Interpelacja nr 13551
Interpelacja w sprawie pomocy prawnej z urzędu
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (73%)
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Sprawiedliwość i Sądy (45%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie pomocy prawnej z urzędu
Interpelacja nr 13551
do ministra sprawiedliwości
w sprawie pomocy prawnej z urzędu
Zgłaszający: Paweł Jabłoński
Data wpływu: 08-11-2025
Szanowny panie ministrze,
nie jest tajemnicą, że bardzo wielu obywateli RP nie stać na usługi adwokatów i radców prawnych. Usługi te są bardzo drogie, co powoduje, że dostęp do nich ma tylko niewielka część społeczeństwa. Obowiązujące przepisy przewidują finansowanie kosztów zastępstwa procesowego/obrony przez adwokatów i radców prawnych z budżetu państwa jedynie w wypadkach, gdy dana osoba nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W praktyce przyznawanie pełnomocników lub obrońców z urzędu zdarza się jednak niezwykle rzadko – w zdecydowanej większości wypadków sądy odmawiają uwzględnienia wniosków w tym zakresie.
Mając to na uwadze, uprzejmie proszę o wskazanie:
1. Ile wniosków o ustanowienie pełnomocnika/obrońcy z urzędu zostało złożonych w okresie od 1 stycznia 2024 r.?
2. Ile z tych wniosków zostało uwzględnionych?
3. Jakie były koszty finansowania tej pomocy prawnej?
4. Jakie były dla budżetu państwa całkowite koszty nieodpłatnej pomocy prawnej – a więc także zwolnienia od opłat sądowych oraz finansowanie działań w oparciu o przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1534)?
5. Czy Minister Sprawiedliwości planuje dokonanie zmian przepisów w tym zakresie?
Z wyrazami szacunku
adw. Paweł Jabłoński
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 13551
do ministra sprawiedliwości
w sprawie pomocy prawnej z urzędu
Zgłaszający: Paweł Jabłoński
Data wpływu: 08-11-2025
Szanowny panie ministrze,
nie jest tajemnicą, że bardzo wielu obywateli RP nie stać na usługi adwokatów i radców prawnych. Usługi te są bardzo drogie, co powoduje, że dostęp do nich ma tylko niewielka część społeczeństwa. Obowiązujące przepisy przewidują finansowanie kosztów zastępstwa procesowego/obrony przez adwokatów i radców prawnych z budżetu państwa jedynie w wypadkach, gdy dana osoba nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W praktyce przyznawanie pełnomocników lub obrońców z urzędu zdarza się jednak niezwykle rzadko – w zdecydowanej większości wypadków sądy odmawiają uwzględnienia wniosków w tym zakresie.
Mając to na uwadze, uprzejmie proszę o wskazanie:
1. Ile wniosków o ustanowienie pełnomocnika/obrońcy z urzędu zostało złożonych w okresie od 1 stycznia 2024 r.?
2. Ile z tych wniosków zostało uwzględnionych?
3. Jakie były koszty finansowania tej pomocy prawnej?
4. Jakie były dla budżetu państwa całkowite koszty nieodpłatnej pomocy prawnej – a więc także zwolnienia od opłat sądowych oraz finansowanie działań w oparciu o przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1534)?
5. Czy Minister Sprawiedliwości planuje dokonanie zmian przepisów w tym zakresie?
Z wyrazami szacunku
adw. Paweł Jabłoński
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.1 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15167 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.488.2025
Warszawa, 15 czerwca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13551 Pana Posła Pawła Jabłońskiego w sprawie pomocy
prawnej z urzędu, uprzejmie przedstawiam stanowisko Ministra Sprawiedliwości.
Ad 1 i 2
Poniżej przedstawiam dane statystyczne Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące:
– ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawach innych niż karne w sądach
powszechnych w latach 2022 – 2025,
− ewidencji spraw karnych - Rozpoznawanie wniosków prokuratora i podejrzanego o
wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz wniosków stron i innych osób uprawnionych o
wyznaczanie pełnomocnika z urzędu (art. 78 § 1 i art. 88 kpk) - w sądach rejonowych oraz
okręgowych w latach 2022 – 2025.
Ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawach innych niż karne w sądach
powszechnych w latach 2022 – 2025
Repertorium
lub wykaz
Liczba spraw w
których doszło do
ustanowienia
pełnomocnika z
urzędu (radca
Liczba ustanowionych
pełnomocników
z urzędu (radca
prawny, adwokat)
w tym liczba
wyznaczonych
pełnomocników w
wyniku zwolnienia
poprzedniego
-- 1 of 16 --
prawny, adwokat) pełnomocnika
2022
sądy rejonowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 3 321 3 616 130
Ns - cywilne
nieprocesowe 1 632 1 780 96
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 166 172 5
GNs - gospodarcze
nieprocesowe - - -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe 399 465 39
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 542 596 48
Sprawy rodzinne i
nieletnich
RC - rodzinne
procesowe 1 325 1 468 46
RNs - rodzinne
nieprocesowe 20 391 20 600 82
Nsm - rodzinne
opiekuńcze 1 590 1 722 41
Nkd - rodzinne w
których zachodzi
podejrzenie
popełnienia
demoralizacji lub
czynu karalnego 1 810 1 887 19
sądy okręgowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 1 884 2 063 108
Ns - cywilne
nieprocesowe 377 410 18
-- 2 of 16 --
Ca - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
279 298
41
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 69 76 6
Ga - gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
25 28
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe
913 913
76
Ua - ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
50 51
3
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 21 24 5
Pa - ze stosunku
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
23 25
3
sądy apelacyjne
Sprawy cywilne
wszystkie sprawy 309 324 15
w tym ACa - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
284 299
14
Sprawy gospodarcze
-- 3 of 16 --
wszystkie sprawy 44 49 2
w tym AGa -
gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
38 42
1
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
wszystkie sprawy 206 225 12
w tym AUa -
ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
197 216
12
Sprawy z zakresu
prawa pracy
wszystkie sprawy 9 9 -
w tym APa - prawa
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
7 7
-
2023
sądy rejonowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 3 241 3 544 118
Ns - cywilne
nieprocesowe 1 598 1 767 62
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 128 135 5
GNs - gospodarcze
nieprocesowe 1 1 -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń 379 419 26
-- 4 of 16 --
społecznych
procesowe
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 594 641 32
Sprawy rodzinne i
nieletnich
RC - rodzinne
procesowe 1 331 1 445 36
RNs - rodzinne
nieprocesowe 19 499 20 734 1 061
Nsm - rodzinne
opiekuńcze 1 725 1 945 129
Nkd - rodzinne w
których zachodzi
podejrzenie
popełnienia
demoralizacji lub
czynu karalnego 2 271 2 448 59
sądy okręgowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 1 696 1 816 77
Ns - cywilne
nieprocesowe 393 431 12
Ca - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 218 233 38
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 84 87 5
Ga - gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 9 13 -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń 884 897 50
-- 5 of 16 --
społecznych
procesowe
Ua - ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 39 41 3
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 19 23 4
Pa - ze stosunku
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 22 28 2
sądy apelacyjne
Sprawy cywilne
wszystkie sprawy 192 214 18
w tym ACa - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 174 196 17
Sprawy gospodarcze
wszystkie sprawy 29 30 -
w tym AGa -
gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 27 28 -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
wszystkie sprawy 185 200 14
w tym AUa -
ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 171 183 11
-- 6 of 16 --
Sprawy z zakresu
prawa pracy
wszystkie sprawy 14 14 -
w tym APa - prawa
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 13 13 -
2024
sądy rejonowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 3 097 3 376 122
Ns - cywilne
nieprocesowe 1 621 1 795 99
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 123 137 14
GNs - gospodarcze
nieprocesowe - - -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe 410 444 26
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 608 660 43
Sprawy rodzinne i
nieletnich
RC - rodzinne
procesowe 1 346 1 472 30
RNs - rodzinne
nieprocesowe 22 658 22 887 75
Nsm - rodzinne
opiekuńcze 1 902 2 021 45
Nkd - rodzinne w
których zachodzi
podejrzenie
popełnienia 2 295 2 407 44
-- 7 of 16 --
demoralizacji lub
czynu karalnego
sądy okręgowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 1 527 1 620 62
Ns - cywilne
nieprocesowe 426 455 11
Ca - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 203 218 26
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 59 60 2
Ga - gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
16 16
-
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe
879
943 75
Ua - ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 27 35 3
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 15 17 2
Pa - ze stosunku
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 12 15 3
sądy apelacyjne
-- 8 of 16 --
Sprawy cywilne
wszystkie sprawy 108 120 6
w tym ACa - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
92 101
3
Sprawy gospodarcze
wszystkie sprawy 22 23 1
w tym AGa -
gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
22 23
1
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
wszystkie sprawy 147 151 6
w tym AUa -
ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 136 140 5
Sprawy z zakresu
prawa pracy
wszystkie sprawy 3 3 -
w tym APa - prawa
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
3 3
-
2025
sądy rejonowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 2 896 3 186 145
Ns - cywilne
nieprocesowe 1 656 1 807 74
Sprawy gospodarcze
-- 9 of 16 --
GC - gospodarcze
procesowe 146 152 1
GNs - gospodarcze
nieprocesowe - - -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe 640 705 45
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 671 747 56
Sprawy rodzinne i
nieletnich
RC - rodzinne
procesowe 1 417 1 552 40
RNs - rodzinne
nieprocesowe 23 211 23 417 95
Nsm - rodzinne
opiekuńcze 1 877 2 001 56
Nkd - rodzinne w
których zachodzi
podejrzenie
popełnienia
demoralizacji lub
czynu karalnego 2 360 2 493 33
sądy okręgowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 1 734 1 888 73
Ns - cywilne
nieprocesowe 426 472 15
Ca - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 168 190 22
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 66 69 2
-- 10 of 16 --
Ga - gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
17 17
1
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe
828
911 65
Ua - ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 36 38 2
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 21 30 11
Pa - ze stosunku
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 21 26 8
sądy apelacyjne
Sprawy cywilne
wszystkie sprawy 107 108 7
w tym ACa - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
90 90
5
Sprawy gospodarcze
wszystkie sprawy 18 18 -
w tym AGa -
gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
18 18
-
Sprawy z zakresu
-- 11 of 16 --
ubezpieczeń
społecznych
wszystkie sprawy 132 142 10
w tym AUa -
ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 121 131 10
Sprawy z zakresu
prawa pracy
wszystkie sprawy 7 7 -
w tym APa - prawa
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
5 5
-
Ewidencji spraw karnych - Rozpoznawanie wniosków prokuratora i podejrzanego o
wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz wniosków stron i innych osób uprawnionych o
wyznaczanie pełnomocnika z urzędu (art. 78 § 1 i art. 88 kpk) - w sądach rejonowych
oraz okręgowych w latach 2022 – 2025
Sąd Wpłynęło Załatwiono
Pozostało
na następny
okres
2022
SR 42 259 42 292 912
SO 1 857 1 860 28
2023
SR 39 756 39 777 890
SO 1 879 1 858 49
2024
SR 40 408 40 351 947
SO 1 978 1 987 40
2025
SR 41 960 41 963 944
SO 1 912 1 909 43
-- 12 of 16 --
Należy jednocześnie podkreślić, że sprawozdania statystyczne wypełniane są w sposób
narastający, kumulatywnie za ściśle określone okresy sprawozdawcze mieszczące się w
następujących przedziałach czasowych:
− I kwartał (od 1 stycznia do 31 marca danego roku);
− I półrocze (od 1 stycznia do 30 czerwca danego roku);
− III kwartały (od 1 stycznia do 31 października danego roku);
− rok (od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku).
Ad 3 i 4
Poniżej przedstawiam informacje o środkach wypłaconych w latach 2024 – 2026 (I
kwartał) z części 15 budżetu państwa Sądy powszechne, działu 755 Wymiar
sprawiedliwości, rozdziału 75502 Jednostki sądownictwa powszechnego na pomoc
prawną udzielaną z urzędu przez adwokatów i radców prawnych z urzędu (z podziałem na
sprawy cywilne i karne):
Koszty nieopłaconej pomocy prawnej w latach 2024 - 2026 (I kw.)
wydatki poniesione z części 15 Sądy powszechne
Rok Kwota /w tys. zł/
2024, z tego: 160 215
- sprawy karne 91 742
- sprawy cywilne 68 473
2025, z tego: 179 021
- sprawy karne 101 736
- sprawy cywilne 77 285
2026 (I kw.), z tego: 47 488
-- 13 of 16 --
- sprawy karne 26 850
- sprawy cywilne 20 638
Ponadto poza wydatkami na pomoc prawną udzielaną z urzędu finansowanymi z części 15
Sądy powszechne, której dysponentem jest Minister Sprawiedliwości, wydatki w zakresie
pomocy prawnej realizowane są z części 85 Budżety Wojewodów, dział 755 Wymiar
sprawiedliwości, rozdział 75515 Nieodpłatna pomoc prawna, w związku z realizacją zadań
wynikających z przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2026 r. poz. 44).
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy zadania polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy
prawnej, świadczeniu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej,
o których mowa w art. 11 ust. 7 zdanie drugie ww. ustawy, są zadaniami zleconymi z
zakresu administracji rządowej realizowanymi przez powiat w porozumieniu z gminami
albo samodzielnie, które finansowane są z budżetu państwa z części będącej w dyspozycji
wojewodów przez udzielanie dotacji celowej powiatom (część 85 Budżety Wojewodów
Ogółem dział 755 Wymiar sprawiedliwości rozdział 75515 Nieodpłatna pomoc prawna).
W myśl art. 19 ust. 2 ww. aktu, wysokość tej dotacji jest ustalana corocznie przez Ministra
Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw budżetu w trybie i
terminach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 138 ust. 6 ustawy z dnia
27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm.)
dotyczących prac nad projektem ustawy budżetowej.
Ponadto należy wskazać, że jak wynika z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o nieodpłatnej pomocy,
dotacja, o której mowa w art. 19 ust. 1 tej ustawy, jest przeznaczana w 91% na
wynagrodzenia z tytułu umów, o których mowa w art. 6 (umowy powiatu z adwokatami i
radcami prawnymi w przedmiocie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej), natomiast w
przypadku powierzenia prowadzenia punktu organizacji pozarządowej – na rzecz
wyłonionej organizacji pozarządowej, w 6% - na pokrycie kosztów obsługi organizacyjno-
technicznej zadań, a w 3% - na zadania z zakresu edukacji prawnej powierzone organizacji
-- 14 of 16 --
pozarządowej w trybie art. 11 ust. 7 zdanie drugie. Podstawę ustalenia wysokości dotacji
stanowi kwota bazowa.
Aktualnie kwota bazowa wynosi 6310 zł, co wynika z rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości w sprawie wysokości kwoty bazowej w 2026 r. z dnia 10 września 2025 r.
(Dz.U. z 2025 r. poz. 1255). W latach 2017 - 2018 kwota bazowa wynosiła 5217 zł, w latach
2019 – 2023 było to 5500 zł, w 2024 r. - 5863 zł, zaś w 2025 r. wysokość kwoty bazowej
wynosiła 6104 zł.
W ustawie budżetowej na 2024 r. w części 85 Budżety Wojewodów ogółem dział 755
Wymiar sprawiedliwości rozdział 75515 Nieodpłatna pomoc prawna zabezpieczone
zostały środki w łącznej wysokości 104 837 tys. zł z przeznaczeniem na funkcjonowanie 1
490 punktów, w których udzielana była nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone
nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. Środki z dotacji zostały wykorzystane w łącznej
kwocie 103 725 tys. zł, co stanowiło ponad 98,94% środków zabezpieczonych w ustawie
budżetowej.
W ustawie budżetowej na rok 2025 w części 85 Budżety Wojewodów Ogółem dział 755
Wymiar sprawiedliwości rozdział 75515 Nieodpłatna pomoc prawna na realizację
postanowień ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
obywatelskim oraz edukacji prawnej została zaplanowana kwota w wysokości 108 926 tys.
zł i jak wynika z informacji przedstawionymi przez Departament Funduszy i Nieodpłatnej
Pomocy Prawnej na podstawie danych otrzymanych z poszczególnych województw w
roku 2025 środki z dotacji zostały wykorzystane w łącznej kwocie 107 918 tys. zł, co
stanowiło ponad 99,07% środków zabezpieczonych w ustawie budżetowej.
W ustawie budżetowej na rok 2026 w części 85 Budżety Wojewodów Ogółem dział 755
Wymiar sprawiedliwości rozdział 75515 Nieodpłatna pomoc prawna na realizację
postanowień ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
obywatelskim oraz edukacji prawnej została zaplanowana kwota w wysokości 112 301 tys.
zł z przeznaczeniem na funkcjonowanie 1 483 punktów, w których udzielana była
nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, przy
czym Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje informacjami o poziomie
wykorzystania ww. środków.
-- 15 of 16 --
Ad 5
Ministerstwo Sprawiedliwości aktualnie prowadzi prace koncepcyjne w zakresie
przeprowadzenia szerokiej reformy systemu nieodpłatnej pomocy, który funkcjonuje w
oparciu o aktualne przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 16 of 16 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.488.2025
Warszawa, 15 czerwca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13551 Pana Posła Pawła Jabłońskiego w sprawie pomocy
prawnej z urzędu, uprzejmie przedstawiam stanowisko Ministra Sprawiedliwości.
Ad 1 i 2
Poniżej przedstawiam dane statystyczne Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące:
– ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawach innych niż karne w sądach
powszechnych w latach 2022 – 2025,
− ewidencji spraw karnych - Rozpoznawanie wniosków prokuratora i podejrzanego o
wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz wniosków stron i innych osób uprawnionych o
wyznaczanie pełnomocnika z urzędu (art. 78 § 1 i art. 88 kpk) - w sądach rejonowych oraz
okręgowych w latach 2022 – 2025.
Ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawach innych niż karne w sądach
powszechnych w latach 2022 – 2025
Repertorium
lub wykaz
Liczba spraw w
których doszło do
ustanowienia
pełnomocnika z
urzędu (radca
Liczba ustanowionych
pełnomocników
z urzędu (radca
prawny, adwokat)
w tym liczba
wyznaczonych
pełnomocników w
wyniku zwolnienia
poprzedniego
-- 1 of 16 --
prawny, adwokat) pełnomocnika
2022
sądy rejonowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 3 321 3 616 130
Ns - cywilne
nieprocesowe 1 632 1 780 96
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 166 172 5
GNs - gospodarcze
nieprocesowe - - -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe 399 465 39
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 542 596 48
Sprawy rodzinne i
nieletnich
RC - rodzinne
procesowe 1 325 1 468 46
RNs - rodzinne
nieprocesowe 20 391 20 600 82
Nsm - rodzinne
opiekuńcze 1 590 1 722 41
Nkd - rodzinne w
których zachodzi
podejrzenie
popełnienia
demoralizacji lub
czynu karalnego 1 810 1 887 19
sądy okręgowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 1 884 2 063 108
Ns - cywilne
nieprocesowe 377 410 18
-- 2 of 16 --
Ca - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
279 298
41
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 69 76 6
Ga - gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
25 28
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe
913 913
76
Ua - ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
50 51
3
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 21 24 5
Pa - ze stosunku
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
23 25
3
sądy apelacyjne
Sprawy cywilne
wszystkie sprawy 309 324 15
w tym ACa - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
284 299
14
Sprawy gospodarcze
-- 3 of 16 --
wszystkie sprawy 44 49 2
w tym AGa -
gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
38 42
1
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
wszystkie sprawy 206 225 12
w tym AUa -
ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
197 216
12
Sprawy z zakresu
prawa pracy
wszystkie sprawy 9 9 -
w tym APa - prawa
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
7 7
-
2023
sądy rejonowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 3 241 3 544 118
Ns - cywilne
nieprocesowe 1 598 1 767 62
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 128 135 5
GNs - gospodarcze
nieprocesowe 1 1 -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń 379 419 26
-- 4 of 16 --
społecznych
procesowe
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 594 641 32
Sprawy rodzinne i
nieletnich
RC - rodzinne
procesowe 1 331 1 445 36
RNs - rodzinne
nieprocesowe 19 499 20 734 1 061
Nsm - rodzinne
opiekuńcze 1 725 1 945 129
Nkd - rodzinne w
których zachodzi
podejrzenie
popełnienia
demoralizacji lub
czynu karalnego 2 271 2 448 59
sądy okręgowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 1 696 1 816 77
Ns - cywilne
nieprocesowe 393 431 12
Ca - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 218 233 38
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 84 87 5
Ga - gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 9 13 -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń 884 897 50
-- 5 of 16 --
społecznych
procesowe
Ua - ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 39 41 3
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 19 23 4
Pa - ze stosunku
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 22 28 2
sądy apelacyjne
Sprawy cywilne
wszystkie sprawy 192 214 18
w tym ACa - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 174 196 17
Sprawy gospodarcze
wszystkie sprawy 29 30 -
w tym AGa -
gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 27 28 -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
wszystkie sprawy 185 200 14
w tym AUa -
ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 171 183 11
-- 6 of 16 --
Sprawy z zakresu
prawa pracy
wszystkie sprawy 14 14 -
w tym APa - prawa
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 13 13 -
2024
sądy rejonowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 3 097 3 376 122
Ns - cywilne
nieprocesowe 1 621 1 795 99
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 123 137 14
GNs - gospodarcze
nieprocesowe - - -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe 410 444 26
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 608 660 43
Sprawy rodzinne i
nieletnich
RC - rodzinne
procesowe 1 346 1 472 30
RNs - rodzinne
nieprocesowe 22 658 22 887 75
Nsm - rodzinne
opiekuńcze 1 902 2 021 45
Nkd - rodzinne w
których zachodzi
podejrzenie
popełnienia 2 295 2 407 44
-- 7 of 16 --
demoralizacji lub
czynu karalnego
sądy okręgowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 1 527 1 620 62
Ns - cywilne
nieprocesowe 426 455 11
Ca - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 203 218 26
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 59 60 2
Ga - gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
16 16
-
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe
879
943 75
Ua - ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 27 35 3
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 15 17 2
Pa - ze stosunku
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 12 15 3
sądy apelacyjne
-- 8 of 16 --
Sprawy cywilne
wszystkie sprawy 108 120 6
w tym ACa - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
92 101
3
Sprawy gospodarcze
wszystkie sprawy 22 23 1
w tym AGa -
gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
22 23
1
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
wszystkie sprawy 147 151 6
w tym AUa -
ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 136 140 5
Sprawy z zakresu
prawa pracy
wszystkie sprawy 3 3 -
w tym APa - prawa
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
3 3
-
2025
sądy rejonowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 2 896 3 186 145
Ns - cywilne
nieprocesowe 1 656 1 807 74
Sprawy gospodarcze
-- 9 of 16 --
GC - gospodarcze
procesowe 146 152 1
GNs - gospodarcze
nieprocesowe - - -
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe 640 705 45
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 671 747 56
Sprawy rodzinne i
nieletnich
RC - rodzinne
procesowe 1 417 1 552 40
RNs - rodzinne
nieprocesowe 23 211 23 417 95
Nsm - rodzinne
opiekuńcze 1 877 2 001 56
Nkd - rodzinne w
których zachodzi
podejrzenie
popełnienia
demoralizacji lub
czynu karalnego 2 360 2 493 33
sądy okręgowe
Sprawy cywilne
C - cywilne
procesowe 1 734 1 888 73
Ns - cywilne
nieprocesowe 426 472 15
Ca - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 168 190 22
Sprawy gospodarcze
GC - gospodarcze
procesowe 66 69 2
-- 10 of 16 --
Ga - gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych
17 17
1
Sprawy z zakresu
ubezpieczeń
społecznych
U - ubezpieczeń
społecznych
procesowe
828
911 65
Ua - ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 36 38 2
Sprawy z zakresu
prawa pracy
P - ze stosunku pracy 21 30 11
Pa - ze stosunku
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
rejonowych 21 26 8
sądy apelacyjne
Sprawy cywilne
wszystkie sprawy 107 108 7
w tym ACa - cywilne
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
90 90
5
Sprawy gospodarcze
wszystkie sprawy 18 18 -
w tym AGa -
gospodarcze
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
18 18
-
Sprawy z zakresu
-- 11 of 16 --
ubezpieczeń
społecznych
wszystkie sprawy 132 142 10
w tym AUa -
ubezpieczeń
społecznych
przedstawione z
apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych 121 131 10
Sprawy z zakresu
prawa pracy
wszystkie sprawy 7 7 -
w tym APa - prawa
pracy przedstawione
z apelacjami od
orzeczeń sądów
okręgowych
5 5
-
Ewidencji spraw karnych - Rozpoznawanie wniosków prokuratora i podejrzanego o
wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz wniosków stron i innych osób uprawnionych o
wyznaczanie pełnomocnika z urzędu (art. 78 § 1 i art. 88 kpk) - w sądach rejonowych
oraz okręgowych w latach 2022 – 2025
Sąd Wpłynęło Załatwiono
Pozostało
na następny
okres
2022
SR 42 259 42 292 912
SO 1 857 1 860 28
2023
SR 39 756 39 777 890
SO 1 879 1 858 49
2024
SR 40 408 40 351 947
SO 1 978 1 987 40
2025
SR 41 960 41 963 944
SO 1 912 1 909 43
-- 12 of 16 --
Należy jednocześnie podkreślić, że sprawozdania statystyczne wypełniane są w sposób
narastający, kumulatywnie za ściśle określone okresy sprawozdawcze mieszczące się w
następujących przedziałach czasowych:
− I kwartał (od 1 stycznia do 31 marca danego roku);
− I półrocze (od 1 stycznia do 30 czerwca danego roku);
− III kwartały (od 1 stycznia do 31 października danego roku);
− rok (od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku).
Ad 3 i 4
Poniżej przedstawiam informacje o środkach wypłaconych w latach 2024 – 2026 (I
kwartał) z części 15 budżetu państwa Sądy powszechne, działu 755 Wymiar
sprawiedliwości, rozdziału 75502 Jednostki sądownictwa powszechnego na pomoc
prawną udzielaną z urzędu przez adwokatów i radców prawnych z urzędu (z podziałem na
sprawy cywilne i karne):
Koszty nieopłaconej pomocy prawnej w latach 2024 - 2026 (I kw.)
wydatki poniesione z części 15 Sądy powszechne
Rok Kwota /w tys. zł/
2024, z tego: 160 215
- sprawy karne 91 742
- sprawy cywilne 68 473
2025, z tego: 179 021
- sprawy karne 101 736
- sprawy cywilne 77 285
2026 (I kw.), z tego: 47 488
-- 13 of 16 --
- sprawy karne 26 850
- sprawy cywilne 20 638
Ponadto poza wydatkami na pomoc prawną udzielaną z urzędu finansowanymi z części 15
Sądy powszechne, której dysponentem jest Minister Sprawiedliwości, wydatki w zakresie
pomocy prawnej realizowane są z części 85 Budżety Wojewodów, dział 755 Wymiar
sprawiedliwości, rozdział 75515 Nieodpłatna pomoc prawna, w związku z realizacją zadań
wynikających z przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2026 r. poz. 44).
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy zadania polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy
prawnej, świadczeniu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej,
o których mowa w art. 11 ust. 7 zdanie drugie ww. ustawy, są zadaniami zleconymi z
zakresu administracji rządowej realizowanymi przez powiat w porozumieniu z gminami
albo samodzielnie, które finansowane są z budżetu państwa z części będącej w dyspozycji
wojewodów przez udzielanie dotacji celowej powiatom (część 85 Budżety Wojewodów
Ogółem dział 755 Wymiar sprawiedliwości rozdział 75515 Nieodpłatna pomoc prawna).
W myśl art. 19 ust. 2 ww. aktu, wysokość tej dotacji jest ustalana corocznie przez Ministra
Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw budżetu w trybie i
terminach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 138 ust. 6 ustawy z dnia
27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm.)
dotyczących prac nad projektem ustawy budżetowej.
Ponadto należy wskazać, że jak wynika z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o nieodpłatnej pomocy,
dotacja, o której mowa w art. 19 ust. 1 tej ustawy, jest przeznaczana w 91% na
wynagrodzenia z tytułu umów, o których mowa w art. 6 (umowy powiatu z adwokatami i
radcami prawnymi w przedmiocie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej), natomiast w
przypadku powierzenia prowadzenia punktu organizacji pozarządowej – na rzecz
wyłonionej organizacji pozarządowej, w 6% - na pokrycie kosztów obsługi organizacyjno-
technicznej zadań, a w 3% - na zadania z zakresu edukacji prawnej powierzone organizacji
-- 14 of 16 --
pozarządowej w trybie art. 11 ust. 7 zdanie drugie. Podstawę ustalenia wysokości dotacji
stanowi kwota bazowa.
Aktualnie kwota bazowa wynosi 6310 zł, co wynika z rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości w sprawie wysokości kwoty bazowej w 2026 r. z dnia 10 września 2025 r.
(Dz.U. z 2025 r. poz. 1255). W latach 2017 - 2018 kwota bazowa wynosiła 5217 zł, w latach
2019 – 2023 było to 5500 zł, w 2024 r. - 5863 zł, zaś w 2025 r. wysokość kwoty bazowej
wynosiła 6104 zł.
W ustawie budżetowej na 2024 r. w części 85 Budżety Wojewodów ogółem dział 755
Wymiar sprawiedliwości rozdział 75515 Nieodpłatna pomoc prawna zabezpieczone
zostały środki w łącznej wysokości 104 837 tys. zł z przeznaczeniem na funkcjonowanie 1
490 punktów, w których udzielana była nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone
nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. Środki z dotacji zostały wykorzystane w łącznej
kwocie 103 725 tys. zł, co stanowiło ponad 98,94% środków zabezpieczonych w ustawie
budżetowej.
W ustawie budżetowej na rok 2025 w części 85 Budżety Wojewodów Ogółem dział 755
Wymiar sprawiedliwości rozdział 75515 Nieodpłatna pomoc prawna na realizację
postanowień ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
obywatelskim oraz edukacji prawnej została zaplanowana kwota w wysokości 108 926 tys.
zł i jak wynika z informacji przedstawionymi przez Departament Funduszy i Nieodpłatnej
Pomocy Prawnej na podstawie danych otrzymanych z poszczególnych województw w
roku 2025 środki z dotacji zostały wykorzystane w łącznej kwocie 107 918 tys. zł, co
stanowiło ponad 99,07% środków zabezpieczonych w ustawie budżetowej.
W ustawie budżetowej na rok 2026 w części 85 Budżety Wojewodów Ogółem dział 755
Wymiar sprawiedliwości rozdział 75515 Nieodpłatna pomoc prawna na realizację
postanowień ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
obywatelskim oraz edukacji prawnej została zaplanowana kwota w wysokości 112 301 tys.
zł z przeznaczeniem na funkcjonowanie 1 483 punktów, w których udzielana była
nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, przy
czym Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje informacjami o poziomie
wykorzystania ww. środków.
-- 15 of 16 --
Ad 5
Ministerstwo Sprawiedliwości aktualnie prowadzi prace koncepcyjne w zakresie
przeprowadzenia szerokiej reformy systemu nieodpłatnej pomocy, który funkcjonuje w
oparciu o aktualne przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 16 of 16 --