Interpelacja w sprawie zmiany art. 13d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wprowadzenia bardziej elastycznego bilansowania chłonności gminnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13731
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zmiany art. 13d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wprowadzenia bardziej elastycznego bilansowania chłonności gminnej
Zgłaszający: Andrzej Gut-Mostowy
Data wpływu: 24-11-2025
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się do Pana z interpelacją w sprawie pilnej potrzeby nowelizacji art. 13d ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130).
Do mojego biura poselskiego wpłynęło pismo od władz gminy Laskowa, które wskazuje poważne konsekwencje stosowania stałego limitu chłonności na poziomie 130% wartości zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową, ustanowionego w art. 13d ust. 2. W świetle lokalnych realiów gmin wiejskich i turystycznych regulacja ta istotnie ogranicza możliwość rozwoju mieszkaniowego, planowania lokalnego oraz odpowiedniego zbilansowania terenów pod zabudowę.
Poniżej przytaczam argumentację gminy Laskowa oraz pytania, jakie w związku z tym kieruję do ministerstwa.
Podstawy prawne i argumenty gminy
Przepisy ustawy
art. 13d ust. 2 określa, że: „w strefach planistycznych (…) suma chłonności terenów niezabudowanych (…) nie może być (…) większa niż 130% wartości zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową w gminie” (Inforlex+2Inforlex+2),
art. 13d ust. 3 przewiduje wyjątkową sytuację: jeśli suma chłonności terenów niezabudowanych przekracza 130%, dopuszcza się wyznaczenie stref planistycznych (pkt 1–3 art. 13c) tylko na tych obszarach, a nie na pozostałych częściach gminy (LexLege+1),
zmiany wprowadzające te normy zostały uchwalone ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688) – Infor.pl,
zgodnie z art. 13e ustawy gmina tworzy katalog stref urbanistycznych, w którym ustala m.in. intensywność zabudowy oraz minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej (LexLege).
Reforma planistyczna a realia lokalne
zgodnie z informacjami przekazywanymi przez poprzednie Ministerstwo Rozwoju i Technologii – w kontekście reformy planowania przestrzennego – przy wyznaczaniu stref planistycznych należy uwzględniać lokalne uwarunkowania (art. 13b UPZP) oraz specyfikę gmin, co nie zawsze da się pogodzić z jednolitym limitem 130% (Gov.pl),
w uzasadnieniach planów ogólnych niektórych gmin (np. Oleśnica) wskazuje się, że chłonność terenów niezabudowanych przekracza 130%, co powoduje, że nie można zgodnie z obowiązującym prawem wyznaczać kolejnych stref planistycznych (BIP Gmina Oleśnica),
przykład: w gminie Kuślin uzyskano chłonność znacznie powyżej 130%, co powoduje ograniczenia w wyznaczaniu stref planistycznych (BIP v1 Files).
Skutki negatywne
sztywny limit 130% uniemożliwia elastyczne reagowanie na lokalne potrzeby mieszkaniowe, zwłaszcza w gminach o rosnącym zapotrzebowaniu inwestycyjnym,
ogranicza autonomię planistyczną samorządów, przez co organy lokalne nie mogą optymalnie gospodarować przestrzenią,
może prowadzić do wzrostu cen działek budowlanych, ponieważ zmniejsza podaż terenów dopuszczonych do zabudowy,
w gminach turystycznych zabudowa rekreacyjna (letniskowa) jest traktowana w bilansowaniu chłonności tak jak zabudowa mieszkaniowa, co może hamować rozwój funkcji turystycznej i rekreacyjnej.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi obecnie analizę funkcjonowania zapisów art. 13d ust. 2 i 3, w szczególności w gminach wiejskich, turystycznych i o specyficznym zagospodarowaniu przestrzennym?
Czy planowane są prace legislacyjne zmierzające do zniesienia lub modyfikacji limitu 130% w art. 13d ust. 2, tak aby w większym stopniu uwzględnić lokalne potrzeby i strategię rozwoju gmin?
Czy możliwe jest wprowadzenie mechanizmu przekroczenia limitu w drodze wyjątku dla gmin, które udokumentują szczególne warunki rozwojowe i zapotrzebowanie (np. poprzez strategię rozwoju gminy lub studia planistyczne)?
Czy ministerstwo rozważa wyłączenie terenów zabudowy rekreacyjnej/letniskowej z bilansowania chłonności, szczególnie w gminach turystycznych, co pozwoliłoby na rozwój infrastruktury rekreacyjnej bez ograniczeń limitowych?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić, że reforma planowania przestrzennego będzie wspierać zasady pomocniczości, lokalnej samodzielności i realnej konsultacji samorządowej?
Zwracam się z prośbą o przygotowanie odpowiedzi w ustawowym terminie oraz o uwzględnienie głosu samorządów takich jak gmina Laskowa w kolejnych etapach reformy planistycznej.
Z wyrazami szacunku
Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6783 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-II.054.35.2025
Warszawa, 12 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 13731 Pana Posła Andrzeja Gut-Mostowego w sprawie zmiany
art. 13d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wprowadzenia
bardziej elastycznego bilansowania chłonności gminnej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13731 Pana Posła Andrzeja Gut-Mostowego w sprawie
zmiany art. 13d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz
wprowadzenia bardziej elastycznego bilansowania chłonności gminnej przekazuję
następujące wyjaśnienia.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w dniu 24 września 2023 r. weszła w życie
nowelizacja ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym (Dz. U. poz. 1688, z późn. zm.), która zobligowała gminy do sporządzenia
planów ogólnych gmin – nowych opracowań planistycznych w randze aktu prawa
miejscowego, obejmujących całą gminę i sporządzanych wyłącznie w formie cyfrowej.
Dokument ten w znacznej mierze zastąpi dotychczasowe studia uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, które zgodnie z art. 65
ww. nowelizacji stracą moc najpóźniej z dniem 1 lipca 2026 r. W tym samym terminie
zakończy się okres przejściowy i wejdą w życie wszystkie znowelizowane przepisy reformy
systemu planowania przestrzennego.
W odpowiedzi na pytanie Pana Posła dotyczące zmiany art. 13d ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wprowadzenia bardziej elastycznego
bilansowania chłonności gminnej informuję, że Ministerstwo Rozwoju i Technologii
nie prowadzi prac nad zmianą w powyższym zakresie.
Konieczność bilansowania terenów pod zabudowę mieszkaniową w planowaniu
przestrzennym jest kontynuacją idei sporządzania bilansu terenów w dotychczasowych
studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin,
wprowadzonej w 2015 r. do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Obowiązek sporządzania bilansu terenów w studium był pierwszym i do tej pory jedynym
narzędziem nakładającym jakiekolwiek wymogi racjonalizowania planowania
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
przestrzennego w gminie. Wprowadzane w ramach nowelizacji zmiany stanowią
kontynuację kierunku bilansowania obranego w 2015 r. i polegają na ujednoliceniu
i doprecyzowaniu metodologii. Zapotrzebowanie na nową zabudowę i chłonność terenów
niezabudowanych określa się na podstawie przepisów ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii
z dnia z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie projektu planu ogólnego gminy,
dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania z niego
wypisów i wyrysów (Dz. U. z 2023 r. poz. 2758, z późn.zm.), dalej „rozporządzenie POG”.
Wprowadzony w ww. rozporządzeniu wykonawczym w sprawie projektu planu ogólnego
gminy, sposób obliczania zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową opiera się
na wzorze matematycznym. Poszczególne elementy wzoru zostały zdefiniowane
w rozporządzeniu, określono również źródła i aktualność danych, z których należy
korzystać. W przypadku szacowania chłonności terenów niezabudowanych wskazano
przesłanki, jakimi należy się kierować wykonując obliczenia, które należy wzorować
na terenach zagospodarowanych już w sposób najbardziej zbliżony do planowanego.
Wprowadzone ograniczenie możliwości wyznaczania terenów pod nową zabudowę
mieszkaniową do 130% realnego zapotrzebowania nie jest celem samym w sobie, lecz
narzędziem racjonalizacji decyzji przestrzennych. W połączeniu z metodologią
bilansowania terenów, opartą na jasno zdefiniowanym wzorze i danych, umożliwia
prowadzenie polityki przestrzennej opartej na rzeczywistych potrzebach, a nie
na hipotetycznych założeniach. Sprzyja zachowaniu przejrzystości procesu planistycznego
i zapewnia wszystkim gminom – niezależnie od wielkości i sytuacji społeczno-
gospodarczej – równy dostęp do narzędzi zarządzania przestrzenią.
Należy zaznaczyć, że zgodnie z § 3 ust. 10 rozporządzenia POG dopuszcza się określenie
wyższego zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową, niż wynika to ze wzoru,
o którym mowa w ust. 2, jeżeli jest to uzasadnione szczególnymi potrzebami w zakresie
nowej zabudowy mieszkaniowej określonymi w strategii rozwoju gminy, strategii rozwoju
ponadlokalnego lub strategii rozwoju obszaru otoczenia Centralnego Portu
Komunikacyjnego.
Odnośnie pytania dotyczącego zabudowy rekreacji indywidualnej w kontekście
niewliczania takiej zabudowy do chłonności, wyjaśniam, że zgodnie z rozporządzeniem
Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu
projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2021 r. poz.
2404), „teren zabudowy letniskowej lub rekreacji indywidualnej” znajduje się na poziomie
2 klasy przeznaczenia terenu „teren zabudowy mieszkaniowej”. W związku z powyższym –
nie może znaleźć się w innej strefie niż strefa z zabudową mieszkaniową. W tym
konkretnym przypadku – nie przewiduje się zmian w przepisach, w trakcie procedury
sporządzania pierwszych planów ogólnych.
Odpowiadając na pytanie dotyczące prowadzonych analiz, pragnę poinformować,
że Ministerstwo cały czas monitoruje problemy związane ze stosowaniem przepisów
związanych z reformą planowania przestrzennego i w razie potrzeby podejmuje prace
legislacyjne w celu ich zmiany. Między innymi w nowelizacji ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (ustawa z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw,
Dz. U. z 2025 r. poz. 527) dokonano doprecyzowania przepisów art. 13d ust. 1 ustawy
upzp, dotyczących wyznaczania stref planistycznych z zabudową mieszkaniową.
Doprecyzowano również w nowym art. 13ba, do jakiego momentu procedury
planistycznej należy aktualizować projekt planu ogólnego. Zgłaszane postulaty są
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
na bieżąco analizowane zarówno pod względem merytorycznym, jak również pod
względem rozpoznania czy gminy postulują podobne zmiany. Należy też zawsze brać pod
uwagę, że wprowadzanie zmian w przepisach w trakcie rozpoczętej procedury
sporządzania planu ogólnego nie zawsze może mieć pozytywne skutki dla wszystkich jego
uczestników.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 3 of 3 --