+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.47.2024
Warszawa, 15 marca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1352 Pani Posłanki Agnieszki Wojciechowskiej van
Heukelom w sprawie konsekwencji interpretacji prawa podważającej wybór
na stanowisko Prokuratora Krajowego, uprzejmie przedstawiam, co następuje.
W dniu 12 stycznia 2024 r. Prokurator Generalny prof. Adam Bodnar w czasie spotkania
z Panem prokuratorem Dariuszem Barskim wręczył mu dokument stwierdzający, że
przywrócenie go do służby czynnej w dniu 16 lutego 2022 r. przez poprzedniego
Prokuratora Generalnego Zbigniewa Ziobro, zostało dokonane z naruszeniem
obowiązujących przepisów i nie wywołało skutków prawnych. Zastosowano bowiem
przepis ustawy, który już nie obowiązywał.
Podstawą działania Prokuratora Generalnego w tej sprawie były wyniki dokonanej
wewnętrznie w Ministerstwie Sprawiedliwości analizy stanu faktycznego i prawnego,
a także pozyskane przez Ministerstwo Sprawiedliwości zewnętrzne opinie prawne od
uznanych ekspertów i autorytetów prawniczych, tj. prof. Anny Rakowskiej (Katedra Prawa
Konstytucyjnego, Uniwersytet Łódzki), prof. Sławomira Patyry (Katedra Prawa
Konstytucyjnego, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie) oraz prof. Grzegorza
Kucy (Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Jagielloński), które wskazują
jednoznacznie, że działania podjęte przez Ministra Zbigniewa Ziobrę w dniu 16 lutego
2022 r., poprzedzone wnioskiem z tego samego dnia Prokuratora Dariusza Barskiego,
zostały dokonane bez należytej podstawy prawnej i nie wywołują skutków.
Prawo do powrotu do służby czynnej zostało ukształtowane na mocy przepisu art. 47 §1
i 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku przepisy wprowadzające - Prawo o prokuraturze
(Dz.U. poz. 178 ze zm.). Z uwagi na brak jakiegokolwiek uzasadnienia w projekcie ustawy
odnoszącego się do treści tego przepisu, jak również dyskusji podczas posiedzeń komisji
w okresie prowadzenia prac legislacyjnych nie pozwala na ustalenie intencji
ustawodawcy, poza ogólnymi domysłami, iż przepis ten był ukierunkowany na możliwość
powrotu do służby prokuratorów, którzy przeszli w stan spoczynku na skutek własnej
decyzji w 2010 roku w oparciu o przepis art. 19 ustawa z dnia 9 października 2009 r.
o zmianie ustawy o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 178, poz. 1375).

-- 1 of 4 --

Wraz z wejściem w życie powyższej ustawy pojawiła się możliwość zastosowania tej
normy także do innych osób, które znajdowały się w dniu 4 marca 2016 roku w stanie
spoczynku z przyczyn innych niż zdrowotne. Ustawodawca wprowadzając czasowy przepis
wprowadził jednak określone warunki, które w okresie obowiązywania dawały podstawę
do powrotu ze stanu spoczynku (do służby czynnej):
1) pozostawanie w dniu 4 marca 2016 roku w stanie spoczynku,
2) stan spoczynku nie mógł być spowodowany przyczynami zdrowotnymi,
3) prokurator złożył wniosek o powrót do służby na poprzednio zajmowane stanowisko,
4) wniosek zyskał akceptację Prokuratora Generalnego.
Wskazać należy, iż przechodząc w dniu 22 kwietnia 2014 roku w trybie przepisów
obowiązujących ówcześnie, tj. art. 62a ustawy z dnia 20 czerwca 1985 roku o prokuraturze
w zw. z art. 69 §2 Prawa o ustroju sądów powszechnych Pani prokurator Bogusława
Zapaśnik zyskała status prokuratora w stanie spoczynku, którego następstwem był brak
ustrojowo zagwarantowanego powrotu do służby czynnej. Tego powrotu nie zapewniają
także przepisy ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku Prawo o prokuraturze (art. 127 §1
w zw. z art. 74 Prawa o ustroju sądów powszechnych).
W odniesieniu do przywrócenia Pani prokurator Bogusławy Zapaśnik nie zaistniały
przesłanki przywrócenia do czynnej służby prokuratorskiej. Art. 47 §1 Przepisów
wprowadzających Prawo o prokuraturze daje możliwość powrotu (poprzez użycie
czasownika „wrócić”), który to powrót był dotychczas możliwy jedynie w tych
przypadkach, które nie były związane z wiekiem. Wyłączył zatem tych prokuratorów,
którzy odeszli z przyczyn zdrowotnych. Zgodnie z art. 70 §1 Prawa o ustroju sądów
powszechnych sędziego (prokuratora) przenosi się w stan spoczynku z powodu choroby
lub utraty sił. Przyjmując nawet, że są to względy zdrowotne o których mowa w art. 47 §1
Przepisów wprowadzających Prawo o prokuratorze, to kwestia użycia określenia
„odejście” jest w tej mierze w aspekcie legislacyjnym niedostosowane do obowiązujących
regulacji. Odejście odnosi się do przejścia w stan spoczynku z uwagi na wiek (art. 69 §1 i 2
Prawa o ustroju sądów powszechnych), aniżeli przeniesieniem, zaś kwestie zdrowotne
mają wymiar związany również z wiekiem. Zresztą to również stoi u podstaw
formułowania ograniczeń wiekowych do sprawowania funkcji, a także konieczności
pozyskania zaświadczenia o stanie zdrowia w sytuacji ubiegania się o wrażenie zgody na
dalsze zajmowanie stanowiska po ukończeniu 65 lat.
Wobec powyższego brak jest jakichkolwiek podstaw, aby uznawać, iż przepis art. 47 §1
miał zastosowanie do osób, które przeszły w stan spoczynku z uwagi na wiek, co wynika z
nieodwracalności przejścia w stan spoczynku. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż nie było
faktycznych i prawnych przesłanek do przywrócenia Pani prokurator Bogusławy Zapaśnik
do służby w trybie art. 47 §1 i 2 Przepisów wprowadzających Prawo o prokuraturze. Nadto
akt (pismo) przywracający Panią prokurator Bogusławę Zapaśnik do służby został wydany
i podpisany przez Prokuratora Krajowego, który nie był w tym zakresie upoważniony do
działania w imieniu Prokuratora Generalnego.

-- 2 of 4 --

Na słuszność takiego stanowiska wskazuje również orzeczenie Sądu Okręgowego
w Szczecinie (sygn. akt: III K 348/22), w którym sąd uznał, iż prokurator Bogusława
Zapaśnik w czasie wnoszenia aktu oskarżenia nie była prokuratorem w stanie czynnym,
a tym samym nie mogła wykonywać czynności prokuratora.
Aktualność zachowują przy tym ustalenia dotyczące czasowego obowiązywania art. 47
Przepisów wprowadzających Prawo o prokuraturze. Ustawa ta wprowadziła szczególny
tryb powrotu grupy prokuratorów pozostających w stanie spoczynku innych niż
zdrowotne.
Decyzje Prokuratora Generalnego w zakresie przywrócenia prokuratora do służby w trybie
art. 47 podejmowane w okresie od 4 marca 2016 r. do 4 maja 2016 r. w kontekście
obowiązywania i stosowania były skuteczne. W ustawie z dnia 28 stycznia 2016 r. Przepisy
wprowadzające Prawo o prokuraturze, przepisy w sposób zgodny z zasadami prawidłowej
legislacji zakreślały termin na wprowadzenie zmian kadrowych i dostosowanie przepisów
do wymogów nowego prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 lutego 2008 r. (K
43/07) potwierdził, że „najważniejszym celem ustawy wprowadzającej, poza
„odciążeniem” ustawy głównej, by była ona bardziej przejrzysta, jest uchylenie niektórych
dotychczasowych przepisów, uregulowanie spraw będących w toku, przekazanie
kompetencji, utworzenie instytucji czy uporządkowanie pewnych kwestii zaniedbanych
wcześniej przez ustawodawcę, aby stworzyć podstawy do wejścia w życie przepisów
ustawy wprowadzanej”.
Norma kompetencyjna do przywrócenia prokuratora pozostającego dotychczas w stanie
spoczynku podlega ograniczeniu na płaszczyźnie materialnoprawnej i czasowej.
Przekroczenie zakresu temporalnego obowiązywania ustawy wprowadzającej, a więc po
4 maja 2016 r., podlega ocenie co do pozytywnych i negatywnych warunków kwalifikacji
walidacyjnej składników porządku prawnego (S. Wronkowska [w:] S. Wronkowska,
Z. Ziembiński, Zarys teorii prawa, Poznań 1997, s. 141 i nast.), pozwalających
zrelacjonowanie takich przepisów do założeń konstytucyjnych i aksjologii systemu
prawnego.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wszelkie decyzje władcze jakie zostały
podjęte przez Prokuratora Dariusza Barskiego od dnia 18 marca 2022 r. do dnia 11 stycznia
2024 r. pozostają w mocy w tym zakresie, w jakim Prokurator Dariusz Barski działał na
podstawie upoważnienia i w imieniu Prokuratura Generalnego. Natomiast w przypadku
samodzielnych rozstrzygnięć podejmowanych przez Prokuratora Krajowego wszelkie
kwestie w tym zakresie wymagają szczegółowej analizy konkretnych przypadków
i w zależności od jej wyników będą podejmowane dalsze decyzje.
Należy jednak podkreślić, iż jakiekolwiek skutki z tym związane nie są wynikiem
powyższego działania Prokuratora Generalnego, a wadliwego i bezskutecznego
przywrócenia do czynnej służby Prokuratora Dariusza Barskiego przez ówczesnego
Prokuratora Generalnego Zbigniewa Ziobro. Powyższy błąd jest wyłącznym źródłem
i jedyną przyczyną działania Prokuratora Generalnego, które przywróciło stan zgodny
z prawem.

-- 3 of 4 --

Odnosząc się wprost do pytania pierwszego, uprzejmie informuję, że w okresie
od 16 lutego 2022 r. do dnia 16 stycznia 2024 r. na stanowiska prokuratorskie powołanych
zostało łącznie 495 osób. Wszystkie powołania nastąpiły w trybie przewidzianym w art. 74
§ 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2023 r., poz. 1360,
z późn. zm.), zgodnie z którym „Prokuratorów powszechnych jednostek organizacyjnych
prokuratury na stanowisko prokuratorskie powołuje Prokurator Generalny na wniosek
Prokuratora Krajowego”, a nie Prokurator Krajowy. Żaden z powołanych prokuratorów nie
działa nielegalnie. Tym samym udzielenie odpowiedzi na pozostałe pytania pozostaje
bezprzedmiotowe.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 4 of 4 --