Interpelacja w sprawie wsparcia dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13470
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie wsparcia dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Żaneta Cwalina-Śliwowska, Bożenna Hołownia, Maja Ewa Nowak, Barbara Okuła, Łukasz Osmalak, Ewa Szymanowska
Data wpływu: 07-11-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z odpowiedzią Ministerstwa Rozwoju i Technologii na interpelację dotyczącą sytuacji posiadaczy książeczek mieszkaniowych zwracam się z uprzejmą prośbą o ponowne i pogłębione rozpatrzenie sprawy, w szczególności w zakresie kwestii nieuwzględnionych lub niewyczerpująco opisanych w przekazanym stanowisku. Przede wszystkim należy podkreślić, że mimo przekazania danych liczbowych dotyczących liczby zarejestrowanych rachunków oszczędnościowych (971 241 na dzień 31 grudnia 2024 r.) oraz wartości zgromadzonych wkładów (375,57 mln zł), w odpowiedzi zabrakło pełnej informacji o łącznej szacunkowej wartości potencjalnych zobowiązań Skarbu Państwa wobec posiadaczy książeczek, wraz z prognozowanym kosztem ich realizacji w perspektywie kilkuletniej. Nawet jeśli premia gwarancyjna jest obliczana indywidualnie, resort dysponuje danymi umożliwiającymi opracowanie symulacji zbiorczej na podstawie próby statystycznej rachunków – proszę zatem o przedstawienie takiego opracowania lub informacji, czy zostało ono kiedykolwiek przygotowane. Brak odniesienia do grup posiadaczy książeczek, które nie mogą dziś zrealizować prawa do premii – np. osób nieposiadających tytułu prawnego do lokalu, seniorów czy osób niepełnosprawnych, które nie mają możliwości inwestycji w nieruchomość, ale chciałyby przeznaczyć premię na dostosowanie obecnych warunków mieszkaniowych (np. montaż windy, likwidację barier architektonicznych, wymianę ogrzewania na ekologiczne). Proszę o informację, czy ministerstwo prowadzi analizy w kierunku poszerzenia katalogu celów mieszkaniowych o te potrzeby społeczne. W odpowiedzi wskazano, że katalog celów uprawniających do uzyskania premii gwarancyjnej został poszerzony m.in. o termomodernizację czy instalacje OZE.
Proszę jednak o informację:
1. Ile wniosków o premię gwarancyjną z tytułu takich nowych celów wpłynęło od czasu ostatniej nowelizacji (2021 r.), ile z nich zakończyło się pozytywnie oraz jaka była przeciętna wysokość wypłacanej premii w tych przypadkach?
2. Proszę również o informację: Czy ministerstwo analizowało zgodność obecnych przepisów z zasadą ochrony praw nabytych (art. 2 Konstytucji RP) w kontekście ograniczenia pierwotnych uprawnień wynikających z książeczek mieszkaniowych? Czy prowadzono w tej sprawie ekspertyzy prawne lub konsultacje z Rządowym Centrum Legislacji, rzecznikiem praw obywatelskich bądź Najwyższą Izbą Kontroli?
3. W kontekście zmian społeczno-ekonomicznych (starzenie się społeczeństwa, rosnące koszty remontów, trudniejszy dostęp do kredytów hipotecznych) proszę o informację, czy ministerstwo planuje uruchomienie specjalnego programu wsparcia dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych, którzy nie mogą obecnie spełnić formalnych warunków uzyskania premii, pomimo wieloletniego oszczędzania?
4. Wreszcie, proszę o wskazanie, czy resort przewiduje możliwość stworzenia jednorazowego programu wykupu książeczek mieszkaniowych przez Skarb Państwa z wypłatą ekwiwalentu pieniężnego lub umożliwienia przeniesienia premii gwarancyjnej na osoby najbliższe (np. dzieci, wnuki), które mogłyby ją wykorzystać na cele mieszkaniowe?
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8065 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-I.054.4.2025
Warszawa, 04 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 13470 posłów: Kamila Wnuka, Żanety Cwalina-
Śliwowskiej, Bożenny Hołowni, Mai Ewy Nowak, Barbary Okuły, Łukasza Osmalaka, Ewy
Szymanowskiej w sprawie wsparcia dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację posłów: Kamila Wnuka, Żanety Cwalina-Śliwowskiej, Bożenny
Hołowni, Mai Ewy Nowak, Barbary Okuły, Łukasza Osmalaka, Ewy Szymanowskiej
z 14 listopada 2025 r. w sprawie wsparcia dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych,
w uzupełnieniu odpowiedzi z 28 kwietnia 2025 r. na interpelację nr 9015 dotyczącą
książeczek mieszkaniowych, przekazuję poniższe informacje.
Wskazanie łącznej szacunkowej wartości potencjalnych zobowiązań Skarbu Państwa wobec
posiadaczy książeczek oraz prognozowanych kosztów ich realizacji w perspektywie
kilkuletniej jest ograniczone, z uwagi na charakter książeczek mieszkaniowych. Książeczka
mieszkaniowa to bowiem celowy rachunek oszczędnościowy, na którym zgromadzono
wkłady pieniężne z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe. Jak każdy rachunek bankowy
chroniona jest tajemnicą bankową. Analizy dokonywane w Ministerstwie Rozwoju
i Technologii opierają się zatem wyłącznie na kwartalnych zestawieniach zbiorczych
dostarczonych przez PKO Bank Polski S.A. (bank ten posiada ponad 99% portfela
rachunków książeczek mieszkaniowych uprawniających do premii gwarancyjnej). Według
danych banku na 30 września 2025 r. liczba książeczek mieszkaniowych wyniosła 965 543.
Biorąc pod uwagę, że średnia wysokość premii gwarancyjnych w trzech kwartałach 2025
roku wyniosła 22,2 tys. zł, można założyć, że całkowita wartość wydatków budżetowych
z tytułu refundacji premii gwarancyjnych wyniosłaby dziś około 21,5 mld zł. Pragnę
zaznaczyć, że przy dokonywaniu tego typu szacunków należy wziąć pod uwagę liczbę
potencjalnych wniosków o wypłatę premii gwarancyjnej, jak również koszt budowy
mieszkania, od którego wysokość premii gwarancyjnej jest uzależniona.
Odpowiadając na pytanie dotyczące poszerzenia katalogu celów mieszkaniowych,
w odniesieniu do osób nieposiadających tytułu prawnego do lokalu, seniorów czy osób
niepełnosprawnych, potwierdzam aktualność informacji przekazanych w odpowiedzi na
interpelację nr 9015. Właściciele książeczek mieszkaniowych, którzy nie mają
zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, w tym osoby nieposiadające tytułu prawnego
do lokalu, mają możliwość uzyskania uprawnienia do premii gwarancyjnej w związku
z zawarciem umowy najmu instytucjonalnego z dojściem do własności. Ponadto posiadacze
książeczek mieszkaniowych są traktowani priorytetowo przy przeprowadzaniu przez gminę
naboru wniosków o zawarcie umowy najmu w programie „Mieszkanie na Start”. Należy
również mieć na uwadze, że wprowadzenie nowych celów mieszkaniowych rodzi skutki
finansowe dla budżetu państwa. Aktualnie Ministerstwo nie prowadzi prac legislacyjnych
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
w zakresie dodania nowych tytułów prawnych uprawniających do wypłaty premii
gwarancyjnej, jednak nie wykluczam podjęcia takich działań w przyszłości.
Jak wspomniałem w odpowiedzi na poprzednią interpelację w tym temacie (nr 9051)
katalog czynności, w związku z którymi można ubiegać się o premię gwarancyjną, był
wielokrotnie powiększany. Od 2021 roku obowiązuje katalog tytułów uprawniających do
premii gwarancyjnej obejmujący m.in. przedsięwzięcia inwestycyjne poprawiające stan
techniczny lokali mieszkalnych oraz realizację przedsięwzięć termomodernizacyjnych.
Poniżej przedstawione zostały dane w zakresie liczby zlikwidowanych w latach 2021-2025
książeczek mieszkaniowych (z wypłaconą premią gwarancyjną), liczbie zrealizowanych
wypłat z uwzględnieniem nowych tytułów wydatkowych wprowadzonych w 2021 roku
wraz z wysokością wypłaconej średniej premii.
Rok
Liczba książeczek
z wypłaconą premią
gwarancyjną (szt.)
Nowe tytuły
wydatkowe
obowiązujące
od 2021 r. (szt.)
Średnia premia
gwarancyjna
dla nowych tytułów
(zł)
2021 10 318 297 12 536
2022 9 174 470 12 265
2023 3 467 205 14 938
2024 6 209 330 20 959
I – III kw. 2025 5 272 278 18 125
Łącznie 34 440 1 580
Dane według stanu na 30 września 2025 r.
Odpowiadając na pytanie o analizę zgodności obecnych przepisów z zasadą ochrony praw
nabytych chciałbym zaznaczyć, że zagadnienie zgodności obecnych przepisów
dotyczących nabywania uprawnień do premii gwarancyjnych z Konstytucją RP omówiłem
szczegółowo w odpowiedzi na interpelację nr 9015. Jeszcze raz pragnę podkreślić, że
opracowując propozycje zmian przepisów, Ministerstwo Rozwoju i Technologii zawsze
bierze pod uwagę ich zgodność z przepisami Konstytucji RP, a dotychczasowe zmiany
polegające przede wszystkim na rozszerzaniu katalogu celów mieszkaniowych,
uprawniających do otrzymania premii gwarancyjnej, nie stoją w sprzeczności z prawami
właścicieli książeczek mieszkaniowych. Ocena zgodności przepisów prawa z Konstytucją
RP należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Wspomnieć należy w tym miejscu
wniosek posłów PiS złożony w 2015 r. o zbadanie zgodności wybranych przepisów
odnoszących się do książeczek mieszkaniowych z Konstytucją RP. Wniosek ten na mocy
postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 31 maja 2016 r. (sygn. K 17/15) został
umorzony1.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii na bieżąco analizuje sytuację związaną z książeczkami
mieszkaniowymi, w tym tempo ich likwidacji. Rozważane są różne propozycje działań,
co wiąże się w szczególności z obserwowanym w ostatnich latach spadkiem tempa likwidacji
książeczek, który wydłuża w czasie proces zaspokojenia podjętych przez Skarb Państwa
zobowiązań wobec właścicieli książeczek mieszkaniowych. Co roku w budżecie państwa
zabezpieczane są środki na wypłatę premii gwarancyjnych. W 2025 roku kwota ta wynosi
130 mln zł, zaś w 2026 roku – 140 mln zł. Kwoty są obecnie wystarczające na pokrycie
1 Z uwagi na nierozpatrzenie wniosku przed zakończeniem kadencji Sejmu RP postanowienie przed TK zostało
zawieszone na 6 miesięcy. Warunkiem podjęcia zawieszonego postępowania było uzyskanie dla wniosku grupy
posłów we wskazanym terminie poparcia 50 posłów kolejnej kadencji Sejmu RP. Termin 6-miesięczny
zawieszenia postępowania upłynął bezskutecznie 12 maja 2016 r., czego skutkiem było umorzenie
postępowania.
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
zobowiązań Skarbu Państwa w zakresie wypłaty premii gwarancyjnych, związanych
ze zlikwidowanymi w danym roku książeczkami mieszkaniowymi. Aktualnie resort nie
planuje uruchomienia dodatkowych programów wsparcia dla posiadaczy książeczek
mieszkaniowych ani programu wykupu ich przez Skarb Państwa z wypłatą ekwiwalentu.
Od początku istnienia programu, w sytuacji braku możliwości realizacji jakiegokolwiek celu
mieszkaniowego uprawniającego do ubiegania się o premię gwarancyjną, prawo do
książeczki może być scedowane na osobę bliską w rodzinie, która ma sposobność
otrzymania premii. Zgodnie z postanowieniami Prezesa NBP książeczka może być
przedmiotem cesji między: małżonkami (również rozwiedzionymi), rodzicami i dziećmi
(również przysposobionymi i przysposabiającymi), dziadkami i wnukami, rodzeństwem
rodzonym i przyrodnim oraz pomiędzy powinowatymi (macochą lub ojczymem i pasierbami).
Istnieje także możliwość dokonania cesji książeczki na rzecz osoby z kręgu dalszej rodziny,
tzw. cesja pośrednia, jednakże pod warunkiem udokumentowania stopnia pokrewieństwa
lub powinowactwa pomiędzy kolejnymi (żyjącymi) zbywcami i nabywcami oraz przedłożenie
dokumentów koniecznych dla przeprowadzenia cesji.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 3 of 3 --