Interpelacja nr 13628
Interpelacja w sprawie braku dostępnego dla służb centralnego rejestru rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (64%)
Obrona i Bezpieczeństwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie braku dostępnego dla służb centralnego rejestru rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego
Interpelacja nr 13628
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie braku dostępnego dla służb centralnego rejestru rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 18-11-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani Minister z istotnym problemem braku centralnego i bieżącego rejestru rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego, do którego dostęp miałyby służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo dzieci, takie jak Policja, kuratorzy sądowi, pracownicy socjalni oraz sędziowie sądów rodzinnych.
Choć ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przewiduje funkcjonowanie rodzin zastępczych zawodowych, w tym pełniących funkcję pogotowia rodzinnego, praktyka pokazuje, że brakuje narzędzi i rozwiązań systemowych, które umożliwiłyby efektywne i szybkie korzystanie z tych form opieki w nagłych sytuacjach. Taki problem wyłania się po moich rozmowach z kuratorami oraz osobami odpowiedzialnymi za organizowanie opieki dziecku w nagłych przypadkach.
Jako przykład może posłużyć sytuacja, kiedy niestety z jednego z domów samotnej matki zniknęła mama, ale pozostawiła w ośrodku swoje dzieci, które przecież nie mogą same pozostać w DSM. Trzeba było więc w bardzo szybkim czasie zapewnić im miejsce w rodzinie pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego (brak miejsc w domu dziecka), jednak wszystkie rodziny w powiecie nie miały już miejsca i nie mogły przyjąć dzieci. Tu pojawił się właśnie problem, który powinien być rozwiązany. Nie istnieje centralny rejestr rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego, z którego uprawnione służby mogłyby korzystać w sposób szybki, ciągły i niezależny od miejsca interwencji. To spowodowało, że nie można było się skontaktować z rodzinami spoza powiatu, gdzie często to też nie są duże odległości i dzieci by mogły tam trafić.
Kuratorzy nie pierwszy raz zwracają uwagę na ten problem, którego rozwiązanie, przy obecnych możliwościach teleinformatycznych, nie jest czymś skomplikowanym. Dostęp do takiego rejestru dla kuratorów, sędziów rodzinnych, pracowników socjalnych i Policji może znacząco ułatwić proces organizowania tymczasowego bezpiecznego schronienia dla dzieci.
W związku z powyżej przedstawionym problemem proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo pozytywnie rozpatrzy ww. postulat?
2. Czy ministerstwo podejmuje działania zmierzające do zwiększenia liczby rodzin pełniących funkcję pogotowia rodzinnego, szczególnie w regionach, gdzie ich brakuje?
3. Czy rozważane jest stworzenie standardów i koordynacji międzyinstytucjonalnej (np. w formie platformy cyfrowej) umożliwiającej szybsze podejmowanie decyzji w sytuacjach zagrożenia dzieci?
4. Czy można by w tym celu wykorzystać obecny rejestr rodzin i zaktualizować go, uzupełnić o tzw. rodziny interwencyjne, pełniące funkcję pogotowia w nagłych sytuacjach, takich jak nocne interwencje czy brak miejsc w rodzinach zastępczych?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 13628
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie braku dostępnego dla służb centralnego rejestru rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 18-11-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani Minister z istotnym problemem braku centralnego i bieżącego rejestru rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego, do którego dostęp miałyby służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo dzieci, takie jak Policja, kuratorzy sądowi, pracownicy socjalni oraz sędziowie sądów rodzinnych.
Choć ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przewiduje funkcjonowanie rodzin zastępczych zawodowych, w tym pełniących funkcję pogotowia rodzinnego, praktyka pokazuje, że brakuje narzędzi i rozwiązań systemowych, które umożliwiłyby efektywne i szybkie korzystanie z tych form opieki w nagłych sytuacjach. Taki problem wyłania się po moich rozmowach z kuratorami oraz osobami odpowiedzialnymi za organizowanie opieki dziecku w nagłych przypadkach.
Jako przykład może posłużyć sytuacja, kiedy niestety z jednego z domów samotnej matki zniknęła mama, ale pozostawiła w ośrodku swoje dzieci, które przecież nie mogą same pozostać w DSM. Trzeba było więc w bardzo szybkim czasie zapewnić im miejsce w rodzinie pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego (brak miejsc w domu dziecka), jednak wszystkie rodziny w powiecie nie miały już miejsca i nie mogły przyjąć dzieci. Tu pojawił się właśnie problem, który powinien być rozwiązany. Nie istnieje centralny rejestr rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego, z którego uprawnione służby mogłyby korzystać w sposób szybki, ciągły i niezależny od miejsca interwencji. To spowodowało, że nie można było się skontaktować z rodzinami spoza powiatu, gdzie często to też nie są duże odległości i dzieci by mogły tam trafić.
Kuratorzy nie pierwszy raz zwracają uwagę na ten problem, którego rozwiązanie, przy obecnych możliwościach teleinformatycznych, nie jest czymś skomplikowanym. Dostęp do takiego rejestru dla kuratorów, sędziów rodzinnych, pracowników socjalnych i Policji może znacząco ułatwić proces organizowania tymczasowego bezpiecznego schronienia dla dzieci.
W związku z powyżej przedstawionym problemem proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo pozytywnie rozpatrzy ww. postulat?
2. Czy ministerstwo podejmuje działania zmierzające do zwiększenia liczby rodzin pełniących funkcję pogotowia rodzinnego, szczególnie w regionach, gdzie ich brakuje?
3. Czy rozważane jest stworzenie standardów i koordynacji międzyinstytucjonalnej (np. w formie platformy cyfrowej) umożliwiającej szybsze podejmowanie decyzji w sytuacjach zagrożenia dzieci?
4. Czy można by w tym celu wykorzystać obecny rejestr rodzin i zaktualizować go, uzupełnić o tzw. rodziny interwencyjne, pełniące funkcję pogotowia w nagłych sytuacjach, takich jak nocne interwencje czy brak miejsc w rodzinach zastępczych?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6398 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.604.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13628 Pani Posłanki Lidii Czechak, w sprawie braku
dostępnego dla służb centralnego rejestru rodzin zastępczych pełniących funkcję
pogotowia rodzinnego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że od 15 stycznia 2025 r. działa Centralny Rejestr Pieczy Zastępczej (CRPZ),
mający na celu usprawnienie procesu umieszczania dzieci w pieczy zastępczej. Stanowi on
kompleksową bazę danych o dzieciach i kandydatach do sprawowania pieczy zastępczej
oraz o rodzinach zastępczych i rodzinnych domach dziecka. CRPZ wprowadza większą
przejrzystość systemu i usprawnia procesy administracyjne związane z organizacją pieczy
zastępczej, w tym koordynację, wymianę informacji pomiędzy odpowiednimi instytucjami
oraz monitoring w skali całego kraju. Centralny Rejestr Pieczy Zastępczej obejmuje:
– wykaz dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej;
– wykaz osób posiadających pozytywną lub negatywną wstępną kwalifikację do pełnienia
funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka;
– wykaz kandydatów zakwalifikowanych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub
prowadzenia rodzinnego domu dziecka;
– wykaz rodzin zastępczych z podziałem na rodziny zastępcze spokrewnione,
niezawodowe i zawodowe (w tym pogotowia rodzinne);
– wykaz rodzinnych domów dziecka;
– wykaz placówek opiekuńczo-wychowawczych (w tym interwencyjnych), regionalnych
placówek opiekuńczo-terapeutycznych oraz interwencyjnych ośrodków
preadopcyjnych;
– wykaz osób usamodzielnianych.
Nadrzędnym celem stworzenia CRPZ było zapewnienie dzieciom jeszcze lepszej opieki
i bezpieczeństwa. System pozwala na gromadzenie danych o różnych formach pieczy
zastępczej i dzieciach powierzonych do pieczy (w tym o liczbie dzieci niedoprowadzonych
do pieczy i powodach takiego stanu lub o wolnych miejscach w pieczy zastępczej).
CRPZ jest stale rozwijany. W ciągu roku wdrożono 18 nowych funkcjonalności, które
znacząco usprawniły jego działanie. Jedną z ostatnich jest umożliwienie sądom dostępu do
statystyk wolnych miejsc w CRPZ. Dostęp do danych będą mieli m.in. sędziowie rodzinni,
a zgromadzone dane pozwolą usprawnić procedury związane z ustanawianiem pieczy
zastępczej poprzez lepszą wymianę informacji o wolnych miejscach w pieczy zastępczej
z podziałem na województwa i powiaty. Docelowo wydziały rodzinne sądów rejonowych
będą korzystać z systemu CRPZ za pośrednictwem brokera komunikacyjnego
udostępnianego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Realizacja tego rozwiązania wymaga
jednak zmiany przepisów ustawowych. Zmiany te są procedowane. Udostępnienie danych
z CRPZ, w tym informacji o wolnych miejscach w pieczy zastępczej, powinno zostać
dokonane przez jednostkę organizacyjną wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Wdrożenie CRPZ stanowi ważny krok na drodze do usprawnienia systemu wspierania rodziny
i pieczy zastępczej. Dzięki współpracy zaangażowanych podmiotów możliwe będzie
efektywniejsze wykorzystanie dostępnych zasobów oraz zapewnienie, że dzieci pozostające
w pieczy lub do niej skierowane znajdą się w przyjaznym i sprzyjającym ich rozwojowi
środowisku.
Zgodnie z art. 180 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej1 zapewnienie dzieciom pieczy zastępczej w rodzinach zastępczych, w tym
w pogotowiu rodzinnym, rodzinnych domach dziecka oraz w placówkach opiekuńczo-
wychowawczych, należy do zadań własnych powiatu. To powiat jest odpowiedzialny za
pozyskiwanie i wspieranie rodzin zastępczych, również o charakterze pogotowia rodzinnego
oraz rodzinnych domów dziecka. Każdy powiat powinien zabezpieczać miejsca
interwencyjne we własnym zakresie, zaś przypadki umieszczania dzieci na terenie innych
powiatów winny mieć status wyjątku, a nie rozwiązania systemowego. Jest to podyktowane
zarówno logiką realizacji zadania, jakim jest zapewnianie przez samorządy pieczy zastępczej,
jak i – co najważniejsze – troską o dobro dziecka, które zabrane z rodziny biologicznej nie
powinno być przenoszone w miejsca odległe od dotychczasowego miejsca zamieszkania.
Mając na uwadze problemy wynikające z wciąż niewystarczającej liczby rodzin zastępczych
i rodzinnych domów dziecka, jak również kwestię miejsc w pieczy zastępczej oraz potrzebę
wprowadzenia kompleksowych zmian o charakterze ustawowym, Kierownictwo Resortu
rodziny przygotowało projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej2. W toku tworzenia poszczególnych przepisów nowelizujących uwzględniono
postulaty wielu środowisk i organizacji. Nowelizacja zakłada m.in. wzmocnienie systemu
wspierania rodziny, ponieważ bezpośrednia praca z rodziną w kryzysie jest zadaniem,
którego właściwa realizacja może ograniczyć napływ dzieci do pieczy zastępczej.
Przewidziano także przepisy wzmacniające oraz stabilizujące rodzinne formy pieczy
zastępczej, jak i szereg rozwiązań polepszających sytuację dzieci, które się w nich
wychowują, w tym:
– wprowadzenie nowej umowy rodzicielstwa zastępczego;
– podwyższenie wynagrodzeń minimalnych dla rodzin zastępczych zawodowych oraz
prowadzących rodzinne domy dziecka;
– wprowadzenie comiesięcznego dodatku stażowego dla rodzin zastępczych;
– wprowadzenie zasady corocznej waloryzacji świadczeń i wynagrodzeń wynikających
z ustawy, tak, aby zwiększyć atrakcyjność zawodowego rodzicielstwa zastępczego,
w tym pełniących funkcję pogotowia rodzinnego.
Oprócz proponowanych zmian legislacyjnych w resorcie rodziny zainicjowano projekt
finansowany z Funduszy UE dotyczący pieczy zastępczej, którego realizacja rozpocznie się
w 2026 r. Jego celem jest poprawa komunikacji i współpracy pomiędzy gminami, powiatami,
sędziami oraz służbą kuratorską, co przełoży się na lepszą integrację działań mających
zabezpieczyć dobro dziecka.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
1 Dz.U. z 2025 r. poz. 49.
2 Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych
ustaw (UD354).
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.604.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13628 Pani Posłanki Lidii Czechak, w sprawie braku
dostępnego dla służb centralnego rejestru rodzin zastępczych pełniących funkcję
pogotowia rodzinnego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że od 15 stycznia 2025 r. działa Centralny Rejestr Pieczy Zastępczej (CRPZ),
mający na celu usprawnienie procesu umieszczania dzieci w pieczy zastępczej. Stanowi on
kompleksową bazę danych o dzieciach i kandydatach do sprawowania pieczy zastępczej
oraz o rodzinach zastępczych i rodzinnych domach dziecka. CRPZ wprowadza większą
przejrzystość systemu i usprawnia procesy administracyjne związane z organizacją pieczy
zastępczej, w tym koordynację, wymianę informacji pomiędzy odpowiednimi instytucjami
oraz monitoring w skali całego kraju. Centralny Rejestr Pieczy Zastępczej obejmuje:
– wykaz dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej;
– wykaz osób posiadających pozytywną lub negatywną wstępną kwalifikację do pełnienia
funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka;
– wykaz kandydatów zakwalifikowanych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub
prowadzenia rodzinnego domu dziecka;
– wykaz rodzin zastępczych z podziałem na rodziny zastępcze spokrewnione,
niezawodowe i zawodowe (w tym pogotowia rodzinne);
– wykaz rodzinnych domów dziecka;
– wykaz placówek opiekuńczo-wychowawczych (w tym interwencyjnych), regionalnych
placówek opiekuńczo-terapeutycznych oraz interwencyjnych ośrodków
preadopcyjnych;
– wykaz osób usamodzielnianych.
Nadrzędnym celem stworzenia CRPZ było zapewnienie dzieciom jeszcze lepszej opieki
i bezpieczeństwa. System pozwala na gromadzenie danych o różnych formach pieczy
zastępczej i dzieciach powierzonych do pieczy (w tym o liczbie dzieci niedoprowadzonych
do pieczy i powodach takiego stanu lub o wolnych miejscach w pieczy zastępczej).
CRPZ jest stale rozwijany. W ciągu roku wdrożono 18 nowych funkcjonalności, które
znacząco usprawniły jego działanie. Jedną z ostatnich jest umożliwienie sądom dostępu do
statystyk wolnych miejsc w CRPZ. Dostęp do danych będą mieli m.in. sędziowie rodzinni,
a zgromadzone dane pozwolą usprawnić procedury związane z ustanawianiem pieczy
zastępczej poprzez lepszą wymianę informacji o wolnych miejscach w pieczy zastępczej
z podziałem na województwa i powiaty. Docelowo wydziały rodzinne sądów rejonowych
będą korzystać z systemu CRPZ za pośrednictwem brokera komunikacyjnego
udostępnianego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Realizacja tego rozwiązania wymaga
jednak zmiany przepisów ustawowych. Zmiany te są procedowane. Udostępnienie danych
z CRPZ, w tym informacji o wolnych miejscach w pieczy zastępczej, powinno zostać
dokonane przez jednostkę organizacyjną wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Wdrożenie CRPZ stanowi ważny krok na drodze do usprawnienia systemu wspierania rodziny
i pieczy zastępczej. Dzięki współpracy zaangażowanych podmiotów możliwe będzie
efektywniejsze wykorzystanie dostępnych zasobów oraz zapewnienie, że dzieci pozostające
w pieczy lub do niej skierowane znajdą się w przyjaznym i sprzyjającym ich rozwojowi
środowisku.
Zgodnie z art. 180 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej1 zapewnienie dzieciom pieczy zastępczej w rodzinach zastępczych, w tym
w pogotowiu rodzinnym, rodzinnych domach dziecka oraz w placówkach opiekuńczo-
wychowawczych, należy do zadań własnych powiatu. To powiat jest odpowiedzialny za
pozyskiwanie i wspieranie rodzin zastępczych, również o charakterze pogotowia rodzinnego
oraz rodzinnych domów dziecka. Każdy powiat powinien zabezpieczać miejsca
interwencyjne we własnym zakresie, zaś przypadki umieszczania dzieci na terenie innych
powiatów winny mieć status wyjątku, a nie rozwiązania systemowego. Jest to podyktowane
zarówno logiką realizacji zadania, jakim jest zapewnianie przez samorządy pieczy zastępczej,
jak i – co najważniejsze – troską o dobro dziecka, które zabrane z rodziny biologicznej nie
powinno być przenoszone w miejsca odległe od dotychczasowego miejsca zamieszkania.
Mając na uwadze problemy wynikające z wciąż niewystarczającej liczby rodzin zastępczych
i rodzinnych domów dziecka, jak również kwestię miejsc w pieczy zastępczej oraz potrzebę
wprowadzenia kompleksowych zmian o charakterze ustawowym, Kierownictwo Resortu
rodziny przygotowało projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej2. W toku tworzenia poszczególnych przepisów nowelizujących uwzględniono
postulaty wielu środowisk i organizacji. Nowelizacja zakłada m.in. wzmocnienie systemu
wspierania rodziny, ponieważ bezpośrednia praca z rodziną w kryzysie jest zadaniem,
którego właściwa realizacja może ograniczyć napływ dzieci do pieczy zastępczej.
Przewidziano także przepisy wzmacniające oraz stabilizujące rodzinne formy pieczy
zastępczej, jak i szereg rozwiązań polepszających sytuację dzieci, które się w nich
wychowują, w tym:
– wprowadzenie nowej umowy rodzicielstwa zastępczego;
– podwyższenie wynagrodzeń minimalnych dla rodzin zastępczych zawodowych oraz
prowadzących rodzinne domy dziecka;
– wprowadzenie comiesięcznego dodatku stażowego dla rodzin zastępczych;
– wprowadzenie zasady corocznej waloryzacji świadczeń i wynagrodzeń wynikających
z ustawy, tak, aby zwiększyć atrakcyjność zawodowego rodzicielstwa zastępczego,
w tym pełniących funkcję pogotowia rodzinnego.
Oprócz proponowanych zmian legislacyjnych w resorcie rodziny zainicjowano projekt
finansowany z Funduszy UE dotyczący pieczy zastępczej, którego realizacja rozpocznie się
w 2026 r. Jego celem jest poprawa komunikacji i współpracy pomiędzy gminami, powiatami,
sędziami oraz służbą kuratorską, co przełoży się na lepszą integrację działań mających
zabezpieczyć dobro dziecka.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
1 Dz.U. z 2025 r. poz. 49.
2 Projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych
ustaw (UD354).
-- 2 of 2 --