Interpelacja nr 13761
Interpelacja w sprawie demontażu systemu resocjalizacji młodzieży niedostosowanej społecznie i zdemoralizowanej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (55%)
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie demontażu systemu resocjalizacji młodzieży niedostosowanej społecznie i zdemoralizowanej
Interpelacja nr 13761
do ministra sprawiedliwości
w sprawie demontażu systemu resocjalizacji młodzieży niedostosowanej społecznie i zdemoralizowanej
Zgłaszający: Krzysztof Lipiec
Data wpływu: 25-11-2025
Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą działań podejmowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości w obszarze systemu resocjalizacji nieletnich. Zgłaszane przez środowisko zawodowe pracowników placówek resocjalizacyjnych sygnały wskazują na poważne ryzyko dezintegracji tego systemu, a w konsekwencji na zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego oraz dla realizacji konstytucyjnych obowiązków państwa w zakresie przeciwdziałania przestępczości nieletnich i zapewnienia właściwego wykonywania orzeczeń sądów rodzinnych. Według informacji przekazywanych przez NSZZ Pracowników Schronisk dla Nieletnich i Zakładów Poprawczych, zrzeszającego przedstawicieli wszystkich zawodów funkcjonujących w placówkach podległych Departamentowi Wykonywania Orzeczeń i Probacji, obecna polityka ministerstwa prowadzi do systemowego ograniczania potencjału instytucji odpowiedzialnych za resocjalizację młodzieży niedostosowanej społecznie. Związek zawodowy, dzięki strukturze obejmującej niemal wszystkie jednostki resocjalizacyjne w kraju, utrzymuje bieżący i precyzyjny ogląd sytuacji organizacyjnej, kadrowej i prawnej w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz okręgowych ośrodkach wychowawczych. Na podstawie tych wieloletnich i wiarygodnych obserwacji formułowane są poważne zastrzeżenia wobec kierunku działań ministerstwa.
Podczas spotkań z pracownikami oraz ich przedstawicielami Ministerstwo Sprawiedliwości deklarowało zamiar rozwoju systemu poprzez jego modernizację i dostosowanie do współczesnych wyzwań, w tym do rosnącej złożoności przestępczości nieletnich, zmieniającej się struktury demograficznej wychowanków oraz konieczności indywidualizacji oddziaływań resocjalizacyjnych i terapeutycznych. Zapowiadano prace nad nowelizacją ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich mające na celu podniesienie standardów postępowania z młodzieżą zagrożoną demoralizacją. Z zapewnień tych wynikało, że planowany kierunek zmian będzie sprzyjał wzmocnieniu instytucjonalnych podstaw resocjalizacji, a wszystkie istniejące placówki pozostaną zachowane jako elementy stabilnego i odpowiadającego różnorodnym potrzebom sieci oddziaływań wychowawczych. W sierpniu br. przedstawiciele resortu mieli jednoznacznie zagwarantować utrzymanie wszystkich zakładów poprawczych, schronisk i ośrodków wychowawczych.
Związek zawodowy wskazuje jednak, że w praktyce działania ministerstwa idą w kierunku odwrotnym od deklarowanego. Likwidacja Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy, przeprowadzona pod hasłem reorganizacji, stanowi przykład decyzji podejmowanej bez odpowiedniego przygotowania zaplecza kadrowego i instytucjonalnego. Pracownicy tej placówki – z dużym doświadczeniem i unikalnymi kwalifikacjami – nie otrzymali propozycji dalszego zatrudnienia odpowiadającej ich kompetencjom, co oznacza utratę kapitału ludzkiego budowanego przez lata. Związek zawodowy informuje również, że według przekazu przedstawicieli ministerstwa Świdnica ma być jedynie pierwszym etapem szerszego procesu likwidacyjnego obejmującego kolejne placówki, mimo że ministerstwo publicznie zaprzecza istnieniu takiego planu. Należy pamiętać, że każda jednostka resocjalizacyjna funkcjonuje jako złożony mikrosystem wychowawczy, ściśle powiązany ze środowiskiem lokalnym, jego instytucjami, możliwościami edukacyjnymi, ofertą terapeutyczną, warunkami społecznymi oraz zapleczem specjalistycznym. Likwidacja takich jednostek oznacza nie tylko „odcięcie” miejsc dla wychowanków, ale przede wszystkim zniszczenie unikalnego środowiska pedagogicznego tworzonego przez dziesięciolecia i opartego na współpracy z lokalnymi instytucjami, szkołami zawodowymi, organizacjami społecznymi i służbami. Środowiska, jakie tworzą placówki resocjalizacyjne, wraz z doświadczeniem specjalistów, nie da się przenieść w inne miejsce ani odtworzyć w krótkim czasie.
Z perspektywy bezpieczeństwa publicznego szczególnie niepokojący jest fakt, że skutkiem likwidacji placówek jest konieczność zwiększenia liczby wychowanków w pozostałych jednostkach, co już dziś powoduje zmniejszanie liczby wolnych miejsc. Ministerstwo zaprzecza temu problemowi, jednak praktyka wskazuje na odwrotne zjawisko: przepełnienie placówek, ograniczenie możliwości indywidualnej pracy z wychowankami oraz narastające zagrożenie bezpieczeństwa wewnętrznego. Taka sytuacja nieuchronnie prowadzi do obniżenia jakości działań resocjalizacyjnych, co w dłuższej perspektywie oznacza zwiększone ryzyko powrotu absolwentów do zachowań przestępczych już w warunkach dorosłego życia. Analiza danych historycznych jednoznacznie potwierdza, że niewłaściwie przeprowadzona resocjalizacja skutkuje wyższym prawdopodobieństwem recydywy.
Argumentacja finansowa, wskazywana przez ministerstwo jako uzasadnienie likwidacji placówek, jest krótkowzroczna i nie bierze pod uwagę realnych kosztów społecznych i ekonomicznych. Oszczędności uzyskane przez ograniczenie kosztów funkcjonowania placówek zostaną wielokrotnie przekroczone przez wydatki państwa związane z późniejszą przestępczością byłych wychowanków, kosztami postępowań sądowych, świadczeniami kompensacyjnymi dla ofiar oraz utrzymaniem zwiększonej liczby osadzonych w zakładach karnych. Ewentualne szkody wyrządzone przez młodzież niedostatecznie przygotowaną do funkcjonowania społecznego są nie tylko wymierne ekonomicznie, ale także generują straty psychiczne i społeczne, których nie można skalkulować w prostych kategoriach finansowych. Niepokój środowiska budzi także brak transparentności prac nad nowelizacją ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Mimo deklaracji o trwających pracach legislacyjnych, nie przedstawiono opinii publicznej ani środowisku zawodowemu żadnych założeń projektu, materiałów konsultacyjnych ani analiz. Tak istotny akt prawny, regulujący jeden z kluczowych obszarów polityki państwa, powinien powstawać w ścisłym dialogu z praktykami, ekspertami i przedstawicielami instytucji terenowych. Brak konsultacji i brak przejrzystości rodzi uzasadnione obawy, że projektowane zmiany nie będą odpowiadać potrzebom ani wychowanków, ani społeczeństwa.
Mając na uwadze powyższe informacje, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące kwestie:
1. Jakie są rzeczywiste plany Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące przyszłości sieci państwowych placówek resocjalizacyjnych oraz czy istnieją dokumenty strategiczne, harmonogramy lub analizy przewidujące likwidację konkretnych jednostek?
2. Na jakiej podstawie podjęto decyzję o likwidacji Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy i jakie analizy merytoryczne oraz finansowe towarzyszyły tej decyzji?
3. Czy pracownicy likwidowanych placówek otrzymali ofertę zatrudnienia adekwatną do ich kwalifikacji?
4. Czy ministerstwo prowadzi rzeczywiste prace nad nowelizacją ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich oraz kiedy planowane jest przedstawienie projektu do konsultacji?
5. W jaki sposób ministerstwo zamierza przeciwdziałać przeciążeniu pozostałych placówek i wynikającemu z tego obniżeniu jakości oddziaływań wychowawczych?
6. Jakie narzędzia i procedury stosowane są do oceny skutków społecznych decyzji likwidacyjnych, zwłaszcza w kontekście prognoz dotyczących bezpieczeństwa publicznego i ryzyka przestępczości ze strony nieletnich.
Resocjalizacja młodzieży niedostosowanej społecznie jest jednym z fundamentów profilaktyki kryminalnej państwa. Jej jakość bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo mieszkańców wsi, miasteczek i dużych ośrodków miejskich. Niewłaściwie przeprowadzona resocjalizacja skutkuje poważnymi konsekwencjami społecznymi, a jeden silnie zdemoralizowany nieletni potrafi stać się realnym zagrożeniem dla funkcjonowania całej lokalnej społeczności. Dlatego decyzje w zakresie struktury instytucji resocjalizacyjnych muszą być podejmowane z najwyższą ostrożnością, z uwzględnieniem wiedzy eksperckiej i doświadczenia praktycznego osób pracujących w tych placówkach.
Zwracam się zatem do Pana Ministra z prośbą o udzielenie wyczerpujących odpowiedzi oraz przedstawienie pełnych informacji na temat polityki resortu w zakresie przyszłości systemu resocjalizacji nieletnich.
Z poważaniem
Poseł Krzysztof Lipiec
Interpelacja nr 13761
do ministra sprawiedliwości
w sprawie demontażu systemu resocjalizacji młodzieży niedostosowanej społecznie i zdemoralizowanej
Zgłaszający: Krzysztof Lipiec
Data wpływu: 25-11-2025
Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą działań podejmowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości w obszarze systemu resocjalizacji nieletnich. Zgłaszane przez środowisko zawodowe pracowników placówek resocjalizacyjnych sygnały wskazują na poważne ryzyko dezintegracji tego systemu, a w konsekwencji na zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego oraz dla realizacji konstytucyjnych obowiązków państwa w zakresie przeciwdziałania przestępczości nieletnich i zapewnienia właściwego wykonywania orzeczeń sądów rodzinnych. Według informacji przekazywanych przez NSZZ Pracowników Schronisk dla Nieletnich i Zakładów Poprawczych, zrzeszającego przedstawicieli wszystkich zawodów funkcjonujących w placówkach podległych Departamentowi Wykonywania Orzeczeń i Probacji, obecna polityka ministerstwa prowadzi do systemowego ograniczania potencjału instytucji odpowiedzialnych za resocjalizację młodzieży niedostosowanej społecznie. Związek zawodowy, dzięki strukturze obejmującej niemal wszystkie jednostki resocjalizacyjne w kraju, utrzymuje bieżący i precyzyjny ogląd sytuacji organizacyjnej, kadrowej i prawnej w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz okręgowych ośrodkach wychowawczych. Na podstawie tych wieloletnich i wiarygodnych obserwacji formułowane są poważne zastrzeżenia wobec kierunku działań ministerstwa.
Podczas spotkań z pracownikami oraz ich przedstawicielami Ministerstwo Sprawiedliwości deklarowało zamiar rozwoju systemu poprzez jego modernizację i dostosowanie do współczesnych wyzwań, w tym do rosnącej złożoności przestępczości nieletnich, zmieniającej się struktury demograficznej wychowanków oraz konieczności indywidualizacji oddziaływań resocjalizacyjnych i terapeutycznych. Zapowiadano prace nad nowelizacją ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich mające na celu podniesienie standardów postępowania z młodzieżą zagrożoną demoralizacją. Z zapewnień tych wynikało, że planowany kierunek zmian będzie sprzyjał wzmocnieniu instytucjonalnych podstaw resocjalizacji, a wszystkie istniejące placówki pozostaną zachowane jako elementy stabilnego i odpowiadającego różnorodnym potrzebom sieci oddziaływań wychowawczych. W sierpniu br. przedstawiciele resortu mieli jednoznacznie zagwarantować utrzymanie wszystkich zakładów poprawczych, schronisk i ośrodków wychowawczych.
Związek zawodowy wskazuje jednak, że w praktyce działania ministerstwa idą w kierunku odwrotnym od deklarowanego. Likwidacja Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy, przeprowadzona pod hasłem reorganizacji, stanowi przykład decyzji podejmowanej bez odpowiedniego przygotowania zaplecza kadrowego i instytucjonalnego. Pracownicy tej placówki – z dużym doświadczeniem i unikalnymi kwalifikacjami – nie otrzymali propozycji dalszego zatrudnienia odpowiadającej ich kompetencjom, co oznacza utratę kapitału ludzkiego budowanego przez lata. Związek zawodowy informuje również, że według przekazu przedstawicieli ministerstwa Świdnica ma być jedynie pierwszym etapem szerszego procesu likwidacyjnego obejmującego kolejne placówki, mimo że ministerstwo publicznie zaprzecza istnieniu takiego planu. Należy pamiętać, że każda jednostka resocjalizacyjna funkcjonuje jako złożony mikrosystem wychowawczy, ściśle powiązany ze środowiskiem lokalnym, jego instytucjami, możliwościami edukacyjnymi, ofertą terapeutyczną, warunkami społecznymi oraz zapleczem specjalistycznym. Likwidacja takich jednostek oznacza nie tylko „odcięcie” miejsc dla wychowanków, ale przede wszystkim zniszczenie unikalnego środowiska pedagogicznego tworzonego przez dziesięciolecia i opartego na współpracy z lokalnymi instytucjami, szkołami zawodowymi, organizacjami społecznymi i służbami. Środowiska, jakie tworzą placówki resocjalizacyjne, wraz z doświadczeniem specjalistów, nie da się przenieść w inne miejsce ani odtworzyć w krótkim czasie.
Z perspektywy bezpieczeństwa publicznego szczególnie niepokojący jest fakt, że skutkiem likwidacji placówek jest konieczność zwiększenia liczby wychowanków w pozostałych jednostkach, co już dziś powoduje zmniejszanie liczby wolnych miejsc. Ministerstwo zaprzecza temu problemowi, jednak praktyka wskazuje na odwrotne zjawisko: przepełnienie placówek, ograniczenie możliwości indywidualnej pracy z wychowankami oraz narastające zagrożenie bezpieczeństwa wewnętrznego. Taka sytuacja nieuchronnie prowadzi do obniżenia jakości działań resocjalizacyjnych, co w dłuższej perspektywie oznacza zwiększone ryzyko powrotu absolwentów do zachowań przestępczych już w warunkach dorosłego życia. Analiza danych historycznych jednoznacznie potwierdza, że niewłaściwie przeprowadzona resocjalizacja skutkuje wyższym prawdopodobieństwem recydywy.
Argumentacja finansowa, wskazywana przez ministerstwo jako uzasadnienie likwidacji placówek, jest krótkowzroczna i nie bierze pod uwagę realnych kosztów społecznych i ekonomicznych. Oszczędności uzyskane przez ograniczenie kosztów funkcjonowania placówek zostaną wielokrotnie przekroczone przez wydatki państwa związane z późniejszą przestępczością byłych wychowanków, kosztami postępowań sądowych, świadczeniami kompensacyjnymi dla ofiar oraz utrzymaniem zwiększonej liczby osadzonych w zakładach karnych. Ewentualne szkody wyrządzone przez młodzież niedostatecznie przygotowaną do funkcjonowania społecznego są nie tylko wymierne ekonomicznie, ale także generują straty psychiczne i społeczne, których nie można skalkulować w prostych kategoriach finansowych. Niepokój środowiska budzi także brak transparentności prac nad nowelizacją ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Mimo deklaracji o trwających pracach legislacyjnych, nie przedstawiono opinii publicznej ani środowisku zawodowemu żadnych założeń projektu, materiałów konsultacyjnych ani analiz. Tak istotny akt prawny, regulujący jeden z kluczowych obszarów polityki państwa, powinien powstawać w ścisłym dialogu z praktykami, ekspertami i przedstawicielami instytucji terenowych. Brak konsultacji i brak przejrzystości rodzi uzasadnione obawy, że projektowane zmiany nie będą odpowiadać potrzebom ani wychowanków, ani społeczeństwa.
Mając na uwadze powyższe informacje, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące kwestie:
1. Jakie są rzeczywiste plany Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące przyszłości sieci państwowych placówek resocjalizacyjnych oraz czy istnieją dokumenty strategiczne, harmonogramy lub analizy przewidujące likwidację konkretnych jednostek?
2. Na jakiej podstawie podjęto decyzję o likwidacji Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy i jakie analizy merytoryczne oraz finansowe towarzyszyły tej decyzji?
3. Czy pracownicy likwidowanych placówek otrzymali ofertę zatrudnienia adekwatną do ich kwalifikacji?
4. Czy ministerstwo prowadzi rzeczywiste prace nad nowelizacją ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich oraz kiedy planowane jest przedstawienie projektu do konsultacji?
5. W jaki sposób ministerstwo zamierza przeciwdziałać przeciążeniu pozostałych placówek i wynikającemu z tego obniżeniu jakości oddziaływań wychowawczych?
6. Jakie narzędzia i procedury stosowane są do oceny skutków społecznych decyzji likwidacyjnych, zwłaszcza w kontekście prognoz dotyczących bezpieczeństwa publicznego i ryzyka przestępczości ze strony nieletnich.
Resocjalizacja młodzieży niedostosowanej społecznie jest jednym z fundamentów profilaktyki kryminalnej państwa. Jej jakość bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo mieszkańców wsi, miasteczek i dużych ośrodków miejskich. Niewłaściwie przeprowadzona resocjalizacja skutkuje poważnymi konsekwencjami społecznymi, a jeden silnie zdemoralizowany nieletni potrafi stać się realnym zagrożeniem dla funkcjonowania całej lokalnej społeczności. Dlatego decyzje w zakresie struktury instytucji resocjalizacyjnych muszą być podejmowane z najwyższą ostrożnością, z uwzględnieniem wiedzy eksperckiej i doświadczenia praktycznego osób pracujących w tych placówkach.
Zwracam się zatem do Pana Ministra z prośbą o udzielenie wyczerpujących odpowiedzi oraz przedstawienie pełnych informacji na temat polityki resortu w zakresie przyszłości systemu resocjalizacji nieletnich.
Z poważaniem
Poseł Krzysztof Lipiec
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.4 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11588 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
Warszawa, 22 grudnia 2025 roku
Znak sprawy: BK-VII.0520.515.2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 13761 Pana Posła Krzysztofa Lipca
w sprawie demontażu systemu resocjalizacji młodzieży niedostosowanej społecznie
i zdemoralizowanej.
Ad 1
Minister Sprawiedliwości jest organem prowadzącym okręgowe ośrodki wychowawcze,
zakłady poprawcze i schroniska dla nieletnich i w takim zakresie analizuje potrzeby
i podejmuje kluczowe decyzje.
Kwestie związane z przyszłością placówek oraz oceną potrzeby ich funkcjonowania,
w kontekście zabezpieczenia odpowiedniej liczby miejsc w tego rodzaju placówkach,
pozostają w wyłącznej decyzji Ministra, nierozerwalnie wynikającej z liczby orzekanych
przez sądy środków wychowawczych, poprawczych i tymczasowych.
W ramach bieżącego nadzoru Ministra Sprawiedliwości, monitorowane są potrzeby
w zakresie liczby miejsc w poszczególnych typach placówek. W sytuacji konieczności
utworzenia kolejnego okręgowego ośrodka wychowawczego, podejmowana jest decyzja
-- 1 of 7 --
2
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
o przekształceniu zakładu poprawczego i schroniska dla nieletnich w okręgowy ośrodek
wychowawczy.
Ad 2
Decyzja o zniesieniu Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy była
podyktowana koniecznością racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi.
W związku z widoczną od kilku lat tendencją spadkową wykorzystania miejsc w zakładach
poprawczych i schroniskach dla nieletnich, co wynika bezpośrednio z coraz mniejszej
liczby spraw poprawczych rozpoznawanych przez sądy rodzinne oraz rzadziej
wydawanych postanowień o zastosowaniu środka tymczasowego, jakim jest umieszczenie
nieletniego w schronisku dla nieletnich, a także w oparciu o zgromadzoną w trakcie
sprawowanego nadzoru nad zakładami dla nieletnich wiedzą, przy uwzględnieniu
wysokości kosztów ponoszonych na utrzymanie jednego wychowanka w placówce,
podjęto decyzję reorganizacji sieci zakładów dla nieletnich poprzez zmniejszenie liczby
działających placówek.
W 2024 r. średnie wykorzystanie miejsc w zakładach poprawczych wynosiło jedynie 36%,
a w schroniskach dla nieletnich – 34%, natomiast w 2025 r. wg stanu na dzień 04 grudnia
2025 r. średnie wykorzystanie miejsc w zakładach poprawczych wynosiło jedynie 36%,
a w schroniskach dla nieletnich – 29%.
Zakład Poprawczy i Schronisko dla Nieletnich w Świdnicy od 24 marca 2022 r. nie prowadzi
działalności resocjalizacyjnej, pełniąc ważną i potrzebną funkcję tymczasowego miejsca
zakwaterowania obywateli Ukrainy, w tym dzieci i osób starszych, w porozumieniu z
Gminą Miastem Świdnica. W tym czasie do placówki nie byli kierowani nieletni, co było
wynikiem zawieszenia działalności regulaminowej zakładu i schroniska.
W okresie poprzedzającym zawieszenie działalności regulaminowej placówki, średni stan
ewidencyjny wychowanków Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy
wynosił:
-- 2 of 7 --
3
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
• w 2020 r. - 13,62;
• w 2021 r. - 11,63
• w 2022 (do dnia 24 marca) – 3,4 nieletnich, przy limicie 96 miejsc.
Na przestrzeni ostatnich 3 lat koszty utrzymania placówki w Świdnicy znacząco rosły.
Ogólny koszt funkcjonowania zakładu i schroniska obejmuje wszystkie wydatki związanie
z utrzymaniem infrastruktury placówki, mediami oraz zatrudnieniem pracowników, co
stanowi 75-80% wszystkich wydatków. Kadra pedagogiczna zapewnia realizację zadań
wychowawczych i edukacyjnych na poziomie organizacyjnym dwóch grup
wychowawczych w internacie oraz trzech oddziałów szkolnych, mimo że od marca 2022 r.
zakład i schronisko pełni jedynie funkcję zakwaterowania obywateli Ukrainy.
Całkowity koszt funkcjonowania placówki w Świdnicy w 2024 r. przekroczył 10 mln zł.
Budżet na rok 2025 przekracza 10,5 mln zł.
Ad 3
Odnosząc się z do kwestii dotyczącej możliwości zatrudnienia pracowników znoszonego
Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy informuję, że przed
podpisaniem przez Ministra Sprawiedliwości w dniu 2 września 2025 r. zarządzenia
w sprawie zniesienia Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy, odbyły
się kilkakrotne spotkania i rozmowy z pracownikami.
Zwróciłam się do Prezydenta Miasta Świdnica o priorytetowe traktowanie pracowników
likwidowanej placówki na rynku zatrudnienia, w szczególności pracowników
pedagogicznych ubiegających się o zatrudnienie w szkołach i placówkach oświatowych
na terenie miasta Świdnica.
Możliwości Ministerstwa są ograniczone w zagwarantowaniu zatrudnienia pracownikom
likwidowanej placówki na terenie miasta Świdnicy i w najbliższej okolicy, ponieważ
zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki
-- 3 of 7 --
4
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
społecznej, jest zadaniem oświatowym jednostki samorządu terytorialnego tj. gminy,
powiatu oraz samorządu województwa.
W imieniu Ministra Sprawiedliwości zadeklarowałam możliwość zatrudnienia
pracowników w innej placówce resocjalizacyjnej prowadzonej przez Ministra
Sprawiedliwości. Pracownicy zakładu i schroniska w Świdnicy podejmują samodzielnie
decyzję w sprawie wyboru miejsca zatrudnienia po likwidacji placówki.
Do dziś żaden z pracowników nie zgłosił do Ministerstwa chęci zatrudnienia się w innej
placówce prowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości. Z informacji uzyskanej w Urzędzie
Miasta Świdnica wnioski pracowników w sprawie pracy nie wpłynęły również do urzędu.
W dniu 11 września 2025 r. w Ministerstwie odbyło się spotkanie ze Starostą Powiatu
Świdnickiego, na którym przedstawiono pracowników likwidowanego zakładu i
schroniska, jako osoby posiadające pełne kwalifikacje i doświadczenie w pracy z młodzieżą
niedostosowaną społecznie, które stanowiłyby profesjonalne kadry do pracy w innych
placówkach prowadzonych przez Starostę, w tym ewentualnie w nowopowstałym
młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Decyzja w tej sprawie pozostaje w gestii
Starosty Świdnickiego.
Należy jednak podkreślić, że Minister Sprawiedliwości nie jest zobowiązany w trybie
likwidacji placówki do zapewnienia zatrudnienia pracowników, ale zaprezentował
w uzgodnieniu z władzami miasta, określone propozycje pracy.
Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2025 r. w sprawie zniesienia
Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy zostało opublikowane
z dużym wyprzedzeniem czasowym tj. na 6 miesięcy przed planowaną datą likwidacji
placówki. Takie stanowisko pozwala wszystkim zainteresowanym podmiotom na podjęcie
stosownych działań wynikających z faktu zniesienia zakładu i schroniska w Świdnicy
z dniem 31 marca 2026 r. W latach poprzednich, stosowaną praktyką przy znoszeniu
-- 4 of 7 --
5
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
placówek, było określenie czasu 3 miesięcy na całkowitą likwidację placówki. Wszystkie
powyżej wykazane działania Ministra Sprawiedliwości w związku z planowaną likwidacją
Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy, były przeprowadzone
z najwyższą starannością oraz z zachowaniem zasady transparentności.
Ad 4
Minister Sprawiedliwości, dostrzegając potrzebę podjęcia prac nad zmianą przepisów
dotyczących postępowania w sprawach nieletnich, powołał Pełnomocnika Ministra
Sprawiedliwości do spraw Nieletnich, którego zadaniem jest, m.in. prowadzenie analizy
obowiązujących przepisów w zakresie prawa nieletnich i przedstawianie propozycji
działań legislacyjnych w tym obszarze, a także analizowanie praktycznego działania
regulacji prawnych co do nieletnich i wypracowanie nowych rozwiązań.
Aktualnie przygotowywana jest zmiana ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu
i resocjalizacji nieletnich, która spowodowuje, że działania podejmowane wobec
nieletnich, dopuszczających się czynów karalnych lub wykazujących demoralizację, będą
bardziej skuteczne. Przygotowywane przepisy kładą nacisk na wychowywanie
i zapewnienie specjalistycznej pomocy psychoterapeutycznej oraz społeczną readaptację.
Zaprojektowano założenia systemu wychowawczego opartego na wielodyscyplinarnym
podejściu do nieletniego w procesie resocjalizacji, w wyniku którego nieletni ma szanse,
aby stać samodzielną, uspołecznioną i pozytywnie aktywną osobą. Działania te pozwolą
na odejście od modelu retrybutywnego odziaływania wobec nieletniego na rzecz
wychowania opartego na metodycznie zaplanowanych oddziaływań, inicjujących jego
rozwój osobowy i społeczny.
W projektowanych przepisach uwzględniono również rozwiązanie problematycznych
kwestii m.in. związanych z kierowaniem nieletnich do młodzieżowych ośrodków
wychowawczych, a także możliwościami stosowania środka leczniczego.
-- 5 of 7 --
6
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Ad 5
W aktualnej sytuacji wynikającej z niskiej liczby nieletnich kierowanych do zakładów
poprawczych i schronisk dla nieletnich przez sądy rodzinne, brak jest uzasadnienia dla
twierdzenia, że placówki te będą znacząco obciążone, co wpłynie negatywnie na jakość
prowadzonych oddziaływań wychowawczych. Potrzeby w zakresie miejsc w ww.
placówkach będą zabezpieczone w pozostałych 11 zakładach poprawczych oraz
6 schroniskach dla nieletnich. Ogółem zapewnionych jest 618 miejsc, w tym
418 w zakładach oraz 200 w schroniskach. W okręgowych ośrodkach wychowawczych
utworzonych zostało 903 miejsca w 16 placówkach. Aktualnie zakłady dla nieletnich
dysponują 700 wolnymi miejscami.
Każde skierowanie nieletniego do placówki resocjalizacyjnej jest przedmiotem wnikliwej
analizy zespołu ds. kierowania nieletnich do zakładów dla nieletnich, który przy
wskazywaniu placówki bierze pod uwagę szereg kryteriów dotyczących m.in. liczby
wolnych miejsc w ośrodku, zakładzie, schronisku, odległość od miejsca zamieszkania
nieletniego, poziomu edukacyjnego czy stanu zdrowia nieletniego.
Ad 6
Ministerstwo Sprawiedliwości w swoich analizach odwołuje się do danych dostępnych
w sprawozdaniach statystycznych tj. MS-S16/18 SPRAWOZDANIE w sprawach rodzinnych
i nieletnich, z których wynika, że stosowanie środka poprawczego bez zawieszenia
na przestrzeni ostatnich lat spada: w 2010 r. – 409, w 2015 r. – 210, w 2018 r. – 115,
w 2020 r.– 100, w 2022 r – 95, w 2023 r. – 45, w 2024 – 45, a w I półroczu 2025 r. – 21.
Powyższe dane wskazują na tendencje spadkową stosowania przez sądy rodzinne
izolacyjnych środków wychowawczych oraz środka poprawczego. Wymusza to potrzebę
dostosowania placówek do nowych wyzwań wychowawczych i organizacyjnych, a także
poszukiwania innowacyjnych form pracy z nieletnimi, w szczególności z osobami
uzależnionymi od środków psychoaktywnych lub szkodliwie ich używających. Praca oparta
jest na współczesnej wiedzy nauk społecznych (psychologii, psychiatrii, pedagogiki,
-- 6 of 7 --
7
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
kryminologii) z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb nieletniego. Ważnym
narzędziem w pracy pedagoga resocjalizacyjnego są szkolenia i kursy specjalistyczne oraz
współpraca ze środowiskiem lokalnym w zakresie działań profilaktycznych.
Łączę wyrazy szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Maria Ejchart
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 7 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
Warszawa, 22 grudnia 2025 roku
Znak sprawy: BK-VII.0520.515.2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 13761 Pana Posła Krzysztofa Lipca
w sprawie demontażu systemu resocjalizacji młodzieży niedostosowanej społecznie
i zdemoralizowanej.
Ad 1
Minister Sprawiedliwości jest organem prowadzącym okręgowe ośrodki wychowawcze,
zakłady poprawcze i schroniska dla nieletnich i w takim zakresie analizuje potrzeby
i podejmuje kluczowe decyzje.
Kwestie związane z przyszłością placówek oraz oceną potrzeby ich funkcjonowania,
w kontekście zabezpieczenia odpowiedniej liczby miejsc w tego rodzaju placówkach,
pozostają w wyłącznej decyzji Ministra, nierozerwalnie wynikającej z liczby orzekanych
przez sądy środków wychowawczych, poprawczych i tymczasowych.
W ramach bieżącego nadzoru Ministra Sprawiedliwości, monitorowane są potrzeby
w zakresie liczby miejsc w poszczególnych typach placówek. W sytuacji konieczności
utworzenia kolejnego okręgowego ośrodka wychowawczego, podejmowana jest decyzja
-- 1 of 7 --
2
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
o przekształceniu zakładu poprawczego i schroniska dla nieletnich w okręgowy ośrodek
wychowawczy.
Ad 2
Decyzja o zniesieniu Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy była
podyktowana koniecznością racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi.
W związku z widoczną od kilku lat tendencją spadkową wykorzystania miejsc w zakładach
poprawczych i schroniskach dla nieletnich, co wynika bezpośrednio z coraz mniejszej
liczby spraw poprawczych rozpoznawanych przez sądy rodzinne oraz rzadziej
wydawanych postanowień o zastosowaniu środka tymczasowego, jakim jest umieszczenie
nieletniego w schronisku dla nieletnich, a także w oparciu o zgromadzoną w trakcie
sprawowanego nadzoru nad zakładami dla nieletnich wiedzą, przy uwzględnieniu
wysokości kosztów ponoszonych na utrzymanie jednego wychowanka w placówce,
podjęto decyzję reorganizacji sieci zakładów dla nieletnich poprzez zmniejszenie liczby
działających placówek.
W 2024 r. średnie wykorzystanie miejsc w zakładach poprawczych wynosiło jedynie 36%,
a w schroniskach dla nieletnich – 34%, natomiast w 2025 r. wg stanu na dzień 04 grudnia
2025 r. średnie wykorzystanie miejsc w zakładach poprawczych wynosiło jedynie 36%,
a w schroniskach dla nieletnich – 29%.
Zakład Poprawczy i Schronisko dla Nieletnich w Świdnicy od 24 marca 2022 r. nie prowadzi
działalności resocjalizacyjnej, pełniąc ważną i potrzebną funkcję tymczasowego miejsca
zakwaterowania obywateli Ukrainy, w tym dzieci i osób starszych, w porozumieniu z
Gminą Miastem Świdnica. W tym czasie do placówki nie byli kierowani nieletni, co było
wynikiem zawieszenia działalności regulaminowej zakładu i schroniska.
W okresie poprzedzającym zawieszenie działalności regulaminowej placówki, średni stan
ewidencyjny wychowanków Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy
wynosił:
-- 2 of 7 --
3
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
• w 2020 r. - 13,62;
• w 2021 r. - 11,63
• w 2022 (do dnia 24 marca) – 3,4 nieletnich, przy limicie 96 miejsc.
Na przestrzeni ostatnich 3 lat koszty utrzymania placówki w Świdnicy znacząco rosły.
Ogólny koszt funkcjonowania zakładu i schroniska obejmuje wszystkie wydatki związanie
z utrzymaniem infrastruktury placówki, mediami oraz zatrudnieniem pracowników, co
stanowi 75-80% wszystkich wydatków. Kadra pedagogiczna zapewnia realizację zadań
wychowawczych i edukacyjnych na poziomie organizacyjnym dwóch grup
wychowawczych w internacie oraz trzech oddziałów szkolnych, mimo że od marca 2022 r.
zakład i schronisko pełni jedynie funkcję zakwaterowania obywateli Ukrainy.
Całkowity koszt funkcjonowania placówki w Świdnicy w 2024 r. przekroczył 10 mln zł.
Budżet na rok 2025 przekracza 10,5 mln zł.
Ad 3
Odnosząc się z do kwestii dotyczącej możliwości zatrudnienia pracowników znoszonego
Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy informuję, że przed
podpisaniem przez Ministra Sprawiedliwości w dniu 2 września 2025 r. zarządzenia
w sprawie zniesienia Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy, odbyły
się kilkakrotne spotkania i rozmowy z pracownikami.
Zwróciłam się do Prezydenta Miasta Świdnica o priorytetowe traktowanie pracowników
likwidowanej placówki na rynku zatrudnienia, w szczególności pracowników
pedagogicznych ubiegających się o zatrudnienie w szkołach i placówkach oświatowych
na terenie miasta Świdnica.
Możliwości Ministerstwa są ograniczone w zagwarantowaniu zatrudnienia pracownikom
likwidowanej placówki na terenie miasta Świdnicy i w najbliższej okolicy, ponieważ
zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki
-- 3 of 7 --
4
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
społecznej, jest zadaniem oświatowym jednostki samorządu terytorialnego tj. gminy,
powiatu oraz samorządu województwa.
W imieniu Ministra Sprawiedliwości zadeklarowałam możliwość zatrudnienia
pracowników w innej placówce resocjalizacyjnej prowadzonej przez Ministra
Sprawiedliwości. Pracownicy zakładu i schroniska w Świdnicy podejmują samodzielnie
decyzję w sprawie wyboru miejsca zatrudnienia po likwidacji placówki.
Do dziś żaden z pracowników nie zgłosił do Ministerstwa chęci zatrudnienia się w innej
placówce prowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości. Z informacji uzyskanej w Urzędzie
Miasta Świdnica wnioski pracowników w sprawie pracy nie wpłynęły również do urzędu.
W dniu 11 września 2025 r. w Ministerstwie odbyło się spotkanie ze Starostą Powiatu
Świdnickiego, na którym przedstawiono pracowników likwidowanego zakładu i
schroniska, jako osoby posiadające pełne kwalifikacje i doświadczenie w pracy z młodzieżą
niedostosowaną społecznie, które stanowiłyby profesjonalne kadry do pracy w innych
placówkach prowadzonych przez Starostę, w tym ewentualnie w nowopowstałym
młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Decyzja w tej sprawie pozostaje w gestii
Starosty Świdnickiego.
Należy jednak podkreślić, że Minister Sprawiedliwości nie jest zobowiązany w trybie
likwidacji placówki do zapewnienia zatrudnienia pracowników, ale zaprezentował
w uzgodnieniu z władzami miasta, określone propozycje pracy.
Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2025 r. w sprawie zniesienia
Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy zostało opublikowane
z dużym wyprzedzeniem czasowym tj. na 6 miesięcy przed planowaną datą likwidacji
placówki. Takie stanowisko pozwala wszystkim zainteresowanym podmiotom na podjęcie
stosownych działań wynikających z faktu zniesienia zakładu i schroniska w Świdnicy
z dniem 31 marca 2026 r. W latach poprzednich, stosowaną praktyką przy znoszeniu
-- 4 of 7 --
5
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
placówek, było określenie czasu 3 miesięcy na całkowitą likwidację placówki. Wszystkie
powyżej wykazane działania Ministra Sprawiedliwości w związku z planowaną likwidacją
Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy, były przeprowadzone
z najwyższą starannością oraz z zachowaniem zasady transparentności.
Ad 4
Minister Sprawiedliwości, dostrzegając potrzebę podjęcia prac nad zmianą przepisów
dotyczących postępowania w sprawach nieletnich, powołał Pełnomocnika Ministra
Sprawiedliwości do spraw Nieletnich, którego zadaniem jest, m.in. prowadzenie analizy
obowiązujących przepisów w zakresie prawa nieletnich i przedstawianie propozycji
działań legislacyjnych w tym obszarze, a także analizowanie praktycznego działania
regulacji prawnych co do nieletnich i wypracowanie nowych rozwiązań.
Aktualnie przygotowywana jest zmiana ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu
i resocjalizacji nieletnich, która spowodowuje, że działania podejmowane wobec
nieletnich, dopuszczających się czynów karalnych lub wykazujących demoralizację, będą
bardziej skuteczne. Przygotowywane przepisy kładą nacisk na wychowywanie
i zapewnienie specjalistycznej pomocy psychoterapeutycznej oraz społeczną readaptację.
Zaprojektowano założenia systemu wychowawczego opartego na wielodyscyplinarnym
podejściu do nieletniego w procesie resocjalizacji, w wyniku którego nieletni ma szanse,
aby stać samodzielną, uspołecznioną i pozytywnie aktywną osobą. Działania te pozwolą
na odejście od modelu retrybutywnego odziaływania wobec nieletniego na rzecz
wychowania opartego na metodycznie zaplanowanych oddziaływań, inicjujących jego
rozwój osobowy i społeczny.
W projektowanych przepisach uwzględniono również rozwiązanie problematycznych
kwestii m.in. związanych z kierowaniem nieletnich do młodzieżowych ośrodków
wychowawczych, a także możliwościami stosowania środka leczniczego.
-- 5 of 7 --
6
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Ad 5
W aktualnej sytuacji wynikającej z niskiej liczby nieletnich kierowanych do zakładów
poprawczych i schronisk dla nieletnich przez sądy rodzinne, brak jest uzasadnienia dla
twierdzenia, że placówki te będą znacząco obciążone, co wpłynie negatywnie na jakość
prowadzonych oddziaływań wychowawczych. Potrzeby w zakresie miejsc w ww.
placówkach będą zabezpieczone w pozostałych 11 zakładach poprawczych oraz
6 schroniskach dla nieletnich. Ogółem zapewnionych jest 618 miejsc, w tym
418 w zakładach oraz 200 w schroniskach. W okręgowych ośrodkach wychowawczych
utworzonych zostało 903 miejsca w 16 placówkach. Aktualnie zakłady dla nieletnich
dysponują 700 wolnymi miejscami.
Każde skierowanie nieletniego do placówki resocjalizacyjnej jest przedmiotem wnikliwej
analizy zespołu ds. kierowania nieletnich do zakładów dla nieletnich, który przy
wskazywaniu placówki bierze pod uwagę szereg kryteriów dotyczących m.in. liczby
wolnych miejsc w ośrodku, zakładzie, schronisku, odległość od miejsca zamieszkania
nieletniego, poziomu edukacyjnego czy stanu zdrowia nieletniego.
Ad 6
Ministerstwo Sprawiedliwości w swoich analizach odwołuje się do danych dostępnych
w sprawozdaniach statystycznych tj. MS-S16/18 SPRAWOZDANIE w sprawach rodzinnych
i nieletnich, z których wynika, że stosowanie środka poprawczego bez zawieszenia
na przestrzeni ostatnich lat spada: w 2010 r. – 409, w 2015 r. – 210, w 2018 r. – 115,
w 2020 r.– 100, w 2022 r – 95, w 2023 r. – 45, w 2024 – 45, a w I półroczu 2025 r. – 21.
Powyższe dane wskazują na tendencje spadkową stosowania przez sądy rodzinne
izolacyjnych środków wychowawczych oraz środka poprawczego. Wymusza to potrzebę
dostosowania placówek do nowych wyzwań wychowawczych i organizacyjnych, a także
poszukiwania innowacyjnych form pracy z nieletnimi, w szczególności z osobami
uzależnionymi od środków psychoaktywnych lub szkodliwie ich używających. Praca oparta
jest na współczesnej wiedzy nauk społecznych (psychologii, psychiatrii, pedagogiki,
-- 6 of 7 --
7
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
kryminologii) z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb nieletniego. Ważnym
narzędziem w pracy pedagoga resocjalizacyjnego są szkolenia i kursy specjalistyczne oraz
współpraca ze środowiskiem lokalnym w zakresie działań profilaktycznych.
Łączę wyrazy szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Maria Ejchart
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 7 --