Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 13496 posła Krzysztofa Piątkowskiego z 14 listopada 2025
roku w sprawie sprawozdania z realizacji zadań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa
Narodowego oraz planowanych kierunków działań, uprzejmie przedstawiam poniższe
informacje.
Ad 1.
1. Profesjonalizacja zarządzania instytucjami kultury
Wprowadziliśmy zasadę konkursów jako standardu powoływania dyrektorów instytucji
kultury. Przeprowadziliśmy 35 konkursów w instytucjach kultury, do końca roku
zapowiedzianych jest kolejnych 11. Konkursy przeprowadzono m.in. w Teatrze
Narodowym, Teatrze Wielkim – Operze Narodowej, Filharmonii Narodowej, NOSPR,
CSW Zamku Ujazdowskim, Zamku Królewskim na Wawelu, PISF, Wytwórni Filmów
Dokumentalnych i Fabularnych.
2. Wzmocnienie praw twórców - tantiemy z internetu (DSM)
Zagwarantowaliśmy tantiemy z internetu, dyrektywa DSM została wdrożona 19 lutego
2025 roku po trzech latach celowych opóźnień poprzedniego rządu. Pracujemy nad
uszczelnieniem działalności organizacji zbiorowego zarządzania (ozz) i zasad ich
współpracy z wydawcami i koncernami, by były przygotowane do efektywnego
wypłacania środków artystom.
3. Reforma Programów Ministra
Zreformowaliśmy Programy Ministra - dzięki przejrzystym zasadom po raz pierwszy od
lat rozstrzygnęliśmy je zgodnie z harmonogramem. Wprowadziliśmy bardziej przejrzyste
kryteria oceny, zwiększyliśmy dostępność programów dla mniejszych podmiotów,
rezygnując z wkładu własnego, oraz uprościliśmy procedury aplikacyjne, co przełożyło
się na większą inkluzywność wspieranych inicjatyw. Przyznaliśmy ponad 3200
dofinansowań na różnorodne projekty na łączną kwotę przekraczającą 500 mln zł.
Rozpoczęliśmy przejście z dotacji celowych na podmiotowe. W dłuższej perspektywie
zwiększy to stabilność funkcjonowania instytucji kultury oraz podniesie efektywność
planowania
i wydatkowania środków publicznych.
4. Inwestycje w infrastrukturę kultury
W ramach funduszy europejskich FEnIKS oraz KPO przeznaczyliśmy rekordową kwotę
ponad 1,78 mld zł na rozwój infrastruktury kultury w całej Polsce - zmodernizowaliśmy
152 biblioteki i domy kultury, wartość tych inwestycji to blisko 205 mln zł. 1,6 mld zł
przeznaczyliśmy na budowę nowych obiektów dla 50 instytucji kultury.

-- 1 of 11 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
W programie FENiKS wprowadziliśmy limit dofinansowania do 50 mln zł, co poszerzyło
dostęp dla mniejszych miast. Wsparcie otrzymały m.in. Muzeum Rzemiosła w Krośnie,
Muzeum Zamkowe w Sandomierzu, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Opera
Narodowa w Bydgoszczy. Przeznaczyliśmy też 347 mln zł na modernizację energetyczną
27 budynków należących do 20 Archiwów Państwowych w całej Polsce.
W ramach środków na termomodernizację z KPO ponad 204,6 mln zł przeznaczono na
głęboką modernizację energetyczną 152 obiektów (domy kultury, biblioteki,
świetlice).Przykłady placówek poddawanych termomodernizacji to m.in. Świetlica
Wiejska w Nowym Targu, Zielonogórski Ośrodek Kultury, Gminny Ośrodek Kultury
w Łużnej, Miejska Biblioteka Publiczna w Gorlicach czy Ludowy Dom Kultury w Łózkach.
5. Kluczowe zmiany legislacyjne
 Ustawa o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny
Ustawa, dzięki której po raz pierwszy państwo dostrzega specyfikę pracy twórczej
i proponuje konkretne mechanizmy wsparcia dla osób wykonujących zawody
artystyczne. W Polsce środowisko artystyczne to ponad 60 tys. osób, z których
większość nie ma stałego zatrudnienia, a ich dochody są często poniżej średniej
krajowej. Ustawa wprowadza możliwość uzyskania statusu artysty zawodowego
potwierdzającego stan faktyczny oraz czasowych dopłat do składek na ubezpieczenia
społeczne i zdrowotne do momentu, w którym dana osoba będzie w stanie samodzielnie
je odprowadzić. To wsparcie przejściowe, a nie system stałych świadczeń. Jego celem
jest umożliwienie kontynuowania działalności artystycznej w momentach
niestabilności. Warunki przyznawania tego statusu są precyzyjnie określone, a ocena
powierzona została Komisji Opiniującej, złożonej z przedstawicieli środowisk i
instytucji publicznych. System ma przejrzysty charakter i opiera się na rzeczywistym
dorobku artystycznym. Kończymy prace na etapie rządowym.
 Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej z dnia 25 października
1991 r.
To ustawa, która od dekad stanowi podstawę funkcjonowania instytucji kultury.
Katalizatorem zmian były postulaty środowisk zgłoszone podczas zorganizowanego
w listopadzie 2024 roku współKongresu Kultury. Uruchomiliśmy szeroki proces
konsultacyjny, który trwał od maja do połowy czerwca br. i przyniósł blisko 800
zgłoszeń propozycji zmian. Wśród najważniejszych postulatów znalazły się m.in.:
wprowadzenie formuły społecznej instytucji kultury, reforma procedury powoływania
dyrektorów, uregulowanie zasad wynagradzania pracowników kultury oraz zapisanie
zasad zrównoważonego rozwoju. Zakończyliśmy proces prekonsultacji publicznych, w
ramach których wpłynęło blisko 800 zgłoszeń propozycji zmian obecnej ustawy.
Obecnie kończymy proces analizowania i wprowadzania zgłoszonych uwag do projektu
nowelizacji. Zostanie ona przekazana do konsultacji publicznych do końca 2025 r.
 Ustawa o ochronie zabytków z dnia 23 lipca 2003 r. przed prekonsultacjami
eksperckimi
18 listopada br. Prezydent RP podpisał ustawę o zmianie ustawy o ochronie zabytków i
opiece nad zabytkami oraz niektórych innych ustaw. Ustawa została uchwalona przez
Sejm RP na posiedzeniu 9 października, a następnie 29 października została przyjęta
przez Senat RP. Celem zmian jest zarówno uproszczenie procedur administracyjnych,

-- 2 of 11 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
jak i wzmocnienie kompetencji organów ochrony zabytków – w szczególności
wojewódzkich urzędów konserwatorskich. Do najważniejszych zmian, które
wprowadza nowelizacja ustawy należą:
 zastąpienie dwóch decyzji wydawanych przez wojewódzkich konserwatorów
zabytków w sprawie usunięcia drzew lub krzewów z terenów wpisanych do
rejestru zabytków: parków, ogrodów lub innych form zaprojektowanej zieleni,
w odniesieniu do tych samych drzew lub krzewów – jedną decyzją wydawaną
przez ten organ,
 przyspieszenie rozstrzygnięć administracyjnych w sytuacjach, gdy brak reakcji
organu w przewidzianym terminie może zostać uznany za milczącą zgodę tego
organu.
Nowe przepisy będą obowiązywać po 6 miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
 Ustawa medialna z dnia 29 grudnia 1992 r.
Odpolitycznimy media dzięki 3 filarom nowelizacji ustawy medialnej: niezależności
władz, stabilnemu finansowaniu, ograniczeniu wydawania prasy samorządowej.
Niezależność władz zapewnią transparentne i jawne konkursy oparte o kryteria
apolityczności i kompetencji. Kandydaci do władz i rad mediów publicznych będą
musieli wykazać brak przynależności do partii politycznej 5 lat wstecz oraz brak
pełnienia funkcji w partii politycznej i kandydowania w wyborach powszechnych 10 lat
wstecz. Wymogi apolityczności i kompetencji będą dotyczyć wszystkich kandydatów.
Media są kluczowym elementem infrastruktury bezpieczeństwa państwa, wymagają
stabilnego finansowania. Proponujemy finansowanie na poziomie 2,5 mld
(waloryzowane o wskaźnik inflacji), które pozwoli uniezależnić media od doraźnych
decyzji politycznych. Ograniczamy wydawanie prasy samorządowej. Samorządy będą
mogły wydawać biuletyny informacyjne bez treści publicystycznych (propagandowych)
i bez reklam. Jesteśmy w sytuacji, w której niezależne media lokalne zamykają się, bo
nie wytrzymują konkurencji z dotowanymi z publicznej kasy mediami samorządowymi.
Niezależne media lokalne są fundamentem niezależności mediów w Polsce. Ustawa
trafiła do Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu. Następnie zostanie
przekazana do konsultacji publicznych i konsultacji międzyresortowych.
 Rozporządzenie o opłatach reprograficznych (tzw. opłatach od „czystych nośników” z
dnia 2 czerwca 2003 r.
Obecne wpływy z opłat reprograficznych w Polsce należą do najniższych w całej UE. To
konsekwencja przestarzałych przepisów w tym zakresie, które do dzisiaj za „czyste
nośniki” uznają magnetofony, magnetowidy, faksy, odtwarzacze mp3 czy nagrywarki
CD. Prowadzimy prace nad nowelizacją przepisów o opłatach reprograficznych, które
uwzględnią współczesne funkcjonowanie rynku. Dla wszystkich nowych urządzeń
wprowadziliśmy opłatę w wysokości symbolicznego 1%, dla pozostałych obniżyliśmy
wartości do maksymalnie 2%. Zmniejszyliśmy też liczbę urządzeń i nośników objętych
opłatą z 65 do 19. Zakończyliśmy konsultacje publiczne projektu nowelizacji
rozporządzenia. 8 września br. w resorcie odbyło się spotkanie z organizacjami
zbiorowego zarządzania oraz przedstawicielem producentów, importerów i
dystrybutorów sprzętu, którego przedmiotem były uwagi zgłoszone w ramach
konsultacji. Trwa analiza uwag i propozycji zebranych w trakcie konsultacji i podczas
okrągłego stołu z przedstawicielami ozz i producentów.
 Ustawa o ochronie rynku książki

-- 3 of 11 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Narastający kryzys rynku książki, który przekłada się na sytuację twórców i twórczyń,
małych księgarń i małych wydawnictw także wymagał legislacyjnej interwencji MKiDN.
Powołaliśmy przy ministerstwie Zespół do spraw pola literackiego, szeroko
reprezentujący środowiska literackie. Przez ostatnie miesiące Zespół intensywnie
pracował, prowadził konsultacje wewnątrzśrodowiskowe i w efekcie tej pracy i tych
spotkań rozpoczynamy w ministerstwie nowy proces legislacyjny dotyczący ustawy o
ochronie rynku książki. Opracowaliśmy wstępne założenia ustawy - skonsultowane z
przedstawicielami wielu środowisk twórczych, które uzyskały też wstępną aprobatę
Ministerstwa Finansów. To nie będzie nowelizacja istniejących przepisów, a zupełnie
nowa ustawa, której celem jest ustabilizowanie i wzmocnienie rynku książki w Polsce,
uwzględniająca zarówno interesy twórców i twórczyń, jak również czytelniczek
i czytelników. Głównymi założeniami ustawy są: jednakowa cena książki przez 12
miesięcy obowiązująca od momentu wprowadzenia do obrotu, maksymalny rabat
dystrybucyjny ustalony na poziomie 45% przy sprzedaży hurtowej (z zakazem
pobierania opłat dodatkowych związanych z dystrybucją) oraz obowiązkowe
przekazywanie danych sprzedażowych. Projekt odpowiada m.in. na postulaty lepszej
ochrony dobrych warunków konkurencji pomiędzy podmiotami, a także systemowego
zbierania danych z rynku, co uczyni transparentnymi wszystkie procesy związane z
tworzeniem, wydawaniem, dystrybuowaniem i sprzedażą książek. Procesy legislacyjne
trwają, właśnie rozpoczyna się etap konsultacji wewnątrzresortowych.
 Ustawa o muzeach z dnia 21 listopada 1996 r.
W obecnym kształcie przepisy funkcjonują od lat. Rozmowy o zmianach dotyczą
zwiększenia przejrzystości i aktualności ram prawnych funkcjonowania muzeów w
Polsce - od definicji muzeum po procedury powoływania dyrektorów, organizowania
konkursów, struktury rad muzealnych oraz funkcjonowania rad powierniczych i
klasyfikacji zawodowej muzealników. Projekt jest obecnie przedmiotem konsultacji
wewnątrzresortowych i trwa zbieranie uwag środowiska, które zakończy się z końcem
2025 roku.
6. Kultura pamięci i ekshumacje
Nieodłącznym elementem tożsamości jest dbałość o pamięć historyczną, zwłaszcza tam,
gdzie dotyczy ona relacji międzynarodowych, wspólnej historii i szacunku dla ofiar.
Historyczne ekshumacje na terenie Ukrainy to przełom w relacjach polsko-ukraińskich,
po raz pierwszy od 2017 r. przeprowadziliśmy ekshumacje ofiar zbrodni na Kresach –
przy wspólnym stanowisku Polski i Ukrainy. Prace w Puźnikach wyznaczyły standard
relacji i prac ekshumacyjnych, dzięki któremu realizujemy kolejne prace poszukiwawcze i
ekshumacyjne na terytorium Ukrainy. W tym roku zakończyliśmy prace we wsi Zboiska,
w październiku Ministerstwo Kultury i Komunikacji Strategicznej Ukrainy
poinformowało o kolejnej zgodzie na rozpoczęcie prac – we wsi Ugły.
We współpracy z instytucjami i środowiskami pracujemy nad kulturą pamięci, jednostką
wiodąca na tym polu jest Muzeum Historii Polski, we współpracy z innymi ośrodkami.
Opowiadanie o historii poprzez wspólne wartości, które nas kształtują, wzmocnią
współpracę międzyinstytucjonalną, która uwzględni wyzwania, jakie stawia
współczesność. Ochrona dziedzictwa, ale także prawda historyczna powinny łączyć, a nie
dzielić.
7. Wzmocnienie standardów i dialogu ze środowiskiem

-- 4 of 11 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Zorganizowaliśmy po 8 latach przerwy współKongres Kultury. Program wydarzenia był
pierwszym przygotowanym ze środowiskami i przez środowiska. Wdrożyliśmy
„Procedurę zapobiegania mobbingowi i innym niepożądanym zachowaniom”,
powołaliśmy Pełnomocnika ds. Mobbingu, zaleciliśmy wdrożenie procedur
antymobbingowych w podległych instytucjach i zobowiązaliśmy dyrektorów do ewaluacji
procedur. Dofinansowujemy także otwarcie nowego kierunku studiów podyplomowych
na warszawskiej Akademii Teatralnej pt. Akademia Bezpiecznej Kultury. Studia mają
obejmować kształcenie kadr kultury w kierunku tworzenia bezpiecznego, pozbawionego
mobbingu i innych nadużyć środowiska pracy. Przywróciliśmy działanie Forum Prawa
Autorskiego, Zespołu do Zwalczania Naruszeń Prawa Autorskiego i Praw Pokrewnych
oraz powołaliśmy Zespół ds. Pola Literackiego. Ponadto prowadzimy ewaluację zasad
współprowadzenia instytucji kultury.
8. Inwestycje w edukację artystyczną i przyszłość kultury
Nadzorujemy łącznie 558 szkół artystycznych, w 2025 r. do listy dołączyły Liceum Szkół
Plastycznych im. Tadeusza Kantora i Zespół Szkół Muzycznych w Dąbrowie Górniczej,
w 2026 r. dołączy Liceum Sztuk Plastycznych oraz Zespół Państwowych Szkół
Muzycznych w Kaliszu. Otworzyliśmy kierunek fortepianomistrzostwo w Kaliskich
Szkołach Artystycznych, to trzeci taki kierunek na świecie. Ponadto zwiększyliśmy
infrastrukturę edukacyjną (nowe siedziby szkół muzycznych i plastycznych, np. nowe
nieruchomości dla Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, Zespołu Szkół Muzycznych
w Poznaniu oraz pozyskaliśmy siedzibę dla Szkoły Muzycznej I stopnia w Nowej Soli,
co umożliwi rozszerzenie oferty edukacyjnej na terenie województwa lubuskiego).
9. Promowanie polskiej kultury w kraju i za granicą
Zrealizowaliśmy program kulturalny towarzyszący Polskiej Prezydencji w Radzie Unii
Europejskiej - ponad 550 wydarzeń w kraju i za granicą. Równolegle realizowaliśmy
program kulturalny na EXPO 2025 w Osace. To kontynuacja strategii wzmacniania
pozycji polskiej kultury na arenie międzynarodowej.
W czerwcu 2024 r. zainaugurowaliśmy pierwszy w historii Sezon Kulturalny Polska–
Rumunia, który trwał do października 2025 roku. W ramach programu, pod hasłem
„Mamy wspólny język”, w obu krajach realizowane były wydarzenia muzyczne, teatralne,
literackie, filmowe i wystawiennicze, których celem jest pogłębienie wzajemnego
zrozumienia przez pryzmat kultury i sztuki. Sezony kulturalne mają na celu budowanie
długofalowych relacji, które przekładają się na współprace artystyczne oraz trwałe więzi
społeczne, edukacyjne, jak i instytucjonalne.
W marcu 2025 roku rozpoczął się także Sezon Kulturalny Polska–Wielka Brytania 2025,
którego program obejmuje wszystkie dziedziny sztuki, a także kluczowe wyzwania
współczesności: migracje, wykluczenie społeczne, perspektywę kobiet w sztuce,
niepełnosprawność, tożsamość kulturową i przemiany klimatyczne. Sezon nie tylko
umacnia relacje kulturalne między krajami, ale także stanowi przykład zaangażowanej
dyplomacji kulturalnej, opartej na otwartości i różnorodności.
Inne działania międzynarodowe:
 „Zapis czekania” – London Design Biennale – nagroda za najlepszą interpretację
hasła Biennale „Surface Reflections”,
 „Lary i penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” – Biennale
Architektury w Wenecji,

-- 5 of 11 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
 Wystawa polskich artystek awangardowych „The Plastic Body” w Stavanger
Kunstmuseum (Norwegia),
 Wystawa retrospektywna „Koji Kamoji. By rzeczy zbędne nie przysłoniły całości” w
Watari Museum of Contemporary Art w Tokio,
 „Alina Szapocznikow. Body languages” – wystawa i publikacja w Kunstmuseum
Ravensburg,
 „Magdalena Abakanowicz - Groots, groter, grootst” w holenderskim Tilburgu i
Hertogenbosch.
Ważniejsze działania międzynarodowe Instytutu Przemysłów Kreatywnych (wtedy:
Centrum Rozwoju Przemysłów Kreatywnych):
 EAST BOUND - sukces polskiej mody podczas prezydencji Polski w Radzie UE,
powtórzony na osobnej wystawie w Rzymie,
 Festiwal polskich gier w Osace,
 PAX East Boston - maj 2025,
 PAX West – Seattle, sierpień-wrzesień 2025.
Ad 2.
Wśród priorytetów rządu zaktualizowanych 18 września 2025 r. znajdują się dwa dotyczące
bezpośrednio działań MKiDN:
1. Wprowadzenie zabezpieczenia socjalnego dla osób wykonujących zawód artystyczny
Celem projektu jest wprowadzenie systemowego zabezpieczenia socjalnego osób
wykonujących zawód artystyczny. Cel zostanie osiągnięty przez przyjęcie ustawy mającej
rozwiązać długoletnie problemy tej grupy zawodowej, wynikające z nieregularnych, często
niskich dochodów oraz nietypowych form zatrudnienia, które uniemożliwiają uzyskanie
tytułu do ubezpieczenia. Projektowana ustawa stanowić będzie podstawowe narzędzie
prawne umożliwiające realizację tego celu przez wprowadzenie mechanizmu dopłat do
składek ZUS oraz powołanie instytucji wspierających aktywizację zawodową artystów.
To przełomowa ustawa, nowa w polskim porządku prawnym, dzięki której po raz pierwszy
państwo dostrzega specyfikę pracy twórczej i proponuje konkretne mechanizmy wsparcia
dla osób wykonujących zawody artystyczne. W Polsce środowisko artystyczne to ponad 60
tys. osób, z których większość nie ma stałego zatrudnienia, a ich dochody są często poniżej
średniej krajowej.
ETAP: kończymy prace na etapie rządowym.
2. Polskie Stolice Kultury 2026-2028
Polskie Stolice Kultury (PSK) 2026–28 to inicjatywa Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa
Narodowego ogłoszona 25 września 2024 r. Powstała w wyniku konkursu o tytuł
Europejskiej Stolicy Kultury oraz w odpowiedzi na wysoką jakość dokumentów
aplikacyjnych przygotowanych przez wszystkie miasta-finalistów konkursu (Bielsko-Białą,
Katowice, Kołobrzeg i Lublin) z potrzeby docenienia zaangażowania lokalnych społeczności
w tworzenie koncepcji projektów. Głównym celem projektu Polskie Stolice Kultury (PSK)
2026–2028 jest zagospodarowanie potencjału miast kandydujących do tytułu Europejskiej
Stolicy Kultury 2029 (wygranego przez Lublin) oraz wzmocnienie roli kultury w rozwoju
społeczno-gospodarczym tych miast. Inicjatywa ma budować unikalną markę Bielska-Białej
(PSK 2026), Katowic (PSK 2027) i Kołobrzegu (PSK 2028) poprzez programy artystyczne
oparte na lokalnym potencjale twórczym, wspierające dobrostan mieszkańców i integrację
społeczności lokalnych. Bielsko-Biała, Katowice i Kołobrzeg realizować będą program
artystyczny tworzony z wykorzystaniem potencjału lokalnych środowisk twórczych,

-- 6 of 11 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
instytucji kultury, organizacji pozarządowych oraz lokalnych partnerów i przedsiębiorców.
Inicjatywa będzie finansowana m.in. ze środków samorządów, budżetu państwa, jak również
z funduszy EOG w ramach czwartej edycji tych funduszy w Polsce. PSK Bielsko-Biała
zostanie zainagurowana 17 stycznia 2026 r.
Expose Premiera Donalda Tuska
W expose Premiera Donalda Tuska padła obietnica uporządkowania sytuacji w sferze
mediów publicznych, które mają służyć Polkom i Polakom. Telewizja Polska już w grudniu
2023 r. stała się niezależną stacją, z rzetelnym dziennikarstwem, niezależnym od polityków.
Telewizja Polska, Polska Agencja Prasowa, Polskie Radio oraz 17 spółek regionalnych
rozgłośni Polskiego Radia zostały postawione w stan likwidacji, co było działaniem
niezbędnym pod kątem dalszych reform. W Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa
Narodowego trwają prace nad projektem głębokiej reformy prawa medialnego w Polsce.
Nowa ustawa medialna zapewni niezależną od wpływów politycznych strukturę mediów
publicznych i dostosuje krajowe ustawodawstwo do europejskich standardów w zakresie
funkcjonowania mediów. Ustawa trafiła do Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu.
Następnie zostanie przekazana do konsultacji publicznych i konsultacji międzyresortowych.
Zrealizowane elementy umowy koalicyjnej
Pkt. 16 - Kultura to zdaniem stron Koalicji kluczowy obszar funkcjonowania Państwa.
Poprzednicy Koalicji doprowadzili do skrajnego upolitycznienia instytucji zajmujących się
oceną i finansowaniem kultury, co często oznaczało wprowadzenie ukrytej cenzury. Sztuka
musi być wolna!
Będziemy dążyć do odpolitycznienia kultury oraz unormowania statusu zawodowego
artystów poprzez zapewnienie im zabezpieczenia socjalnego, świadczeń emerytalnych oraz
dostępu do systemu opieki zdrowotnej.
- Odpolityczniliśmy ekosystem kultury. W ciągu ostatniego roku przeprowadziliśmy blisko
40 konkursów na stanowiska dyrektorów instytucji kultury, a cały czas ogłaszane są kolejne
procedury konkursowe. Dziś standardem jest wybieranie ich w konkursach, których zasady
ustalane są ze środowiskami twórczymi, a nie partyjne nominacje. Do dziś przeprowadziliśmy
transparentne procedury konkursowe m.in. w Teatrze Narodowym, Teatrze Wielkim –
Operze Narodowej, Filharmonii Narodowej w Warszawie, Narodowej Orkiestrze
Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek
Ujazdowski, Zamku Królewskim na Wawelu czy Państwowym Instytucie Sztuki Filmowej.
- Zreformowaliśmy Programy Ministra. Wnioski w Programach Ministra oraz Stypendiach
Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oceniane są dzisiaj przez grono
niezależnych ekspertów. To oni dysponują 85% środków w ramach naborów. Pozostałych
15% stanowi tak zwana „rezerwa ministra”, w ramach której Ministerstwo dotuje cenne
propozycje, które z różnych powodów mogą zostać pominięte przez ekspertów.
Zrezygnowaliśmy z tak zwanej „oceny strategicznej”, która była podstawą do przyznawania
dotacji wg klucza partyjnego.
- Przeprowadziliśmy konsultacje projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób
wykonujących zawód artystyczny. To przełomowa ustawa, nowa w polskim porządku
prawnym, dzięki której po raz pierwszy państwo dostrzega specyfikę pracy twórczej
i proponuje konkretne mechanizmy wsparcia dla osób wykonujących zawody artystyczne.
Obecnie trwa analiza zgłoszonych uwag. Po zakończeniu analizy Ministerstwo Kultury
i Dziedzictwa Narodowego przedstawi swoje stanowisko do każdej z nich.

-- 7 of 11 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Pk.t 17 - Naprawimy i odpolitycznimy media publiczne. Stały się one w dużej mierze
odpowiedzialne za rozłam w społeczeństwie, szerzenie kłamstw oraz celowo urządzane
nagonki i kampanie nienawiści, prowadzące do rozbicia wspólnoty narodowej.
Zobowiązujemy się podjąć wszystkie niezbędne kroki, by niezwłocznie przerwać ten
proceder i wyciągnąć konsekwencje wobec siejących nienawiść za pieniądze publiczne.
- Odpolityczniliśmy media publiczne – wprowadziliśmy zmiany we władzach TVP, Polskiego
Radia i PAP.
- Przygotowaliśmy projekt nowelizacji ustawy medialnej, która jest następnym krokiem
zmian w mediach publicznych: wprowadza transparentne konkursy do rad nadzorczych i ciał
doradczych, wprowadza stabilne finansowanie mediów z budżetu państwa (likwidując
abonament) oraz wprowadza zakaz prowadzenia mediów samorządowych. Ustawa jest
wprowadzeniem do polskiego porządku prawnego Europejskiego Aktu o Wolności Mediów.
Pkt. 23 - Strony Koalicji zgodnie popierają decentralizację państwa. Uważamy, że
powierzenie samorządom odpowiednich kompetencji wraz z zapewnieniem im stosownych
środków finansowych zapewnia zarządzanie maksymalnie blisko ludzi. Będziemy zatem
dążyć do przywrócenia samorządom szerokiej autonomii.
Wzmocnimy ich dochody własne, m.in. poprzez zwiększony udział w podatku PIT oraz
ponowne przyznanie im decyzyjności w tych obszarach, w których w ostatnich latach ją
utraciły.
Odblokujemy środki z KPO, które pozwolą wreszcie samorządom na swobodne planowanie
kluczowych inwestycji.
Skończymy z polityką „tekturowych czeków", jaką uprawiali nasi poprzednicy. Położymy
kres praktyce nadużywania instrumentów nadzoru wobec samorządu.
- Zrealizowaliśmy dwie inwestycje w ramach KPO
A2.5.1. KPO „Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów
kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju” – w 2025 r. w ramach KPO A2.5.1.
rozdysponowaliśmy ponad 102 mln zł.
B1.1.4. „Wzmocnienie efektywności energetycznej obiektów lokalnej aktywności
społecznej”- w ramach KPO B1.1.4. w 2025 roku przyznaliśmy 207 mln dotacji na
modernizację energetyczną domów kultury i bibliotek, uzyskując blisko dwukrotnie wyższy
wskaźnik podpisanych umów w ramach inwestycji.
Ad 3.
Idea funkcjonowania resortu kultury i dziedzictwa narodowego oparta jest na trzech
filarach: budowanie spójnej polityki historycznej, strategii dla kultury do roku 2050 i
kontynuacji systemowych zmian prawa. To jasno wytyczone przez Ministra Kultury i
Dziedzictwa Narodowego priorytety dla resortu.
1) Spójna polityka pamięci i historii
Naszym celem jest odejście od doraźnych działań skoncentrowanych na rocznicach na rzecz
systemowej, przemyślanej i wielowymiarowej polityki pamięci. Uznajemy, że pamięć
narodowa rozwija się w zmieniającym się świecie – pod wpływem cyfryzacji, migracji,
globalizacji i nowych napięć. Chcemy, by była fundamentem dialogu, nie polaryzacji, oraz by
chroniła dziedzictwo, ale też otwierała przestrzeń dla dotąd marginalizowanych głosów.
Spójność polityki pamięci ma również na celu zwiększenie jej transparentności i dostępności

-- 8 of 11 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
dla obywateli – kluczowe jest znaczenie wspólnego uczestnictwa obywateli w tworzeniu i
realizacji polityki pamięci.
2) Strategia dla kultury do 2050
Tworzymy długofalową strategię, która:
 traktuje kulturę jako prawo człowieka,
 uznaje kulturę za filar zrównoważonego, inkluzywnego rozwoju,
 wzmacnia powiązania kultury z edukacją, gospodarką, technologią i polityką
społeczną,
 przygotowuje polski sektor kultury do nadchodzących wyzwań – cyfrowych,
społecznych, klimatycznych i geopolitycznych.
Strategia do 2050 jest osadzona zarówno w kierunkach wypracowanych w UNESCO
(MONDIACULT 2025), jak i w nowej strategii UE (Culture Compass).
3) Systemowe zmiany w prawie i zarządzaniu kulturą
Chcemy odejść od zarządzania kulturą na podstawie wyjątków i interwencji ad hoc.
Wprowadzamy jasne standardy i reguły, lepszą koordynację i ewaluację działań,
sprawiedliwe i czytelne zasady funkcjonowania instytucji, systemowe wsparcie twórców i
pracowników kultury.
W kontekście zmian systemowych i legislacyjnych najważniejszymi projektami, nad którymi
toczą się prace są:
 ustawa o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny,
 ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej z dnia 25 października
1991 r.,
 ustawa o ochronie zabytków z dnia 23 lipca 2003 r. przed prekonsultacjami
eksperckimi,
 ustawa medialna z dnia 29 grudnia 1992 r.,
 rozporządzenie o opłatach reprograficznych (tzw. opłatach od „czystych nośników” z
dnia 2 czerwca 2003 r.,
 ustawa o ochronie rynku książki,
 ustawa o muzeach z dnia 21 listopada 1996 r.
Polska kultura ma ogromny potencjał – naszym zadaniem jest stworzyć jej takie warunki,
by mogła w pełni rozkwitnąć i być jednym z filarów rozwoju społecznego, gospodarczego i
międzynarodowego wizerunku naszego kraju.
Ad 4.
Na podstawie realizowanych działań oraz wdrażanych reform ocena skuteczności
i efektywności działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego opiera się na
zestawie mierzalnych wskaźników oraz kryteriów jakościowych wynikających z
prowadzonych polityk publicznych. Należą do nich w szczególności:
1) Wskaźniki dotyczące profesjonalizacji zarządzania kulturą
 liczba przeprowadzonych transparentnych konkursów na stanowiska dyrektorów
instytucji kultury (dotychczas 35 konkursów, kolejne w toku),

-- 9 of 11 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
 udział ekspertów w podejmowaniu decyzji — m.in. 85% środków w Programach
Ministra jest obecnie rozdysponowywane przez niezależnych ekspertów,
 eliminacja mechanizmów o charakterze politycznym (likwidacja „oceny
strategicznej”).
2) Wskaźniki realizacji programów i polityk finansowych
 liczba przyznanych dofinansowań w Programach Ministra (ponad 3200 projektów)
oraz ich łączna wartość (ponad 500 mln zł),
 poziom dostępności programów (np. rezygnacja z wkładu własnego, uproszczenie
procedur),
 stopień terminowości rozstrzygnięć (programy po raz pierwszy od lat rozstrzygnięte
zgodnie z harmonogramem).
3) Wskaźniki inwestycyjne i infrastrukturalne
 wartość nakładów na infrastrukturę kultury (ponad 1,78 mld zł z FEnIKS i KPO) oraz
liczba zrealizowanych inwestycji (m.in. 152 biblioteki i domy kultury),
 liczba budynków poddanych termomodernizacji oraz modernizacji energetycznej
(152 obiekty + 27 budynków archiwów państwowych),
 liczba instytucji i obiektów objętych nowymi projektami infrastrukturalnymi (50
instytucji kultury).
4) Wskaźniki legislacyjne i systemowe
 liczba uchwalonych lub skierowanych do konsultacji projektów ustaw i
rozporządzeń (m.in. ustawa o zabezpieczeniu socjalnym artystów, nowelizacja
ustawy o ochronie zabytków, ustawa medialna, ustawa o muzeach),
 zakres i liczba zgłoszonych uwag w procesach konsultacyjnych (np. blisko 800
zgłoszeń do ustawy o działalności kulturalnej),
 tempo procedowania oraz etapy zaawansowania projektów legislacyjnych.
5) Wskaźniki dotyczące standardów i bezpieczeństwa pracy w kulturze
 wdrożenie procedur antymobbingowych i powołanie Pełnomocnika ds. Mobbingu,
 liczba instytucji objętych nowymi standardami kultury pracy,
 uruchomienie nowych programów szkoleniowych (np. studia podyplomowe
„Akademia Bezpiecznej Kultury”).
6) Wskaźniki działalności edukacyjnej i artystycznej
 liczba szkół artystycznych objętych nadzorem (558),
 liczba nowych placówek i kierunków edukacyjnych (np. kierunek
fortepianomistrzostwo – jeden z trzech na świecie),
 rozwój infrastruktury edukacyjnej — nowe obiekty i siedziby szkół.
7) Wskaźniki dotyczące dyplomacji kulturalnej i obecności międzynarodowej
 liczba wydarzeń zrealizowanych w ramach programów międzynarodowych (ponad
550 podczas prezydencji w UE),
 liczba sezonów kulturalnych i międzynarodowych projektów (Polska–Rumunia,
Polska–Wielka Brytania, EXPO 2025),

-- 10 of 11 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
 udział polskich instytucji i twórców w kluczowych wydarzeniach i biennale
architektury, designu i sztuki.
8) Wskaźniki dotyczące współpracy ze środowiskami
 liczba zorganizowanych debat, kongresów i konsultacji (w tym współKongres
Kultury),
 powołanie i funkcjonowanie ciał dialogu — np. Forum Prawa Autorskiego, Zespołu
ds. Pola Literackiego.
Wskaźniki stosowane przez resort obejmują zarówno mierniki ilościowe (liczba inwestycji,
konkursów, projektów, konsultacji, kwoty dofinansowań), jak i kryteria jakościowe
(transparentność, depolityzacja, przejrzystość procedur, inkluzywność dostępu do
finansowania, efektywność procesów legislacyjnych). Pozwalają one kompleksowo ocenić
efektywność działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w obszarach
systemowych, infrastrukturalnych, finansowych, programowych i międzynarodowych.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel

-- 11 of 11 --