Interpelacja nr 13678
Interpelacja w sprawie narastającego problemu obchodzenia prawa pracy w Polsce przez różne formy pozornego zatrudnienia
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (33%)
Zdrowie i Lecznictwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie narastającego problemu obchodzenia prawa pracy w Polsce przez różne formy pozornego zatrudnienia
Interpelacja nr 13678
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie narastającego problemu obchodzenia prawa pracy w Polsce przez różne formy pozornego zatrudnienia
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 20-11-2025
Szanowna Pani Ministro,
obchodzenie prawa pracy przybiera w Polsce różne formy, uzależnione od specyfiki branży.
- W sektorach takich jak IT oraz ochrona zdrowia szczególnie nasilone jest zjawisko tzw. fikcyjnego samozatrudnienia (false self-employment), gdzie osoby formalnie prowadzą działalność gospodarczą, a w praktyce pozostają w pełnym podporządkowaniu organizacyjnym i wykonują obowiązki charakterystyczne dla pracowników etatowych.
- Z kolei w branżach takich jak gastronomia, ochrona fizyczna czy praca kurierska dominują inne formy obchodzenia Kodeksu pracy – nadużywanie umów cywilnoprawnych, outsourcing do spółek-córek czy wymuszanie przechodzenia na kontrakty B2B, nawet gdy nie spełniają one kryteriów samodzielności.
Efekty dla pracowników są podobne:
- brak stabilności zatrudnienia i ochrony przed zwolnieniem,
- pozbawienie prawa do urlopu i pełnych świadczeń socjalnych,
- uszczuplenie wpływów do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa,
- nieuczciwa konkurencja wobec firm zatrudniających na podstawie umowy o pracę.
Raporty Państwowej Inspekcji Pracy wskazują, że znaczna część takich umów powinna zostać zakwalifikowana jako stosunek pracy. Niestety, obecne przepisy oraz praktyka nadzoru sprawiają, że problem wciąż narasta.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
Jakie działania planuje MRPiPS w celu przeciwdziałania fikcyjnemu samozatrudnieniu, szczególnie w branżach IT i ochrony zdrowia?
Czy rząd zamierza przygotować rozwiązania ograniczające nadużywanie outsourcingu procesowego w ochronie, usługach sprzątających, gastronomii (np. tzw. zmywakowe w restauracjach hotelowych) i transporcie kurierskim?
Skoro kryteria odróżniające stosunek pracy od samozatrudnienia i umów cywilnoprawnych są jasno określone w Kodeksie pracy, to jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapewnić ich realne egzekwowanie?
Jakie działania osłonowe dla pracowników zatrudnionych w formach nieetatowych planuje MRPiPS w perspektywie najbliższych lat?
Z poważaniem Marta Stożek
Posłanka na Sejm
Interpelacja nr 13678
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie narastającego problemu obchodzenia prawa pracy w Polsce przez różne formy pozornego zatrudnienia
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 20-11-2025
Szanowna Pani Ministro,
obchodzenie prawa pracy przybiera w Polsce różne formy, uzależnione od specyfiki branży.
- W sektorach takich jak IT oraz ochrona zdrowia szczególnie nasilone jest zjawisko tzw. fikcyjnego samozatrudnienia (false self-employment), gdzie osoby formalnie prowadzą działalność gospodarczą, a w praktyce pozostają w pełnym podporządkowaniu organizacyjnym i wykonują obowiązki charakterystyczne dla pracowników etatowych.
- Z kolei w branżach takich jak gastronomia, ochrona fizyczna czy praca kurierska dominują inne formy obchodzenia Kodeksu pracy – nadużywanie umów cywilnoprawnych, outsourcing do spółek-córek czy wymuszanie przechodzenia na kontrakty B2B, nawet gdy nie spełniają one kryteriów samodzielności.
Efekty dla pracowników są podobne:
- brak stabilności zatrudnienia i ochrony przed zwolnieniem,
- pozbawienie prawa do urlopu i pełnych świadczeń socjalnych,
- uszczuplenie wpływów do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa,
- nieuczciwa konkurencja wobec firm zatrudniających na podstawie umowy o pracę.
Raporty Państwowej Inspekcji Pracy wskazują, że znaczna część takich umów powinna zostać zakwalifikowana jako stosunek pracy. Niestety, obecne przepisy oraz praktyka nadzoru sprawiają, że problem wciąż narasta.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
Jakie działania planuje MRPiPS w celu przeciwdziałania fikcyjnemu samozatrudnieniu, szczególnie w branżach IT i ochrony zdrowia?
Czy rząd zamierza przygotować rozwiązania ograniczające nadużywanie outsourcingu procesowego w ochronie, usługach sprzątających, gastronomii (np. tzw. zmywakowe w restauracjach hotelowych) i transporcie kurierskim?
Skoro kryteria odróżniające stosunek pracy od samozatrudnienia i umów cywilnoprawnych są jasno określone w Kodeksie pracy, to jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapewnić ich realne egzekwowanie?
Jakie działania osłonowe dla pracowników zatrudnionych w formach nieetatowych planuje MRPiPS w perspektywie najbliższych lat?
Z poważaniem Marta Stożek
Posłanka na Sejm
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4249 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.611.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13678 Pani Posłanki Marty Stożek, w sprawie zagrożeń,
jakie płyną z obchodzenia prawa pracy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu informuję, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił 11 marca 2026 r.
ustawę o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Akt
uzyskał podpis Prezydenta 2 kwietnia 2026 r. i został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP pod
poz. 473.
Ustawa wprowadza nowy, skuteczniejszy mechanizm przeciwdziałania nieuprawnionemu
zastępowaniu umów o pracę umowami cywilnoprawnymi, przyznając Państwowej Inspekcji
Pracy (PIP) kompetencje do stwierdzania istnienia stosunku pracy w sytuacji, w której
zawarto umowę cywilnoprawną z osobą faktycznie świadczącą pracę za wynagrodzeniem
w warunkach, w których powinna zostać zawarta umowa o pracę.
Wprowadzone rozwiązania mają charakter powszechny i obejmą wszystkie sektory rynku
pracy i branże, w tym IT, ochronę zdrowia, branżę ochroniarską, sprzątającą, gastronomię
i inne.
Ustawowe regulacje obejmują również przypadki, w których outsourcing jest
wykorzystywany w sposób prowadzący do obejścia przepisów prawa pracy — zwłaszcza
tam, gdzie faktyczne warunki wykonywania pracy odpowiadają stosunkowi pracy. Nowe
kompetencje PIP pozwolą na:
— identyfikowanie sytuacji, w których outsourcing jest pozorny;
— stwierdzanie istnienia stosunku pracy u pracodawcy rzeczywistego;
— wytaczanie powództw o ustalenie stosunku pracy za okresy sprzed wydania decyzji.
Umożliwi to przeciwdziałanie praktykom nadużywania outsourcingu w ochronie, usługach
sprzątających, gastronomii i branży kurierskiej, jak i w pozostałych branżach.
Ustawa znacząco wzmacnia kompetencje PIP w zakresie zagwarantowania realnego
egzekwowania kryteriów stosunku pracy z art. 22 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. –
Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm. – dalej jako „Kodeks pracy”) poprzez
zobligowanie pracodawców do wykonania polecenia inspektora i umożliwienie organowi:
— wydania polecenia ukształtowania stosunku prawnego zgodnie z prawem;
— wydania decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy;
— dochodzenia ustalenia stosunku pracy przed sądem.
Trzeba podkreślić, że kryteria odróżniające stosunek pracy od zatrudnienia
cywilnoprawnego w sposób jednoznaczny określono w art. 22 Kodeksu pracy. Problem
praktyczny nie wynika zatem z niedostatku regulacji materialnoprawnych, lecz
z ograniczonej skuteczności instrumentów służących ich egzekwowaniu.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Instrumenty, jakimi dotychczas dysponowała PIP były niewystarczające, ponieważ nie
pozwalały na doprowadzenie do natychmiastowego usunięcia stanu niezgodnego z prawem
i w praktyce uzależniały ochronę pracownika od długotrwałego postępowania sądowego.
Wejście w życie nowych przepisów zmienia ten stan rzeczy.
Nowe rozwiązania mają też istotny wymiar osłonowy z perspektywy osób wykonujących
pracę w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy, ale formalnie zatrudnionych
na podstawie umów cywilnoprawnych lub w formule samozatrudnienia. Wprowadzony
w ustawie mechanizm decyzji stwierdzających istnienie stosunku pracy pozwala objąć
pracowników ochroną kodeksową.
Ustawa koncentruje się zatem na ograniczaniu fikcyjnego samozatrudnienia i zwiększaniu
ochrony osób wykonujących pracę w warunkach odpowiadających stosunkowi pracy, a tym
samym konsekwentnym zamykaniu luk prawnych wykorzystywanych do obchodzenia
przepisów prawa pracy.
W dłuższej perspektywie rozwiązania te przyczynią się do ograniczenia segmentacji rynku
pracy i zmniejszenia skali wypychania pracowników do mniej stabilnych i gorzej chronionych
form zatrudnienia, znacząco wzmacniając mechanizmy przeciwdziałania fikcyjnemu
samozatrudnieniu i nadużyciom outsourcingu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.611.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13678 Pani Posłanki Marty Stożek, w sprawie zagrożeń,
jakie płyną z obchodzenia prawa pracy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu informuję, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił 11 marca 2026 r.
ustawę o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Akt
uzyskał podpis Prezydenta 2 kwietnia 2026 r. i został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP pod
poz. 473.
Ustawa wprowadza nowy, skuteczniejszy mechanizm przeciwdziałania nieuprawnionemu
zastępowaniu umów o pracę umowami cywilnoprawnymi, przyznając Państwowej Inspekcji
Pracy (PIP) kompetencje do stwierdzania istnienia stosunku pracy w sytuacji, w której
zawarto umowę cywilnoprawną z osobą faktycznie świadczącą pracę za wynagrodzeniem
w warunkach, w których powinna zostać zawarta umowa o pracę.
Wprowadzone rozwiązania mają charakter powszechny i obejmą wszystkie sektory rynku
pracy i branże, w tym IT, ochronę zdrowia, branżę ochroniarską, sprzątającą, gastronomię
i inne.
Ustawowe regulacje obejmują również przypadki, w których outsourcing jest
wykorzystywany w sposób prowadzący do obejścia przepisów prawa pracy — zwłaszcza
tam, gdzie faktyczne warunki wykonywania pracy odpowiadają stosunkowi pracy. Nowe
kompetencje PIP pozwolą na:
— identyfikowanie sytuacji, w których outsourcing jest pozorny;
— stwierdzanie istnienia stosunku pracy u pracodawcy rzeczywistego;
— wytaczanie powództw o ustalenie stosunku pracy za okresy sprzed wydania decyzji.
Umożliwi to przeciwdziałanie praktykom nadużywania outsourcingu w ochronie, usługach
sprzątających, gastronomii i branży kurierskiej, jak i w pozostałych branżach.
Ustawa znacząco wzmacnia kompetencje PIP w zakresie zagwarantowania realnego
egzekwowania kryteriów stosunku pracy z art. 22 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. –
Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm. – dalej jako „Kodeks pracy”) poprzez
zobligowanie pracodawców do wykonania polecenia inspektora i umożliwienie organowi:
— wydania polecenia ukształtowania stosunku prawnego zgodnie z prawem;
— wydania decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy;
— dochodzenia ustalenia stosunku pracy przed sądem.
Trzeba podkreślić, że kryteria odróżniające stosunek pracy od zatrudnienia
cywilnoprawnego w sposób jednoznaczny określono w art. 22 Kodeksu pracy. Problem
praktyczny nie wynika zatem z niedostatku regulacji materialnoprawnych, lecz
z ograniczonej skuteczności instrumentów służących ich egzekwowaniu.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Instrumenty, jakimi dotychczas dysponowała PIP były niewystarczające, ponieważ nie
pozwalały na doprowadzenie do natychmiastowego usunięcia stanu niezgodnego z prawem
i w praktyce uzależniały ochronę pracownika od długotrwałego postępowania sądowego.
Wejście w życie nowych przepisów zmienia ten stan rzeczy.
Nowe rozwiązania mają też istotny wymiar osłonowy z perspektywy osób wykonujących
pracę w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy, ale formalnie zatrudnionych
na podstawie umów cywilnoprawnych lub w formule samozatrudnienia. Wprowadzony
w ustawie mechanizm decyzji stwierdzających istnienie stosunku pracy pozwala objąć
pracowników ochroną kodeksową.
Ustawa koncentruje się zatem na ograniczaniu fikcyjnego samozatrudnienia i zwiększaniu
ochrony osób wykonujących pracę w warunkach odpowiadających stosunkowi pracy, a tym
samym konsekwentnym zamykaniu luk prawnych wykorzystywanych do obchodzenia
przepisów prawa pracy.
W dłuższej perspektywie rozwiązania te przyczynią się do ograniczenia segmentacji rynku
pracy i zmniejszenia skali wypychania pracowników do mniej stabilnych i gorzej chronionych
form zatrudnienia, znacząco wzmacniając mechanizmy przeciwdziałania fikcyjnemu
samozatrudnieniu i nadużyciom outsourcingu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --