telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.1.2024.AS
Warszawa, 26 lutego 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1364 Posła Adama Dziedzica w sprawie dodatku dla
emerytowanych Honorowych Dawców Krwi, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego.
Krwiodawstwo w Polsce, podobnie jak w całej Europie, jest honorowe, dobrowolne i nie
może pociągać za sobą jakiejkolwiek gratyfikacji finansowej. Dlatego też każda decyzja
o ewentualnym rozszerzeniu lub zmianie uprawnień przysługujących Honorowym Dawcom
Krwi podejmowana jest w kontekście obowiązujących przepisów prawa, zarówno
krajowego, jak i europejskiego, które jednoznacznie stanowi, że „
oddawanie krwi, osocza
lub innych składników krwi jest uważane za dobrowolne i nieodpłatne, jeżeli jest
dokonywane przez osobę z jej własnej woli i nie daje podstaw do jakiejkolwiek zapłaty
w formie pieniężnej lub w jakiejkolwiek równoważnej postaci. Wyłącza to również
przyznanie wynagrodzenia w formie wypoczynku, który wykracza poza czas odpowiednio
konieczny do oddania krwi i dojazdu. Drobne dowody uznania, napoje i zwrot kosztów
podróży są zgodne z pojęciem dobrowolnego i nieodpłatnego oddawania krwi”. Należy mieć
również na uwadze stanowisko prezentowane na posiedzeniu Komitetu Sterującego ds.
Transfuzji Krwi, działającego w ramach Rady Europy1, podczas którego dyskutowana była
definicja „finansowej korzyści”. W kontekście Konwencji o ochronie praw człowieka
i godności istoty ludzkiej wobec zastosowania biologii i medycyny z dnia 19 listopada
1996 r. „finansowa korzyść” została określona jako zapłata lub korzyść jakiegokolwiek
rodzaju oferowana bezpośrednio żywemu dawcy lub rodzinie zmarłego dawcy.
Rekompensata nigdy nie powinna wiązać się z donacją, w tym jej końcowym celem lub
jakością tego, co zostało oddane. Zwrot poniesionych wydatków i rzeczywistych kosztów
może być dokonany, jeżeli dawca może je udowodnić. Ewentualna kompensacja utraconego
zarobku powinna być dokładnie wyliczona, gdyż dawca nie powinien ani finansowo tracić,
ani zyskiwać. Jednocześnie, tylko w wyjątkowych sytuacjach, można dopuścić
wprowadzenie rekompensaty o stałej wysokości. Zezwala się także na zapłatę dawcom
odszkodowania za szkodę związaną z donacją. W promocji dawstwa nadrzędnie należy
zatem stosować środki ukierunkowane na altruizm.
Biorąc powyższe pod uwagę uprawnienia przysługujące Honorowym Dawcom Krwi należy
rozpatrywać nie w kontekście głównych przesłanek determinujących donację, a dowodów
uznania i wdzięczności za oddaną krew i jej składniki. Decyzja o oddaniu krwi powinna
1 Posiedzenie odbyło się w dniach 3-4 listopada 2016 r.

-- 1 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wynikać z chęci dzielenia się z innymi, nie zaś z kalkulacji zysków. Krew nie jest produktem
lecz darem dla drugiego człowieka. Jednocześnie doświadczenia wielu krajów wskazują, że
pozyskiwana w ramach honorowego krwiodawstwa krew i jej składniki gwarantuje pełne
bezpieczeństwo i ochronę zdrowia zarówno dawców krwi, którzy są filarem
krwiolecznictwa, jak i jej biorców. Należy bowiem pamiętać, że biorcami krwi są osoby
chore, dlatego niezwykle istotne jest, aby pobudki związane z oddawaniem krwi wynikały
z potrzeby serca, były szlachetne oraz świadome.
Wprowadzenie finansowego dodatku dla emerytowanych Honorowych Dawców Krwi
wykracza poza ideę honorowego, dobrowolnego i nieodpłatnego dawstwa krwi, gdyż
w sposób bezpośredni skutkuje przyznaniem gratyfikacji finansowej. Jednocześnie, zgodnie
z ustawą o publicznej służbie krwi2, dawcom krwi przysługują uprawnienia do:
1. zwolnienia od pracy oraz zwolnienia od wykonywania czynności służbowych
w dniu, w którym oddawane jest krew, oraz w dniu następnym, a także na czas
okresowego badania lekarskiego dawców krwi zgodnie z przepisami wydanymi na
podstawie art. 2982 ustawy - Kodeks pracy3;
2. zwrotu utraconego zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy,
3. zwrotu kosztów przejazdu do jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi
na zasadach określonych w przepisach w sprawie diet i innych należności z tytułu
podróży służbowych na obszarze kraju, gdzie koszt przejazdu ponosi jednostka
organizacyjna publicznej służby krwi,
4. posiłku regeneracyjnego,
5. odliczenia od podatku dochodowego darowizny w wysokości iloczynu kwoty
rekompensaty,
które z uwagi na ich charakter są bezpośrednio powiązane z dokonaniem donacji.
Jednocześnie zgodnie z art. 43 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych4 świadczeniobiorcy, która posiada tytuł „Zasłużonego
Honorowego Dawcy Krwi” i przedstawi legitymację przysługuje bezpłatne, do wysokości
limitu, o którym mowa w art. 6 ust. 2 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych5, zaopatrzenie w leki
objęte wykazem refundowanych: leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego, wyrobów medycznych, w stosunku do których wydano ostateczne decyzje
administracyjne o objęciu refundacją albo ostateczne decyzje zmieniające, o których mowa
w art. 16 ww. ustawy oraz leków, które świadczeniobiorca posiadający ww. tytuł może
stosować w związku z oddawaniem krwi na podstawie recepty wystawionej przez lekarza
ubezpieczenia zdrowotnego albo felczera ubezpieczenia zdrowotnego. Wykaz leków, które
świadczeniobiorca posiadający ww. tytuł może stosować w związku z oddawaniem krwi
określa rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu leków dla świadczeniobiorcy
posiadającego tytuł „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” lub „Zasłużonego Dawcy
Przeszczepu”6. Z art. 47c ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wynika, iż „Zasłużony Honorowy Dawca
Krwi” uprawniony jest także do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki
zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Korzystanie ze
świadczeń „poza kolejnością” oznacza uzyskanie terminu udzielenia świadczenia
specjalistycznego w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej albo świadczenia szpitalnego w dniu
zgłoszenia, a jeżeli udzielenie świadczenia w dniu zgłoszenia nie będzie możliwe, powinno
ono zostać zrealizowane w innym terminie, poza kolejnością przyjęć wynikającą
z prowadzonej przez świadczeniodawcę listy oczekujących, o której mowa w art. 20 ust. 2
2 Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2023 r. poz. 318, z późn. zm.).
3 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465).
4 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz.U. z 2024 r. poz. 146).
5 Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego
oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 826, z późn. zm.).
6 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 lutego 2010 r. w sprawie wykazu leków dla świadczeniobiorcy
posiadającego tytuł „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” lub „Zasłużonego Dawcy Przeszczepu” (Dz. U.
z 2022 r. poz. 1211).

-- 2 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
ww. ustawy. W przypadku świadczeń z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej
świadczenie powinno zostać udzielone nie później niż w ciągu 7 dni roboczych od dnia
zgłoszenia. Należy wskazać, że znajdujący się na listach oczekujących planowany termin
udzielenia świadczenia jest oznaczony przez wskazanie daty (tj. dzień, miesiąc, rok), co
wynika z § 8 ust. 2 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zakresu
niezbędnych informacji gromadzonych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu
rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do
finansowania świadczeń ze środków publicznych7. Powyższe uprawnienia wiążą się
z oddaniem wskazanego litrażu krwi lub jej składników i nie są ograniczone w czasie.
Odnosząc się do kwestii projektu ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie uprzejmie
wyjaśniam, że prowadzone prace legislacyjne były procedowane do etapu uzgodnień,
opiniowania i konsultacji publicznych, pod numerem UC117 w wykazie prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów. Jednakże, w związku z zakończeniem kadencji Rządu
i powołaniem nowej Rady Ministrów oraz obowiązującą zasadą dyskontynuacji prac
parlamentarnych, zgodnie z którą zamyka się wszystkie sprawy, nad którymi pracował
Parlament niezależnie od tego, na jakim etapie się znajdują, prace legislacyjne dotyczące
ww. projektu nie są kontynuowane. 4 stycznia 2024 r., zarządzeniem Prezesa Rady
Ministrów w sprawie zniesienia Pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do spraw rozwoju
sektora biotechnologii i niezależności Polski w zakresie produktów krwiopochodnych,
odwołano Pełnomocnika, który odpowiadał za przygotowanie rozwiązań legislacyjnych
w zakresie Narodowego Frakcjonatora Osocza. W związku z powyższym ewentualne
podjęcie prac legislacyjnych w zakresie merytorycznym, który obejmował ww. projekt,
wymagać będzie przeprowadzenia ponownej analizy regulowanego obszaru, w tym
w zakresie przyjętych założeń, identyfikowanych problemów i ich potencjalnych rozwiązań.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
7 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie zakresu niezbędnych informacji
przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich
przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r.
poz. 434, z późn. zm.).

-- 3 of 3 --