Interpelacja nr 13601
Interpelacja w sprawie wsparcia młodych matek na rynku pracy i zwiększenia otwartości pracodawców na zatrudnianie kobiet po urodzeniu dziecka
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (65%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wsparcia młodych matek na rynku pracy i zwiększenia otwartości pracodawców na zatrudnianie kobiet po urodzeniu dziecka
Interpelacja nr 13601
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia młodych matek na rynku pracy i zwiększenia otwartości pracodawców na zatrudnianie kobiet po urodzeniu dziecka
Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa
Data wpływu: 17-11-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie potrzeby podjęcia kompleksowych działań na rzecz otwarcia rynku pracy dla młodych matek, które po urodzeniu dziecka chcą wrócić do aktywności zawodowej, ale napotykają liczne bariery i brak akceptacji ze strony pracodawców.
Z relacji wielu kobiet wynika, że młode matki tuż po urodzeniu dziecka postrzegane są przez pracodawców jako problem, a nie wartościowi i zaangażowani pracownicy. Taki sposób myślenia nie tylko utrudnia kobietom powrót do pracy, ale także zniechęca młode pary do podejmowania decyzji o powiększeniu rodziny. Jeżeli rzeczywiście chcemy skutecznie walczyć z niską dzietnością w Polsce, musimy stworzyć system zachęt i wsparcia, który pozwoli kobietom łączyć macierzyństwo z rozwojem zawodowym.
Warto zauważyć, że pandemia COVID-19 pokazała, iż praca zdalna lub hybrydowa może być efektywną formą zatrudnienia pozwalającą na elastyczne godzenie życia zawodowego i rodzinnego. W tym kontekście należałoby rozważyć stworzenie programu społecznego lub pilotażowego projektu promującego wśród pracodawców otwartość na zatrudnianie młodych mam w elastycznych formach pracy – zarówno zdalnej, jak i zadaniowej.
Równocześnie niezbędne jest zwiększenie dostępności państwowych żłobków i przedszkoli, w tym w mniejszych miejscowościach, oraz zapewnienie ich dostosowania do potrzeb rodziców pracujących, tak aby kobiety mogły z pełnym zaufaniem pozostawić swoje dzieci pod profesjonalną opieką.
Młode matki to osoby ambitne, zorganizowane i odpowiedzialne, które potrafią skutecznie godzić wiele obowiązków jednocześnie – zawodowych, rodzinnych i domowych. Dlatego też warto stworzyć dla nich przyjazne warunki do rozwoju zawodowego, a jednocześnie umożliwić im bycie obecnymi w życiu swoich dzieci.
Nie wystarczy jednak umożliwić młodym mamom formalny powrót na rynek pracy – pracodawcy muszą również zapewnić odpowiednie warunki i jakość tego powrotu. Chodzi tu zarówno o organizację miejsca pracy, elastyczność godzin, możliwość pracy zdalnej, jak i postawę pracodawców opartą na zrozumieniu, empatii i szacunku dla roli rodzica.
Badania wskazują, że to właśnie jakość powrotu do pracy, a nie jedynie czas jego trwania, ma decydujący wpływ na samopoczucie, efektywność i trwałe utrzymanie młodych mam w zatrudnieniu. Dlatego warto rozważyć wdrożenie rozwiązań, które promowałyby wśród przedsiębiorców standardy przyjaznego środowiska pracy dla rodziców wracających po urlopach macierzyńskich i rodzicielskich.
Odniesienia do badań
Warto przy tym przytoczyć wyniki badań, które jednoznacznie wskazują, że młode matki mogą być niezwykle efektywnymi i wartościowymi pracownikami.
Jak wynika z badań przeprowadzonych przez Rezerwowy Bank Federalny w St. Louis (Federal Reserve Bank of St. Louis), np. pt. „Badanie wskazuje, że pracujące mamy są bardziej produktywne niż ich koleżanki bez dzieci” (2014 r.), kobiety posiadające dzieci wykazują większą produktywność zawodową niż kobiety bezdzietne.
Autorzy badania podkreślają, że:
„Macierzyństwo zwiększa zdolność do priorytetyzacji, efektywnego planowania i działania pod presją czasu. Wbrew stereotypom kobiety – matki wcale nie są mniej zaangażowane – przeciwnie, często osiągają lepsze wyniki”.
Zjawisko to badacze tłumaczą tzw. efektem organizacyjnym – matki, godząc obowiązki domowe i zawodowe, uczą się znakomitej organizacji pracy, skupienia na celach i efektywnego wykorzystania czasu, co w dłuższej perspektywie przekłada się na lepsze wyniki w pracy.
Warto również przywołać wyniki polskiego badania opracowanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) pt. „Bariery aktywności zawodowej młodych matek na rynku pracy”.
Z raportu tego wynika, że w Polsce kobiety posiadające dzieci w wieku 0–5 lat należą do grup o najniższej stopie zatrudnienia w całej Unii Europejskiej, głównie z powodu niedostatecznej liczby placówek opieki nad dziećmi oraz braku elastycznych form zatrudnienia.
Badanie to wyraźnie pokazuje, że przy odpowiednim wsparciu instytucjonalnym i organizacyjnym młode matki mogłyby stanowić ogromny potencjał dla polskiego rynku pracy.
Wnioski płynące z obu badań jasno wskazują, że młode mamy to pracownice zorganizowane, odpowiedzialne, lojalne i efektywne, a ich aktywizacja zawodowa powinna być traktowana jako strategiczny element polityki prorodzinnej i rozwoju gospodarczego kraju.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie działania lub programy mające na celu promowanie zatrudniania młodych matek po urodzeniu dziecka?
2. Czy rozważane jest wprowadzenie zachęt dla pracodawców, którzy tworzą miejsca pracy zdalnej, elastycznej lub w niepełnym wymiarze godzin dla młodych mam?
3. Czy w ramach polityki prorodzinnej przewiduje się zwiększenie liczby państwowych żłobków i przedszkoli, w szczególności na terenach wiejskich i w mniejszych miastach?
4. Czy ministerstwo rozważa opracowanie i wdrożenie programu społecznego promującego pozytywny wizerunek młodych mam na rynku pracy oraz wspierającego ich powrót do aktywności zawodowej?
5. Czy ministerstwo planuje opracować wytyczne lub rekomendacje dla pracodawców dotyczące zapewnienia właściwych warunków i jakości powrotu do pracy kobiet po urlopach macierzyńskich i rodzicielskich?
Interpelacja nr 13601
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia młodych matek na rynku pracy i zwiększenia otwartości pracodawców na zatrudnianie kobiet po urodzeniu dziecka
Zgłaszający: Wioletta Maria Kulpa
Data wpływu: 17-11-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie potrzeby podjęcia kompleksowych działań na rzecz otwarcia rynku pracy dla młodych matek, które po urodzeniu dziecka chcą wrócić do aktywności zawodowej, ale napotykają liczne bariery i brak akceptacji ze strony pracodawców.
Z relacji wielu kobiet wynika, że młode matki tuż po urodzeniu dziecka postrzegane są przez pracodawców jako problem, a nie wartościowi i zaangażowani pracownicy. Taki sposób myślenia nie tylko utrudnia kobietom powrót do pracy, ale także zniechęca młode pary do podejmowania decyzji o powiększeniu rodziny. Jeżeli rzeczywiście chcemy skutecznie walczyć z niską dzietnością w Polsce, musimy stworzyć system zachęt i wsparcia, który pozwoli kobietom łączyć macierzyństwo z rozwojem zawodowym.
Warto zauważyć, że pandemia COVID-19 pokazała, iż praca zdalna lub hybrydowa może być efektywną formą zatrudnienia pozwalającą na elastyczne godzenie życia zawodowego i rodzinnego. W tym kontekście należałoby rozważyć stworzenie programu społecznego lub pilotażowego projektu promującego wśród pracodawców otwartość na zatrudnianie młodych mam w elastycznych formach pracy – zarówno zdalnej, jak i zadaniowej.
Równocześnie niezbędne jest zwiększenie dostępności państwowych żłobków i przedszkoli, w tym w mniejszych miejscowościach, oraz zapewnienie ich dostosowania do potrzeb rodziców pracujących, tak aby kobiety mogły z pełnym zaufaniem pozostawić swoje dzieci pod profesjonalną opieką.
Młode matki to osoby ambitne, zorganizowane i odpowiedzialne, które potrafią skutecznie godzić wiele obowiązków jednocześnie – zawodowych, rodzinnych i domowych. Dlatego też warto stworzyć dla nich przyjazne warunki do rozwoju zawodowego, a jednocześnie umożliwić im bycie obecnymi w życiu swoich dzieci.
Nie wystarczy jednak umożliwić młodym mamom formalny powrót na rynek pracy – pracodawcy muszą również zapewnić odpowiednie warunki i jakość tego powrotu. Chodzi tu zarówno o organizację miejsca pracy, elastyczność godzin, możliwość pracy zdalnej, jak i postawę pracodawców opartą na zrozumieniu, empatii i szacunku dla roli rodzica.
Badania wskazują, że to właśnie jakość powrotu do pracy, a nie jedynie czas jego trwania, ma decydujący wpływ na samopoczucie, efektywność i trwałe utrzymanie młodych mam w zatrudnieniu. Dlatego warto rozważyć wdrożenie rozwiązań, które promowałyby wśród przedsiębiorców standardy przyjaznego środowiska pracy dla rodziców wracających po urlopach macierzyńskich i rodzicielskich.
Odniesienia do badań
Warto przy tym przytoczyć wyniki badań, które jednoznacznie wskazują, że młode matki mogą być niezwykle efektywnymi i wartościowymi pracownikami.
Jak wynika z badań przeprowadzonych przez Rezerwowy Bank Federalny w St. Louis (Federal Reserve Bank of St. Louis), np. pt. „Badanie wskazuje, że pracujące mamy są bardziej produktywne niż ich koleżanki bez dzieci” (2014 r.), kobiety posiadające dzieci wykazują większą produktywność zawodową niż kobiety bezdzietne.
Autorzy badania podkreślają, że:
„Macierzyństwo zwiększa zdolność do priorytetyzacji, efektywnego planowania i działania pod presją czasu. Wbrew stereotypom kobiety – matki wcale nie są mniej zaangażowane – przeciwnie, często osiągają lepsze wyniki”.
Zjawisko to badacze tłumaczą tzw. efektem organizacyjnym – matki, godząc obowiązki domowe i zawodowe, uczą się znakomitej organizacji pracy, skupienia na celach i efektywnego wykorzystania czasu, co w dłuższej perspektywie przekłada się na lepsze wyniki w pracy.
Warto również przywołać wyniki polskiego badania opracowanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) pt. „Bariery aktywności zawodowej młodych matek na rynku pracy”.
Z raportu tego wynika, że w Polsce kobiety posiadające dzieci w wieku 0–5 lat należą do grup o najniższej stopie zatrudnienia w całej Unii Europejskiej, głównie z powodu niedostatecznej liczby placówek opieki nad dziećmi oraz braku elastycznych form zatrudnienia.
Badanie to wyraźnie pokazuje, że przy odpowiednim wsparciu instytucjonalnym i organizacyjnym młode matki mogłyby stanowić ogromny potencjał dla polskiego rynku pracy.
Wnioski płynące z obu badań jasno wskazują, że młode mamy to pracownice zorganizowane, odpowiedzialne, lojalne i efektywne, a ich aktywizacja zawodowa powinna być traktowana jako strategiczny element polityki prorodzinnej i rozwoju gospodarczego kraju.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie działania lub programy mające na celu promowanie zatrudniania młodych matek po urodzeniu dziecka?
2. Czy rozważane jest wprowadzenie zachęt dla pracodawców, którzy tworzą miejsca pracy zdalnej, elastycznej lub w niepełnym wymiarze godzin dla młodych mam?
3. Czy w ramach polityki prorodzinnej przewiduje się zwiększenie liczby państwowych żłobków i przedszkoli, w szczególności na terenach wiejskich i w mniejszych miastach?
4. Czy ministerstwo rozważa opracowanie i wdrożenie programu społecznego promującego pozytywny wizerunek młodych mam na rynku pracy oraz wspierającego ich powrót do aktywności zawodowej?
5. Czy ministerstwo planuje opracować wytyczne lub rekomendacje dla pracodawców dotyczące zapewnienia właściwych warunków i jakości powrotu do pracy kobiet po urlopach macierzyńskich i rodzicielskich?
Odpowiedź urzędowa
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 10 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (10)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17068 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.600.2025
Warszawa /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13601 Pani Posłanki Wioletty Marii Kulpy, w sprawie
wsparcia młodych matek na rynku pracy i zwiększenia otwartości pracodawców na
zatrudnianie kobiet po urodzeniu dziecka, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kwestie powrotu młodych matek do pracy po urlopie macierzyńskim i rodzicielskim regulują
przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, z późn.
zm.) oraz ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia z dnia 20 marca 2025 r. (Dz. U. poz.
620), gwarantujące odpowiednie warunki pracy i możliwość korzystania z elastycznych
form zatrudnienia.
Osoby bezrobotne i poszukujące pracy, w tym również młode matki, mogą otrzymać
wsparcie w powiatowych urzędach pracy. Warunkiem jest rejestracja w urzędzie pracy
(w przypadku pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego nie ma konieczności
rejestracji). W ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia przewidziano formy pomocy,
które mają wspierać rodziców w godzeniu życia zawodowego z rodzinnym. Ustawa
przyznaje też pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w formach pomocy osobom
posiadającym Kartę Dużej Rodziny oraz bezrobotnym samotnie wychowującym co najmniej
jedno dziecko.
Powiatowe urzędy pracy oferują pomoc w powrocie na rynek pracy kobietom, które
zarejestrują się jako bezrobotne lub poszukujące pracy (w przypadku pośrednictwa pracy
i poradnictwa zawodowego rejestracja nie jest konieczna). Mogą one na zasadach ogólnych
korzystać ze wsparcia w zakresie aktywizacji zawodowej, określonego w ustawie, tj. m.in. z:
— pomocy w znalezieniu pracy, obejmującej przede wszystkim pośrednictwo pracy
i poradnictwo zawodowe (również w formule online), w tym stałą opiekę
indywidualnego doradcy ds. zatrudnienia;
— pośrednictwa pracy poprzez kontakt z doradcą do spraw zatrudnienia, który
przedstawia oferty pracy w największym stopniu odpowiadające kwalifikacjom,
doświadczeniu zawodowemu oraz oczekiwaniom osób poszukujących pracy, a także
poprzez przeglądanie portalu ePraca i korzystanie z aplikacji mobilnej ePraca,
prowadzone i udostępniane przez ministra właściwego do spraw pracy. Za
pośrednictwem wskazanych platform osoby szukające pracy mają dostęp do
kilkudziesięciu tysięcy rzetelnych i sprawdzonych ofert pracy pod adresem
https://oferty.praca.gov.pl/portal/strona-glowna;
— poradnictwa zawodowego - w ramach pomocy udzielanej przez doradców zawodowych
w urzędach pracy młode matki, które dopiero wchodzą lub wracają po przerwie na
rynek pracy, mogą uzyskać wsparcie w określeniu własnych predyspozycji i preferencji
zawodowych oraz na nowo zdefiniować ścieżkę rozwoju zawodowego w ramach
poradnictwa indywidualnego lub grupowego. Młode matki mają również możliwość
-- 1 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wzięcia udziału w szkoleniu z zakresu umiejętności poszukiwania pracy i skorzystania
z informacji o zawodach, rynku pracy, możliwościach szkolenia i kształcenia,
umiejętnościach niezbędnych przy aktywnym poszukiwaniu pracy i samozatrudnieniu;
— pomocy w zdobyciu doświadczenia zawodowego poprzez oferowane staże (możliwość
realizacji stażu w niepełnym wymiarze czasu pracy przez minimum 20 godzin
tygodniowo, również w formie zdalnej). Art. 18(3a) Kodeksu pracy zobowiązuje
pracodawcę do równego taktowania pracowników, m.in. ze względu na zatrudnienie na
czas określony lub nieokreślony albo w pełnym bądź niepełnym wymiarze czasu pracy;
— pomocy w podjęciu zatrudnienia subsydiowanego u pracodawcy poprzez skierowanie
do pracy na refundowane stanowiska pracy;
— pomocy finansowej w podjęciu działalności gospodarczej, pozwalającej na pokrycie
kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa niezbędnych dla osoby zakładającej
własną firmę. Pomoc finansową na start firmy można uzyskać głównie z powiatowych
urzędów pracy (dotacje do 6-krotności przeciętnego wynagrodzenia, ok. 50-52 tys. zł)
oraz w ramach programu pożyczkowego na podjęcie działalności gospodarczej
realizowanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego „Pierwszy biznes – wsparcie
w starcie". Wysokość pożyczki może wynosić 20-krotność przeciętnego
wynagrodzenia, czyli ponad 150 tys. zł. Jest nisko oprocentowana, udzielana bez
prowizji i dodatkowych opłat. Spłata może zostać rozłożona na 7 lat, a karencja w
spłacie (czyli zawieszenie spłaty) może wynosić 1 rok. Część pożyczki (max 50% kwoty
i nie więcej niż 6-krotność przeciętnego wynagrodzenia) może też zostać umorzona,
pod warunkiem, że pożyczkobiorca prowadzi firmę przez co najmniej 12 miesięcy i nie
zalega ze spłatą rat;
— bonu na zasiedlenie, czyli jednorazowego wsparcia finansowego z urzędu pracy dla osób
bezrobotnych, w tym młodych matek, które chcą podjąć pracę lub działalność
gospodarczą poza dotychczasowym miejscem zamieszkania, pokrywającego koszty
przeprowadzki i utrzymania. Kwota wsparcia może sięgać 200% przeciętnego
wynagrodzenia (w 2025 r. to blisko 18 tys. zł);
— bonu na kształcenie ustawiczne, z którego pokrywa się koszty szkoleń, studiów
podyplomowych czy egzaminów - do wysokości 100% przeciętnego wynagrodzenia.
Bon finansuje nabywanie nowych kompetencji i kwalifikacji, zwiększając szanse na
rynku pracy. Jego realizacja musi nastąpić w określonym terminie (zwykle 6-30 miesięcy
od przyznania);
— skierowania na szkolenie na wniosek osoby bezrobotnej i poszukującej pracy. Szkolenie
zamawiane jest przez urząd pracy w oparciu o diagnozę zapotrzebowania na zawody,
umiejętności lub kwalifikacje na rynku pracy. Szkolenie finansowane z urzędu pracy
może trwać do 24 miesięcy. Koszt należny instytucji szkoleniowej w części
finansowanej przez urząd pracy nie może przekroczyć 300% przeciętnego
wynagrodzenia. Jego uczestnik otrzymuje miesięczne stypendium równe 120% kwoty
zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli miesięcznie godzinowy wymiar szkolenia wynosi co
najmniej 150 godzin; w przypadku niższego miesięcznego wymiaru godzin szkolenia
wysokość stypendium ustala się proporcjonalnie, z tym że stypendium nie może być
niższe niż 20% zasiłku. Po ukończeniu szkolenia uczestnik otrzymuje zaświadczenie lub
inny dokument wystawiony przez instytucję szkoleniową.
Ustawą o rynku pracy i służbach zatrudnienia wprowadzono ponadto rozwiązania
ułatwiające godzenie życia zawodowego z rodzinnym, wśród których wymienić należy
świadczenie aktywizacyjne przyznawane pracodawcy za zatrudnienie w co najmniej
połowie wymiaru czasu pracy: bezrobotnego lub poszukującego pracy niezatrudnionego
-- 2 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i niewykonującego innej pracy zarobkowej, rodzica powracającego na rynek pracy po
przerwie związanej z wychowywaniem dziecka, a także bezrobotnego lub poszukującego
pracy niezatrudnionego i niewykonującego innej pracy zarobkowej opiekuna
powracającego na rynek pracy po przerwie związanej ze sprawowaniem opieki nad osobą
zależną. Świadczenie aktywizacyjne przysługuje przez okres 12 miesięcy w wysokości:
połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie (obecnie 2403 zł) - w przypadku
zatrudnienia skierowanego bezrobotnego lub poszukującego pracy w pełnym wymiarze
czasu pracy - albo jednej czwartej minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie
(obecnie 1201,5 zł) w przypadku zatrudnienia skierowanego bezrobotnego lub
poszukującego pracy w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy. Pracodawca, który
otrzymał świadczenie ma obowiązek utrzymać w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego
lub poszukującego pracy przez okres 6 miesięcy po upływie okresu uzyskiwania świadczenia
aktywizacyjnego.
Niezależnie od powyższego przepisy ustawy przewidują zachętę dla pracodawców, którzy
tworzą miejsca pracy zdalnej dla bezrobotnych, w tym bezrobotnych młodych matek.
Zgodnie z przepisami starosta może przyznać pracodawcy lub przedsiębiorcy grant na
utworzenie stanowiska pracy zdalnej w rozumieniu art. 6718 Kodeksu Pracy. Grant
przysługuje w kwocie określonej w zawartej ze starostą umowie, ale nie wyższej niż 3-
krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za
każdego skierowanego bezrobotnego (obecnie: 14 418 zł). Pracodawca lub przedsiębiorca,
który otrzymał grant, ma obowiązek utrzymać w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego
przez okres: 12 miesięcy – w pełnym wymiarze czasu pracy; 18 miesięcy – w co najmniej
połowie pełnego wymiaru czasu pracy.
Przepisy ustawy umożliwiają też uzyskanie przez bezrobotnego, w tym bezrobotną matkę,
refundacji kosztów opieki nad dzieckiem. Refundację przyznaje starosta osobie bezrobotnej,
która podpisała umowę o pracę albo umowę zlecenia i nie osiąga z tego tytułu przychodu
przekraczającego kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 4806 zł).
Refundacja przyznawana jest też w przypadku skierowania przez urząd pracy do realizacji
innej formy pomocy. Przyznaje ją starosta po udokumentowaniu poniesionych kosztów
opieki nad dzieckiem lub dziećmi do 7 roku życia, a w przypadku dziecka lub dzieci
niepełnosprawnych do 18 roku życia, w wysokości określonej w umowie, ale nie wyższej
niż połowa zasiłku dla bezrobotnych (obecnie: 860,95 zł) na każde dziecko. Refundacja
przysługuje przez 6 miesięcy.
Osoby bezrobotne mają prawo do dłuższego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
Zgodnie z ww. ustawą wydłużony okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych do 365 dni
będzie przysługiwał m.in. członkom rodzin: wielodzietnych posiadających Kartę Dużej
Rodziny; mających na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 18 lat,
a w przypadku dziecka niepełnosprawnego do 24 roku życia - jeżeli kontynuuje naukę
w szkole lub na uczelni i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym
stopniu niepełnosprawności, a małżonek bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił
prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania po dniu nabycia prawa do zasiłku
przez tego bezrobotnego; samotnie wychowujących co najmniej jedno dziecko w wieku do
18 r. ż., a w przypadku dziecka niepełnosprawnego do 24 roku życia - jeżeli kontynuuje
naukę w szkole lub na uczelni i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym
stopniu niepełnosprawności.
Przez cały 2025 rok z instrumentów oferowanych przez urzędy pracy skorzystało 209 tys.
bezrobotnych, w tym 115,1 tys. kobiet. Kobiety stanowiły 55,1% wszystkich
-- 3 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zaktywizowanych bezrobotnych. W końcu grudnia 2025 r. w urzędach pracy
zarejestrowanych było 440,2 tys. kobiet i 447,6 tys. mężczyzn. W skali roku liczba
bezrobotnych kobiet wzrosła o 8,5%, zaś mężczyzn o 17,7%. Z kolei liczba bezrobotnych
kobiet, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka wzrosła r/r o 3% (do 108,9 tys.).
Przepisy dotyczące pracy zdalnej, elastycznej lub w niepełnym wymiarze godzin są zawarte
w Kodeksie Pracy. Zgodnie z nimi pracowniczka/rodzice mogą korzystać z elastycznych
form organizacji pracy w celu godzenia obowiązków zawodowych z życiem prywatnym
i wnioskować o skrócony wymiar czasu pracy (art. 1881 Kodeksu pracy).
Umożliwienie szerszego stosowania elastycznej organizacji pracy ma na celu zwiększenie
uprawnień polegających na dostosowywaniu przez pracownika jego organizacji pracy do
indywidualnych potrzeb, m.in. poprzez: pracę zdalną, elastyczny rozkład czasu pracy
(ruchomy czas pracy, indywidualny rozkład czasu pracy, weekendowy system czasu pracy,
system skróconego tygodnia pracy i przerywany czas pracy) i pracę w niepełnym wymiarze
czasu pracy. Możliwość szerszego korzystania z elastycznej organizacji pracy przysługuje
rodzicom opiekującym się dzieckiem do lat 8.
Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do lat 14 przysługuje
w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni na tzw.
„opiekę na dzieckiem”.
Art. 1891 Kodeksu pracy stanowi, że z prawa do zwolnienia od pracy w wymiarze 16 godzin
albo 2 dni w roku kalendarzowym z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (art. 188
Kodeksu pracy) ma prawo korzystać tylko jedno z rodziców lub opiekunów. O tym, które
z nich będzie korzystało z uprawnienia powinni poinformować pracodawców lub
pracodawcę (jeżeli są zatrudnieni w jednym zakładzie pracy). Wskazane uprawnienie nie jest
zależne od tego, czy dziecko ma zapewnioną opiekę innej osoby i przysługuje nawet
w przypadku, gdy jedno z rodziców lub opiekunów nie pracuje, sprawując faktyczną opiekę
nad dzieckiem.
W zakresie zwiększenia liczby państwowych żłobków i przedszkoli na terenach wiejskich
i w mniejszych miastach realizowane są działania wspierające system opieki
wczesnodziecięcej, podnoszące dostępność terytorialną i finansową instytucji opieki dla
dzieci w wieku do lat 3 oraz podnoszące jakość oferowanych w tych placówkach usług.
W małych gminach promuje się zwłaszcza tworzenie instytucji dziennych opiekunów,
zapewniających formę usług opiekuńczych najlepiej dopasowaną do lokalnych potrzeb.
Program Aktywny Dzienny Opiekun w Gminie 2026 ogłoszono 5 listopada 2025 r. W jego
ramach pokrywane będą koszty utworzenia pierwszych miejsc opieki u maksymalnie
2 dziennych opiekunów przez gminę, na terenie której nie funkcjonowała opieka żłobkowa,
a także koszty utrzymania instytucji dziennego opiekuna, które utworzono w 2024 r. lub
2025 r. w ramach poprzednich edycji programu. Zgodnie z ogłoszonymi 19 stycznia 2026 r.
wynikami naboru w 1 module 28 gmin otrzymało dofinansowanie na utworzenie
i utrzymanie 33 dziennych opiekunów dysponujących 158 miejscami opieki, zaś w ramach
2 modułu dofinansowano kolejnych 45 gmin celem zapewnienia funkcjonowania miejsc,
które utworzyły w poprzednich edycjach. Łącznie w ramach programu przyznano 14,12 mln
zł.
Realizowany jest także Program rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3
Aktywny Maluch 2022–2029, finansowany ze środków Krajowego Planu Odbudowy
-- 4 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i Funduszu Europejskiego dla Rozwoju Społecznego. W jego ramach do końca 2026 r.
powinno powstać ponad 100 tys. nowych miejsc opieki.
Do 31 grudnia 2026 r., dzięki obu programom utworzonych zostanie ok. 315 tys. miejsc
opieki. Dzięki tym działaniom do końca 2025 r. liczba miejsc opieki w żłobkach, klubach
dziecięcych i u dziennych opiekunów wzrosła o 41 tys., natomiast liczba gmin, które nie
zapewniają opieki instytucjonalnej nad dziećmi w wieku do lat 3 spadła o 357 (z 1 105 gmin
w 2023 r. do 760 na koniec 2025 r.).
Dostępność finansowa instytucji opieki zwiększana jest z kolei dzięki przepisom ustawy
z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz wychowaniu
dziecka, znanej jako „Aktywny Rodzic”, oddającej do dyspozycji rodziców dzieci w wieku od
12 do 35 miesiąca życia świadczenia:
— „Aktywnie w żłobku”, pozwalające na obniżenie opłaty ponoszonej przez rodzica za
pobyt dziecka w instytucji opieki, klubie dziecięcym lub objętego opieką dziennego
opiekuna.
— „Aktywni rodzice w pracy” kierowane jest do aktywnych zawodowo rodziców dziecka.
Ustawa definiuje aktywność zawodową, której poziom/rodzaj będzie uprawniał do
otrzymywania ww. świadczenia. Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje
w wysokości 1500 zł miesięcznie przez okres 24 miesięcy od 12 do 35 miesiąca życia
dziecka. W przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności,
świadczenie to przysługuje w podwyższonej wysokości 1900 zł miesięcznie.
— „Aktywnie w domu” wypłacane w wysokości 500 zł miesięcznie, jako wsparcie
kierowane do rodziców, którzy nie będą uprawnieni lub nie zdecydują się na korzystanie
z dwóch wcześniej opisanych świadczeń.
Wybór jednego ze świadczeń zależny jest od decyzji rodzica przy założeniu, że na to samo
dziecko, za dany miesiąc, może być wypłacone tylko jedno świadczenie. Rodzic ma przy tym
możliwość rezygnacji z jednej formy wsparcia i przejścia na drugą - z zastrzeżeniem, że
w danym miesiącu na dane dziecko będzie mógł pobierać tylko jedno wybrane świadczenie.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmuje i będzie dalej
realizować inicjatywy poprawiające jakość oferowanej opieki, nie tylko poprzez
wprowadzanie od 1 stycznia 2026 r. obowiązkowych standardów, jednolitych dla całego
kraju, ale również za pośrednictwem działań związanych z edukacją kadr i rodziców.
Nieustannie prowadzone są szkolenia finansowane ze środków publicznych, podnoszące
i aktualizujące wiedzę czynnych opiekunów oraz przygotowujące nowe osoby do pełnienia
tej funkcji. Ważne jest, aby instytucje opieki stały się miejscami edukacji i rozwoju dzieci
w każdym miejscu w Polsce, gdzie rodzice zgłaszają taką potrzebę.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 5 of 5 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.600.2025
Warszawa /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13601 Pani Posłanki Wioletty Marii Kulpy, w sprawie
wsparcia młodych matek na rynku pracy i zwiększenia otwartości pracodawców na
zatrudnianie kobiet po urodzeniu dziecka, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kwestie powrotu młodych matek do pracy po urlopie macierzyńskim i rodzicielskim regulują
przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, z późn.
zm.) oraz ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia z dnia 20 marca 2025 r. (Dz. U. poz.
620), gwarantujące odpowiednie warunki pracy i możliwość korzystania z elastycznych
form zatrudnienia.
Osoby bezrobotne i poszukujące pracy, w tym również młode matki, mogą otrzymać
wsparcie w powiatowych urzędach pracy. Warunkiem jest rejestracja w urzędzie pracy
(w przypadku pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego nie ma konieczności
rejestracji). W ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia przewidziano formy pomocy,
które mają wspierać rodziców w godzeniu życia zawodowego z rodzinnym. Ustawa
przyznaje też pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w formach pomocy osobom
posiadającym Kartę Dużej Rodziny oraz bezrobotnym samotnie wychowującym co najmniej
jedno dziecko.
Powiatowe urzędy pracy oferują pomoc w powrocie na rynek pracy kobietom, które
zarejestrują się jako bezrobotne lub poszukujące pracy (w przypadku pośrednictwa pracy
i poradnictwa zawodowego rejestracja nie jest konieczna). Mogą one na zasadach ogólnych
korzystać ze wsparcia w zakresie aktywizacji zawodowej, określonego w ustawie, tj. m.in. z:
— pomocy w znalezieniu pracy, obejmującej przede wszystkim pośrednictwo pracy
i poradnictwo zawodowe (również w formule online), w tym stałą opiekę
indywidualnego doradcy ds. zatrudnienia;
— pośrednictwa pracy poprzez kontakt z doradcą do spraw zatrudnienia, który
przedstawia oferty pracy w największym stopniu odpowiadające kwalifikacjom,
doświadczeniu zawodowemu oraz oczekiwaniom osób poszukujących pracy, a także
poprzez przeglądanie portalu ePraca i korzystanie z aplikacji mobilnej ePraca,
prowadzone i udostępniane przez ministra właściwego do spraw pracy. Za
pośrednictwem wskazanych platform osoby szukające pracy mają dostęp do
kilkudziesięciu tysięcy rzetelnych i sprawdzonych ofert pracy pod adresem
https://oferty.praca.gov.pl/portal/strona-glowna;
— poradnictwa zawodowego - w ramach pomocy udzielanej przez doradców zawodowych
w urzędach pracy młode matki, które dopiero wchodzą lub wracają po przerwie na
rynek pracy, mogą uzyskać wsparcie w określeniu własnych predyspozycji i preferencji
zawodowych oraz na nowo zdefiniować ścieżkę rozwoju zawodowego w ramach
poradnictwa indywidualnego lub grupowego. Młode matki mają również możliwość
-- 1 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wzięcia udziału w szkoleniu z zakresu umiejętności poszukiwania pracy i skorzystania
z informacji o zawodach, rynku pracy, możliwościach szkolenia i kształcenia,
umiejętnościach niezbędnych przy aktywnym poszukiwaniu pracy i samozatrudnieniu;
— pomocy w zdobyciu doświadczenia zawodowego poprzez oferowane staże (możliwość
realizacji stażu w niepełnym wymiarze czasu pracy przez minimum 20 godzin
tygodniowo, również w formie zdalnej). Art. 18(3a) Kodeksu pracy zobowiązuje
pracodawcę do równego taktowania pracowników, m.in. ze względu na zatrudnienie na
czas określony lub nieokreślony albo w pełnym bądź niepełnym wymiarze czasu pracy;
— pomocy w podjęciu zatrudnienia subsydiowanego u pracodawcy poprzez skierowanie
do pracy na refundowane stanowiska pracy;
— pomocy finansowej w podjęciu działalności gospodarczej, pozwalającej na pokrycie
kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa niezbędnych dla osoby zakładającej
własną firmę. Pomoc finansową na start firmy można uzyskać głównie z powiatowych
urzędów pracy (dotacje do 6-krotności przeciętnego wynagrodzenia, ok. 50-52 tys. zł)
oraz w ramach programu pożyczkowego na podjęcie działalności gospodarczej
realizowanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego „Pierwszy biznes – wsparcie
w starcie". Wysokość pożyczki może wynosić 20-krotność przeciętnego
wynagrodzenia, czyli ponad 150 tys. zł. Jest nisko oprocentowana, udzielana bez
prowizji i dodatkowych opłat. Spłata może zostać rozłożona na 7 lat, a karencja w
spłacie (czyli zawieszenie spłaty) może wynosić 1 rok. Część pożyczki (max 50% kwoty
i nie więcej niż 6-krotność przeciętnego wynagrodzenia) może też zostać umorzona,
pod warunkiem, że pożyczkobiorca prowadzi firmę przez co najmniej 12 miesięcy i nie
zalega ze spłatą rat;
— bonu na zasiedlenie, czyli jednorazowego wsparcia finansowego z urzędu pracy dla osób
bezrobotnych, w tym młodych matek, które chcą podjąć pracę lub działalność
gospodarczą poza dotychczasowym miejscem zamieszkania, pokrywającego koszty
przeprowadzki i utrzymania. Kwota wsparcia może sięgać 200% przeciętnego
wynagrodzenia (w 2025 r. to blisko 18 tys. zł);
— bonu na kształcenie ustawiczne, z którego pokrywa się koszty szkoleń, studiów
podyplomowych czy egzaminów - do wysokości 100% przeciętnego wynagrodzenia.
Bon finansuje nabywanie nowych kompetencji i kwalifikacji, zwiększając szanse na
rynku pracy. Jego realizacja musi nastąpić w określonym terminie (zwykle 6-30 miesięcy
od przyznania);
— skierowania na szkolenie na wniosek osoby bezrobotnej i poszukującej pracy. Szkolenie
zamawiane jest przez urząd pracy w oparciu o diagnozę zapotrzebowania na zawody,
umiejętności lub kwalifikacje na rynku pracy. Szkolenie finansowane z urzędu pracy
może trwać do 24 miesięcy. Koszt należny instytucji szkoleniowej w części
finansowanej przez urząd pracy nie może przekroczyć 300% przeciętnego
wynagrodzenia. Jego uczestnik otrzymuje miesięczne stypendium równe 120% kwoty
zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli miesięcznie godzinowy wymiar szkolenia wynosi co
najmniej 150 godzin; w przypadku niższego miesięcznego wymiaru godzin szkolenia
wysokość stypendium ustala się proporcjonalnie, z tym że stypendium nie może być
niższe niż 20% zasiłku. Po ukończeniu szkolenia uczestnik otrzymuje zaświadczenie lub
inny dokument wystawiony przez instytucję szkoleniową.
Ustawą o rynku pracy i służbach zatrudnienia wprowadzono ponadto rozwiązania
ułatwiające godzenie życia zawodowego z rodzinnym, wśród których wymienić należy
świadczenie aktywizacyjne przyznawane pracodawcy za zatrudnienie w co najmniej
połowie wymiaru czasu pracy: bezrobotnego lub poszukującego pracy niezatrudnionego
-- 2 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i niewykonującego innej pracy zarobkowej, rodzica powracającego na rynek pracy po
przerwie związanej z wychowywaniem dziecka, a także bezrobotnego lub poszukującego
pracy niezatrudnionego i niewykonującego innej pracy zarobkowej opiekuna
powracającego na rynek pracy po przerwie związanej ze sprawowaniem opieki nad osobą
zależną. Świadczenie aktywizacyjne przysługuje przez okres 12 miesięcy w wysokości:
połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie (obecnie 2403 zł) - w przypadku
zatrudnienia skierowanego bezrobotnego lub poszukującego pracy w pełnym wymiarze
czasu pracy - albo jednej czwartej minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie
(obecnie 1201,5 zł) w przypadku zatrudnienia skierowanego bezrobotnego lub
poszukującego pracy w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy. Pracodawca, który
otrzymał świadczenie ma obowiązek utrzymać w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego
lub poszukującego pracy przez okres 6 miesięcy po upływie okresu uzyskiwania świadczenia
aktywizacyjnego.
Niezależnie od powyższego przepisy ustawy przewidują zachętę dla pracodawców, którzy
tworzą miejsca pracy zdalnej dla bezrobotnych, w tym bezrobotnych młodych matek.
Zgodnie z przepisami starosta może przyznać pracodawcy lub przedsiębiorcy grant na
utworzenie stanowiska pracy zdalnej w rozumieniu art. 6718 Kodeksu Pracy. Grant
przysługuje w kwocie określonej w zawartej ze starostą umowie, ale nie wyższej niż 3-
krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za
każdego skierowanego bezrobotnego (obecnie: 14 418 zł). Pracodawca lub przedsiębiorca,
który otrzymał grant, ma obowiązek utrzymać w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego
przez okres: 12 miesięcy – w pełnym wymiarze czasu pracy; 18 miesięcy – w co najmniej
połowie pełnego wymiaru czasu pracy.
Przepisy ustawy umożliwiają też uzyskanie przez bezrobotnego, w tym bezrobotną matkę,
refundacji kosztów opieki nad dzieckiem. Refundację przyznaje starosta osobie bezrobotnej,
która podpisała umowę o pracę albo umowę zlecenia i nie osiąga z tego tytułu przychodu
przekraczającego kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 4806 zł).
Refundacja przyznawana jest też w przypadku skierowania przez urząd pracy do realizacji
innej formy pomocy. Przyznaje ją starosta po udokumentowaniu poniesionych kosztów
opieki nad dzieckiem lub dziećmi do 7 roku życia, a w przypadku dziecka lub dzieci
niepełnosprawnych do 18 roku życia, w wysokości określonej w umowie, ale nie wyższej
niż połowa zasiłku dla bezrobotnych (obecnie: 860,95 zł) na każde dziecko. Refundacja
przysługuje przez 6 miesięcy.
Osoby bezrobotne mają prawo do dłuższego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
Zgodnie z ww. ustawą wydłużony okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych do 365 dni
będzie przysługiwał m.in. członkom rodzin: wielodzietnych posiadających Kartę Dużej
Rodziny; mających na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 18 lat,
a w przypadku dziecka niepełnosprawnego do 24 roku życia - jeżeli kontynuuje naukę
w szkole lub na uczelni i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym
stopniu niepełnosprawności, a małżonek bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił
prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania po dniu nabycia prawa do zasiłku
przez tego bezrobotnego; samotnie wychowujących co najmniej jedno dziecko w wieku do
18 r. ż., a w przypadku dziecka niepełnosprawnego do 24 roku życia - jeżeli kontynuuje
naukę w szkole lub na uczelni i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym
stopniu niepełnosprawności.
Przez cały 2025 rok z instrumentów oferowanych przez urzędy pracy skorzystało 209 tys.
bezrobotnych, w tym 115,1 tys. kobiet. Kobiety stanowiły 55,1% wszystkich
-- 3 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zaktywizowanych bezrobotnych. W końcu grudnia 2025 r. w urzędach pracy
zarejestrowanych było 440,2 tys. kobiet i 447,6 tys. mężczyzn. W skali roku liczba
bezrobotnych kobiet wzrosła o 8,5%, zaś mężczyzn o 17,7%. Z kolei liczba bezrobotnych
kobiet, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka wzrosła r/r o 3% (do 108,9 tys.).
Przepisy dotyczące pracy zdalnej, elastycznej lub w niepełnym wymiarze godzin są zawarte
w Kodeksie Pracy. Zgodnie z nimi pracowniczka/rodzice mogą korzystać z elastycznych
form organizacji pracy w celu godzenia obowiązków zawodowych z życiem prywatnym
i wnioskować o skrócony wymiar czasu pracy (art. 1881 Kodeksu pracy).
Umożliwienie szerszego stosowania elastycznej organizacji pracy ma na celu zwiększenie
uprawnień polegających na dostosowywaniu przez pracownika jego organizacji pracy do
indywidualnych potrzeb, m.in. poprzez: pracę zdalną, elastyczny rozkład czasu pracy
(ruchomy czas pracy, indywidualny rozkład czasu pracy, weekendowy system czasu pracy,
system skróconego tygodnia pracy i przerywany czas pracy) i pracę w niepełnym wymiarze
czasu pracy. Możliwość szerszego korzystania z elastycznej organizacji pracy przysługuje
rodzicom opiekującym się dzieckiem do lat 8.
Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do lat 14 przysługuje
w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni na tzw.
„opiekę na dzieckiem”.
Art. 1891 Kodeksu pracy stanowi, że z prawa do zwolnienia od pracy w wymiarze 16 godzin
albo 2 dni w roku kalendarzowym z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (art. 188
Kodeksu pracy) ma prawo korzystać tylko jedno z rodziców lub opiekunów. O tym, które
z nich będzie korzystało z uprawnienia powinni poinformować pracodawców lub
pracodawcę (jeżeli są zatrudnieni w jednym zakładzie pracy). Wskazane uprawnienie nie jest
zależne od tego, czy dziecko ma zapewnioną opiekę innej osoby i przysługuje nawet
w przypadku, gdy jedno z rodziców lub opiekunów nie pracuje, sprawując faktyczną opiekę
nad dzieckiem.
W zakresie zwiększenia liczby państwowych żłobków i przedszkoli na terenach wiejskich
i w mniejszych miastach realizowane są działania wspierające system opieki
wczesnodziecięcej, podnoszące dostępność terytorialną i finansową instytucji opieki dla
dzieci w wieku do lat 3 oraz podnoszące jakość oferowanych w tych placówkach usług.
W małych gminach promuje się zwłaszcza tworzenie instytucji dziennych opiekunów,
zapewniających formę usług opiekuńczych najlepiej dopasowaną do lokalnych potrzeb.
Program Aktywny Dzienny Opiekun w Gminie 2026 ogłoszono 5 listopada 2025 r. W jego
ramach pokrywane będą koszty utworzenia pierwszych miejsc opieki u maksymalnie
2 dziennych opiekunów przez gminę, na terenie której nie funkcjonowała opieka żłobkowa,
a także koszty utrzymania instytucji dziennego opiekuna, które utworzono w 2024 r. lub
2025 r. w ramach poprzednich edycji programu. Zgodnie z ogłoszonymi 19 stycznia 2026 r.
wynikami naboru w 1 module 28 gmin otrzymało dofinansowanie na utworzenie
i utrzymanie 33 dziennych opiekunów dysponujących 158 miejscami opieki, zaś w ramach
2 modułu dofinansowano kolejnych 45 gmin celem zapewnienia funkcjonowania miejsc,
które utworzyły w poprzednich edycjach. Łącznie w ramach programu przyznano 14,12 mln
zł.
Realizowany jest także Program rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3
Aktywny Maluch 2022–2029, finansowany ze środków Krajowego Planu Odbudowy
-- 4 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i Funduszu Europejskiego dla Rozwoju Społecznego. W jego ramach do końca 2026 r.
powinno powstać ponad 100 tys. nowych miejsc opieki.
Do 31 grudnia 2026 r., dzięki obu programom utworzonych zostanie ok. 315 tys. miejsc
opieki. Dzięki tym działaniom do końca 2025 r. liczba miejsc opieki w żłobkach, klubach
dziecięcych i u dziennych opiekunów wzrosła o 41 tys., natomiast liczba gmin, które nie
zapewniają opieki instytucjonalnej nad dziećmi w wieku do lat 3 spadła o 357 (z 1 105 gmin
w 2023 r. do 760 na koniec 2025 r.).
Dostępność finansowa instytucji opieki zwiększana jest z kolei dzięki przepisom ustawy
z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz wychowaniu
dziecka, znanej jako „Aktywny Rodzic”, oddającej do dyspozycji rodziców dzieci w wieku od
12 do 35 miesiąca życia świadczenia:
— „Aktywnie w żłobku”, pozwalające na obniżenie opłaty ponoszonej przez rodzica za
pobyt dziecka w instytucji opieki, klubie dziecięcym lub objętego opieką dziennego
opiekuna.
— „Aktywni rodzice w pracy” kierowane jest do aktywnych zawodowo rodziców dziecka.
Ustawa definiuje aktywność zawodową, której poziom/rodzaj będzie uprawniał do
otrzymywania ww. świadczenia. Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje
w wysokości 1500 zł miesięcznie przez okres 24 miesięcy od 12 do 35 miesiąca życia
dziecka. W przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności,
świadczenie to przysługuje w podwyższonej wysokości 1900 zł miesięcznie.
— „Aktywnie w domu” wypłacane w wysokości 500 zł miesięcznie, jako wsparcie
kierowane do rodziców, którzy nie będą uprawnieni lub nie zdecydują się na korzystanie
z dwóch wcześniej opisanych świadczeń.
Wybór jednego ze świadczeń zależny jest od decyzji rodzica przy założeniu, że na to samo
dziecko, za dany miesiąc, może być wypłacone tylko jedno świadczenie. Rodzic ma przy tym
możliwość rezygnacji z jednej formy wsparcia i przejścia na drugą - z zastrzeżeniem, że
w danym miesiącu na dane dziecko będzie mógł pobierać tylko jedno wybrane świadczenie.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmuje i będzie dalej
realizować inicjatywy poprawiające jakość oferowanej opieki, nie tylko poprzez
wprowadzanie od 1 stycznia 2026 r. obowiązkowych standardów, jednolitych dla całego
kraju, ale również za pośrednictwem działań związanych z edukacją kadr i rodziców.
Nieustannie prowadzone są szkolenia finansowane ze środków publicznych, podnoszące
i aktualizujące wiedzę czynnych opiekunów oraz przygotowujące nowe osoby do pełnienia
tej funkcji. Ważne jest, aby instytucje opieki stały się miejscami edukacji i rozwoju dzieci
w każdym miejscu w Polsce, gdzie rodzice zgłaszają taką potrzebę.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 5 of 5 --