Odpowiedź na interpelację w sprawie sprawozdania z realizacji zadań Ministerstwa Edukacji Narodowej i planowanych kierunków działań Odpowiedź na interpelację nr 13491 w sprawie sprawozdania z realizacji zadań Ministerstwa Edukacji Narodowej i planowanych kierunków działań Odpowiadający: minister edukacji Barbara Nowacka Warszawa, 03-12-2025 Szanowny Panie Pośle, w odpowiedzi na pytanie postawione przez Pana Posła w interpelacji nr 13491 uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji. Ad 1. Najważniejsze dokonania Ministra Edukacji od początku kadencji obejmują zarówno znaczące zwiększenie finansowania oświaty i wynagrodzeń nauczycieli, jak i szeroki pakiet wdrażanych zmian w ramach reformy Reformą26. Kompas Jutra, organizacyjnych oraz społecznych wzmacniających szkołę, uczniów i nauczycieli. Przeprowadzono rekordowe podwyżki wynagrodzeń dla nauczycieli w 2024 r. nauczyciele początkujący otrzymali podwyżki w wysokości 33%, a nauczyciele mianowani i dyplomowani 30%. Zwiększono także nakłady na oświatę: w 2024 r. subwencja oświatowa wzrosła do 88 mld zł, a w 2025 r. potrzeby oświatowe, które ją zastąpiły, osiągnęły rekordowy poziom 102,7 mld zł. Wprowadzono korzystne zmiany w Karcie Nauczyciela, m.in. skrócono okres zatrudnienia nauczyciela początkującego na czas określony do roku, ujednolicono ochronę przedemerytalną oraz wprowadzono nagrodę jubileuszową za 45 lat pracy. Powołano w konkursach nowych kuratorów oświaty, dokonując odpartyjnienia kuratoriów, które wcześniej były narzędziem walki politycznej i ideologicznej. Uszczuplono podstawy programowe szkół podstawowych i ponadpodstawowych, co było konieczne po wygaśnięciu przepisów covidowych, aby uniknąć przeładowania treściami przygotowanymi w czasach minister Anny Zalewskiej. Trwają prace nad kompleksową Reformą26. Kompas Jutra; przygotowano Profil absolwenta i absolwentki oraz powołano Radę ds. monitorowania wdrażania reformy im. Komisji Edukacji Narodowej, przy otwartym naborze ekspertów i nadzorze niezależnego Instytutu Badań Edukacyjnych Państwowego Instytutu Badawczego. W szkołach podstawowych wprowadzono nieobowiązkowe i nieoceniane prace domowe w klasach IV-VIII oraz brak prac domowych w klasach I-III (z wyjątkiem ćwiczeń małej motoryki ręki). Zrezygnowano z przedmiotu historia i teraźniejszość o skrajnie upolitycznionej podstawie programowej; w jego miejsce wprowadzono edukację obywatelską. Od września 2025 r. do szkół wprowadzono nowoczesny przedmiot edukacja zdrowotna, obejmujący zagadnienia dotyczące zdrowia fizycznego, psychicznego, społecznego, środowiskowego i cyfrowego, w tym kwestie emocji, relacji, odpowiedzialności, wartości i dobrostanu; w roku szkolnym 2025/2026 przedmiot ten jest nieobowiązkowy. Od września 2024 r. rozszerzono nauczanie pierwszej pomocy w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych, również dzięki współpracy MEN z Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy. Oceny z religii i etyki przestały być wliczane do średniej ocen, co wyrównuje szanse uzyskania wysokiej średniej przez uczniów niezależnie od światopoglądu. Dyrektorzy szkół i przedszkoli uzyskali możliwość elastyczniejszego łączenia uczniów w grupy międzyoddziałowe i międzyklasowe na lekcjach religii (przy określeniu maksymalnej liczby uczniów), co ułatwia układanie planu zajęć tak, by religia mogła odbywać się na pierwszej lub ostatniej godzinie. Obniżono także wymiar godzin religii do jednej godziny tygodniowo. W odróżnieniu od poprzedników, obecne w sposób stały prowadzi dialog ze stroną społeczną: ze związkami zawodowymi, organizacjami pozarządowymi, nauczycielami, psychologami, korporacjami samorządowymi, ekspertami i innymi interesariuszami. Powołano zespoły ds. pragmatyki zawodu nauczyciela oraz ds. współpracy z organizacjami pozarządowymi, co wzmacnia transparentność i partycypacyjny charakter polityki oświatowej. Jedną z pierwszych decyzji Ministra było powołanie Pełnomocnika ds. zdrowia psychicznego uczniów, odpowiedzialnego za diagnozę sytuacji i wypracowanie rozwiązań służących MEN wspólnie z MON zorganizowało cztery edycje projektu „Edukacja z wojskiem”, dodatkowych zajęć prowadzonych przez żołnierzy dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, które budują odporność społeczną na zagrożenia zewnętrzne i kształtują właściwe postawy w sytuacjach kryzysowych. Prezes Rady Ministrów powierzył w lutym 2025 r. Ministrowi Edukacji zadanie koordynowania polityki młodzieżowej państwa, a we wrześniu 2025 r. powołano Radę ds. Polityki Młodzieżowej współtworzącą Krajową Strategię Młodzieżową. Rządowym programem „Przyjazna szkoła” na lata 2025–2027, z budżetem 499 903 491,80 zł, wspiera się szkoły uczące dzieci i młodzież z Ukrainy poprzez zatrudnianie asystentów międzykulturowych, różne formy wsparcia (w tym psychologiczno-pedagogicznego) oraz doskonalenie kadry w zakresie kształcenia i integracji uczniów z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa. Uruchomiono również programy dotacyjne Ministra Edukacji: „Nasze Tradycje”, „Odkrywcy”, „Młodzi Obywatele”, „Mała szkoła” i „Mała szkoła BIS”, o łącznym budżecie 180 035 287 zł w 2025 r. Program „Kto ty jesteś? Polak mały” skierowano do przedszkoli; realizują go instytucje kultury i organizacje pozarządowe, dysponując budżetem 10 000 000 zł na działania dla przedszkolaków. Równolegle przygotowano program dofinansowania środków higieny menstruacyjnej w szkołach, realizowany przez organizacje pozarządowe, który ma przeciwdziałać ubóstwu menstruacyjnemu oraz obejmuje działania edukacyjne. Program „Podróże z klasą” zapewnia stuprocentowe dofinansowanie wycieczek szkolnych pod warunkiem odwiedzenia instytucji kultury (liczba instytucji zależy od długości wyjazdu – od dwóch do pięciu dni), a na jego finansowanie przeznaczono 60 000 000 zł. Uzupełnia go program „Wyjście z klasą”, w całości dofinansowujący jednodniowe wyjścia uczniów do instytucji kultury i ich oddziałów. W ramach „Wyjścia z klasą” uczniowie mogą uczestniczyć w spektaklach teatralnych, przedstawieniach operowych i operetkowych, koncertach, wystawach, a także zajęciach w instytucjach naukowych i centrach edukacji połączonych z warsztatami; budżet 110 200 000 zł pozwolił objąć programem wszystkie powiaty i miasta na prawach powiatu, które złożyły wniosek. Rada Ministrów uchwałą z 17 września 2025 r. ustanowiła rządowy program „Cyfrowy Uczeń” na lata 2025–2029, z łącznym budżetem 311 608 650 zł. Program wspiera organy prowadzące szkoły i placówki w rozwijaniu umiejętności cyfrowych dzieci i młodzieży, a także kompetencji nauczycieli, w tym w zakresie wykorzystania sztucznej inteligencji w procesie dydaktycznym. Ad 2. W większości cele określone w programie rządu oraz exposé Prezesa Rady Ministrów w zakresie polityki oświatowej zostały już zrealizowane, Przykładowo, rekordowe podwyżki dla nauczycieli, zwiększenie środków na oświatę do 102,7 mld zł w 2025 r., odpartyjnienie kuratoriów, uszczuplenie podstaw programowych, wprowadzenie nieobowiązkowych prac domowych, edukacji obywatelskiej i zdrowotnej, zmiany w Karcie Nauczyciela, programy takie jak „Podróże z klasą”, „Wyjście z klasą” czy „Cyfrowy Uczeń” - te kluczowe zobowiązania spełnione w pełni. Pozostałe inicjatywy są w trakcie zaawansowanego przygotowania, jak np. kompleksowa Reforma26. „Kompas Jutra”. Reforma ta rozpocznie się etapowo od 2026 r. Podobnie trwają prace nad zmianami statusu zawodowego nauczyciela, w tym uregulowanie pragmatyki zawodu poprzez powołane zespoły i dialog ze stroną społeczną. Ad 3. Główne priorytety Ministerstwa Edukacji Narodowej na lata 2025–2027 koncentrują się na kompleksowej zmianie systemu oświaty, z naciskiem m.in. na reformę programową, infrastrukturalną, które dostosowują szkoły do wyzwań demograficznych, cyfrowych i społecznych. Priorytety te wynikają bezpośrednio z programu rządu i zakładają ścisłą współpracę z ekspertami, samorządami oraz instytucjami międzynarodowymi, przy jednoczesnym wzmacnianiu roli szkół jako centrów lokalnych społeczności. Do najważniejszych priorytetów można zaliczyć następujące: Reforma26. Kompas Jutra W ramach Reformy26. Kompas Jutra przygotowane są nowe podstawy programowe ze wszystkich przedmiotów nauczanych w przedszkolach, szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych. Eksperci przygotowujący podstawy programowe są niezależni i wybrani poprzez otwarty nabór. Nad merytoryką i prawidłowością wprowadzanej reformy czuwa niezależna Rada ds. monitorowania wdrażania reformy oświaty im. Komisji Edukacji Narodowej wraz z Instytutem Badań Edukacyjnych-Państwowym Instytutem Badawczym; reforma całego systemu praw i obowiązków uczniowskich, wraz z powołaniem rzeczników praw uczniowskich W trakcie rządowego procesu legislacyjnego jest projekt ustawy, który m.in. wprowadza ustawowe katalogi praw i obowiązków uczniowskich oraz kar dla uczniów wraz z procedurą ich wymierzania, jak również powołuje całą strukturę rzeczników praw uczniowskich na poziomie kraju, województwa i w każdej szkole (wraz z fakultatywną możliwością powołania rzecznika przez gminę, miasto na prawach powiatu lub powiat); ustawa o małych szkołach Projekt ustawy ma na celu dostosować oświatę na poziomie szkół podstawowych do zmian demograficznych, chroniąc przy tym – tam, gdzie jest to możliwe – usytuowane blisko domu rodzinnego, bezpieczne miejsca edukacji dzieci, czyli szkoły podstawowe. Projekt wzmocni też rolę szkół, szczególnie wiejskich, jako centrów życia społeczno-kulturalnego lokalnych społeczności; kontynuacja programów dotacyjnych, z położeniem priorytetu na rozbudzanie zainteresowania naukami ścisłymi, przyrodniczymi oraz tradycją i kulturą; dalsza realizacja rządowych programów, w tym programów „Cyfrowy Uczeń”, „Posiłek w szkole i w domu” i „Przyjazna szkoła”; opracowanie i przyjęcie projektu Krajowej Strategii Młodzieżowej, a także prowadzenie innych działań wynikających z faktu, że Minister Edukacji odpowiada za politykę młodzieżową państwa; wprowadzenie nowych rozwiązań systemowych w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli mających na celu usprawnienie postępowań wyjaśniających i dyscyplinarnych, w tym zmniejszenie ich przewlekłości; poprawa warunków kształcenia, wychowania i opieki w jednostkach systemu oświaty prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego poprzez rozwój zaplecza infrastrukturalnego; wykorzystanie międzynarodowej współpracy dla wsparcia rozwoju polskiego systemu oświaty oraz dla promocji polskich doświadczeń i rozwiązań w obszarze oświaty, wychowania i młodzieży; opracowanie i przetestowanie w szkołach ponadpodstawowych metody wsparcia dla uczniów i uczennic w kryzysach psychicznych, opartej o wsparcie rówieśnicze, tzw. metodę peer suport; realizacja konkursów i projektów wspierających rozwój języka polskiego za granicą; organizacja oraz współorganizacja spotkań (w tym w formule zdalnej) z przedstawicielami państw i/lub organizacji i instytucji międzynarodowych na szczeblu ministerialnym służących rozwojowi współpracy dwustronnej i wielostronnej w obszarze oświaty, wychowania i młodzieży; monitorowanie liczby dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, spełniających obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązek szkolny albo obowiązek nauki w szkołach w polskim systemie oświaty; podniesienie jakości kształcenia ogólnego poprzez podnoszenie kompetencji nauczycieli, w tym poprzez zlecanie realizacji studiów podyplomowych przez uczelnie wyższe. Ad 4. Ocena skuteczności i efektywności działań podejmowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej opiera się na różnych wskaźnikach i kryteriach, które są dostosowane do specyfiki danego zadania. Ze względu na różnorodny charakter przedsięwzięć podejmowanych przez resort, nie jest możliwe wskazanie jednego, uniwersalnego wskaźnika oceny. Dla niektórych działań kryterium efektywności jest np. uchwalenie właściwego dokumentu prawnego, takiego jak projekt ustawy, rozporządzenie czy uchwała. W innych przypadkach wskaźnikami mogą być liczby: zawartych umów dotacyjnych, liczba osób objętych wsparciem, liczba opracowanych materiałów edukacyjnych lub wdrożonych innowacji. Z wyrazami szacunku Barbara Nowacka Minister Edukacji