Interpelacja nr 13607
Interpelacja w sprawie jednolitych zasad przyznawania ulg i bezpłatnych przejazdów komunikacją publiczną dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do 16. roku życia oraz ich opiekunów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Zdrowie i Lecznictwo (54%)
Podatki i Finanse (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie jednolitych zasad przyznawania ulg i bezpłatnych przejazdów komunikacją publiczną dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do 16. roku życia oraz ich opiekunów
Interpelacja nr 13607
do ministra infrastruktury, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie jednolitych zasad przyznawania ulg i bezpłatnych przejazdów komunikacją publiczną dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do 16. roku życia oraz ich opiekunów
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 17-11-2025
Szanowna Pani Ministro, Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego napływają liczne sygnały od mieszkańców dotyczące problemu wyłączenia dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do 16. roku życia oraz ich opiekunów z prawa do bezpłatnych lub ulgowych przejazdów komunikacją publiczną.
Problem ten szczególnie unaocznił się na przykładzie miasta Żywca, gdzie w ostatnim czasie zmieniono obowiązujące zasady. Przez wiele lat dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz ich opiekunowie mogły korzystać z przejazdów bezpłatnych, a opiekunowie dodatkowo z ulgowych przejazdów w drodze powrotnej ze szkoły lub ośrodka bez dziecka.
W wyniku decyzji władz samorządowych zwolnienia te zostały ograniczone wyłącznie do osób powyżej 16. roku życia posiadających orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Tymczasem dzieci do 16. roku życia nie mają określanych stopni niepełnosprawności - wydawane im są wyłącznie orzeczenia o niepełnosprawności, co automatycznie wyklucza je z przywilejów przewidzianych dla dorosłych.
W efekcie rodziny wychowujące dzieci z niepełnosprawnościami zostały pozbawione istotnej formy wsparcia, która dotąd pomagała im w codziennym funkcjonowaniu. Należy podkreślić, że dzieci te często muszą codziennie dojeżdżać do szkół integracyjnych, poradni specjalistycznych, szpitali lub ośrodków rehabilitacyjnych. Ograniczenie ulg w przejazdach oznacza więc realne pogorszenie sytuacji życiowej rodzin, które już teraz borykają się z dużymi kosztami opieki i leczenia.
Co więcej, z doniesień wynika, że podobne decyzje podejmują również inne samorządy w Polsce. Brak jednolitych regulacji ogólnokrajowych prowadzi do sytuacji, w której prawa dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności różnią się w zależności od miejsca zamieszkania. Takie zróżnicowanie stoi w sprzeczności z zasadą równego traktowania obywateli i godzi w konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej.
W związku z powyższym zwracam się do Państwa z następującymi pytaniami:
Do Ministra Infrastruktury:
1. Czy Ministerstwo Infrastruktury dostrzega problem braku jednolitych zasad dotyczących ulg i bezpłatnych przejazdów dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz ich opiekunów?
2. Czy resort planuje podjęcie działań legislacyjnych lub wydanie wytycznych dla samorządów, które ujednolicą zasady stosowania ulg w transporcie publicznym dla tej grupy obywateli?
3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań, które zagwarantują dzieciom z orzeczeniem o niepełnosprawności w całym kraju prawo do bezpłatnych przejazdów komunikacją publiczną, niezależnie od miejsca zamieszkania?
Do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej:
4. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w przepisach dotyczących orzecznictwa o niepełnosprawności, które umożliwiłyby traktowanie orzeczenia wydawanego dzieciom do 16. roku życia na równi z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w zakresie uprawnień do ulg i świadczeń?
5. Czy resort monitoruje sytuacje, w których decyzje samorządów ograniczają prawa lub przywileje dzieci z niepełnosprawnościami, prowadząc do faktycznego pogorszenia ich sytuacji społecznej?
6. Czy ministerstwo podejmie współpracę z Ministrem Infrastruktury w celu wypracowania jednolitych i sprawiedliwych rozwiązań w zakresie transportu publicznego dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności i ich rodzin?
Interpelacja nr 13607
do ministra infrastruktury, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie jednolitych zasad przyznawania ulg i bezpłatnych przejazdów komunikacją publiczną dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do 16. roku życia oraz ich opiekunów
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 17-11-2025
Szanowna Pani Ministro, Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego napływają liczne sygnały od mieszkańców dotyczące problemu wyłączenia dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do 16. roku życia oraz ich opiekunów z prawa do bezpłatnych lub ulgowych przejazdów komunikacją publiczną.
Problem ten szczególnie unaocznił się na przykładzie miasta Żywca, gdzie w ostatnim czasie zmieniono obowiązujące zasady. Przez wiele lat dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz ich opiekunowie mogły korzystać z przejazdów bezpłatnych, a opiekunowie dodatkowo z ulgowych przejazdów w drodze powrotnej ze szkoły lub ośrodka bez dziecka.
W wyniku decyzji władz samorządowych zwolnienia te zostały ograniczone wyłącznie do osób powyżej 16. roku życia posiadających orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Tymczasem dzieci do 16. roku życia nie mają określanych stopni niepełnosprawności - wydawane im są wyłącznie orzeczenia o niepełnosprawności, co automatycznie wyklucza je z przywilejów przewidzianych dla dorosłych.
W efekcie rodziny wychowujące dzieci z niepełnosprawnościami zostały pozbawione istotnej formy wsparcia, która dotąd pomagała im w codziennym funkcjonowaniu. Należy podkreślić, że dzieci te często muszą codziennie dojeżdżać do szkół integracyjnych, poradni specjalistycznych, szpitali lub ośrodków rehabilitacyjnych. Ograniczenie ulg w przejazdach oznacza więc realne pogorszenie sytuacji życiowej rodzin, które już teraz borykają się z dużymi kosztami opieki i leczenia.
Co więcej, z doniesień wynika, że podobne decyzje podejmują również inne samorządy w Polsce. Brak jednolitych regulacji ogólnokrajowych prowadzi do sytuacji, w której prawa dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności różnią się w zależności od miejsca zamieszkania. Takie zróżnicowanie stoi w sprzeczności z zasadą równego traktowania obywateli i godzi w konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej.
W związku z powyższym zwracam się do Państwa z następującymi pytaniami:
Do Ministra Infrastruktury:
1. Czy Ministerstwo Infrastruktury dostrzega problem braku jednolitych zasad dotyczących ulg i bezpłatnych przejazdów dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz ich opiekunów?
2. Czy resort planuje podjęcie działań legislacyjnych lub wydanie wytycznych dla samorządów, które ujednolicą zasady stosowania ulg w transporcie publicznym dla tej grupy obywateli?
3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań, które zagwarantują dzieciom z orzeczeniem o niepełnosprawności w całym kraju prawo do bezpłatnych przejazdów komunikacją publiczną, niezależnie od miejsca zamieszkania?
Do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej:
4. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w przepisach dotyczących orzecznictwa o niepełnosprawności, które umożliwiłyby traktowanie orzeczenia wydawanego dzieciom do 16. roku życia na równi z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w zakresie uprawnień do ulg i świadczeń?
5. Czy resort monitoruje sytuacje, w których decyzje samorządów ograniczają prawa lub przywileje dzieci z niepełnosprawnościami, prowadząc do faktycznego pogorszenia ich sytuacji społecznej?
6. Czy ministerstwo podejmie współpracę z Ministrem Infrastruktury w celu wypracowania jednolitych i sprawiedliwych rozwiązań w zakresie transportu publicznego dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności i ich rodzin?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11645 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DBI-3.054.7.2025
Warszawa, 02 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 13607 Poseł na Sejm RP pani Małgorzaty Pępek
w sprawie jednolitych zasad przyznawania ulg i bezpłatnych przejazdów komunikacją
publiczną dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do 16. roku życia oraz ich
opiekunów w pierwszej kolejności należy zauważyć, że pojęcie komunikacji publicznej jest
bardzo szerokie bowiem obejmuje przewozy środkami publicznego transportu
zbiorowego realizowane zarówno lokalnie (np. w formie komunikacji miejskiej),
regionalnie (np. w ramach powiatu czy województwa) a nawet dalekobieżne (obejmujące
swym zasięgiem dwa lub więcej województw). W konsekwencji w zależności od długości
tych linii i sposobu organizacji przewozu będą występować różnice w zakresie
ewentualnych ulg przysługujących pasażerom korzystającym z tych przewozów.
W ramach publicznego transportu zbiorowego funkcjonują bowiem 3 odrębne systemy
regulujące uprawnienia pasażerów do ulgowych przejazdów, tj.:
1) ulgi o charakterze ustawowym wynikające z szeregu ustaw, które określają grupy
zawodowe i społeczne, wymiary ulg, środki transportu (autobus lub pociąg), rodzaj
komunikacji (zwykła, przyspieszona lub pospieszna) i rodzaj biletu (jednorazowe
lub miesięczne imienne) dla których te ulgi obowiązują. Ulgi ustanowione w drodze
ustawy mają charakter obligatoryjny. To znaczy, że wszyscy przewoźnicy
są zobowiązani do ich honorowania;
2) ulgi ustanowione na obszarze właściwości organizatora przewozów (takie ulgi mogą
wprowadzić np. władze gminy w przewozach, które organizują i za które płacą)
obejmujące także komunikację miejską;
3) ulgi ustanowione przez samych przewoźników w ramach ich własnej strategii
handlowej (regulamin przewoźnika może przewidywać zniżki np. dla seniorów czy
osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności).
Odnosząc się do pierwszego z wyżej wymienionych systemów - ustawowych ulg
przejazdowych, jest to jednolity system obowiązujący wszystkich przewoźników
i operatorów przewozów świadczących usługi przewozowe niestanowiące komunikacji
miejskiej. W ramach tego rodzaju przewozów dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem
lub niepełnosprawnością do ukończenia 24 roku życia oraz studenci dotknięci
inwalidztwem lub niepełnosprawnością do ukończenia 26 roku życia mogą skorzystać
-- 1 of 2 --
2
z ulgi przejazdowej w wymiarze 78% przy przejazdach środkami publicznego transportu
zbiorowego kolejowego oraz autobusowego na podstawie biletów jednorazowych
lub miesięcznych przy przejazdach z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu
do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki opiekuńczo-wychowawczej, placówki
oświatowo-wychowawczej, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego
ośrodka wychowawczego, ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży spełnianie
obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego, domu
pomocy społecznej, ośrodka wsparcia, zakładu opieki zdrowotnej, poradni
psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, a także na turnus
rehabilitacyjny oraz z powrotem. Analogiczne uprawnienie, obejmujące wyłącznie bilety
jednorazowe, dotyczyć jednego z rodziców lub opiekuna tych osób.
W przypadku drugiego z systemów - ulg ustanowionych na obszarze właściwości
organizatora przewozów (w tym w ramach komunikacji miejskiej), czyli systemu, którego
wydaje się dotyczyć interpelacja należy zwrócić uwagę, że co do zasady zarządzanie
i organizowanie jej działania jest prerogatywą lokalnych władz samorządowych. Jednostki
samorządu terytorialnego (jako organizatorzy komunikacji miejskiej) mają prawo
do określania we własnym zakresie, w realizowanych przez siebie przewozach, zarówno
grupy pasażerów uprawnionych do ulg, jak i wymiar tych ulg. Odbywa się to poprzez
podejmowanie przez organy stanowiące tych jednostek (Radę Gminy, Radę Miejską
lub Radę Miasta) uchwał kształtujących politykę transportową na swoim obszarze,
w tym m.in. ceny biletów, zakres uprawnień pasażerów do ulg i wymiar tych ulg.
Jednocześnie utracone przez przedsiębiorstwa świadczące usługi przewozu osób
przychody z tytułu honorowania określonych ulg przysługujących pasażerom
w komunikacji miejskiej pokrywane są w całości ze środków budżetowych tych jednostek.
Administracja rządowa nie określa zasad ani nie finansuje z budżetu państwa przewozów
w ramach komunikacji miejskiej. Stąd też nie jest planowana ingerencja w prawa
poszczególnych samorządów do kształtowania komunikacji miejskiej na obszarze
właściwości tych samorządów (w tym m.in. miasta Żywca).
Natomiast jeszcze raz pragnę podkreślić, że poza ulgami obowiązującymi w komunikacji
miejskiej (ustalanymi lokalnie przez samorządy) funkcjonuje system ustawowych ulg
przejazdowych przewidujący jedną i tą samą ulgę w wymiarze 78% dla wszystkich dzieci
i młodzieży w wieku aż do 24 roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności (dzieci te nie
muszą uzyskać orzeczenia o stopniu niepełnosprawności), a jeżeli kontynuują naukę
na studiach do uprawnienie się przedłuża do ukończenia 26 roku życia), a także dla ich
opiekunów.
Z wyrazami szacunki
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 2 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.599.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13607 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
jednolitych zasad przyznawania ulg i bezpłatnych przejazdów komunikacją publiczną dla
dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do 16. roku życia oraz ich opiekunów, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i
społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, ze zm.)
powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności wydają orzeczenia o:
– niepełnosprawności;
– stopniu niepełnosprawności;
– wskazaniach do ulg i uprawnień.
Decyzja o zaliczeniu danej osoby do stopnia niepełnosprawności nie tylko potwierdza samą
niepełnosprawność, ale wskazuje też formy rehabilitacji zawodowej i społecznej, z jakich
może ona korzystać, a także warunkuje prawo do wielu ulg i uprawnień przyznawanych na
podstawie odrębnych przepisów (m. in. z zakresu pomocy społecznej, świadczeń
rodzinnych, dodatków mieszkaniowych). Zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności
nie jest jednak realizatorem „programu rehabilitacji”.
W kwestii uprawnień do bezpłatnych lub ulgowych przejazdów komunikacją publiczną
należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach
do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz.U. z 2024 r. poz.
380) 78% ulga przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego
oraz autobusowego przysługuje:
– dzieciom i młodzieży dotkniętym inwalidztwem lub niepełnosprawnym - na podstawie
biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych;
– jednemu z rodziców lub opiekunów dzieci i młodzieży dotkniętych inwalidztwem bądź
niepełnosprawnych - na podstawie biletów jednorazowych.
Uprawnienie obejmuje wyłącznie przejazd z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do
przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki opiekuńczo-wychowawczej, placówki
oświatowo-wychowawczej, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego
ośrodka wychowawczego, ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży spełnianie
obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego, domu
pomocy społecznej, ośrodka wsparcia, zakładu opieki zdrowotnej, poradni psychologiczno-
pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, a także przejazd na turnus rehabilitacyjny
i z powrotem.
Kwestię przejazdów środkami PKP szczegółowo uregulowano w przepisach rozporządzenia
z dnia 20 kwietnia 2017 r. Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie rodzajów
dokumentów poświadczających uprawnienia do korzystania z ulgowych przejazdów
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz.U. z 2017 r. poz. 810). Akt ten reguluje
m.in. kwestie dotyczące dokumentów, jakimi powinna się legitymować osoba uprawniona
do korzystania z ulg podczas przejazdów czy też dokumentów, jakimi powinien legitymować
się opiekun osoby z niepełnosprawnością, niezdolnej do samodzielnej egzystencji.
Zgodnie z § 3 wskazanego rozporządzenia dokumentami poświadczającymi uprawnienie
dzieci i młodzieży dotkniętych inwalidztwem lub niepełnosprawnych do korzystania we
wspomnianych okolicznościach z 78% ulgi są:
– w przypadku dzieci i młodzieży uczęszczających do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej
albo ośrodka lub placówki o charakterze oświatowym: legitymacja przedszkolna dla
dziecka niepełnosprawnego, legitymacja szkolna dla uczniów dotkniętych
inwalidztwem lub niepełnosprawnych, legitymacja szkolna albo studencka wraz z
jednym z dokumentów wymienionych w pkt 2;
– dla dzieci i młodzieży nieuczęszczających do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej albo
ośrodka lub placówki o charakterze oświatowym: legitymacja osoby niepełnosprawnej
poniżej 16 roku życia, legitymacja osoby niepełnosprawnej, orzeczenie lekarza
orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) albo wypis z treści orzeczenia
lekarza orzecznika ZUS stwierdzające częściową niezdolność do pracy bądź całkowitą
niezdolność do pracy albo całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej
egzystencji lub niezdolność do samodzielnej egzystencji, orzeczenie komisji lekarskiej
ZUS stwierdzające częściową niezdolność do pracy bądź całkowitą niezdolność do
pracy albo całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji
lub niezdolność do samodzielnej egzystencji.
Dokumentami poświadczającymi uprawnienie jednego z rodziców lub opiekuna dzieci
i młodzieży dotkniętych inwalidztwem lub niepełnosprawnych do korzystania z ulgi 78%
- przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego oraz
autobusowego, w przypadkach określonych w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia - na podstawie
biletów jednorazowych, są:
– dokumenty dziecka określone w § 3 – przy przejeździe wraz z razem z dzieckiem;
– zaświadczenie wydane przez przedszkole, szkołę, szkołę wyższą, ośrodek lub placówkę
o charakterze oświatowym albo placówkę opiekuńczo-wychowawczą, według wzoru
stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia, albo zaświadczenie, zawiadomienie lub
skierowanie, o których mowa w § 3 ust. 2 - jeżeli rodzic lub opiekun odbywa przejazd
po dziecko lub po jego odwiezieniu.
Należy wyjaśnić, iż poprzez akty prawa miejscowego również samorządy (JST) kształtują
praktyki w zakresie ulg i uprawnień przysługujących osobom z niepełnosprawnościami.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadzi stałego monitoringu, ale
weryfikuje wszelkie sygnały dotyczące nieprawidłowości w tym zakresie, podejmując
konieczne interwencje celem poprawy jakości życia osób z niepełnosprawnościami i ich
rodzin, uwzględniając prawo do niezależnego życia i pełnego włączenia społecznego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DBI-3.054.7.2025
Warszawa, 02 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 13607 Poseł na Sejm RP pani Małgorzaty Pępek
w sprawie jednolitych zasad przyznawania ulg i bezpłatnych przejazdów komunikacją
publiczną dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do 16. roku życia oraz ich
opiekunów w pierwszej kolejności należy zauważyć, że pojęcie komunikacji publicznej jest
bardzo szerokie bowiem obejmuje przewozy środkami publicznego transportu
zbiorowego realizowane zarówno lokalnie (np. w formie komunikacji miejskiej),
regionalnie (np. w ramach powiatu czy województwa) a nawet dalekobieżne (obejmujące
swym zasięgiem dwa lub więcej województw). W konsekwencji w zależności od długości
tych linii i sposobu organizacji przewozu będą występować różnice w zakresie
ewentualnych ulg przysługujących pasażerom korzystającym z tych przewozów.
W ramach publicznego transportu zbiorowego funkcjonują bowiem 3 odrębne systemy
regulujące uprawnienia pasażerów do ulgowych przejazdów, tj.:
1) ulgi o charakterze ustawowym wynikające z szeregu ustaw, które określają grupy
zawodowe i społeczne, wymiary ulg, środki transportu (autobus lub pociąg), rodzaj
komunikacji (zwykła, przyspieszona lub pospieszna) i rodzaj biletu (jednorazowe
lub miesięczne imienne) dla których te ulgi obowiązują. Ulgi ustanowione w drodze
ustawy mają charakter obligatoryjny. To znaczy, że wszyscy przewoźnicy
są zobowiązani do ich honorowania;
2) ulgi ustanowione na obszarze właściwości organizatora przewozów (takie ulgi mogą
wprowadzić np. władze gminy w przewozach, które organizują i za które płacą)
obejmujące także komunikację miejską;
3) ulgi ustanowione przez samych przewoźników w ramach ich własnej strategii
handlowej (regulamin przewoźnika może przewidywać zniżki np. dla seniorów czy
osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności).
Odnosząc się do pierwszego z wyżej wymienionych systemów - ustawowych ulg
przejazdowych, jest to jednolity system obowiązujący wszystkich przewoźników
i operatorów przewozów świadczących usługi przewozowe niestanowiące komunikacji
miejskiej. W ramach tego rodzaju przewozów dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem
lub niepełnosprawnością do ukończenia 24 roku życia oraz studenci dotknięci
inwalidztwem lub niepełnosprawnością do ukończenia 26 roku życia mogą skorzystać
-- 1 of 2 --
2
z ulgi przejazdowej w wymiarze 78% przy przejazdach środkami publicznego transportu
zbiorowego kolejowego oraz autobusowego na podstawie biletów jednorazowych
lub miesięcznych przy przejazdach z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu
do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki opiekuńczo-wychowawczej, placówki
oświatowo-wychowawczej, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego
ośrodka wychowawczego, ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży spełnianie
obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego, domu
pomocy społecznej, ośrodka wsparcia, zakładu opieki zdrowotnej, poradni
psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, a także na turnus
rehabilitacyjny oraz z powrotem. Analogiczne uprawnienie, obejmujące wyłącznie bilety
jednorazowe, dotyczyć jednego z rodziców lub opiekuna tych osób.
W przypadku drugiego z systemów - ulg ustanowionych na obszarze właściwości
organizatora przewozów (w tym w ramach komunikacji miejskiej), czyli systemu, którego
wydaje się dotyczyć interpelacja należy zwrócić uwagę, że co do zasady zarządzanie
i organizowanie jej działania jest prerogatywą lokalnych władz samorządowych. Jednostki
samorządu terytorialnego (jako organizatorzy komunikacji miejskiej) mają prawo
do określania we własnym zakresie, w realizowanych przez siebie przewozach, zarówno
grupy pasażerów uprawnionych do ulg, jak i wymiar tych ulg. Odbywa się to poprzez
podejmowanie przez organy stanowiące tych jednostek (Radę Gminy, Radę Miejską
lub Radę Miasta) uchwał kształtujących politykę transportową na swoim obszarze,
w tym m.in. ceny biletów, zakres uprawnień pasażerów do ulg i wymiar tych ulg.
Jednocześnie utracone przez przedsiębiorstwa świadczące usługi przewozu osób
przychody z tytułu honorowania określonych ulg przysługujących pasażerom
w komunikacji miejskiej pokrywane są w całości ze środków budżetowych tych jednostek.
Administracja rządowa nie określa zasad ani nie finansuje z budżetu państwa przewozów
w ramach komunikacji miejskiej. Stąd też nie jest planowana ingerencja w prawa
poszczególnych samorządów do kształtowania komunikacji miejskiej na obszarze
właściwości tych samorządów (w tym m.in. miasta Żywca).
Natomiast jeszcze raz pragnę podkreślić, że poza ulgami obowiązującymi w komunikacji
miejskiej (ustalanymi lokalnie przez samorządy) funkcjonuje system ustawowych ulg
przejazdowych przewidujący jedną i tą samą ulgę w wymiarze 78% dla wszystkich dzieci
i młodzieży w wieku aż do 24 roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności (dzieci te nie
muszą uzyskać orzeczenia o stopniu niepełnosprawności), a jeżeli kontynuują naukę
na studiach do uprawnienie się przedłuża do ukończenia 26 roku życia), a także dla ich
opiekunów.
Z wyrazami szacunki
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 2 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.599.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13607 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
jednolitych zasad przyznawania ulg i bezpłatnych przejazdów komunikacją publiczną dla
dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności do 16. roku życia oraz ich opiekunów, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i
społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, ze zm.)
powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności wydają orzeczenia o:
– niepełnosprawności;
– stopniu niepełnosprawności;
– wskazaniach do ulg i uprawnień.
Decyzja o zaliczeniu danej osoby do stopnia niepełnosprawności nie tylko potwierdza samą
niepełnosprawność, ale wskazuje też formy rehabilitacji zawodowej i społecznej, z jakich
może ona korzystać, a także warunkuje prawo do wielu ulg i uprawnień przyznawanych na
podstawie odrębnych przepisów (m. in. z zakresu pomocy społecznej, świadczeń
rodzinnych, dodatków mieszkaniowych). Zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności
nie jest jednak realizatorem „programu rehabilitacji”.
W kwestii uprawnień do bezpłatnych lub ulgowych przejazdów komunikacją publiczną
należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach
do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz.U. z 2024 r. poz.
380) 78% ulga przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego
oraz autobusowego przysługuje:
– dzieciom i młodzieży dotkniętym inwalidztwem lub niepełnosprawnym - na podstawie
biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych;
– jednemu z rodziców lub opiekunów dzieci i młodzieży dotkniętych inwalidztwem bądź
niepełnosprawnych - na podstawie biletów jednorazowych.
Uprawnienie obejmuje wyłącznie przejazd z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do
przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki opiekuńczo-wychowawczej, placówki
oświatowo-wychowawczej, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego
ośrodka wychowawczego, ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży spełnianie
obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego, domu
pomocy społecznej, ośrodka wsparcia, zakładu opieki zdrowotnej, poradni psychologiczno-
pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, a także przejazd na turnus rehabilitacyjny
i z powrotem.
Kwestię przejazdów środkami PKP szczegółowo uregulowano w przepisach rozporządzenia
z dnia 20 kwietnia 2017 r. Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie rodzajów
dokumentów poświadczających uprawnienia do korzystania z ulgowych przejazdów
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz.U. z 2017 r. poz. 810). Akt ten reguluje
m.in. kwestie dotyczące dokumentów, jakimi powinna się legitymować osoba uprawniona
do korzystania z ulg podczas przejazdów czy też dokumentów, jakimi powinien legitymować
się opiekun osoby z niepełnosprawnością, niezdolnej do samodzielnej egzystencji.
Zgodnie z § 3 wskazanego rozporządzenia dokumentami poświadczającymi uprawnienie
dzieci i młodzieży dotkniętych inwalidztwem lub niepełnosprawnych do korzystania we
wspomnianych okolicznościach z 78% ulgi są:
– w przypadku dzieci i młodzieży uczęszczających do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej
albo ośrodka lub placówki o charakterze oświatowym: legitymacja przedszkolna dla
dziecka niepełnosprawnego, legitymacja szkolna dla uczniów dotkniętych
inwalidztwem lub niepełnosprawnych, legitymacja szkolna albo studencka wraz z
jednym z dokumentów wymienionych w pkt 2;
– dla dzieci i młodzieży nieuczęszczających do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej albo
ośrodka lub placówki o charakterze oświatowym: legitymacja osoby niepełnosprawnej
poniżej 16 roku życia, legitymacja osoby niepełnosprawnej, orzeczenie lekarza
orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) albo wypis z treści orzeczenia
lekarza orzecznika ZUS stwierdzające częściową niezdolność do pracy bądź całkowitą
niezdolność do pracy albo całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej
egzystencji lub niezdolność do samodzielnej egzystencji, orzeczenie komisji lekarskiej
ZUS stwierdzające częściową niezdolność do pracy bądź całkowitą niezdolność do
pracy albo całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji
lub niezdolność do samodzielnej egzystencji.
Dokumentami poświadczającymi uprawnienie jednego z rodziców lub opiekuna dzieci
i młodzieży dotkniętych inwalidztwem lub niepełnosprawnych do korzystania z ulgi 78%
- przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego oraz
autobusowego, w przypadkach określonych w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia - na podstawie
biletów jednorazowych, są:
– dokumenty dziecka określone w § 3 – przy przejeździe wraz z razem z dzieckiem;
– zaświadczenie wydane przez przedszkole, szkołę, szkołę wyższą, ośrodek lub placówkę
o charakterze oświatowym albo placówkę opiekuńczo-wychowawczą, według wzoru
stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia, albo zaświadczenie, zawiadomienie lub
skierowanie, o których mowa w § 3 ust. 2 - jeżeli rodzic lub opiekun odbywa przejazd
po dziecko lub po jego odwiezieniu.
Należy wyjaśnić, iż poprzez akty prawa miejscowego również samorządy (JST) kształtują
praktyki w zakresie ulg i uprawnień przysługujących osobom z niepełnosprawnościami.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadzi stałego monitoringu, ale
weryfikuje wszelkie sygnały dotyczące nieprawidłowości w tym zakresie, podejmując
konieczne interwencje celem poprawy jakości życia osób z niepełnosprawnościami i ich
rodzin, uwzględniając prawo do niezależnego życia i pełnego włączenia społecznego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --