+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
Warszawa, 23 stycznia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 13698 Pana Posła Edwarda
Siarki w sprawie reform wymiaru sprawiedliwości.
Na wstępie odpowiedzi na interpelację poselską Pana Posła Edwarda Siarki należy
podkreślić, że nowelizacja rozporządzenia regulamin urzędowania sądów
powszechnych z dnia 29 września 2025 r., która weszła w życie z dniem 1 listopada
2025 r. nie jest niezgodna z Konstytucją, jak również z ustawą z dnia 27 lipca 2001
r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.,
zwanej dalej „u.s.p.”)
Na podstawie delegacji zawartej w art. 41 § 1 u.s.p. Minister Sprawiedliwości jest
obowiązany określić, w drodze rozporządzenia, regulamin wewnętrznego
urzędowania sądów powszechnych, a w jego ramach, między innymi, szczegółowe
zasady przydziału spraw, w tym: sposób dokonywania losowania spraw, zasady
ustalania składów wieloosobowych, zasady zmniejszenia przydziału spraw ze
względu na pełnione funkcje i usprawiedliwione nieobecności oraz podstawy
czasowego wstrzymania przydziału spraw, warunki uczestniczenia w przydziale
tylko niektórych kategorii spraw rozpoznawanych w wydziale oraz zasady pełnienia
dyżurów oraz rodzaje spraw podlegających przydzieleniu zgodnie z planem
dyżurów, a także zasady sporządzania planu zastępstw oraz rodzaje czynności
podejmowanych zgodnie z planem zastępstw.
W świetle art. 47a § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, z późn. zm., zwanej dalej „u.s.p.”) sprawy

-- 1 of 15 --

są przydzielane sędziom i asesorom sądowym losowo, w ramach poszczególnych
kategorii spraw, chyba że sprawa podlega przydziałowi sędziemu pełniącemu dyżur.
Zawierający upoważnienie do wydania regulaminu urzędowania sądów
powszechnych – art. 41 §1 pkt 2b u.s.p. oraz zacytowany art. 47 a § 1 u.sp. nie
nakazuje „losowania składów wieloosobowych”. Przewiduje określenie w drodze
rozporządzenia - zasad ustalania składów wieloosobowych, przy czym właściwe
opracowanie tych zasad może okazać się wystarczające dla zagwarantowania
losowości przydziału, bez potrzeby posługiwania się narzędziami informatycznymi.
Ustalone w Regulaminie zasady przydziału spraw z uwagi na aktualne, znaczne
trudności kadrowe w sądach, wymagały zmiany w celu zapewnienia optymalnej
organizacji pracy w poszczególnych jednostkach oraz zapewnienia najwyższego
efektu pracy orzeczników.
Nowelizacja rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. –
Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 867, z
późn. zm., zwanego dalej „Regulaminem”) nakierowana została na wprowadzenie
zmian dotyczących w szczególności przydziału spraw sędziom w taki sposób, by
maksymalnie zoptymalizować związane z tym czynności i doprowadzić do
zwiększenia sprawności procedowania przez sądy.
Istotnym przy przydziale spraw sędziom, jest zapewnienie obiektywnych
i transparentnych zasad tego przydziału, właściwej organizacji pracy wydziałów,
przy jednoczesnym uwzględnieniu konstytucyjnie zagwarantowanych praw
obywateli do sądu, w tym do sprawnego i szybkiego rozpoznania spraw.
Spełnienie tych warunków ma umożliwić efektywniejsze rozpoznawanie spraw oraz
poprawę organizacji pracy w Sądach.
Nowelizacja przepisów Regulaminu urzędowania sądów powszechnych przewiduje
możliwość, by w sprawach rozpoznawanych w składzie trzech sędziów, losowany
był tylko referent a pozostali członkowie składu zostali wyznaczeni przez
przewodniczącego wydziału według zasad określonych przez prezesa sądu po
zasięgnięciu opinii kolegium właściwego sądu. W konsekwencji sposób przydziału
spraw sędziom winien być oparty na sprecyzowanych obiektywnych regułach
rozdzielenia pracy w składach kolegialnych, przejrzystych i weryfikowalnych,
zarówno dla stron, jak i samych orzeczników.
Istniejące przed przedmiotową nowelizacją rozwiązanie, wymuszające
generowanie składów trzyosobowych co najmniej raz na 12 miesięcy, skutkowało
multiplikacją składów, doprowadzając do sytuacji, w których sędzia mógł być
przydzielony do kilku, a nawet kilkunastu składów. W przypadku wydziałów, w
których następują zmiany organizacyjne lub kadrowe, nałożenie bezwzględnego

-- 2 of 15 --

obowiązku losowego generowania składów trójkowych prowadziło do znacznego
obniżenia efektywności pracy.
Wprowadzona zmiana, dająca przewodniczącemu wydziału możliwość
zadecydowania o odstąpieniu od losowania składów trzyosobowych na rzecz
losowania wyłącznie sędziego referenta w przypadku, gdy będzie to uzasadnione
potrzebą zwiększenia efektywności pracy, pozwoli na zwiększenie efektywności
orzeczniczej sądów (zwiększenie swobody kształtowania składów trójkowych, a co
za tym idzie, większą swobodę wyznaczania terminów rozpraw i rozstrzygania
spraw, aniżeli w przypadku losowanych składów trzyosobowych), pozostając przy
tym w zgodzie z przepisem upoważaniającym, nakazującym określenie
w rozporządzeniu zasady ustalania składów wieloosobowych.
Dodatkowo wskazuję, iż przed wprowadzeniem systemu losowania sprawy w
wydziałach były przydzielane według kolejności ich wpływu do sądu zgodnie z
ustalonym podziałem czynności, oddzielnie dla każdego rodzaju repertorium,
wykazu i innego urządzenia ewidencyjnego. W ramach danego repertorium,
wykazu i innego urządzenia ewidencyjnego możliwe było zastosowanie odrębnej
kolejności dla poszczególnych rodzajów spraw w nim ewidencjonowanych. W
wydziałach odwoławczych dopuszczono przydział referentom i rozpoznanie kolejno
wpływających spraw według ustalonego planu sesji (§ 43 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. - Regulamin urzędowania sądów
powszechnych (Dz. U. poz. 2316 oraz z 2016 r. poz. 418, 517 i 970).
PYTANIE 1. Jakie są założenia obecnych reform wymiaru sprawiedliwości?
Obecne reformy wymiaru sprawiedliwości w Polsce koncentrują się na:
1. Cyfryzacji, automatyzacji oraz poprawie efektywności i dostępności usług
prawnych, oraz rozwój systemów opartych na sztucznej inteligencji i
nowych technologiach, w tym poprawie efektywności i sprawności
postępowań sądowych (usprawnienie pracy sądów),
2. Przywróceniu ładu konstytucyjnego i niezależności sądów (odbudowa
praworządności).
Ad. 1
Program „Cyfrowy Sąd”
Koncentruje się na realizacji przedsięwzięć, które pozwolą na kompleksową
cyfryzację wymiaru sprawiedliwości, w tym:

-- 3 of 15 --

 Digitalny Asystent Sędziego
Cel projektu: usprawnienie procedowania w sprawach frankowych
poprzez:
a) digitalizację, umożliwienie robotycznego czytania pism procesowych,
następnie wprowadzanych w sposób automatyczny do systemu
repertoryjnobiurowego sądów,
b) bazę wiedzy, zawierająca tezowane orzecznictwo Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej,
c) kalkulator umożliwiający automatyczne rozliczanie świadczeń
nieważnej umowy,
d) algorytm umożliwiający tworzenie projektów rozstrzygnięć sądowych.
 Elektroniczne Postępowanie Upominawcze 3.0
Cel projektu: udoskonalenie wersji rozwiązania EPU m.in. o wyższy
stopnień automatyzacji, przetwarzania oraz walidacji zawartości
dokumentów cyfrowych. Nowy system umożliwi zautomatyzowaną
komunikację z systemami zewnętrznymi, w tym systemami firm
uczestniczących w procesie.
 Cyfrowy Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK)
Cel projektu: całkowita cyfryzacja postępowania w sądzie, który zajmuje
się sprawami konsumentów, konkurencji, a w przyszłości także sprawami
dotyczącymi sztucznej inteligencji. Celem projektu jest usprawnienie
postępowania, a jednocześnie kompleksowe przetestowanie rozwiązań
konstrukcyjnych cyfrowego sądu.
 Budowa Centralnego Systemu Repertoryjno-Biurowego
Cel projektu: jednolity system repertoryjno-biurowy dla sądów
powszechnych, który zastąpi rozproszone dotąd systemy funkcjonujące w
poszczególnych sądach. Umożliwi on pracownikom sądów i orzecznikom
sprawniejsze zarządzanie aktami, a obywatelom przejrzysty dostęp do
informacji o stanie prowadzonej sprawy.
 Przebudowa Portalu Informacyjnego
Cel projektu: zapewnienie obywatelom i profesjonalnym pełnomocnikom
możliwości wnoszenia pism procesowych w formie elektronicznej,
pobierania dokumentów oraz 24-godzinny dostęp do informacji o sprawie.
 Cyfrowa wymiana danych z Prokuraturą
Cel projektu: umożliwienie przepływu dokumentów w formie
elektronicznej z prokuratury do sądów, usprawnienie obiegu dokumentów
i przyspieszenie postępowania.

-- 4 of 15 --

Program „Cyfrowe Rejestry”
obejmuje projekty dotyczące wszystkich rejestrów wymiaru sprawiedliwości:
 Elektroniczny Krajowy Rejestr Sądowy (eKRS);
 Elektroniczne Księgi Wieczyste (EKW),
 Rejestr Zastawów (RZ),
 Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ)
 rejestry karne: Krajowy Rejestr Karny (KRK) i Rejestr Sprawców
Przestępstw na Tle Seksualnym (RSPT).
Program „Cyfrowe Rejestry” zakłada dostępność wszystkich rejestrów w jednym
miejscu – Portalu Rejestrów Sądowych, jednolitą szatę graficzną i interfejs, jedno
logowanie, jednolity system e-płatności, jednokrotne wprowadzanie danych,
wykorzystanie podpisów elektronicznych. Tam, gdzie będzie to możliwe zostanie
wdrożona pełna cyfryzacja i automatyzacja procesów.
,,Cyfrowe Rejestry” zmierzają do kompleksowej cyfryzacji i modernizacji rejestrów
wykorzystywanych w polskim wymiarze sprawiedliwości. Projekt ten ma na celu
przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa przechowywanych i
przetwarzanych danych, a także poprawę funkcjonalności systemów rejestrów
sądowych. Dotyczy to działających już obecnie cyfrowych rejestrów sądowych tj.
Krajowego Rejestru Sądowego (eKRS), Elektroniczne Księgi Wieczyste (EKW)
Rejestr Zastawów (RZ), Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ) oraz rejestrów
karnych: Krajowego Rejestru Karny (KRK) i Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle
Seksualnym (RSPTS).
Automatyzacja i sztuczna inteligencja
Polska sukcesywnie wdraża także na poziomie krajowym przepisy AI (AI Act -
Rozporządzenie UE 2024/1689), m.in. poprzez utworzenie organów nadzorczych i
mechanizmów zgłaszania incydentów:
 Został opracowany dokument „Polityka rozwoju AI do 2030”, który jest
dokumentem strategicznym określającym cele i kierunki rozwoju AI w
Polsce, w tym także w wymiarze sprawiedliwości, uwzględnia on
konieczność zachowania najwyższych standardów etycznych w zakresie
wykorzystania sztucznej inteligencji;
 Ministerstwo Sprawiedliwości ściśle współpracuje z Ministerstwem
Cyfryzacji w zakresie cyfrowej transformacji wymiaru sprawiedliwości –
zawarte zostało porozumienie o współpracy pomiędzy dwoma resortami.
Planowane jest m.in. opracowanie modeli uruchomienia centrów rozwoju

-- 5 of 15 --

kompetencji cyfrowych wymiaru sprawiedliwości, które stworzą
płaszczyznę współpracy między instytucjami wymiaru sprawiedliwości i
jednostkami badawczo - rozwojowymi, zajmującymi się badaniami nad
prawem i technologią.
W systemach wykorzystywanych przez sądownictwo już obecnie są stosowane lub
planowane do zastosowania w najbliższej przyszłości poniższe rozwiązania
wykorzystujące automatyzację i sztuczną inteligencję takie jak:
 Predefiniowane formularze elektroniczne do składania wniosków z
wykorzystaniem kreatora wniosku oraz elementami autouzupełniania
danych;
 Automatyczna weryfikacja danych identyfikujących uczestników
postępowania we wnioskach i pismach procesowych w oparciu o systemy
referencyjne takie jak ewidencja ludności (PESEL), rejestr handlowy (KRS),
ewidencja podmiotów prowadzących działalność gospodarczą (CEIDG,
REGON), ewidencja podatników (CRP KEP), ewidencja osób pozbawionych
wolności (CBDOPW).
 Wspierana przez sztuczną inteligencję ekstrakcja metadanych z
dokumentów;
 Wspierana przez sztuczną inteligencję kategoryzacja dokumentów;
 Wspierane przez sztuczną inteligencję automatyczne rozpoznawanie
mowy i transkrypcja nagrań z przebiegu rozprawy;
 Generowanie projektów rozstrzygnięć w oparciu o system szablonów z
elementami autouzupełniania danych.
Program Sprawny Sąd
Ponadto, aby wzmocnić i ustandaryzować mechanizmy zarządzania sądami
opracowany został Program Sprawny Sąd, który został przedstawiony do
zatwierdzenia Kierownictwu Ministerstwa Sprawiedliwości w lipcu 2025.
Program ma na celu:
 zwiększenie efektywności organizacyjnej sądów powszechnych,
 obiektywizację kryteriów wydawania decyzji zarządczych,
 poprawę jakości usług świadczonych obywatelom.
Program Sprawny Sąd obejmuje następujące projekty:
 Efektywne Zarządzenie Sądem - monitorowanie obciążenia kadry;
identyfikacja wąskich gardeł; wspieranie procesu decyzyjnego poprzez

-- 6 of 15 --

obiektywne dane; równomierny dostęp do sądu/ weryfikacja
rozmieszczenia.
 Kapitał Ludzki - budowa długofalowej strategii HR sądownictwa
powszechnego, m.in. onboarding; rozwój kompetencji zawodowych;
monitoring narzędzia reakcji; ewaluacja.
 Sprawozdawczość Sądowa - optymalizacja polegająca na
zautomatyzowaniu raportowania i redukcji obowiązków statystycznych;
ocena funkcjonalności modułów statystycznych rejestrów sądowych oraz
modernizacja lub stworzenie nowych modułów; otwieranie danych
wymiaru sprawiedliwości.
 SLPS (Systemu Losowego Przydziału Spraw) – przeprowadzenie audytu
funkcjonowania systemu, wdrożenie zaleceń po audycie, przeprowadzenie
kompleksowych szkoleń użytkowników systemu.
Program Sprawny Sąd zakłada opracowanie i wdrożenie narzędzi wspomagających
zarządzanie i monitorowanie funkcjonowania sądownictwa powszechnego. Wśród
kluczowych rozwiązań przewidzianych w ramach programu znajdują się:
 Mapa Struktury Sądownictwa – narzędzie wizualizujące organizację i
rozmieszczenie jednostek sądowych w skali kraju;
 Wskaźniki Sprawności Sądownictwa – zestaw mierników umożliwiających
ocenę efektywności działania sądów na różnych poziomach;
 Mapowanie obciążenia pracą – systematyczna analiza i prezentacja
obciążenia sędziów, referendarzy oraz urzędników sądowych, wspierająca
racjonalne i oparte na obiektywnych podstawach zarządzanie zasobami
kadrowymi.
Kognicja sądów
W opracowaniu znajduje się Program Kognicja Sądów, którego celem będzie
optymalizacja wpływu spraw do wymiaru sprawiedliwości oraz ograniczenie
kognicji sądów powszechnych, poprzez zniesienie kognicji sądowej w obszarach, w
których spawy mogą być bardziej efektywnie załatwiane przez inne instytucje,
bez uszczerbku dla konstytucyjnego prawa do sądu.
 procedowany jest projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i
opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (UDER24), który ma na celu
wprowadzenie do prawa polskiego – na wzór unormowań obowiązujących
w innych państwach – możliwości pozasądowego rozwiązania małżeństwa

-- 7 of 15 --

(rozwodu pozasądowego przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego dla
małżonków niemających wspólnych małoletnich dzieci);
 procedowany jest projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie
rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów
kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego
(UD184) – zapewniającego sądom i stronom narzędzia do sprawniejszego
prowadzenia postępowań w sprawach „frankowych”;
 ścisła współpraca z Instytutem Wymiaru Sprawiedliwości w zakresie
analizy wartości przedmiotu sporu. IWS przeprowadził już ponadto szereg
seminariów, których tematem była analiza możliwości ograniczenia
kognicji sądów powszechnych w określonych obszarach merytorycznych
wyrokowania. Prowadzone są prace w zakresie zmiany art. 17 pkt 4 k.p.c.
w kierunku podniesienia wartość przedmiotu sporu w sądach rejonowych
do 150.000 zł.
Mediacja
Ministerstwo Sprawiedliwości realizuje również działania ukierunkowane na
rozwój oraz profesjonalizację mediacji jako kluczowego elementu nowoczesnego,
efektywnego i odpornego wymiaru sprawiedliwości. Mediacja stanowi ważne
narzędzie budowy zaufania społecznego do instytucji publicznych, wspierania
dialogu obywatelskiego oraz zwiększania dostępności usług wymiaru
sprawiedliwości – co w pełni wpisuje się w kierunki i priorytety OECD.
Prace legislacyjne w zakresie mediacji
Ministerstwo Sprawiedliwości opracowało projekt ustawy o mediatorach
sądowych, akredytowanych ośrodkach mediacyjnych i Krajowym Rejestrze
Mediatorów (UD237), który w sierpniu 2025 r. zakończył etap uzgodnień,
opiniowania i konsultacji publicznych.
Projekt wprowadza kompleksową reformę systemu mediacji, obejmującą
w szczególności:
Utworzenie Krajowego Rejestru Mediatorów
 zastąpienie dotychczasowych papierowych list stałych mediatorów
centralnym rejestrem elektronicznym prowadzonym przez Ministra
Sprawiedliwości;
 zapewnienie obywatelom powszechnego i bezpłatnego dostępu do
informacji o mediatorach, ich specjalizacjach i kwalifikacjach;

-- 8 of 15 --

 integrację rejestru z funkcjonującymi systemami informatycznymi resortu
(Portal Informacyjny Sądów Powszechnych, system ROBUS).
Profesjonalizację zawodu mediatora
 wprowadzenie jednolitych standardów szkoleniowych i egzaminacyjnych
dla mediatorów sądowych;
 prowadzenie rejestru instytucji szkolących w zakresie mediacji
nadzorowanych przez Ministra Sprawiedliwości;
 określenie wymagań dotyczących wykształcenia, doświadczenia i
kompetencji osób wpisywanych do Krajowego Rejestru Mediatorów.
Certyfikację mediatorów
 wprowadzenie jednolitego certyfikatu potwierdzającego wiedzę i
umiejętności mediacyjne w określonej specjalizacji;
 weryfikację kompetencji mediatorów w drodze egzaminów teoretycznych i
praktycznych przeprowadzanych przez instytucje szkolące w zakresie
mediacji.
Utworzenie elektronicznej bazy wiedzy dla obywateli
 umożliwienie obywatelom łatwego wyszukiwania mediatorów według
specjalizacji, lokalizacji lub rodzaju sprawy;
 promowanie dostępu do alternatywnych metod rozwiązywania sporów i
zwiększanie świadomości społecznej w zakresie mediacji.
Zaufanie i zaangażowanie w sprawiedliwość
Reforma systemu mediacji wzmacnia wiarygodność i przejrzystość wymiaru
sprawiedliwości poprzez jasne standardy jakości, nadzór nad szkoleniami i otwarty
dostęp do informacji o mediatorach. Przyczynia się tym samym do odbudowy
zaufania obywateli do instytucji publicznych.
Sprawiedliwość skoncentrowana na obywatelu
Nowe rozwiązania w zakresie mediacji zapewniają większą dostępność i
przystępność procedur prawnych. Cyfryzacja usług mediacyjnych oraz
przejrzystość rejestrów umożliwiają obywatelom i przedsiębiorcom łatwiejszy
dostęp do sprawiedliwości, bez zbędnych barier proceduralnych.
Sprawiedliwość odporna na kryzysy
Wprowadzenie elektronicznego Krajowego Rejestru Mediatorów zwiększa
odporność organizacyjną systemu wymiaru sprawiedliwości, zapewniając stały

-- 9 of 15 --

i pewny dostęp do informacji o mediatorach oraz ich specjalizacjach. Centralizacja
i ujednolicenie danych usprawniają koordynację działań oraz ciągłość świadczenia
usług mediacyjnych.
Mediacja podsumowanie:
 „Budowa nowoczesnego wymiaru sprawiedliwości wymaga rozwiązań,
które wzmacniają zaufanie obywateli do instytucji publicznych i zapewniają
im rzeczywisty dostęp do prawa. Polska konsekwentnie rozwija system
mediacji, wprowadzając jednolite standardy jakości, przejrzystości i
profesjonalizmu.”
 „Projekt ustawy o mediatorach sądowych oraz Krajowym Rejestrze
Mediatorów stanowi istotny krok w kierunku modernizacji wymiaru
sprawiedliwości. Wprowadza on przejrzysty, cyfrowy system zapewniający
obywatelom dostęp do wiarygodnych informacji o mediatorach i jakości
świadczonych usług.”
 „Reforma systemu mediacji jest przykładem praktycznej realizacji idei
sprawiedliwości skoncentrowanej na człowieku – opartej na zaufaniu,
danych i potrzebach społeczeństwa – zgodnej z wartościami i kierunkami
działań OECD.”
Edukacja i nieodpłatna pomoc prawna
 Dostęp do pomocy prawnej jako fundament zaufania. Zapewniany dostęp
do profesjonalnej pomocy prawnej na etapie przedsądowym, jak również
możliwość skorzystania z alternatywnych metod rozwiązywania sporów na
etapie poprzedzającym skierowanie sprawy do sądu, przyczynia się do
budowania zaufania do państwa i wymiaru sprawiedliwości.
 Partnerstwo w reformach – klucz do wiarygodności. Prace nad reformą
systemu nieodpłatnej pomocy prawnej są prowadzone we współpracy ze
wszystkimi podmiotami zaangażowanymi w ten system: samorządami
terytorialnymi, przedstawicielami samorządów prawniczych oraz
organizacji pozarządowych, tak aby zbudować zaufanie do wprowadzanych
zmian.
 Ministerstwo jako instytucja słuchająca obywateli. Budowanie wizerunku
Ministerstwa Sprawiedliwości jako instytucji otwartej na potrzeby
obywateli i reagującej na zgłaszane postulaty.
 Dopasowanie systemu do realnych potrzeb. Te działania mają na celu
lepsze dopasowanie systemu przedsądowej pomocy prawnej do potrzeb

-- 10 of 15 --

zgłaszanych przez obywateli i oparcia planowanych zmian o doświadczenia
interesariuszy.
 Edukacja prawna jako element prewencji – Podnoszenie świadomości
prawnej obywateli zmniejsza obciążenie systemu i wspiera dobro wspólne.
W 2025 r. w województwie świętokrzyskim przeprowadzono projekt
edukacji prawnej dla seniorów, we współpracy z Ministrą ds. Polityki
Senioralnej, Ministerstwem Cyfryzacji i Naukową Akademicką Siecią
Komputerową Instytutem Badawczym oraz Komendą Główną Policji.
Główne założenia wprowadzanych reform w zakresie Cyfryzacji, automatyzacji,
poprawy efektywności i dostępności usług prawnych, rozwoju systemów opartych
na sztucznej inteligencji i nowych technologiach, w tym poprawy efektywności i
sprawności postępowań sądowych (usprawnienie pracy sądów) obejmują:
1. Cyfryzację i automatyzację procesów sądowych:
 Wprowadzenie zintegrowanego systemu teleinformatycznego
Repozytorium Elektronicznych Akt Sądowych (REAS).
 Digitalizacja akt, wniosków i dokumentów, co ma skrócić czas postępowań
i zmniejszyć koszty.
 Automatyzację procesów, takich jak kategoryzacja dokumentów,
rozpoznawanie tekstu (OCR), weryfikacja danych, generowanie
standardowych pism oraz przesyłanie korespondencji elektronicznej.
 Wprowadzenie posiedzeń zdalnych, które zwiększają dostępność i skracają
czas postępowania oraz ograniczają koszty podróży i logistyczne.
2. Rozwój cyfrowych rejestrów i baz danych:
 Usprawnienie i integracja rejestrów, takich jak KRS, KRZ, EKW, KRK, RSPTS,
co zapewnia dostęp do wiarygodnych, aktualnych i bezpiecznych danych.
 Udostępnienie tych rejestrów w jednym portalu, z jednolitym interfejsem i
możliwością automatycznego pobierania danych przez podmioty publiczne
i prywatne.
 Automatyzację wymiany informacji między systemami, co przyczynia się
do skrócenia czasu i zwiększenia transparentności.
3. Wykorzystanie sztucznej inteligencji:
 Automatyzację rozpoznawania i analizy dokumentów, metadanych,
kategorii spraw, a także generowania projektów rozstrzygnięć sądowych.

-- 11 of 15 --

 Wprowadzenie narzędzi wspierających sędziów i pracowników sądowych,
takich jak cyfrowi asystenci, kalkulatory rozliczeń czy bazy wiedzy.
 Stosowanie AI w celu zwiększenia szybkości reakcji systemu, poprawy
jakości decyzji oraz odciążenia kadry orzeczniczej.
4. Usprawnienia proceduralne i organizacyjne:
 Wprowadzenie posiedzeń zdalnych, które poprawiają logistykę,
dostępność i zapobiegają przewlekłości postępowań.
 Elektroniczne doręczenia, składanie pism i komunikacja w ramach
postępowań, co przyspiesza obieg informacji.
 Uproszczenie i cyfryzacja rejestracji, obsługi dokumentów oraz wymiany
danych, także poprzez API (Application Programming Interface) i systemy
integracyjne.
Ad. 2
Przywróceniu ładu konstytucyjnego i niezależności sądów (odbudowa
praworządności):
1. Dostosowanie systemu prawnego do wydanych orzeczeń przez Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) i Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka (ETPCz) oraz przywrócenie działalności konstytucyjnych
organów ochrony prawnej zgodnie z ich celami określonymi w Konstytucji
RP.
W grupie tych organów znajdują się Krajowa Rada Sądownictwa, Trybunał
Konstytucyjny oraz Sąd Najwyższy.
2. Uregulowanie statusu sędziów powołanych po 8 grudnia 2017 r., przy
udziale nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa ustawą
z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3).
Na odbudowę praworządności składają się następujące projekty ustaw:
 projekt ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego
sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków
uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025
wpisany do wykazu prac Rady Ministrów pod numerem UPRO2;
 projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa wpisany
do wykazu prac Rady Ministrów pod numerem UPRO4;

-- 12 of 15 --

 projekt ustawy o zmianie ustawy – prawo o ustroju sądów powszechnych
oraz niektórych innych ustaw wpisany do wykazu prac Rady Ministrów pod
numerem UD206 dotyczący przywrócenia działania samorządów
sędziowskich i reformy postępowań dyscyplinarnych sędziów.
Dodatkowo, Ministerstwo Sprawiedliwości przez swoje działania dąży do
wzmocnienia niezależności prokuratury, w szczególności poprzez oddzielenie
funkcji Prokuratora Generalnego od funkcji Ministra Sprawiedliwości.
Podsumowując, głównym założeniem obecnych reform jest stworzenie
nowoczesnego, transparentnego, dostępnego i odpornego na kryzysy systemu
wymiaru sprawiedliwości, opartego na cyfrowych narzędziach, sztucznej
inteligencji oraz zintegrowanych bazach danych. Celem jest nie tylko zwiększenie
efektywności i skrócenie czasu postępowań, ale także budowa zaufania
społecznego do instytucji publicznych oraz zapewnienie wysokich standardów
etycznych i bezpieczeństwa danych wraz z przywróceniu ładu konstytucyjnego i
niezależności sądów.
PYTANIE 2. Czy działania rządu spełniają wymagania stawiane władzy wykonawczej
przez Traktaty Założycielskie UE oraz Trybunał Sprawiedliwości UE?
Traktaty (art. 19 TUE ust. 1 zdanie drugie) w związku z art. 47 akapit drugi Karty
praw podstawowych wymagają od państw członkowskich, aby te ustanowiły środki
niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej w dziedzinach objętych
prawem Unii. Oznacza to konieczność zagwarantowania przez każde państwo
członkowskie skutecznej kontroli sądowej przed sądem niezawisłym, bezstronnym
i ustanowionym uprzednio na mocy ustawy. Niezawisłość zaś, w jej aspekcie
zewnętrznym, to m.in. niezależność od czynników zewnętrznych, w tym organów
władzy wykonawczej oraz organów władzy wykonawczej.
Zasady te znalazły potwierdzenie i rozwinięcie w orzecznictwie Trybunał
Sprawiedliwości UE (dalej: „TSUE”), w szczególności w polskich sprawach. I tak,
przykładowo:
- w swoim dotychczasowym orzecznictwie TSUE wielokrotnie wskazywał na
systemowe nieprawidłowości w procesie powoływania sędziów w Polsce związane
z udziałem w tym procesie wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa,
która nie dawała wystarczających gwarancji niezależności od władzy
ustawodawczej i wykonawczej (por. np. wyrok w sprawie C-585/18, A.K. i in.,

-- 13 of 15 --

postanowienia sprawach: C-720/1 Rzecznik Praw Obywatelskich oraz C‑810/23
Kancelaria B.);
- w licznych orzeczeniach TSUE wskazywał także, że – z powodu nieprawidłowości
w procesie powołania – wymogów sądu niezawisłego, bezstronnego i
ustanowionego uprzednio na mocy ustawy nie spełniało szereg składów
orzekających w Sądzie Najwyższym (por. np. wyroki w sprawach: C-718/21 Krajowa
Rada Sądownictwa czy C-326/23 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów, postanowienie: C‑390/23 Rzecznik Finansowy);
- w kilku sprawach TSUE zakwestionował również uprawnienia Ministra
Sprawiedliwości do delegowania sędziów do sądów wyższej instancji bez jasnych i
podanych do publicznej wiadomości kryteriów, a także do odwołania ich z delegacji
w każdym czasie bez jakiegokolwiek uzasadnienia (por. wyrok w połączonych
sprawach C-748/19-C-754/19 Prokuratura Rejonowa w Mińsku Mazowieckim).
Zmiany wprowadzane przez obecny Rząd RP mają właśnie na celu realizację
opisanych wyżej zobowiązań wynikających z Traktatów i orzecznictwa TSUE, a w
szczególności zapewnienie niezawisłości sądów, w tym przez zagwarantowanie ich
niezależności od organów władzy wykonawczej i ustawodawczej. I tak,
przykładowo:
- ustawa z dnia 6 marca 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów
powszechnych oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. poz. 526),
przyjęta na podstawie projektu przygotowanego przez Rząd, wprowadziła kryteria
delegowania sędziego do innego sądu oraz obowiązek uzasadniania decyzji o
odwołaniu sędziego z delegacji;
- przygotowany przez Rząd nowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa (UPRO4 w Wykazie prac legislacyjnych RM) przewiduje
przywrócenie sędziom prawa wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa
wybieranych spośród sędziów, a tym samym przywrócenie niezależności KRS od
organów władzy ustawodawczej i władzy wykonawczej;
- przygotowany przez Rząd projekt ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i
bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie
skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025
(UPRO2 w Wykazie prac legislacyjnych RM) przewiduje m.in. pozbawienie mocy
prawnej uchwał nieprawidłowo ukształtowanej KRS zawierających wnioski o
powołanie na urząd sędziego, powtórzenie konkursów na stanowiska sędziowskie
obsadzone w procesie z udziałem nieprawidłowo ukształtowanej KRS,
wprowadzenie ograniczonej możliwości wzruszania orzeczeń wydanych z udziałem
sędziów powołanych na podstawie uchwał nieprawidłowo ukształtowanej KRS,

-- 14 of 15 --

zniesienie Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN czy zmianę zasad
wyłaniania sędziów Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN.
PYTANIE 3. Czy obecny rząd rozważał zmianę polityki prowadzonej względem
wymiaru sprawiedliwości?
Ministerstwo Sprawiedliwości od grudnia 2023 r. konsekwentnie dąży do realizacji
założonych reform wymiaru sprawiedliwości. Należy wskazać, że wiele celów
zostało już osiągniętych, natomiast sukcesywnie realizowane są także
długoterminowe cele i wyznaczane nowe.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 15 of 15 --