Interpelacja w sprawie promowania pozytywnych wzorców męskości w kulturze i mediach oraz popularyzacji postaw prozdrowotnych wśród mężczyzn
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13418
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie promowania pozytywnych wzorców męskości w kulturze i mediach oraz popularyzacji postaw prozdrowotnych wśród mężczyzn
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk, Łukasz Horbatowski, Marek Jan Chmielewski, Barbara Grygorcewicz
Data wpływu: 05-11-2025
Szanowna Pani Minister,
współczesne przemiany społeczne i kulturowe powodują, że tradycyjne role płciowe ulegają przeobrażeniom, a jednocześnie wielu mężczyzn doświadcza trudności w odnajdywaniu swojego miejsca w życiu społecznym, zawodowym i rodzinnym. W przestrzeni publicznej coraz częściej mówi się o tzw. kryzysie męskości oraz potrzebie odbudowy pozytywnych wzorców opartej na wartościach takich jak odpowiedzialność, empatia, troska o bliskich, pracowitość, kultura osobista i dbałość o zdrowie - zarówno fizyczne, jak i psychiczne.
Kultura i media odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu postaw społecznych, dlatego to właśnie w tych obszarach można najskuteczniej promować pozytywne i nowoczesne wzorce męskości - wolne od stereotypów, ale zakorzenione w wartościach wspólnotowych i obywatelskich.
Warto zauważyć, że na całym świecie w listopadzie odbywa się kampania Movember, której celem jest zwrócenie uwagi na problemy zdrowia mężczyzn, zwłaszcza na potrzebę wykonywania badań profilaktycznych w kierunku nowotworów prostaty i jąder, a także profilaktykę zdrowia psychicznego. W Polsce inicjatywy tego typu zyskują coraz większą popularność, jednak ich obecność w sferze kultury i mediów jest nadal ograniczona.
W tym kontekście proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi lub planuje prowadzić programy wspierające tworzenie i promowanie treści kulturalnych prezentujących pozytywne wzorce męskości - zarówno w kulturze wysokiej, jak i popularnej?
Czy resort analizuje wpływ treści finansowanych ze środków publicznych (filmów, spektakli, wystaw, projektów edukacyjnych) na kształtowanie postaw społecznych, w tym wizerunku mężczyzn i kobiet?
Czy w ramach współpracy z mediami publicznymi ministerstwo planuje działania promujące kulturę odpowiedzialnego i zaangażowanego mężczyzny - ojca, obywatela, opiekuna, mentora?
Czy ministerstwo podejmuje inicjatywy wspierające kampanie społeczne i kulturalne dotyczące zdrowia mężczyzn, takie jak Movember, w szczególności w zakresie popularyzacji badań profilaktycznych i wczesnego wykrywania chorób nowotworowych?
Czy w ramach mecenatu państwa nad kulturą rozważane jest finansowanie projektów artystycznych i edukacyjnych poruszających tematykę zdrowia psychicznego mężczyzn, przeciwdziałania samotności i promowania zdrowych relacji rodzinnych?
Czy ministerstwo planuje współpracę z Ministerstwem Zdrowia, mediami publicznymi lub organizacjami pozarządowymi w celu stworzenia programów edukacyjno-kulturalnych poświęconych pozytywnym wzorcom męskości i profilaktyce zdrowotnej?
Czy resort prowadzi lub planuje zlecenie badań dotyczących reprezentacji mężczyzn w kulturze i mediach w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem sposobu przedstawiania ojcostwa, relacji międzypokoleniowych i postaw prozdrowotnych?
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę stworzenia ogólnopolskiego programu wspierającego twórców, instytucje kultury i media w budowaniu przekazu promującego zdrowy, odpowiedzialny i empatyczny model męskości?
Kształtowanie pozytywnych wzorców męskości w kulturze i mediach ma ogromne znaczenie nie tylko dla młodych chłopców i mężczyzn, ale dla całego społeczeństwa. Wsparcie dla inicjatyw artystycznych i społecznych, które budują odpowiedzialne, solidarne i prozdrowotne postawy, może w dłuższej perspektywie przyczynić się do poprawy jakości życia, relacji międzyludzkich i stanu zdrowia publicznego.
Z poważaniem
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7924 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 13418 posłów Marcina Józefaciuka, Łukasza
Horbatowskiego, Marka Jana Chmielewskiego oraz Barbary Grygorcewicz z 13 listopada
2025 roku w sprawie promowania pozytywnych wzorców męskości w kulturze i mediach
oraz popularyzacji postaw prozdrowotnych wśród mężczyzn, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień, sformułowanych przy wykorzystaniu informacji przekazanych
przez Ministerstwo Zdrowia.
Programy Ministra MKiDN nie przewidują odrębnego programu ukierunkowanego na
wspieranie lub promowanie treści kulturalnych prezentujących pozytywne wzorce
męskości. Nie stanowi to jednak przeszkody w realizacji projektów poruszających tę
tematykę, mogą one uzyskać dofinansowanie, o ile spełniają wymagania formalne oraz
mieszczą się w celach i zakresie programu, do którego zostały zgłoszone. Należy podkreślić,
że Programy Ministra obejmują szeroki wachlarz działań kulturalnych, edukacyjnych,
społecznych i animacyjnych, w tym przedsięwzięcia o charakterze interdyscyplinarnym.
Projekty dotyczące kształtowania postaw, kompetencji społecznych czy zagadnień
związanych z kulturą i tożsamością mogą być realizowane w ramach programów, jeśli ich
założenia pozostają w zgodzie z regulaminem danego programu.
Ponadto informuję, że Ministerstwo Zdrowia prowadzi szereg działań edukacyjno-
promocyjnych dotyczących Profilaktyki nowotworów u mężczyzn. Działania te realizowane
są na podstawie Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030, a ich celem jest
budowanie świadomości społecznej na temat znaczenia profilaktyki pierwotnej i wtórnej
w zapobieganiu chorobom nowotworowym. W obszarze profilaktyki pierwotnej działania
edukacyjno-promocyjne koncentrują się na Promowaniu zdrowego stylu życia, w tym
podejmowania aktywności fizycznej, dbania o zrównoważoną dietę, utrzymywania
prawidłowej masy ciała, unikania używek (w tym alkoholu i papierosów) oraz troski o
zdrowie psychiczne. W zakresie profilaktyki wtórnej realizowane są działania zachęcające do
wykonywania badań przesiewowych, samobadania, badań diagnostycznych oraz szczepień
ochronnych.
Ministerstwo Zdrowia prowadzi komunikację edukacyjno-promocyjną w prasie, radiu,
telewizji i Internecie, w tym w mediach społecznościowych, co umożliwia dotarcie do
szerokiego grona odbiorców, niezależnie od wieku, miejsca zamieszkania czy poziomu
wykształcenia. Różnorodność kanałów i formatów pozwala dotrzeć zarówno do osób
aktywnie poszukujących informacji o zdrowiu, jak i do tych, które na co dzień nie interesują
się tematyką profilaktyki. W polskim społeczeństwie to najczęściej kobiety – matki, żony
i partnerki – pełnią rolę tzw. „menedżerów zdrowia” rodziny. Organizują wizyty lekarskie,
motywują bliskich do wykonywania badań profilaktycznych, podejmują większość decyzji
zdrowotnych i jako pierwsze reagują na niepokojące objawy. Z tego względu Ministerstwo
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Zdrowia, prowadząc działania edukacyjno-promocyjne dotyczące profilaktyki nowotworów
męskich (w szczególności raka prostaty), kieruje przekaz nie tylko do mężczyzn, ale również
do kobiet. Jednym z narzędzi dotarcia do tej grupy odbiorców są popularne seriale
telewizyjne, wątki związane z profilaktyką raka prostaty oraz raka jelita grubego pojawiły się
w serialach „Pierwsza miłość” i „Gliniarze” (Polsat), a także „Na dobre i na złe” (TVP2).
Profilaktyka nowotworów męskich narządów płciowych była również przedmiotem działań
edukacyjno-promocyjnych Ministerstwa Zdrowia w listopadzie, obchodzonym na całym
świecie jako Movember – miesiąc świadomości nowotworów męskich, zwłaszcza raka
prostaty i jąder. Tematyka ta była obecna w ramach współpracy Ministerstwa Zdrowia z
nadawcami telewizyjnymi w pasmach śniadaniowych: „Dzień Dobry” TVN oraz „Pytanie na
Śniadanie” TVP2. Przekazom antenowym towarzyszyły działania na portalach
internetowych oraz w mediach społecznościowych nadawców.
Od 3 do 30 listopada 2025 r. Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło następujące kampanie
edukacyjno-promocyjne skierowane do mężczyzn:
kampania dotycząca profilaktyki męskiej – spoty telewizyjne były emitowane
w stacjach: TVN, TVN7, TVN24, TVN Turbo, TVP1, TVP2, TVP Info, TVP Sport, Polsat,
TV4 oraz TV6, spoty radiowe emitowano w RMF FM, Radiu ZET oraz Polskim Radiu
(PR1, PR3, PR24 i Czwórka);
kampania radiowa dotycząca raka prostaty – spoty emitowano w RMF FM, Radiu ZET
oraz Polskim Radiu (PR1, PR3, PR24 i Czwórka);
kampania dotycząca przeciwdziałania nadużywaniu alkoholu – spoty telewizyjne
emitowano w stacjach: TVN, TVN7, TVN24, TVN Turbo, TVP1, TVP2, TVP Info, TVP
Sport, Polsat, TV4 oraz TV6.
Na przełomie października i listopada 2025 r. Ministerstwo Zdrowia zrealizowało również
kampanię radiową dotyczącą kolonoskopii i raka jelita grubego. Spoty były emitowane
w RMF FM, Radiu ZET oraz Polskim Radiu (PR1, PR3, PR24 i Czwórka).
W kontekście działań edukacyjno-promocyjnych związanych z profilaktyką nowotworów
u mężczyzn należy także odnieść się do programu badań profilaktycznych „Moje Zdrowie –
bilans zdrowia osoby dorosłej”, który został uruchomiony przez Ministerstwo Zdrowia
w maja 2025 r. Ma on na celu m.in. wczesne wykrywanie chorób, w tym nowotworowych, u
osób dorosłych. W przypadku mężczyzn po 50. roku życia lekarz może zlecić oznaczenie
stężenia PSA całkowitego, które może wskazywać na zwiększone ryzyko raka prostaty lub
innych chorób gruczołu krokowego i stanowi podstawę do dalszej diagnostyki.
Ministerstwo Zdrowia, aby zachęcić możliwie szeroką grupę uprawnionych osób do udziału
w programie „Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”, przeprowadziło kampanię
radiową, która została wyemitowana w Grupie RMF FM (RMF Maxx, RMF na Maxa), Grupie
Eurozet (Radio ZET, Meloradio, Antyradio), Polskim Radiu oraz sieci Eska. Taki wybór
nadawców umożliwił dotarcie do osób z różnych grup wiekowych i środowisk zarówno
mieszkańców dużych miast, jak i mniejszych miejscowości. W przypadku tematyki „zdrowie
psychiczne mężczyzn”, zagadnienie to było obecne w ramach współpracy Ministerstwa
Zdrowia z nadawcą publicznym w paśmie śniadaniowym „Pytanie na Śniadanie” TVP2
wyemitowanym w czerwcu br.
Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o radiofonii
i telewizji każdy nadawca, w tym nadawca publiczny, samodzielnie kształtuje program
i ponosi odpowiedzialność za jego treść. Zauważyć należy, że autonomia programowa
nadawcy dotyczy całości programu, tj. wszystkich składających się na niego elementów, w
tym audycji wytworzonych przez danego nadawcę lub na jego zamówienie,
w zakresie zadań określonych w art. 1 ust. 1 ww. ustawy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy
o radiofonii i telewizji: „Nałożenie na nadawcę obowiązku lub zakazu rozpowszechniania
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
określonej audycji lub przekazu może nastąpić wyłącznie na podstawie ustawy”.
Równocześnie ustawodawca przewidział, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 7a tej ustawy
programy i inne usługi jednostek publicznej radiofonii i telewizji w ramach realizacji misji
publicznej powinny m.in. służyć kształtowaniu postaw prozdrowotnych.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 3 of 3 --