Interpelacja nr 13438
Interpelacja w sprawie podjęcia działań mających na celu poprawę skuteczności systemu transplantacyjnego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (70%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie podjęcia działań mających na celu poprawę skuteczności systemu transplantacyjnego
Interpelacja nr 13438
do ministra zdrowia
w sprawie podjęcia działań mających na celu poprawę skuteczności systemu transplantacyjnego
Zgłaszający: Monika Wielichowska
Data wpływu: 06-11-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na narządy do przeszczepów w Polsce oraz niskim odsetkiem zgód na pobranie narządów od zmarłych dawców, chciałabym zwrócić uwagę na konieczność podjęcia działań mających na celu poprawę skuteczności systemu transplantacyjnego.
Transplantacja narządów to dla wielu pacjentów jedyna szansa na przedłużenie życia. W 2024 roku liczba rzeczywistych zmarłych dawców narządów wyniosła w Polsce 667, co daje 17,8 dawców na 1 mln mieszkańców. Łącznie liczba pobranych narządów od zmarłych dawców wyniosła 2462 i była wyższa o 450 narządów w porównaniu z 2023 rokiem. Jest to najwyższy wskaźnik w dotychczasowej historii, jednak donacja narządów boryka się z licznymi problemami systemowymi ograniczającymi liczbę przeszczepów.
W Polsce najczęściej przeszczepiane są nerki, lecz zdecydowanie za mało osób jest kwalifikowanych do tego przeszczepu. Na około 21 tysięcy pacjentów tylko tysiąc jest wpisanych na Krajową Listę Oczekujących. Co ważne, 10% osób dializowanych ma 20-40 lat, a kolejne 30% 40-60 lat. Osoby te powinny mieć szybką kwalifikację do przeszczepu. Inne rodzaje transplantacji, tj. wątroby, serca czy płuc, są nadal ograniczone.
Mimo obowiązującego systemu zgody domniemanej liczba zgłaszanych dawców wciąż pozostaje niewystarczająca. Każdego dnia w Polsce ponad 1700 osób czeka na przeszczep. Brak odpowiedniej edukacji społeczeństwa na temat transplantacji i donacji narządów wpływa na decyzje obywateli. Niski poziom świadomości prowadzi do obaw i niechęci wobec oddawania narządów, nawet jeśli formalnie nie zgłosili oni sprzeciwu.
1. Pani Minister, czy resort rozważy przeprowadzenie akcji mających na celu zwiększenie świadomości obywateli na temat potrzeby przekazywania narządów w kontekście ratowania życia innym?
2. Czy ministerstwo przewiduje zmiany legislacyjne w zakresie transplantacji, które mogłyby zwiększyć efektywność systemu i liczbę przeprowadzanych przeszczepów?
Z wyrazami szacunku
Monika Wielichowska
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 13438
do ministra zdrowia
w sprawie podjęcia działań mających na celu poprawę skuteczności systemu transplantacyjnego
Zgłaszający: Monika Wielichowska
Data wpływu: 06-11-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na narządy do przeszczepów w Polsce oraz niskim odsetkiem zgód na pobranie narządów od zmarłych dawców, chciałabym zwrócić uwagę na konieczność podjęcia działań mających na celu poprawę skuteczności systemu transplantacyjnego.
Transplantacja narządów to dla wielu pacjentów jedyna szansa na przedłużenie życia. W 2024 roku liczba rzeczywistych zmarłych dawców narządów wyniosła w Polsce 667, co daje 17,8 dawców na 1 mln mieszkańców. Łącznie liczba pobranych narządów od zmarłych dawców wyniosła 2462 i była wyższa o 450 narządów w porównaniu z 2023 rokiem. Jest to najwyższy wskaźnik w dotychczasowej historii, jednak donacja narządów boryka się z licznymi problemami systemowymi ograniczającymi liczbę przeszczepów.
W Polsce najczęściej przeszczepiane są nerki, lecz zdecydowanie za mało osób jest kwalifikowanych do tego przeszczepu. Na około 21 tysięcy pacjentów tylko tysiąc jest wpisanych na Krajową Listę Oczekujących. Co ważne, 10% osób dializowanych ma 20-40 lat, a kolejne 30% 40-60 lat. Osoby te powinny mieć szybką kwalifikację do przeszczepu. Inne rodzaje transplantacji, tj. wątroby, serca czy płuc, są nadal ograniczone.
Mimo obowiązującego systemu zgody domniemanej liczba zgłaszanych dawców wciąż pozostaje niewystarczająca. Każdego dnia w Polsce ponad 1700 osób czeka na przeszczep. Brak odpowiedniej edukacji społeczeństwa na temat transplantacji i donacji narządów wpływa na decyzje obywateli. Niski poziom świadomości prowadzi do obaw i niechęci wobec oddawania narządów, nawet jeśli formalnie nie zgłosili oni sprzeciwu.
1. Pani Minister, czy resort rozważy przeprowadzenie akcji mających na celu zwiększenie świadomości obywateli na temat potrzeby przekazywania narządów w kontekście ratowania życia innym?
2. Czy ministerstwo przewiduje zmiany legislacyjne w zakresie transplantacji, które mogłyby zwiększyć efektywność systemu i liczbę przeprowadzanych przeszczepów?
Z wyrazami szacunku
Monika Wielichowska
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 16 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
13.8 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (16)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6374 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLGT.050.30.2025.JZS
Warszawa, 01 grudnia 2025
Pan
Wojciech Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13438, Pani Poseł Moniki Wielichowskiej, dotyczącą
podjęcia działań legislacyjnych mających na celu poprawę skuteczności systemu
transplantacyjnego w Polsce, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego.
Medycyna transplantacyjna w Polsce silnie odczuła skutki pandemii COVID-19, gdyż
zmiana profilu pracy oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii doprowadziła w tym
okresie do znaczącego spadku liczby dawców narządowych. Po ustaniu najtrudniejszego
etapu pandemii jednym z kluczowych priorytetów stało się ponowne wzmocnienie
aktywności donacyjnej, a w konsekwencji transplantacyjnej w Polsce. Podjęte działania
przyniosły wymierne efekty, gdyż liczba dostępnych narządów wzrosła z około 1400
w 2022 roku do ponad 2100 w roku 2024, a przykładowo liczba przeszczepień wątroby
zwiększyła się o 100% oraz przeszczepień płuc o 50%.
W procesie odbudowy kluczową rolę odegrało wzmocnienie procesu koordynacji donacji.
W ramach Narodowego Programu Transplantacyjnego1 (dalej: NPT), którego budżet
wynosi obecnie 100 mln zł rocznie, rozbudowano sieć koordynatorów transplantacyjnych
oraz wzmocniono rolę koordynatorów donacyjnych w szpitalach dysponujących
potencjałem donacyjnym. Ważną rolę odgrywają również koordynatorzy wojewódzcy,
którzy angażują placówki o niewykorzystanych możliwościach. W rezultacie w latach
2022–2024 liczba potencjalnych dawców wzrosła o 43%, a liczba dawców rzeczywistych o
60%. Szczególnym wyzwaniem pozostaje nadal donacja pediatryczna - dzieci, zwłaszcza
oczekujące na przeszczepienia serca, mają utrudniony dostęp do narządów. W odpowiedzi
na tę sytuację NPT obejmuje wsparciem oddziały intensywnej terapii w szpitalach
pediatrycznych, aby umożliwić tym placówkom aktywniejsze uczestnictwo w procesie
identyfikacji i zgłaszania dawców pediatrycznych.
Równolegle rozwijane są techniki perfuzji narządów, pozwalające na znaczące wydłużenie
czasu ich bezpiecznego wykorzystania oraz na ocenę i poprawę funkcji narządów przed
przeszczepieniem. W przypadku serca czas niedokrwienia można wydłużyć z ok. 4 do nawet
12 godzin. Program „Serce w pudełku”, finansowany ze środków NPT, obejmuje
sfinansowanie w 2025 r. 12 procedur perfuzyjnych serca na kwotę 3 mln zł. Wykonuje się
również około 70–80 perfuzji płuc i wątroby, których rozwój ze względu na wysoki koszt
jednostkowy, jest wspierany ze środków NPT.
Od 2023 roku Polska pozyskuje także narządy od partnerów zagranicznych, m.in. z Litwy,
Czech i Niemiec. W 2024 roku zrealizowano 45 takich pobrań. Możliwość transportu
narządów na większe odległości znacząco zwiększyły właśnie urządzenia perfuzyjne.
1 Uchwała nr 64/2023 Rady Ministrów z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego
na lata 2023–2032 pod nazwą „Narodowy Program Transplantacyjny”, zmieniona uchwałą nr 198/2023 Rady
Ministrów z dnia 24 października 2023 r.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Jednocześnie otwartym pozostaje temat organizacji transportu narządów. Część kosztów
pokrywana jest w ramach procedur transplantacyjnych, jednak nie zawsze jest to
wystarczające zwłaszcza w przypadku transportu komercyjnego. Wsparcie wojska i Policji,
m.in. w ramach „Akcji Serce”, ma w tym obszarze istotne znaczenie, jednak organizacja
transportu wymaga dalszych prac.
Dane za rok 2024 potwierdzają wyraźną odbudowę i rozwój transplantologii w Polsce:
liczba dawców potencjalnych wzrosła o 20% względem 2023 r. (oraz o 43%
względem 2022 r.),
liczba dawców rzeczywistych wzrosła o 24% względem 2023 r. (oraz o 60%
względem 2022 r.),
liczba przeszczepień nerek wzrosła o 16% (2022–2024: +41%),
wątrób o 18% (2022–2024: +84%),
płuc o 50% (2022–2024: +58%),
serc o 12% (2022–2024: +16%).
W 2024 r. przeszczepiono także 106 narządów od dawców żyjących (82 nerki i 24 wątroby).
Wysoką aktywność utrzymano również w zakresie przeszczepiania krwiotwórczych
komórek macierzystych – wykonano 1766 pobrania i 1191 przeszczepienia.
Odnosząc się do pytania dotyczącego ewentualnych zmian legislacyjnych w obszarze
pobierania i przeszczepiania narządów, które mogłyby pozytywnie wpłynąć na poziom
aktywności donacyjnej, należy z całą stanowczością podkreślić, że obowiązujące regulacje
zapewniają stabilne i efektywne funkcjonowanie systemu transplantacyjnego. Zgodnie
z ustawą o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów2
pobranie narządów od osoby zmarłej jest możliwe, jeżeli osoba ta za życia nie zgłosiła
sprzeciwu w przewidzianej prawem formie. Polska stosuje zatem model braku sprzeciwu
(tzw. „opt-out”), który pozwala na uzyskanie odpowiedniej liczby dawców i stanowi
kluczowy fundament krajowego systemu transplantacji. W tym kontekście należy wskazać,
że postulowane w niektórych środowiskach przejście na model oparty na wyraźnej zgodzie
(tzw. „opt-in”) prowadziłoby do znaczącego ograniczenia dostępności narządów.
W polskich warunkach wprowadzenie modelu zgody wyraźnej mogłoby doprowadzić
do kolejnej zapaści w transplantologii i realnie zagrozić brakiem dostępu do przeszczepów
dla tysięcy pacjentów. Z tego względu nie ma podstaw do uznania, że zmiana legislacyjna
w tym kierunku poprawiłaby efektywność systemu.
W świetle powyższego Minister podtrzymuje stanowisko, że to działania szkoleniowe,
technologiczne oraz infrastrukturalne, realizowane m.in. w ramach Narodowego Programu
Transplantacyjnego, a nie zmiany legislacyjne, mają kluczowy i realny wpływ na wzrost
liczby dawców oraz przeprowadzanych przeszczepień. Wyniki osiągnięte w latach 2022–
2024 jednoznacznie potwierdzają skuteczność przyjętej strategii. Jednocześnie z uznaniem
odnotowuje toczącą się w środowisku eksperckim oraz w debacie publicznej dyskusję
dotyczącą dalszego rozwoju transplantologii, traktując ją jako istotny element budowania
świadomości społecznej i wzmacniania kultury dawstwa narządów.
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
2 Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz.U.
z 2023 r. poz. 1185).
-- 2 of 2 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLGT.050.30.2025.JZS
Warszawa, 01 grudnia 2025
Pan
Wojciech Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13438, Pani Poseł Moniki Wielichowskiej, dotyczącą
podjęcia działań legislacyjnych mających na celu poprawę skuteczności systemu
transplantacyjnego w Polsce, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego.
Medycyna transplantacyjna w Polsce silnie odczuła skutki pandemii COVID-19, gdyż
zmiana profilu pracy oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii doprowadziła w tym
okresie do znaczącego spadku liczby dawców narządowych. Po ustaniu najtrudniejszego
etapu pandemii jednym z kluczowych priorytetów stało się ponowne wzmocnienie
aktywności donacyjnej, a w konsekwencji transplantacyjnej w Polsce. Podjęte działania
przyniosły wymierne efekty, gdyż liczba dostępnych narządów wzrosła z około 1400
w 2022 roku do ponad 2100 w roku 2024, a przykładowo liczba przeszczepień wątroby
zwiększyła się o 100% oraz przeszczepień płuc o 50%.
W procesie odbudowy kluczową rolę odegrało wzmocnienie procesu koordynacji donacji.
W ramach Narodowego Programu Transplantacyjnego1 (dalej: NPT), którego budżet
wynosi obecnie 100 mln zł rocznie, rozbudowano sieć koordynatorów transplantacyjnych
oraz wzmocniono rolę koordynatorów donacyjnych w szpitalach dysponujących
potencjałem donacyjnym. Ważną rolę odgrywają również koordynatorzy wojewódzcy,
którzy angażują placówki o niewykorzystanych możliwościach. W rezultacie w latach
2022–2024 liczba potencjalnych dawców wzrosła o 43%, a liczba dawców rzeczywistych o
60%. Szczególnym wyzwaniem pozostaje nadal donacja pediatryczna - dzieci, zwłaszcza
oczekujące na przeszczepienia serca, mają utrudniony dostęp do narządów. W odpowiedzi
na tę sytuację NPT obejmuje wsparciem oddziały intensywnej terapii w szpitalach
pediatrycznych, aby umożliwić tym placówkom aktywniejsze uczestnictwo w procesie
identyfikacji i zgłaszania dawców pediatrycznych.
Równolegle rozwijane są techniki perfuzji narządów, pozwalające na znaczące wydłużenie
czasu ich bezpiecznego wykorzystania oraz na ocenę i poprawę funkcji narządów przed
przeszczepieniem. W przypadku serca czas niedokrwienia można wydłużyć z ok. 4 do nawet
12 godzin. Program „Serce w pudełku”, finansowany ze środków NPT, obejmuje
sfinansowanie w 2025 r. 12 procedur perfuzyjnych serca na kwotę 3 mln zł. Wykonuje się
również około 70–80 perfuzji płuc i wątroby, których rozwój ze względu na wysoki koszt
jednostkowy, jest wspierany ze środków NPT.
Od 2023 roku Polska pozyskuje także narządy od partnerów zagranicznych, m.in. z Litwy,
Czech i Niemiec. W 2024 roku zrealizowano 45 takich pobrań. Możliwość transportu
narządów na większe odległości znacząco zwiększyły właśnie urządzenia perfuzyjne.
1 Uchwała nr 64/2023 Rady Ministrów z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego
na lata 2023–2032 pod nazwą „Narodowy Program Transplantacyjny”, zmieniona uchwałą nr 198/2023 Rady
Ministrów z dnia 24 października 2023 r.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Jednocześnie otwartym pozostaje temat organizacji transportu narządów. Część kosztów
pokrywana jest w ramach procedur transplantacyjnych, jednak nie zawsze jest to
wystarczające zwłaszcza w przypadku transportu komercyjnego. Wsparcie wojska i Policji,
m.in. w ramach „Akcji Serce”, ma w tym obszarze istotne znaczenie, jednak organizacja
transportu wymaga dalszych prac.
Dane za rok 2024 potwierdzają wyraźną odbudowę i rozwój transplantologii w Polsce:
liczba dawców potencjalnych wzrosła o 20% względem 2023 r. (oraz o 43%
względem 2022 r.),
liczba dawców rzeczywistych wzrosła o 24% względem 2023 r. (oraz o 60%
względem 2022 r.),
liczba przeszczepień nerek wzrosła o 16% (2022–2024: +41%),
wątrób o 18% (2022–2024: +84%),
płuc o 50% (2022–2024: +58%),
serc o 12% (2022–2024: +16%).
W 2024 r. przeszczepiono także 106 narządów od dawców żyjących (82 nerki i 24 wątroby).
Wysoką aktywność utrzymano również w zakresie przeszczepiania krwiotwórczych
komórek macierzystych – wykonano 1766 pobrania i 1191 przeszczepienia.
Odnosząc się do pytania dotyczącego ewentualnych zmian legislacyjnych w obszarze
pobierania i przeszczepiania narządów, które mogłyby pozytywnie wpłynąć na poziom
aktywności donacyjnej, należy z całą stanowczością podkreślić, że obowiązujące regulacje
zapewniają stabilne i efektywne funkcjonowanie systemu transplantacyjnego. Zgodnie
z ustawą o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów2
pobranie narządów od osoby zmarłej jest możliwe, jeżeli osoba ta za życia nie zgłosiła
sprzeciwu w przewidzianej prawem formie. Polska stosuje zatem model braku sprzeciwu
(tzw. „opt-out”), który pozwala na uzyskanie odpowiedniej liczby dawców i stanowi
kluczowy fundament krajowego systemu transplantacji. W tym kontekście należy wskazać,
że postulowane w niektórych środowiskach przejście na model oparty na wyraźnej zgodzie
(tzw. „opt-in”) prowadziłoby do znaczącego ograniczenia dostępności narządów.
W polskich warunkach wprowadzenie modelu zgody wyraźnej mogłoby doprowadzić
do kolejnej zapaści w transplantologii i realnie zagrozić brakiem dostępu do przeszczepów
dla tysięcy pacjentów. Z tego względu nie ma podstaw do uznania, że zmiana legislacyjna
w tym kierunku poprawiłaby efektywność systemu.
W świetle powyższego Minister podtrzymuje stanowisko, że to działania szkoleniowe,
technologiczne oraz infrastrukturalne, realizowane m.in. w ramach Narodowego Programu
Transplantacyjnego, a nie zmiany legislacyjne, mają kluczowy i realny wpływ na wzrost
liczby dawców oraz przeprowadzanych przeszczepień. Wyniki osiągnięte w latach 2022–
2024 jednoznacznie potwierdzają skuteczność przyjętej strategii. Jednocześnie z uznaniem
odnotowuje toczącą się w środowisku eksperckim oraz w debacie publicznej dyskusję
dotyczącą dalszego rozwoju transplantologii, traktując ją jako istotny element budowania
świadomości społecznej i wzmacniania kultury dawstwa narządów.
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
2 Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz.U.
z 2023 r. poz. 1185).
-- 2 of 2 --