Interpelacja w sprawie cyfryzacji polskich portów morskich
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13747
do ministra infrastruktury
w sprawie cyfryzacji polskich portów morskich
Zgłaszający: Rafał Siemaszko, Dominik Jaśkowiec, Bartosz Zawieja, Patryk Gabriel, Jacek Niedźwiedzki, Henryk Szopiński
Data wpływu: 24-11-2025
Szanowny Panie Ministrze,
dynamiczny rozwój transportu morskiego i globalnych łańcuchów dostaw wymusza na portach morskich w Europie i na świecie wdrażanie nowoczesnych technologii cyfrowych. Digitalizacja procesów portowych ma kluczowe znaczenie dla poprawy konkurencyjności, efektywności logistycznej oraz bezpieczeństwa obrotu towarowego.
Wiodące porty europejskie, takie jak Rotterdam, Hamburg, Antwerpia czy Walencja, w ostatnich latach zainwestowały w rozbudowane platformy cyfrowe umożliwiające bieżącą wymianę informacji między wszystkimi uczestnikami łańcucha logistycznego - od armatorów, przez operatorów terminali, po służby celne i transport lądowy. Dzięki temu procesy przeładunkowe, planowanie zawinięć statków i zarządzanie ruchem towarów odbywają się w sposób w pełni zintegrowany i przewidywalny.
W Polsce natomiast proces cyfryzacji portów dopiero się rozpoczyna. Jak czytamy na stronie internetowej Portu Gdynia:
"Trend innowacyjny digitalizacja procesów obejmuje rozwój obszarów (procesy wdrażające rozwiązania) m.in. „digitalizacji i cyfryzacji”, „inteligentnego portu” (smart port), „eko portu” (eco port), które wykorzystują technologie niezbędne do ich wdrożenia (są to technologie tworzące i przetwarzające informację) m.in. „big data”, „przechowywanie chmurowe”, „blockchain”, „technologie przesyłu”, „technologie czujników”, „sztuczna inteligencja”, itp. w nawiązaniu do istotnych światowych trendów „gospodarka cyfrowa 4.0” i „przemysł 4.0”. Zgodnie z tym trendem Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A. przygotowuje kolejne projekty odpowiadające potrzebom naszych klientów". Źródło: https://www.port.gdynia.pl/trend-innowacyjny-digitalizacja-procesow-projekt-pn-platforma-zarzadzania-informacja-pim/
Cyfryzacja portów morskich stanowi jeden z kluczowych elementów transformacji sektora transportu morskiego w Europie. Wprowadzenie zintegrowanych systemów zarządzania danymi, automatyzacja procesów logistycznych oraz pełna cyfrowa interoperacyjność między podmiotami portowymi znacząco przyspieszają obsługę ładunków i obniżają koszty operacyjne.
Przykłady z portów z Rotterdamu, Hamburga, Antwerpii i Walencji pokazują, że wdrożenie systemów takich jak Portbase, smartPORT logistics, NxtPort czy ValenciaportPCS przynosi wymierne efekty: skrócenie czasu obsługi jednostek pływających, lepsze planowanie ruchu statków oraz bardziej efektywne zarządzanie infrastrukturą.
Polska, posiadając silne zaplecze portowe i rosnące wolumeny przeładunków, powinna niezwłocznie opracować kompleksowy plan cyfryzacji portów, który zapewni interoperacyjność systemów i usprawni wymianę danych między portami a wszystkimi uczestnikami łańcucha dostaw.
Brak koordynacji w tym zakresie grozi utratą konkurencyjności względem portów regionu Morza Bałtyckiego oraz ograniczeniem potencjału gospodarczego sektora morskiego. Wdrożenie krajowego systemu PCS oraz integracja rozwiązań cyfrowych z innymi gałęziami transportu to warunek konieczny, by polskie porty mogły funkcjonować jako nowoczesne, inteligentne węzły logistyczne o znaczeniu międzynarodowym.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje opracowanie krajowej strategii digitalizacji portów morskich, obejmującej wdrożenie kolejnych komponentów zintegrowanego systemu Port Community System (PCS) na poziomie ogólnopolskim? Jeśli tak, to kiedy? Jeśli nie, to z jakich powodów?
Czy ministerstwo analizuje możliwość wykorzystania technologii takich jak: sztuczna inteligencja, Internet Rzeczy (IoT) czy blockchain w obszarze zarządzania portami i łańcuchami logistycznymi? Jeśli tak, to jakie wynikają wnioski z tych analiz? Jeśli nie, to z jakich powodów?
Czy w ramach funduszy unijnych lub Krajowego Planu Odbudowy przewidziano środki finansowe dedykowane rozwojowi inteligentnych systemów portowych („Smart Ports”)? Jeśli tak, to jakie i w jakiej wysokości? Jeśli nie, to z jakich powodów?
Czy ministerstwo prowadzi współpracę lub wymianę doświadczeń z portami europejskimi, takimi jak Rotterdam, Hamburg czy Antwerpia, w zakresie wdrażania innowacji cyfrowych?
Z poważaniem Rafał Siemaszko
Sekretarz stanu Arkadiusz Marchewka
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15927 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGMiZS-7.054.7.2025
Warszawa, 17 grudnia 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13747 Posła na Sejm RP Pana Rafała Siemaszki wraz
z grupą posłów, w sprawie cyfryzacji polskich portów morskich, uprzejmie przekazuję
informacje w sprawie.
Ministerstwo Infrastruktury dostrzega kluczową rolę digitalizacji w dalszym rozwoju
polskich portów morskich oraz w umacnianiu ich pozycji konkurencyjnej na rynku
europejskim i globalnym. Digitalizacja portów morskich jest uznawana za jeden
z priorytetów rozwojowych, rozumiany jako proces zwiększania wykorzystania
nowoczesnych technologii informacyjnych, w szczególności służących inteligentnej
wymianie informacji pomiędzy licznymi uczestnikami obrotu portowo-morskiego oraz
interesariuszami portów morskich. Jednym z działań wpisujących się w ten obszar jest
budowa neutralnej, bezpiecznej platformy elektronicznej – polskiego Port Community
System (PCS). Prace w tym zakresie prowadzi spółka, której udziałowcami są zarządy
portów morskich o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, tj. Gdańska,
Gdyni, Szczecina i Świnoujścia – Polski PCS Sp. z o.o.
W dniu 24 czerwca 2025 r., podczas Kongresu Polskie Porty 2030, zarządy ww. portów
morskich zawarły Porozumienie o Współpracy na rzecz konkurencyjności, bezpieczeństwa
i odporności. W ramach tego porozumienia Strony zadeklarowały m.in. wolę wspólnego
rozwijania polskiego systemu Port Community System (PCS) oraz interoperacyjnych
rozwiązań informatycznych, a także integracji krajowych systemów z rozwiązaniami
unijnymi, co wpisuje się bezpośrednio w priorytet digitalizacji portów morskich.
Ponadto, we wrześniu 2025 r. zarządy te powołały Radę Programową Polskiego PCS, która
pełni funkcję ciała koordynacyjnego oraz opiniującego plany rozwojowe PCS w zakresie
priorytetów wdrożeń, bezpieczeństwa i architektury.
Platforma Polskiego PCS składa się z kilku modułów o odmiennych funkcjonalnościach.
Moduły Maklerski i Towarowy to dwa kluczowe komponenty obecnie funkcjonujące
w ramach Polskiego PCS, istotnie przyspieszające i automatyzujące obsługę logistyczną.
Aktualne kierunki rozwojowe PCS obejmują rozbudowę Modułu Towarowego
o funkcjonalności obsługi ładunków masowych i drobnicowych w ramach tzw. Portowej
-- 1 of 6 --
2
Ewidencji Towarowej (PET). Zakres planowanych prac obejmuje w szczególności
funkcjonalności dla magazynów czasowego składowania, ewidencję obrotów placowych,
karty statku oraz moduły raportowania zgodności z wymogami regulacyjnymi.
Rozszerzenie to ma na celu objęcie platformą PCS jeszcze szerszego spektrum operacji
portowych, wykraczającego poza obsługę ruchu kontenerowego.
Mając na uwadze, że każdy z portów rozwija i utrzymuje własny system dyspozytorski,
integralnym kierunkiem rozwoju jest konsolidacja i standaryzacja systemów
dyspozytorskich w portach, jako kluczowego elementu platformy PCS. Wspólne
doświadczenia wdrożeniowe są omawiane na forum Rady Programowej, co umożliwia
portom systematyczną i sukcesywną harmonizację tych rozwiązań, zarówno w zakresie
architektury jak i funkcjonalności. Systemy dyspozytorskie stanowiąc integralny element
platformy PCS, mogą ujednolicić środowisko zarządzania ruchem portowym
w skali krajowej.
Planowany jest również rozwój Modułu Kolejowego, który ma objąć wizualizację ruchu,
planowanie wykorzystania torów, integrację z PKP PLK oraz narzędzia predykcyjne. Zarząd
Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A., we współpracy z Polskim PCS, jest w trakcie
analizy przedwdrożeniowej tego modułu.
W fazie analitycznej znajdują się prace nad Modułem Koordynacji Obsługi Drogowej
Portów, przewidującym cyfrowe zarządzanie dostępem pojazdów do terminali, okienka
czasowe, procesy gate-in/gate-out, a także koordynację z przewoźnikami oraz krajowymi
i miejskimi systemami zarządzania ruchem (np. systemem Tristar w Trójmieście).
Moduły platformy PCS są zdolne do wymiany danych z kluczowymi systemami
zewnętrznymi, w szczególności z Krajowym Pojedynczym Punktem Kontaktowym oraz
systemami Krajowej Administracji Skarbowej, co umożliwia automatyczne przekazywanie
informacji do urzędów morskich oraz służb celnych i usprawnienie procesów awizacji
statków i zgłoszeń celnych, ograniczenie czynności manualnych i redukcję błędów,
centralną kontrolę i monitorowanie operacji kontenerowych oraz zawinięć statków,
a także skrócenie czasu obsługi administracyjnej jednostek pływających.
Architektura platformy PCS jest projektowana w sposób umożliwiający jej przyszłą
rozbudowę o funkcjonalności wykorzystujące zaawansowane technologie cyfrowe.
W szczególności rozważane są przez spółkę zastosowania narzędzi analityki predykcyjnej
wspierającej planowanie operacji portowych, mechanizmów automatyzacji procesów
w oparciu o algorytmy uczenia maszynowego, rozwiązań IoT w zakresie monitorowania
czynników środowiskowych, infrastruktury i ładunków oraz technologii zapewniających
integralność i niezaprzeczalność danych w łańcuchu dostaw.
Jednocześnie należy podkreślić, że wdrażanie technologii tego typu wymaga zachowania
ostrożności. Wynika to z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa systemów
informatycznych portów jako elementów infrastruktury krytycznej, zgodności
z regulacjami dotyczącymi ochrony danych osobowych oraz cyberbezpieczeństwa,
-- 2 of 6 --
3
interoperacyjności z systemami partnerów w łańcuchu logistycznym, a także uzasadnienia
ekonomicznego poszczególnych wdrożeń.
W kontekście możliwości wykorzystania technologii takich jak sztuczna inteligencja (AI),
Internet Rzeczy (IoT) czy blockchain w obszarze zarządzania portami i łańcuchami
logistycznymi należy wskazać, że zagadnienia te są przedmiotem bieżących prac
analitycznych i koncepcyjnych, zarówno na poziomie zarządów portów, jak i w ramach
szerszego dialogu środowiska branżowego m.in. przy okazji cyklicznych forów, konferencji
i spotkań.
Doświadczenia międzynarodowe, w tym portów będących liderami cyfryzacji, wskazują na
stopniowe i pragmatyczne podejście do wdrażania innowacyjnych technologii
— ukierunkowane na rozwiązywanie konkretnych problemów operacyjnych, a nie
implementację technologii jako celu samego w sobie.
Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. korzysta z technologii IoT (Internetu
Rzeczy), która umożliwia min. bieżący monitoring środowiskowy i operacyjny. Na terenie
portów wykorzystywane są zaawansowane sensory, tj. mierniki jakości wody czy
detektory rozlewów, a także drony wspierające inspekcje infrastruktury, monitorowanie
ruchu czy dokumentowanie inwestycji. W planach Zarządu Portów Szczecin i Świnoujście
S.A. jest wdrożenie technologii 5G, która zapewni niezawodne i ultraszybkie połączenia,
kluczowe dla obsługi zaawansowanych urządzeń i systemów IoT. Ponadto, Zarząd Portów
Szczecin i Świnoujście S.A. planuje także budowę cyfrowego bliźniaka portów, czyli
wirtualnego odzwierciedlenia infrastruktury i procesów portowych by ułatwić
monitorowanie i optymalizację procesów zarządzania portem w czasie rzeczywistym,
określanie i wykrywanie zagrożeń oraz planowanie inwestycji. W tym zakresie
prowadzona jest współpraca z Zarządem Portu Gdynia S.A., który jest liderem wśród
polskich portów morskich w zakresie wdrażania i rozwijania Bliźniaka Cyfrowego,
opartego na modelach BIM i systemie GIS. Cyfrowe odwzorowanie całej infrastruktury
Portu Gdynia (nabrzeża, drogi, kolej, obiekty kubaturowe) jest wykorzystywane przez port
Gdynia w procesach planistycznych, inwestycyjnych oraz utrzymaniowych. W kolejnych
etapach Zarząd Portu Gdynia S.A. planuje rozwój warstwy operacyjnej bliźniaka
(operational twin), integrując dane o ruchu statków, pojazdów i ładunków.
Dodatkowo, wdrożony w Porcie Gdynia własny system pozycjonowania statków GBAS-
RTK zapewnia niezależność od satelitarnych systemów GPS i umożliwia precyzyjne
pozycjonowanie statków z dokładnością do kilku centymetrów. System został
udostępniony pilotom portowym jako narzędzie wspierające ich pracę na podejściach,
w torze wodnym i przy nabrzeżach, umożliwiając bieżące śledzenie pozycji jednostki
i poprawę precyzji manewrów, wspierając bezpieczeństwo manewrowania jednostek
pływających, zwłaszcza w trudnych warunkach pogodowych i na nabrzeżach
specjalistycznych.
Zainstalowany system monitorowania środowiskowego Bio-Hydro-Meteo, stanowiący
część infrastruktury IoT Portu Gdynia, dostarcza w czasie rzeczywistym danych
o warunkach hydrologicznych, meteorologicznych i jakości wód. W planach jest jego
-- 3 of 6 --
4
rozbudowa o nowe stacje pomiarowe i nowe czujniki - monitorowania kierunku
i prędkości prądów wodnych, czujników zasolenia i zawartości rozpuszczonego tlenu - co
zwiększy bezpieczeństwo nawigacji i umożliwi dynamiczne dostosowanie warunków
operacyjnych do sytuacji pogodowej.
W ramach działań związanych z poprawą logistyki lądowej, Port Gdynia przygotował
koncepcję Inteligentnego Systemu Zarządzania Ruchem Drogowym, obejmującą cyfrową
koordynację wjazdów do terminali, zarządzanie ruchem wewnętrznym i organizację
parkingów buforowych.
Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A. rozpoczął również prace koncepcyjne nad budową
horyzontalnych platform cyfrowych: portowej platformy IoT oraz centralnej hurtowni
danych (DWH). Zintegrowane środowisko danych, bazujące na DWH i bliźniaku cyfrowym,
umożliwi efektywne wykorzystanie AI do predykcji zdarzeń, analizy ryzyka i wspierania
decyzji operacyjnych. Z uwagi na kluczowe znaczenie komunikacji dla systemów IoT
i automatyzacji procesów, Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A. uruchomił konsultacje
rynkowe dotyczące planowania i budowy prywatnej sieci 5G. Sieć ta ma umożliwić
bezpieczną, niezależną i wysokowydajną łączność dla urządzeń mobilnych, sensorów
i systemów sterujących ruchem i infrastrukturą, zarówno dla zarządu portu jak i dla
operatorów terminali przeładunkowych.
W zakresie środków finansowych dedykowanych rozwojowi inteligentnych systemów
portowych, w obecnej perspektywie finansowej 2021-2027 Wieloletnich Ram
Finansowych (WRF) Unii Europejskiej przewidziano wsparcie dla projektów dotyczących
transformacji cyfrowej zarówno w instrumentach zarządzanych bezpośrednio z poziomu
unijnego jak również zarządzanych z poziomu krajowego.
Unia Europejska uznaje, że sektor cyfrowy ma kluczowe znaczenie dla budowania
zrównoważonej przyszłości, która wspiera ludzi i przedsiębiorstwa. Wieloletnie Ramy
Finansowe na lata 2021–2027 zapewniają mu niezbędne wsparcie. Obejmują one
instrumenty i programy finansowania, takie jak:
Program „Cyfrowa Europa”;
Instrument „Łącząc Europę”;
Horyzont Europa;
Kreatywna Europa.
Uzupełnieniem WRF jest inicjatywa Next Generation EU, wprowadzona w celu wsparcia
działań na rzecz odbudowy po pandemii. Te dodatkowe ramy finansowania ułatwiają
również finansowanie projektów cyfrowych. Na przykład, w ramach programu InvestEU
przewidziano komponent cyfrowy.
Również w Umowie Partnerstwa dla realizacji polityki spójności 2021-2027 w Polsce
w ramach celu: „Bardziej konkurencyjna i inteligentna Europa dzięki promowaniu
innowacyjnej i inteligentnej transformacji gospodarczej” dotyczącego wzrostu
produktywności polskiej gospodarki przewidziano takie kierunki działań jak:
-- 4 of 6 --
5
wzrost podaży i wykorzystania nowoczesnych rozwiązań technologicznych we
wszystkich sektorach gospodarki, ze szczególnym uwzględnieniem opracowania
i zastosowania rozwiązań cyfrowych i związanych z zieloną gospodarką;
nowoczesna organizacja działalności przedsiębiorstw.
Realizacja tego celu odbywa się poprzez następujące programy:
Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki;
Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy;
Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej;
Programy regionalne.
W Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększenia Odporności (realizowany w ramach Next
Generation EU) przewidziano na transformację cyfrową 1,1 mld EUR. Komponent C KPO
odnosi się do takich wyzwań jak:
różnice między obszarami miejskimi i wiejskimi pod względem łączności oraz
dostępu do szybkiego i niezawodnego połączenia internetowego zarówno
przewodowego, jak i bezprzewodowego;
konieczności szybszego i bezpieczniejszego wykorzystywania usług cyfrowych w
sektorze publicznym;
ogólnego braku ukierunkowanej strategii kształcenia i szkolenia w dziedzinie
technologii cyfrowych,
konieczność zwiększenia cyberbezpieczeństwa publicznego systemu
informacyjnego w celu szybkiego reagowania na cyberataki i incydenty związane z
bezpieczeństwem.
Przykładowo, Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A. bierze udział w programie
akceleracyjnym współfinansowanym ze środków programu Fundusze Europejskie dla
Nowoczesnej Gospodarki 2021–2027, który umożliwia pilotażowe wdrożenia
innowacyjnych rozwiązań w zakresie cyfryzacji i automatyzacji portów we współpracy
ze startupami.
W zakresie współpracy międzynarodowej i wymiany doświadczeń z portami europejskimi,
na poziomie operacyjnym przedstawiciele polskich portów morskich Gdańsk, Gdynia,
Szczecin i Świnoujście oraz spółki Polski PCS uczestniczą regularnie w spotkaniach
branżowych, konferencjach i forach poświęconych digitalizacji sektora morskiego.
Wydarzenia te stanowią platformę do inspiracji i bezpośredniej wymiany doświadczeń
z operatorami systemów PCS funkcjonujących w innych portach. Praktycznym przykładem
jest przygotowywana przez Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A. wizyta studyjna w Porcie
Antwerpia-Brugia (Port of Antwerp-Bruges), która ma być poświęcona wykorzystaniu sieci
Private 5G oraz zastosowaniu Bliźniaka Cyfrowego w operacyjnym zarządzaniu ruchem
i infrastrukturą portową.
Ponadto, istotnym wymiarem współpracy międzynarodowej jest członkostwo spółki
Polski PCS w International Port Community Systems Association (IPCSA) — organizacji
zrzeszającej operatorów systemów PCS z całego świata, m.in. funkcjonujących w portach
-- 5 of 6 --
6
Rotterdam (Portbase), Hamburg (DAKOSY) czy Antwerpia (NxtPort). Członkostwo w tej
organizacji zapewnia dostęp do wiedzy ekspertów odpowiedzialnych za rozwój cyfryzacji
portów w skali globalnej i najlepszych praktyk wypracowanych przez dojrzałe systemy
PCS, możliwość uczestnictwa w grupach roboczych zajmujących się standaryzacją
i interoperacyjnością oraz w inicjatywach takich jak Network of Trusted Networks czy
PROTECT. Członkostwo w IPCSA wpisuje się również w działania na rzecz zapewnienia
zgodności polskiej platformy PCS z międzynarodowymi standardami wymiany danych oraz
jej potencjalnej, przyszłej interoperacyjności z systemami partnerskich portów
europejskich.
Jednocześnie należy wskazać, że aktualnie trwają prace rządowe nad dokumentami
określającymi długofalową strategię rozwoju na poziomie krajowym, które wyznaczą
priorytetowe kierunki działań w najbliższych latach także dla sektora transportu. Prace te
uwzględnią kluczowe zagadnienia związane z transformacją cyfrową. Zgodnie z przyjętym
podejściem, kolejnym etapem po przyjęciu dokumentów strategicznych o charakterze
horyzontalnym będzie opracowywanie dokumentów strategicznych dedykowanych
sektorowi transportu, które uszczegółowią cele i kierunki działań w poszczególnych jego
gałęziach, w tym także w transporcie morskim. Następnie przewiduje się prace nad
dokumentami strategicznymi dla sektora morskiego, ze szczególnym uwzględnieniem
kwestii rozwoju portów morskich. Dokumenty te będą stanowiły podstawę do dalszego
rozwijania działań w zakresie digitalizacji portów morskich. Proces ten będzie realizowany
w dialogu z zarządami portów, interesariuszami rynku portowo-logistycznego oraz
właściwymi organami administracji publicznej, aby przygotowywane dokumenty
strategiczne odpowiadały rzeczywistym potrzebom sektora i wspierały dalszy,
zrównoważony rozwój polskich portów morskich.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
-- 6 of 6 --