tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.610.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13785 Pań Posłanek Marzeny Anny Machałek i Marii Koc,
w sprawie funkcjonowania orzecznictwa ZUS, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Wydawanie orzeczeń lekarskich stanowi jedno z ustawowych zadań Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych (ZUS). Orzeczenia wydawane przez lekarzy orzekających w ZUS są podstawą
do przyznawania świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub innych świadczeń wypłacanych
przez ten organ. Aktualnie orzecznictwo lekarskie jest w zakładzie realizowane przez lekarzy
orzeczników i komisje lekarskie.
Lekarze orzecznicy funkcjonują w 38 z 43 oddziałów ZUS, komisje lekarskie działają w 16
oddziałach. Od dłuższego czasu utrzymują się znaczne niedobory w zatrudnieniu lekarzy
orzecznictwa lekarskiego, które bezpośrednio wpływają na efektywną realizację
ustawowych zadań zakładu, związanych z wydawaniem orzeczeń oraz z kontrolą
orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy. W efekcie w wielu oddziałach czas
oczekiwania na wydanie orzeczenia, a tym samym ustalenie uprawnień do świadczenia jest
wydłużony. Z danych wynika, że wg stanu na 30 listopada 2025 r. ZUS zatrudnia 652
lekarzy, w łącznym wymiarze 505 etatów, a 384 etaty lekarzy są nieobsadzone (43% z
etatów przewidzianych w planie zatrudnienia). Średnia wieku lekarzy orzeczników ZUS jest
coraz wyższa - ponad 60% kadry medycznej to osoby powyżej 60 r.ż., a liczba zatrudnionych
lekarzy zmniejsza się od wielu lat (w okresie 2016 – 2024 r. o 237 etatów, tj. o 31%).
Opisana sytuacja skutkuje tym, że w wielu oddziałach ZUS czas oczekiwania na wydanie
orzeczenia, a tym samym ustalenie uprawnień do świadczenia, jest wydłużony. Przepisy nie
określają terminu, w jakim powinien zostać rozpatrzony wniosek o wydanie orzeczenia
przez lekarza orzecznika albo komisję lekarską, a jedynie termin na wydanie decyzji w
sprawie świadczeń. W wewnętrznych aktach prawnych, w ramach systemu pomiaru
realizacji zadań w oddziałach ZUS, przyjęto m.in. wskaźnik dotyczący terminowości
wydawania orzeczeń w czasie do 45 dni. Mimo niepełnej obsady etatowej lekarzy
orzeczników, w III kwartale 2025 r. średnio w kraju ok. 77% wniosków o wydanie orzeczenia
przez lekarza orzecznika zostało rozpatrzonych przez ZUS w terminie do 45 dni, a średni
czas oczekiwania na wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika wynosił 35 dni.
W celu łagodzenia skutków związanych z niedoborami lekarzy orzekających ZUS podejmuje
doraźne działania organizacyjne, mające zapewnić sprawną realizację zadań. Działania te nie
przekładają się jednak na uzupełnienie zatrudnienia w oczekiwanym stopniu. Zwierzchni
nadzór nad orzecznictwem lekarskim dla celów ubezpieczeń społecznych należy do zakresu
działania Prezesa ZUS, niemniej Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej pozyskuje bieżące informacje dotyczące terminowości wydawania orzeczeń
w poszczególnych oddziałach. Na tej podstawie przygotowano nowelizację ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, której celem jest m.in.

-- 1 of 4 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
rozwiązanie problemów kadrowych w orzecznictwie lekarskim w ZUS oraz zapewnienie
terminowości wydawania orzeczeń lekarskich w ZUS. Prace podjęto już w styczniu 2024 r.
Wprowadzone ustawą z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 26) modyfikacje mają na
celu wdrożenie rozwiązań zapewniających sprawną i efektywną realizację ustawowych
zadań ZUS związanych z wydawaniem orzeczeń i kontrolą zaświadczeń lekarskich. Dotyczą
one:
1) wprowadzenia kompleksowej i jednolitej regulacji zasad i trybu wydawania orzeczeń dla
celów ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, innych świadczeń
należących do właściwości ZUS oraz dla celów realizacji zadań zleconych ZUS na
podstawie innych ustaw, a także kontroli orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy.
Uregulowanie w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz aktach wykonawczych do niej zasad i trybu wydawania orzeczeń
przyczyni się do:
a) standaryzacji postępowania orzeczniczego we wszystkich rodzajach spraw,
niezależnie od celu, dla którego jest wydawane orzeczenie;
b) przejrzystości regulacji prawnych w tym zakresie, wobec aktualnego rozproszenia
i różnego brzmienia przepisów w wielu aktach prawnych,
2) zmiany zasad zatrudniania, wynagradzania oraz kwalifikacji wymaganych od lekarzy
orzekających w ZUS przez określenie warunków zatrudniania lekarzy na potrzeby
orzecznictwa lekarskiego, które odpowiadają realiom współczesnego rynku pracy tej
grupy zawodowej. W tym zakresie wprowadzono:
a) elastyczne formy współpracy stosowane w praktyce przez podmioty udzielające
świadczeń zdrowotnych, tj. lekarze orzecznicy będą mogli wykonywać pracę na
podstawie umowy o pracę albo umowy o świadczenie usług – według wyboru;
b) regulacje, zgodnie z którymi zasady ustalania wynagrodzenia zasadniczego lekarzy
orzecznictwa lekarskiego zatrudnionych na podstawie umowy o pracę określono
w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
w rozporządzeniu, które zostanie wydane na podstawie przepisów tego aktu przez
ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, przy czym w projekcie
rozporządzenia załączonym do projektu ustawy przewidziano wzrost wynagrodzeń
lekarzy orzeczników o ok. 25% w stosunku do stanu obecnego,
3) możliwość wydawania orzeczeń w zakresie niezdolności do samodzielnej egzystencji
przez pielęgniarki, a orzeczeń w zakresie rehabilitacji leczniczej przez fizjoterapeutów,
4) zmiany struktury organizacyjnej orzecznictwa lekarskiego. Ustawa przewiduje
konsolidację zadań związanych z wydawaniem orzeczeń oraz realizacją bezpośredniego
nadzoru nad orzekaniem w terenowych jednostkach organizacyjnych ZUS. Daje to
większe możliwości efektywnej organizacji pracy, w tym delegowania zadań między
lekarzami oraz zapewnienia bezstronności wydającego orzeczenie. Jednocześnie, w celu
uelastycznienia i usprawnienia pracy lekarza orzecznika, ustawa przewiduje wdrożenie
nowego modelu organizacji pracy lekarza, w którym lekarz orzekający będzie wspierany
przez asystenta medycznego w czynnościach technicznych i administracyjnych,
związanych z przygotowaniem dokumentacji oraz wprowadzaniem danych do systemów
informatycznych w procesie wydawania orzeczenia. Umożliwi to lekarzowi skupienie się
na kwestiach merytorycznych związanych z oceną orzeczniczą, wymagających
specjalistycznej wiedzy medycznej.
Wymienione zmiany mają wdrożyć rozwiązania zapewniające efektywną realizację
ustawowych zadań ZUS związanych z wydawaniem orzeczeń i kontrolą zaświadczeń

-- 2 of 4 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
lekarskich, przez m.in. dostosowanie warunków zatrudniania lekarzy orzecznictwa
lekarskiego w ZUS do zmieniającego się rynku pracy. Rozwiązania te wychodzą naprzeciw
oczekiwaniom społecznym klientów ZUS, liczących na sprawne załatwianie ich spraw.
W kontekście problemów zidentyfikowanych w interpelacji trzeba zaznaczyć, że
wprowadzone przez Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
regulacje przewidują wprowadzenie ustawowego terminu na wydanie orzeczenia (30 dni)
oraz środka ochrony przed przewlekłością postępowania orzeczniczego w postaci
ponaglenia, które w przypadku przekroczenia terminu na wydanie orzeczenia będzie mogła
wnieść do ZUS osoba zainteresowana.
Biorąc pod uwagę wyrażone w interpelacji oczekiwanie przeprowadzenia zmian
legislacyjnych mających na celu usprawnienie funkcjonowania orzecznictwa lekarskiego
w ZUS, z przykrością odnotowuję, że Panie Posłanki nie zagłosowały za przyjęciem ustawy
o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, która
ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia postulowanych przez nie celów.
Odnośnie do poruszonych kwestii kadrowych informuję, że pełną odpowiedzialność za
realizację zadań i prawidłowe funkcjonowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym za
jego politykę kadrową i organizacyjną, ponosi Prezes ZUS. Decyzje dotyczące m.in.
planowania poziomu zatrudnienia w ZUS należą do jego kompetencji i to on dokonuje oceny
funkcjonowania zakładu, uwzględniając aktualne potrzeby, dostępne środki i możliwości
organizacyjne. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie posiada ustawowych
kompetencji do ingerowania w bieżące decyzje ZUS jako pracodawcy, w tym dotyczące
kształtowania polityki kadrowej, organizacyjnej czy finansowej. Wyjaśniam przy tym, że
zgodnie z obowiązującymi przepisami pracownik, z którym rozwiązano umowę o pracę bez
wypowiedzenia, może wnieść do sądu pracy żądanie przywrócenia do pracy lub
odszkodowania. W przypadku skorzystania przez pracownika z przysługującego mu
uprawnienia prawidłowość działania pracodawcy zostanie poddana ocenie przez niezależny
organ, jakim jest sąd pracy, a jego prawomocne orzeczenie będzie wiążące dla obu stron.
Z przekazanych przez ZUS informacji wynika przy tym, że w listopadzie 2025 r. w zakładzie
prowadzona była kontrola Państwowej Inspekcji Pracy, która objęła m.in. rozwiązywanie
umów o pracę - w tym w sprawie wskazanej w interpelacji Pań Posłanek. W zakresie
formalnych aspektów rozwiązania umowy inspektor pracy nie stwierdził nieprawidłowości.
Jednocześnie wyrażam przekonanie, że dialog społeczny pozostaje w takich sytuacjach
najskuteczniejszym narzędziem porozumienia, pozwalającym w sposób konstruktywny
uzgadniać oczekiwania pracodawcy, pracowników, a także wymogi związane z finansami
publicznymi i polityką rządu.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przywiązuje dużą wagę do kwestii dialogu
z przedstawicielami organizacji związków zawodowych działających w ZUS uznając, że
właściwie prowadzony dialog wspiera prawidłowe funkcjonowanie zakładu i kształtuje
korzystne warunki pracy, budując przy tym kulturę organizacyjną. Dotyczy to zarówno
dialogu wewnątrz organizacji, jak i dialogu zewnętrznego. W ubiegłym roku podjęto szereg
działań mających na celu weryfikację problemów o kluczowym znaczeniu dla prawidłowego
funkcjonowania zakładu, zgłaszanych przez organizacje związkowe działające w ZUS.
W ramach tych działań w Ministerstwie prowadzono korespondencję obejmującą m.in.
pisma kierowane do:
1) Prezesa ZUS:
a) z 22 kwietnia 2025 r. dotyczącą, w szczególności, podnoszenia standardów
i jakości warunków pracy pracowników ZUS, z poddaniem pod rozwagę

-- 3 of 4 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
możliwości wdrożenia zaproponowanych rozwiązań, w tym także zapewnienia
przejrzystej komunikacji z partnerami społecznymi,
b) z 8 września 2025 r., gdzie wskazano problemy zgłaszane przez organizacje
związkowe z sugestią rozważenia działań kontrolnych i audytowych w celu ich
rzetelnej weryfikacji,
c) z 30 grudnia 2025 r., o przedstawienie informacji na temat sytuacji pomiędzy
kierownictwem ZUS, a zakładowymi organizacjami związkowymi działającymi
w zakładzie,
2) Przewodniczącego Rady Nadzorczej ZUS:
a) z 1 kwietnia 2025 r. przedstawiające zgłaszane przez organizacje związkowe
problemy z wnioskiem o objęcie ich przedmiotem obrad rady,
b) z 31 grudnia 2025 r. z prośbą o uwzględnienie i poświęcenie uwagi problemom
sygnalizowanym przez organizację związkowe, w tym prawidłowości prowadzenia
dialogu społecznego pomiędzy stronami, w ramach kompetencji Rady Nadzorczej
Zakładu,
3) organizacji związkowych działających w Zakładzie:
a) z 23 kwietnia 2025 r. do Sygnatariuszy Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy1,
w którym wyjaśniono zakres nadzoru Ministra nad Zakładem (przez pryzmat
którego odniesiono się podniesionych problemów), procedury zmiany planów
finansowych oraz rolę Ministra w procesie zwiększania środków na
wynagrodzenia;
b) z 26 listopada 2025 r. do jedenastu organizacji związkowych działających w ZUS2,
w którym w szczególności przekazano informację o pełnym poparciu dla wniosku
Prezesa ZUS w zakresie zwiększenia środków finansowych na zapewnienie
wzrostu wynagrodzeń osobowych pracowników ZUS w ramach prac
parlamentarnych nad projektem ustawy budżetowej na rok 2026, które to
poparcie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyraziła w piśmie z 7
listopada 2025 r. kierowanym do Ministra Finansów i Gospodarki.
Zwracam przy tym uwagę, że minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego nie
ma uprawnień do przedstawiania ZUS wiążących wytycznych i wydawania poleceń. Zgodnie
z art. 34a ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów kompetencja ta przysługuje ministrowi
nadzorującemu wyłącznie w stosunku do podmiotów, które nie posiadają osobowości
prawnej. Tymczasem ZUS – zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy systemowej – osobowość
prawną posiada.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
1 Związek Zawodowy Pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, NSZZ „Solidarność”, Krajowy Związek Zawodowy
Inspektorów Kontroli ZUS oraz Krajowy Związek Zawodowy Pracowników ZUS „Niezależni”,
2 tj. do Krajowego Związku Zawodowego Pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych „Niezależni”, Związku Zawodowego
Radców Prawnych w ZUS, Związku Zawodowego Pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych „Nowoczesny ZUS”, Związku
Zawodowego Informatyków ZUS, Związku Zawodowego Pracowników Centrum Informatyki w ZUS, Ogólnopolskiego Związku
Zawodowego „Alternatywa”, Ogólnopolskiego Pracowniczego Związku Zawodowego Razem Silniejsi, Ogólnopolskiego
Zakładowego Związku Zawodowego Pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych „Kadra ZUS”, Organizacji Zakładowej NSZZ
„Solidarność” w ZUS, Krajowego Związku Zawodowego Inspektorów Kontroli ZUS, Związku Zawodowego Pracowników Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych.

-- 4 of 4 --