Interpelacja w sprawie skali i przeciwdziałania zjawisku wykluczenia transportowego w woj. łódzkim
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13507
do ministra infrastruktury
w sprawie skali i przeciwdziałania zjawisku wykluczenia transportowego w woj. łódzkim
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 10-11-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w Polsce wciąż miliony osób zmagają się z wykluczeniem komunikacyjnym - brakiem dostępu do transportu publicznego, który ogranicza ich możliwość dotarcia do pracy, szkoły, lekarza czy urzędu. Problem szczególnie dotyka mieszkańców małych miejscowości, wsi oraz osób starszych i młodzieży.
Z najnowszych danych wynika, że nawet 15 milionów Polek i Polaków może doświadczać ograniczonego dostępu do transportu publicznego. Takie szacunki przytacza UNICEF Polska w raporcie „Wykluczenie transportowe dzieci i młodzieży w Polsce” (wrzesień 2024 r.). Wynika z niego również, że 14% młodych osób w wieku 12-19 lat jest zagrożonych wykluczeniem transportowym, co oznacza trudności z dotarciem do szkoły, zajęć pozalekcyjnych czy lekarza.
Z kolei według raportu „Monitoring rozwoju obszarów wiejskich - Etap IV” aż 26% sołectw w Polsce (ponad 11 tysięcy miejscowości) nie ma żadnego bezpośredniego połączenia transportu publicznego z miejscowością gminną. Dla porównania - jeszcze w 2014 roku długość linii autobusowych regularnej komunikacji wynosiła około 788 tysięcy kilometrów, a w 2020 roku spadła do 480 tysięcy kilometrów, czyli o blisko 40%.
Problem wykluczenia komunikacyjnego jest szczególnie widoczny w województwie łódzkim. W wielu gminach wiejskich autobusy kursują jedynie kilka razy dziennie, a w niektórych - w ogóle. Mieszkańcy mniejszych miejscowości, takich jak gminy Brójce, Nowosolna czy Lutomiersk, często nie mają żadnego publicznego środka transportu umożliwiającego dojazd do Łodzi czy pobliskich miast powiatowych. Dotyczy to także osób starszych, które z przyczyn zdrowotnych nie prowadzą samochodu i są całkowicie zależne od pomocy rodziny lub sąsiadów.
Tymczasem, jak informuje Ministerstwo Infrastruktury, analiza dotycząca skali wykluczenia komunikacyjnego, zakończona formalnie 30 kwietnia 2025 roku, wciąż nie została opublikowana, a opinia publiczna nie zna jej wyników. Brakuje więc kompleksowych danych, które mogłyby posłużyć do opracowania skutecznej strategii przeciwdziałania temu zjawisku.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami.
1. Jak obecnie wygląda stan dostępności transportu publicznego w województwie łódzkim, ile miejscowości nie ma żadnego połączenia autobusowego lub kolejowego z miastem powiatowym czy wojewódzkim?
2. Jakie programy rządowe lub samorządowe są obecnie realizowane lub planowane w celu przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu, w tym wsparcia dla gmin w uruchamianiu lokalnych połączeń autobusowych?
3. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie centralnego systemu monitoringu dostępności transportu publicznego w poszczególnych gminach, który pozwoliłby śledzić skalę problemu i jego zmiany w czasie?
4. Jakie środki finansowe z funduszy krajowych lub unijnych przewidziano na poprawę dostępności transportu w małych miejscowościach, szczególnie w województwie łódzkim, w latach 2025-2030?
5. Czy resort planuje wprowadzenie pilotażowych rozwiązań transportowych (np. transport na żądanie, minibusy lokalne) w gminach o najwyższym stopniu wykluczenia komunikacyjnego?
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9944 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-2-1.054.25.2025
Warszawa, 19 grudnia 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 13507 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie
skali i przeciwdziałania zjawisku wykluczenia transportowego w województwie łódzkim,
przedstawiam poniżej następujące informacje.
Na wstępie należy wskazać, że autobusowe przewozy pasażerskie w Polsce dzielą się na
tzw.:
komercyjne przewozy pasażerskie, wykonywane na podstawie zezwolenia
na wykonywanie przewozów osób w krajowym transporcie drogowym, które
wydawane są na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r.
o transporcie drogowym1, oraz
przewozy o charakterze użyteczności publicznej realizowane na podstawie
umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego,
na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.
o publicznym transporcie zbiorowym2.
W celu uzyskania szczegółowych informacji dotyczących dostępności autobusowego
transportu publicznego w poszczególnych miejscowościach znajdujących się na obszarze
województwa łódzkiego, należy skontaktować się z odpowiednimi organizatorami
publicznego transportu zbiorowego lub organami udzielającymi zezwoleń na
wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym.
W przypadku dalekobieżnych połączeń kolejowych obsługiwanych przez PKP Intercity
S.A., których organizatorem jest minister właściwy ds. transportu, w rocznym rozkładzie
jazdy edycji 2025/26 między Łodzią a Warszawą nadal będzie kursowało 24 par pociągów.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1490
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 285 i 1173
-- 1 of 5 --
2
Czas przejazdu najszybszych połączeń, czyli IC Uszatek i IC Prząśniczka na odcinku Łódź
Fabryczna - Warszawa Centralna wyniesie 66 minut.
Dodatkowa para pociągów pojawi się na trasach z Łodzi do Krakowa oraz Poznania -
do obu miast będzie 7 par połączeń całorocznych oraz 2 pary sezonowe do stolicy
Małopolski. Dwie pary pociągów uzupełnią ofertę do Szczecina. Do stolicy województwa
zachodnio-pomorskiego kursować będzie łącznie 6 par.
Zwiększy się również liczba połączeń całorocznych do Zakopanego z 2 do 3. W nowym
rozkładzie jazdy utrzymana zostanie obecna liczba pociągów do Trójmiasta (11 par),
Wrocławia (9 par) oraz Bydgoszczy i Torunia (5 par).
Od 14 grudnia br. PKP Intercity uruchomiło nowy międzynarodowy pociąg IC Uznam relacji
Chełm - Świnoujście przez Łódź z grupą wagonów jadącą do Berlina. Dzięki temu
mieszkańcy Łodzi zyskają pierwsze od wielu lat bezpośrednie połączenie do Niemiec.
Ponadto zwiększy się liczba połączeń między Warszawą a Berlinem przez Kutno.
Obecnie podróżni mają do dyspozycji 6 par pociągów, a od połowy grudnia będzie ich 7.
Natomiast siatka połączeń wojewódzkich leży w kompetencji poszczególnych marszałków
województw.
Uprzejmie informuję, że rozwój infrastruktury kolejowej związany jest z podejmowanymi
przez Ministerstwo Infrastruktury działaniami na rzecz poprawy standardu i dostępności
przewozów kolejowych, a także poprawy skomunikowania mniejszych ośrodków
na obszarze całej Polski.
W związku z powyższym, obecnie realizowane są programy wieloletnie związane
z realizacją inwestycji kolejowych, które finansowane są przede wszystkim ze środków UE,
budżetu państwa, jak również Funduszu Kolejowego oraz środków własnych PKP PLK S.A.
Poniżej przykładowe przedsięwzięcia realizowane w ramach Krajowego Programu
Kolejowego, które wpływają na ograniczenie wykluczenia transportowego
w województwie łódzkim:
modernizacji peronów nr 1 i 2 na stacji Tomaszów Mazowiecki wraz z budową
przejścia podziemnego łączącego peron nr 1 i peron nr 2,
budowa dwóch peronów jednokrawędziowych wraz z niezbędną infrastrukturą
pasażerską na stacji Biała Rawska,
budowa linii łączącej Bełchatów z linią 131.
Dodatkowo PKP PLK S.A. przygotowuje się do realizacji Studium Planistycznego Węzła
Kolejowego Aglomeracji Łódzkiej, obejmującego analizę poprawy przepustowości m.in. na
liniach kolejowych nr: 14, 15, 16, 17, 25, 458, 540 i 541.
-- 2 of 5 --
3
Ponadto ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności realizowane
są prace na linii kolejowej nr 11 na odcinku Skierniewice – Łowicz oraz linii kolejowej nr 1
na odcinkach: Koluszki – Częstochowa oraz Zawiercie – Dąbrowa Górnicza.
Natomiast w ramach Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury
Kolejowej - Kolej + do 2029 roku w województwie łódzkim realizowane są projekty:
modernizacja i elektryfikacja linii kolejowej nr 24 na odcinku Piotrków Trybunalski -
Bełchatów z wydłużeniem do Bogumiłowa,
Budowa linii łączącej linie kolejową nr 131 (Chorzew Siemkowice) z linią kolejową
nr 181 (Wieluń).
W ramach Rządowego programu budowy lub modernizacji przystanków kolejowych
na lata 2021-2026 w województwie łódzkim zbudowano bądź zmodernizowano
15 przystanków kolejowych. W 2025 roku udostępniono przystanki kolejowe
w miejscowościach: Izabelów, Stare Grudze, Ważne Młyny, Nowa Brzeźnica, Dubidze,
Dubidze Kolonia, Wistka oraz Biała Szlachecka.
W zakresie realizowanego obecnie wsparcia dla jednostek samorządu terytorialnego,
w zakresie przewozów autobusowych, w celu przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu należy wskazać na Fundusz rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej, który został powołany do życia na mocy ustawy z
dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej3.
Wskazana ustawa przewiduje wsparcie finansowe ze środków budżetowych
dla organizatorów publicznego transportu zbiorowego na uruchamianie nowych linii
komunikacyjnych lub odtworzenie połączeń, które zostały zlikwidowane, z wyłączeniem
przewozów realizowanych w ramach komunikacji miejskiej. Wsparcie jest przekazywane
za pośrednictwem wojewodów jako dofinansowanie przez rząd zadań własnych jednostek
samorządu terytorialnego w zakresie autobusowej komunikacji publicznej. Dysponent
Funduszu, którym jest minister właściwy do spraw transportu, co roku dokonuje podziału,
na wszystkie województwa, środków przewidzianych na dany rok budżetowy w planie
finansowym Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej.
Dopłata do kwoty deficytu pojedynczej linii komunikacyjnej w przewozach autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej wynosi nie więcej niż 3,00 zł do 1 wozokilometra
przewozu o charakterze użyteczności publicznej. Warunkiem uzyskania dopłaty jest m.in.
3 Dz. U. z 2024 r. poz. 402 i z 2025 r. poz. 303
-- 3 of 5 --
4
sfinansowanie ze środków własnych organizatora części ceny usługi w wysokości nie
mniejszej niż 10%.
Dofinansowanie przewozów o charakterze użyteczności publicznej ze środków Funduszu
przyczynia się do uruchamiania przez samorządy linii komunikacyjnych oraz zwiększa
dostępność komunikacji autobusowej dla pasażerów również na obszarach, na których
komunikacja ta obecnie nie istnieje lub funkcjonuje w wymiarze niezaspokajającym
podstawowych potrzeb obywateli. Podkreślenia wymaga, że to organizatorzy publicznego
transportu zbiorowego, znający potrzeby przewozowe swoich mieszkańców, decydują
które linie autobusowe należy uruchomić lub odtworzyć przy wsparciu ze środków
Funduszu.
Informuję, że w 2025 r. dla województwa łódzkiego została przyznana kwota
62 136 037,47 zł na dofinansowanie realizacji zadań własnych organizatorów w zakresie
przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Natomiast w 2026 r. dla
województwa łódzkiego przyznano kwotę 73 599 009,60 zł, z czego kwota 36 737 806,16
zł stanowi środki zgłoszone przez Wojewodę Łódzkiego na podstawie art. 9a ust. 1 ustawy
o Funduszu, w celu pokrycia zaangażowania wynikającego z zawartych już umów
wieloletnich.
Wyjaśnić należy, że plan finansowy Funduszu jest przygotowywany w ujęciu rocznym. Stąd
też obecnie nie jest możliwe określenie i wskazanie, jakie środki otrzyma województwo
łódzkie w roku 2027 i w latach kolejnych.
Jednocześnie informuję, że Ministerstwo Infrastruktury prowadzi obecnie, w ramach
projektu ustawy o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych
innych ustaw (UD 232), prace nad zmianą przepisów dotyczących systemu organizacji
przewozów autobusowych w Polsce. W ramach wskazanego projektu ustawy przewiduje
się m.in. doprecyzowanie zasad organizacji transportu na żądanie. Taka forma transportu
będzie stanowiła alternatywę dla obszarów, gdzie uruchamianie komunikacji
autobusowej z ekonomicznego punktu widzenia jest nieopłacalne. W tym zakresie planuje
się, że gminy realizując potrzeby przewozowe swoich mieszkańców będą mogły
organizować transport na żądanie na obszarze swojej właściwości. Projekt ustawy o
zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw
(UD232) podlegał uzgodnieniom międzyresortowym, konsultacjom publicznym i
opiniowaniu. Aktualnie trwa analiza, zgłoszonych na typ etapie procesu legislacyjnego
uwag.
Odnosząc się do pytania dotyczącego planów resortu infrastruktury w zakresie
wprowadzenia centralnego systemu monitoringu dostępności transportu publicznego
informuję, że resort infrastruktury przygotował projekt ustawy o zmianie ustawy o
drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (UC89). Planowane w tej ustawie
-- 4 of 5 --
5
rozwiązania mają na celu m. in. zapewnić dostępność danych na potrzeby usług informacji
o podróżach multimodalnych.
W ramach ww. projektu ustawy planowane jest utworzenie Krajowego Punktu Dostępu
do danych o podróżach multimodalnych, które to będzie pierwszym podejmowanym
w Polsce publicznym projektem mającym zainicjować i stworzyć warunki dla cyfryzacji
sektora mobilności, w szczególności publicznego transportu zbiorowego.
Z poważaniem,
z upoważnienie Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 5 of 5 --