Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów dotyczących limitów bilansowania terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13592
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów dotyczących limitów bilansowania terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową
Zgłaszający: Patryk Wicher, Fryderyk Sylwester Kapinos, Katarzyna Sójka, Dariusz Matecki, Władysław Kurowski, Anna Dąbrowska-Banaszek, Tadeusz Chrzan, Agata Wojtyszek, Anna Kwiecień, Paweł Jabłoński, Krzysztof Szczucki, Grzegorz Gaża, Kazimierz Bogusław Choma, Zbigniew Hoffmann, Michał Moskal, Marek Wesoły, Joanna Borowiak, Anna Milczanowska, Dariusz Stefaniuk
Data wpływu: 17-11-2025
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego wpływają liczne wnioski i postulaty samorządowców dotyczące konieczności ponownej analizy i nowelizacji przepisów art. 13d ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wskazują oni, że wprowadzony w obecnym brzmieniu sztywny limit 130% wartości zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową stanowi w wielu przypadkach barierę dla rozwoju lokalnego, zwłaszcza w gminach o charakterze wiejskim i turystycznym.
Według licznych opinii przedstawicieli samorządów tak skonstruowany mechanizm:
ogranicza autonomię planistyczną gmin, utrudniając elastyczne reagowanie na potrzeby demograficzne i inwestycyjne lokalnych społeczności,
hamuje rozwój terenów wiejskich i turystycznych, w których naturalna dynamika zabudowy jest powiązana z walorami krajobrazowymi i napływem nowych mieszkańców lub inwestorów,
pozostaje niezgodny z lokalną specyfiką przestrzenną, w szczególności w gminach o rozproszonej zabudowie zagrodowej,
może prowadzić do konfliktów społecznych i blokady rozwoju wynikających z braku możliwości uzupełniania istniejącej zabudowy.
W opinii samorządów niezbędne jest rozważenie zmian legislacyjnych, które umożliwią bardziej zrównoważony i elastyczny rozwój gmin.
W związku z powyższym wnoszę o rozważenie następujących pytań:
Czy ministerstwo rozważa zniesienia sztywnego limitu 130% i zastąpienia go mechanizmem bilansowania terenów pod zabudowę z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań demograficznych, inwestycyjnych i przestrzennych?
Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie możliwości przekroczenia limitu w uzasadnionych przypadkach – np. po uzyskaniu dodatkowych opinii lub na podstawie szczegółowej analizy zawartej w strategii rozwoju gminy?
Czy ministerstwo rozważa możliwość wyłączenia z bilansowania terenów zabudowy rekreacyjnej i letniskowej, szczególnie w gminach o wysokich walorach krajobrazowych, gdzie tego rodzaju zabudowa stanowi istotny element rozwoju lokalnej gospodarki?
W imieniu licznych przedstawicieli samorządów zwracam się z prośbą o podjęcie prac legislacyjnych w tym zakresie oraz o przedstawienie stanowiska ministerstwa co do możliwości nowelizacji wskazanych przepisów.
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7990 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-II.054.36.2025
Warszawa, 15 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 13592 Pana Posła Patryka Wicher i grupy Posłów w sprawie
potrzeby nowelizacji przepisów dotyczących limitów bilansowania terenów
przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13592 Pana Posła Patryka Wicher i grupy Posłów
w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów dotyczących limitów bilansowania terenów
przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową przekazuję następujące wyjaśnienia.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w dniu 24 września 2023 r. weszła w życie
nowelizacja ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym (Dz. U. poz. 1688, z późn. zm.), która zobligowała gminy do sporządzenia
planów ogólnych gmin – nowych opracowań planistycznych w randze aktu prawa
miejscowego, obejmujących całą gminę i sporządzanych wyłącznie w formie cyfrowej.
Dokument ten w znacznej mierze zastąpi dotychczasowe studia uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, które zgodnie z art. 65
ww. nowelizacji stracą moc najpóźniej z dniem 1 lipca 2026 r. W tym samym terminie
zakończy się okres przejściowy i wejdą w życie wszystkie znowelizowane przepisy reformy
systemu planowania przestrzennego.
W odpowiedzi na pytanie Pana Posła dotyczące zmiany art. 13d ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wprowadzenia bardziej elastycznego
bilansowania chłonności gminnej informuję, że Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie
prowadzi prac nad zmianą w powyższym zakresie.
Konieczność bilansowania terenów pod zabudowę mieszkaniową w planowaniu
przestrzennym jest kontynuacją idei sporządzania bilansu terenów w dotychczasowych
studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin,
wprowadzonej w 2015 r. do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Obowiązek sporządzania bilansu terenów w studium był pierwszym i do tej pory jedynym
narzędziem nakładającym jakiekolwiek wymogi racjonalizowania planowania
przestrzennego w gminie.
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Wprowadzane w ramach nowelizacji zmiany stanowią kontynuację kierunku bilansowania
obranego w 2015 r. i polegają na ujednoliceniu i doprecyzowaniu metodologii.
Zapotrzebowanie na nową zabudowę i chłonność terenów niezabudowanych określa
się na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie
projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego
planu oraz wydawania z niego wypisów i wyrysów (Dz. U. z 2023 r. poz. 2758, z późn.
zm.). Wprowadzony w ww. rozporządzeniu wykonawczym w sprawie projektu planu
ogólnego gminy, sposób obliczania zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową
opiera się na wzorze matematycznym. Poszczególne elementy wzoru zostały zdefiniowane
w rozporządzeniu, określono również źródła i aktualność danych, z których należy
korzystać. W przypadku szacowania chłonności terenów niezabudowanych wskazano
przesłanki, jakimi należy się kierować wykonując obliczenia, które należy wzorować na
terenach zagospodarowanych już w sposób najbardziej zbliżony do planowanego.
Wprowadzone ograniczenie możliwości wyznaczania terenów pod nową zabudowę
mieszkaniową do 130% realnego zapotrzebowania nie jest celem samym w sobie, lecz
narzędziem racjonalizacji decyzji przestrzennych. W połączeniu z metodologią
bilansowania terenów, opartą na jasno zdefiniowanym wzorze i danych, umożliwia
prowadzenie polityki przestrzennej opartej na rzeczywistych potrzebach, a nie na
hipotetycznych założeniach. Sprzyja zachowaniu przejrzystości procesu planistycznego i
zapewnia wszystkim gminom – niezależnie od wielkości i sytuacji społeczno-gospodarczej
– równy dostęp do narzędzi zarządzania przestrzenią.
Odnośnie pytania dotyczącego zabudowy rekreacji indywidualnej w kontekście
niewliczania takiej zabudowy do chłonności, wyjaśniam, że zgodnie z rozporządzeniem
Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu
projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2021 r.
poz. 2404), „teren zabudowy letniskowej lub rekreacji indywidualnej” znajduje się
na poziomie 2 klasy przeznaczenia terenu „teren zabudowy mieszkaniowej”. W związku
z powyższym – nie może znaleźć się w innej strefie niż strefa z zabudową mieszkaniową.
W tym konkretnym przypadku – nie przewiduje się zmian w przepisach, w trakcie
procedury sporządzania pierwszych planów ogólnych.
Natomiast budynki przeznaczone na wynajem służą świadczeniu usług turystyki. W planie
ogólnym na tym trenie można wyznaczyć np. strefę usługową lub strefę zieleni i rekreacji
z dopuszczonym w profilu dodatkowym terenie usług rekreacji.
Należy jednocześnie zaznaczyć, że zgodnie z § 3 ust. 10 rozporządzenia POG dopuszcza
się określenie wyższego zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową, niż wynika
to ze wzoru, o którym mowa w ust. 2, jeżeli jest to uzasadnione szczególnymi potrzebami
w zakresie nowej zabudowy mieszkaniowej określonymi w strategii rozwoju gminy,
strategii rozwoju ponadlokalnego lub strategii rozwoju obszaru otoczenia Centralnego
Portu Komunikacyjnego.
Ministerstwo dostrzega, że prowadzenie odpowiedzialnej polityki przestrzennej jest
zadaniem trudnym, często prowadzącym do ograniczenia prawa własności. Kluczowym
jest zachowanie zasady proporcjonalności, polegającej na wyważeniu ochrony interesów
publicznych i prywatnych oraz wprowadzenie środków adekwatnych do zakładanego celu.
Podkreślić również należy, że celem wprowadzenia omawianych powyżej przepisów jest
walka z chaosem przestrzennym. Wprowadzenie limitów w zakresie zabudowy
mieszkaniowej było przeciwdziałaniem niekontrolowanego rozlewania się zabudowy
i optymalizacją wydatków na infrastrukturę, co finalnie przynosi korzyść ogólnospołeczną.
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Planowanie przestrzenne można więc zdefiniować jako usystematyzowane działania,
których celem jest efektywne wykorzystanie przestrzeni, godzące interesy różnych jej
użytkowników oraz realizujące cele społeczne i gospodarcze. Ważnym aspektem
planowania przestrzennego jest również wykorzystanie i zabezpieczenie środowiska
naturalnego i zabudowanego w taki sposób, by możliwe było zaspokojenie potrzeby
obecnych i przyszłych pokoleń.
Na zakończenie pragnę dodać, że Ministerstwo cały czas monitoruje problemy związane
ze stosowaniem przepisów związanych z reformą planowania przestrzennego i w razie
potrzeby podejmuje prace legislacyjne w celu ich zmiany. M. in. w nowelizacji ustawy
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (ustawa z dnia 4 kwietnia 2025 r.
o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych
ustaw, Dz. U. z 2025 r. poz. 527) dokonano doprecyzowania przepisów art. 13d ust. 1
ustawy upzp, dotyczących wyznaczania stref planistycznych z zabudową mieszkaniową.
Doprecyzowano również w nowym art. 13ba, do jakiego momentu procedury
planistycznej należy aktualizować projekt planu ogólnego. Zgłaszane postulaty są na
bieżąco analizowane zarówno pod względem merytorycznym, jak również pod względem
rozpoznania czy gminy postulują podobne zmiany. Należy też zawsze brać pod uwagę,
że wprowadzanie zmian w przepisach w trakcie rozpoczętej procedury sporządzania planu
ogólnego nie zawsze może mieć pozytywne skutki dla wszystkich jego uczestników.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 3 of 3 --