Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 07 stycznia 2026 r.
Znak sprawy: RRE.włr.058.3.2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Odpowiedź na interpelacje nr 13719 w sprawie zagrożeń dla polskiego
rolnictwa wynikających z umów handlowych UE z Mercosur i Ukrainą oraz udziału
polskiej żywności w sklepach wielkopowierzchniowych
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr 13719 Pana Posła Tadeusza Woźniaka w sprawie zagrożeń
dla polskiego rolnictwa wynikających z umów handlowych UE z Mercosur i Ukrainą oraz
udziału polskiej żywności w sklepach wielkopowierzchniowych przedstawiam
następujące informacje.
Umowa z Ukrainą
Dzięki inicjatywie m.in. Polski obowiązująca od czerwca 2022 r. w imporcie towarów
rolnych z Ukrainy do UE pełna i jednostronna liberalizacja (tzw. autonomiczne środki
handlowe ATM) została zakończona 5 czerwca 2025 r. Zostały przywrócone warunki
handlu wynikające z Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina, zmodyfikowane następnie
w wyniku porozumienia UE-Ukraina, które weszło w życie 29.10.2025 r. Obowiązujące
obecnie warunki handlu między UE a Ukrainą zapewniają wyższy poziom ochrony celnej
rynku rolnego niż przed wygaśnięciem ATM. Zmodyfikowane warunki nie są
rozwiązaniem idealnym i stąd wciąż budzą wątpliwości środowisk rolniczych, które
w pewnej mierze podzielamy. Niemniej jednak należy zauważyć, że obecnie obowiązujące
warunki uwzględniają szereg polskich postulatów ofensywnych

-- 1 of 5 --

i defensywnych. W konsekwencji są one korzystniejsze i sprawiedliwsze niż warunki
obowiązujące od czerwca 2022 r. do czerwca 2025 r. - zarówno z punktu widzenia
ochrony rynku rolnego Polski, jak też pod kątem dostępu do rynku Ukrainy dla polskiego
eksportu towarów rolnych. W ramach porozumienia kraje członkowskie UE, w tym
Polska, uzyskały poprawę warunków dostępu do rynku Ukrainy (powiększenie
kontyngentów taryfowych i obniżenie stawek celnych). W zamian UE przyznała Ukrainie
dodatkowe wielkości kontyngentów taryfowych, które są uwarunkowane
dostosowaniem przepisów Ukrainy do przepisów UE w zakresie dobrostanu zwierząt,
stosowania pestycydów i leków weterynaryjnych – mogą być wycofane, jeśli do końca
2028 r. Ukraina nie dostosuje swoich przepisów. W razie nadmiernego importu
z Ukrainy powodującego zakłócenia, nawet na poziomie pojedynczego kraju
członkowskiego, porozumienie z Ukrainą przewiduje prawną możliwość czasowego
wycofania tych dodatkowych kontyngentów. Na forum UE podkreślamy potrzebę
uważnego monitorowania importu z Ukrainy i wdrażania przez Ukrainę zobowiązań
płynących z ww. porozumienia.
Należy również podkreślić, że nadal obowiązuje krajowy zakaz importu z Ukrainy
niektórych zbóż, oleistych i produktów ich przemiału, na podstawie wydanego
rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z 15.09.2025 r. (Dz.U. z 2023 r., poz.
1898). Zakaz ten jest kwestionowany przez Komisję Europejską oraz przez Ukrainą jako
niezgodny z przepisami UE oraz zobowiązaniami wynikającymi z Układu
Stowarzyszeniowego UE-Ukraina oraz z porozumień w Światowej Organizacji Handlu.
MRiRW nie zgłasza wniosków o jego zniesienie.
Umowa z Mercosurem
Z uwagi na obawy dotyczące możliwych negatywnych konsekwencji umowy UE-
Mercosur dla polskiego sektora rolnego Rząd RP sprzeciwia się przyjęciu tej umowy.
Stanowisko w takim brzmieniu przyjął 16.10.2025 r. Komitet Spraw Europejskich Rady
Ministrów. Unijna procedura przyjmowania umowy z Mercosurem wciąż trwa i nie
została jak dotąd zakończona. Należy podkreślić, że ministrowie rolnictwa Polski i Francji
wyrazili sprzeciw wobec umowy z krajami Mercosur w obecnym kształcie i gotowość
wspólnego działania w ramach koalicji blokującej.
Niezależnie od tego zgłaszamy na forum UE postulaty dotyczące wzmocnienia
mechanizmów ochronnych i współpracujemy z innymi państwami członkowskimi

-- 2 of 5 --

o podobnym stanowisku. W odpowiedzi na polskie i francuskie zastrzeżenia, KE
zaproponowała unijne rozporządzenie upraszczające m.in. wszczęcie postępowań
ochronnych na podstawie przepisów o bilateralnej klauzuli ochronnej zawartych
w umowie z Mercosurem. Propozycja KE idzie w dobrym kierunku, ale w ocenie MRiRW
proponowane rozwiązania ochronne należy wzmocnić. W toku prac na forum Rady UE
nasze propozycje poprawek nie zostały uwzględnione. Na etapie prac w Parlamencie
Europejskim (PE) poprawki służące temu wzmocnieniu były zgłaszane m.in. przez polskich
posłów. W rezultacie podczas sesji plenarnej PE 16 grudnia 2025 r. przyjęto szereg
poprawek do ww. rozporządzenia, zmierzających do wzmocnienia rozwiązań ochronnych
dla sektora rolnego przewidzianych w ramach umowy UE, z których część została
uwzględniona po negocjacjach międzyinstytucjonalnych KE, PE i Rady UE w ramach
trilogu. Wszystkie uzgodnienia poczynione w trilogu mają być w dniu 19 grudnia br.
przedmiotem dyskusji na forum COREPER, tj. komitecie stałych przedstawicieli państw
członkowskich UE.
Oprócz możliwości zastosowania środków ochronnych w oparciu o klauzule bilateralne
na podstawie umów handlowych, UE ma możliwość zastosowania środków ochronnych
na podstawie porozumień w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO). Środki
ochronne można zastosować po spełnieniu określonych kryteriów, które są zawarte
w porozumieniach handlowych. Przede wszystkim musi być wykazane powstanie szkody.
Resortem właściwym dla przyjmowania ewentualnych wniosków w tych sprawach, ich
rozpatrywania i ewentualnego kierowania do Komisji Europejskiej jest Ministerstwo
Rozwoju i Technologii.
Polska na forum UE zgłasza postulat ustanowienia funduszu rekompensowania rolnikom
ewentualnych strat w razie nadmiernego importu z Ukrainy czy Mercosuru
powodującego zakłócenia rynkowe. W ramach trwających prac dotyczących Wieloletnich
Ram Finansowych UE na lata 2028-2034 przewidywane jest utworzenie unijnego
funduszu tzw. Unity Safety Net o wartości 6,3 mld EUR na cały okres WRF. Środki te
mają być wykorzystywane do finansowania działań interwencyjnych
w przypadku wystąpienia zakłóceń na rynku (np. jako skutek uboczny i nieoczekiwany
umowy handlowej, czy w wyniku wzrostu kosztów produkcji lub nagłej zmiany popytu).
MRiRW w ramach podejmowanych działań zawsze kieruje się interesem ochrony polskich
rolników i polskiego sektora rolnego, w tym również brany jest pod uwagę import
produktów z krajów trzecich, który mógłby stanowić zagrożenie dla polskiego rolnictwa.
Dlatego też w trakcie prowadzonych przez UE negocjacji umów handlowych z krajami

-- 3 of 5 --

trzecimi MRiRW zgłasza postulaty ograniczenia koncesji w imporcie towarów
wrażliwych, które powinny być wyłączone z liberalizacji lub podlegać ograniczonym
preferencjom, np. poprzez ustanowienie kontyngentów taryfowych. Postulujemy
również wprowadzenie do umów handlowych postanowień dotyczących klauzul
ochronnych dostosowanych do specyfiki sektora rolnego, które umożliwiałyby szybkie
wprowadzenie środków ochronnych w przypadku pojawienia się szkody lub zagrożenia
szkodą dla sektora rolnego spowodowanej nadmiernym importem. Popieramy również
rozszerzenie na produkty importowane spoza UE obowiązku spełnienia unijnych
wymogów produkcji związanych nie tylko z bezpieczeństwem żywności, lecz również ze
zrównoważonym rozwojem (m.in. dobrostanu zwierząt, środowiskowych).
Udział polskiej żywności w ofercie sklepów wielkopowierzchniowych
Polska jest wiodącym producentem i eksporterem żywności. Wartość eksportu polskich
towarów rolno-spożywczych w 2024 r. wyniosła ok. 53,8 mld euro [ok. 232 mld zł].
Według danych Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji udział w sprzedaży produktów
pochodzenia polskiego w sklepach wielkopowierzchniowych w odniesieniu do mięsa,
przetworów mięsnych, mleka i produktów mlecznych to ponad 95%, a warzyw i owoców
to ponad 75%. Są to udziały znacznie przekraczające postulowany próg 50% udziału
w ofercie sklepów wielkopowierzchniowych produktów pochodzących z Polski.
Należy zauważyć, że inicjatywy zmierzające do wprowadzenia prawnego obowiązku, aby
sieci handlowe w swojej ofercie posiadały minimalny dany udział krajowych produktów
rolno-spożywczych były już podejmowane przez inne państwa członkowskie, jak Czechy,
Rumunia czy Słowacja. Komisja Europejska za każdym razem uznawała te przepisy za
sprzeczne z zasadami jednolitego rynku europejskiego, jak również sprzeczne
z postanowieniami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w zakresie
swobody przepływu towarów w Unii Europejskiej.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez różnego rodzaju mechanizmy finansowe
skierowane do producentów wspiera produkcję i sprzedaż produktów lokalnych
i tradycyjnych a jednocześnie zachęca konsumentów, aby w swoich wyborach
zakupowych wybierali polskie i lokalne produkty. W tym celu resort rolnictwa podejmuje
działania promocyjno-informacyjne reklamujące polskie produkty poprzez np. kampanię
#KupujŚwiadomie Produkt Polski. Od 2023 r. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa
organizuje Festiwal Polskiej Żywności #KupujŚwiadomie. Jest to wydarzenie, mające na
celu zwiększenie świadomości konsumentów nt. polskich produktów certyfikowanych

-- 4 of 5 --

w ramach krajowych i unijnych systemów jakości oraz wsparcie konkurencyjności
rodzimych wyrobów, dzięki udziałowi lokalnych wytwórców, którzy w trakcie Festiwalu
prezentują swoją wyjątkową ofertę.
Ponadto informuję, że w trakcie nowelizacji jest ustawa o jakości handlowej artykułów
rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw, która ma na celu wdrożenie nowych
przepisów UE dotyczących jakości handlowej produktów sektora owoców i warzyw,
bananów i niektórych suszonych owoców oraz zwiększenie efektywności nadzoru nad
artykułami rolno-spożywczymi, w tym przede wszystkim nad ich jakością handlową
w produkcji i w obrocie. Analizowane są także przepisy w zakresie wprowadzenia
pewnych rozwiązań w kierunku lepszego oznakowania produktów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 5 of 5 --