji, jaką prowadzono nad projektem tego aktu
w zespołach problemowych Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych oraz
w trakcie prac parlamentarnych z udziałem ekspertów z zakresu medycyny i ochrony pracy.
W pracach wykorzystano wiele opinii i analiz uznanych ośrodków naukowo-badawczych.
Ostatecznie, stosując obiektywne kryteria medyczne, sporządzono wykazy prac
w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze, które załączono do ustawy
o emeryturach pomostowych. W wykazach nie znalazły się prace wykonywane w WTZ.
Ustawa o emeryturach pomostowych była trzykrotnie merytorycznie badana - w tym
w zakresie zgodności z Konstytucją definicji zawartych w jej art. 3 ust. 1-3 i kompletności
załączników nr 1 i 2 - przez Trybunał Konstytucyjny, który orzeczeniami z dnia 16 marca 2010
r. Sygn. akt K 17/09, 25 listopada 2010 r. Sygn. akt K 27/09 oraz 3 marca 2011 r. Sygn. akt
K 23/09 orzekł o jej zgodności z Konstytucją RP.
Należy podkreślić, że z wielu rodzajów prac związanych z opieką i terapią osób
z niepełnosprawnościami za prace o szczególnym charakterze, które uprawniają do
emerytury pomostowej uznano jedynie „prace personelu sprawującego opiekę nad
mieszkańcami domów pomocy społecznej dla przewlekle psychicznie chorych,
niepełnosprawnych intelektualnie dzieci i młodzieży lub dorosłych, zgodnie z przepisami
2 Zgodnie z przepisami przywołanej ustawy oparcie społeczne polega na podtrzymywaniu i rozwijaniu umiejętności
niezbędnych do samodzielnego, aktywnego życia, organizowaniu w środowisku społecznym pomocy ze strony
rodziny, innych osób, grup, organizacji społecznych oraz instytucji, a także na udzielaniu pomocy finansowej,
rzeczowej oraz innych świadczeń na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej.
-- 5 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej”3. Nie ma zatem przesłanek, aby prace
wykonywane w WTZ uznać za prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym
charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.
Aktualnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowywane są
rozwiązania wzmacniające jakość i skuteczność działań realizowanych przez warsztaty terapii
zajęciowej zakładające wdrożenie Standardów funkcjonowania WTZ, które wpisują się
w założenia działania IV 1.4. Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030
pn. „Poprawa funkcjonowania warsztatów terapii zajęciowej”.
Ze względu na różnorodne stanowiska i oczekiwania dotyczące zmian w funkcjonowaniu
WTZ prowadzony jest szeroki dialog z przedstawicielami środowiska ww. placówek pobytu
dziennego. Standardy wraz z projektami rozwiązań prawnych są przedmiotem rozmów
z przedstawicielami warsztatów terapii zajęciowej. Jednocześnie w kwietniu i maju 2025 r.
odbyły się prekonsultacje wybranych rozwiązań ze Standardów.
Do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano założenia projektu
ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (UD348) w zakresie wprowadzenia standardów dla WTZ. W styczniu br.
poprosiłam przedstawicieli warsztatów terapii zajęciowej o zgłoszenie uwag do projektu.
W związku z tym, że najwięcej zastrzeżeń dotyczyło zapisu ograniczającego okres pobytu
uczestników w WTZ do czasu przeprowadzenia 3 ocen kompleksowych, zdecydowałam
o rezygnacji z tego rozwiązania. Projekt ustawy będzie szeroko konsultowany
z przedstawicielami środowiska WTZ i osób z niepełnosprawnościami na kolejnych etapach
jego procedowania.
Spotkanie z przedstawicielami WTZ i członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób
Niepełnosprawnych, w ramach powołanego uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady
Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 10 lutego 2026 r. doraźnego
Zespołu problemowego zajmującego się warsztatami terapii zajęciowej, odbyło się 3 marca
br. i 29 kwietnia br.
W najbliższym czasie planowane są kolejne spotkania z przedstawicielami WTZ i członkami
Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych w ramach wspomnianego
zespołu problemowego. Tempo prac nad ww. projektem ustawy uzależnione jest m.in. od
wypracowania rozwiązań odpowiadających na oczekiwania środowiska osób
z niepełnosprawnościami, ich opiekunów jak i kadry zatrudnionej w WTZ.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
3 Zob. pkt 22 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.
-- 6 of 6 --