Interpelacja nr 1340
Interpelacja w sprawie programów dotyczących kompleksowych termomodernizacji budynków mieszkalnych oraz budynków wielorodzinnych, w których także jest prowadzona działalność gospodarcza
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (95%)
Podatki i Finanse (65%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie programów dotyczących kompleksowych termomodernizacji budynków mieszkalnych oraz budynków wielorodzinnych, w których także jest prowadzona działalność gospodarcza
Interpelacja nr 1340
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie programów dotyczących kompleksowych termomodernizacji budynków mieszkalnych oraz budynków wielorodzinnych, w których także jest prowadzona działalność gospodarcza
Zgłaszający: Krzysztof Tuduj, Krzysztof Bosak, Krzysztof Mulawa, Karina Anna Bosak, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 05-02-2024
Szanowna Pani Minister!
Zgłosił się do mnie właściciel kamienicy w powiecie rybnickim. Poinformował mnie i wytłumaczył, że nie jest w stanie pozyskać praktycznie żadnego dofinansowania na szeroko rozumianą termomodernizację swojego budynku, czyli m.in. na wymianę starego pieca, co oznacza na nowy klasy 5, lub pompę ciepła, wymianę stolarki okiennej oraz ocieplenie całego budynku. Sprawa dotyczyła programu „Czyste Powietrze”. Podczas konsultacji otrzymał informację, że program jest skierowany do właścicieli domów jednorodzinnych, a nie budynków, gdzie jeszcze może być też prowadzona działalność gospodarcza (program „Czyste Powietrze” dotyczy nieruchomości, gdzie maksymalna powierzchnia działalności gospodarczej może wynosić 30% całej powierzchni).
Inny program, „Ciepłe Mieszkanie”, jest co prawda skierowany do lokali w budynkach wielorodzinnych, jednak warunkiem pozytywnej weryfikacji jest m.in. brak podłączenia mieszkania do ogrzewania sieciowego lub wspólnego z innymi lokalami. Istnieje też możliwość wydzielania lokali w nieruchomości, powołania wspólnoty mieszkaniowej, ale jeżeli właścicielem powyżej dwóch mieszkań będzie jedna osoba, to również może być problem z uzyskaniem dofinansowania. Dodatkowo, jeżeli chodzi o program „Ciepłe Mieszkanie”, to kolejnym warunkiem, żeby złożyć chociaż wniosek, jest uczestnictwo w nim danej gminy. Warto też pamiętać, że kamienice są objęte takimi samymi przepisami uchwał antysmogowych jak budynki jednorodzinne.
Po wstępnej weryfikacji faktycznie właściciele nieruchomości wielorodzinnych/wielolokalowych mają dużo większy problem z pozyskaniem dotacji na ich kompleksową termomodernizację, co najwyżej mogą próbować na jedno mieszkanie uzyskać dofinansowanie na nową stolarkę okienną, pod warunkiem, że mieszkanie jest podłączone do ekologicznego źródła ogrzewania. Dużym problemem jest także limit dotyczący powierzchni prowadzenia działalności gospodarczej w nieruchomości. W perspektywie następnych lat właściciele dużych budynków wielorodzinnych (plus lokale użytkowe) będą zmuszani do wdrażania unijnej dyrektywy EPBD, co będzie generować u nich dodatkowe i duże koszty.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy rząd zamierza wprowadzić dodatkowe programy wsparcia w zakresie kompleksowych termomodernizacji dla nieruchomości z więcej niż dwoma lokalami mieszkalnymi (plus lokale użytkowe)?
Czy rząd planuje wprowadzić programy, które będą dotowały termomodernizację budynków, gdzie powierzchnia na działalność gospodarczą będzie przekraczać 30% ogółu całej powierzchni nieruchomości?
Czy rząd ma w planach wprowadzenie dodatkowych programów całościowej termomodernizacji budynków wielorodzinnych, czy będą one oparte tylko i wyłącznie na środkach z Unii Europejskiej, czy również na środkach z krajowego budżetu?
Czy rząd zamierza rozszerzyć program „Ciepłe Mieszkanie”?
Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej może wskazać, ile środków finansowych z Unii Europejskiej ma być przekazanych na kompleksową termomodernizację budynków? Jakie warunki ku temu muszą być spełnione? Chodzi również o warunki polityczne oraz z zakresu prawa krajowego.
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Krzysztof Tuduj
Interpelacja nr 1340
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie programów dotyczących kompleksowych termomodernizacji budynków mieszkalnych oraz budynków wielorodzinnych, w których także jest prowadzona działalność gospodarcza
Zgłaszający: Krzysztof Tuduj, Krzysztof Bosak, Krzysztof Mulawa, Karina Anna Bosak, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 05-02-2024
Szanowna Pani Minister!
Zgłosił się do mnie właściciel kamienicy w powiecie rybnickim. Poinformował mnie i wytłumaczył, że nie jest w stanie pozyskać praktycznie żadnego dofinansowania na szeroko rozumianą termomodernizację swojego budynku, czyli m.in. na wymianę starego pieca, co oznacza na nowy klasy 5, lub pompę ciepła, wymianę stolarki okiennej oraz ocieplenie całego budynku. Sprawa dotyczyła programu „Czyste Powietrze”. Podczas konsultacji otrzymał informację, że program jest skierowany do właścicieli domów jednorodzinnych, a nie budynków, gdzie jeszcze może być też prowadzona działalność gospodarcza (program „Czyste Powietrze” dotyczy nieruchomości, gdzie maksymalna powierzchnia działalności gospodarczej może wynosić 30% całej powierzchni).
Inny program, „Ciepłe Mieszkanie”, jest co prawda skierowany do lokali w budynkach wielorodzinnych, jednak warunkiem pozytywnej weryfikacji jest m.in. brak podłączenia mieszkania do ogrzewania sieciowego lub wspólnego z innymi lokalami. Istnieje też możliwość wydzielania lokali w nieruchomości, powołania wspólnoty mieszkaniowej, ale jeżeli właścicielem powyżej dwóch mieszkań będzie jedna osoba, to również może być problem z uzyskaniem dofinansowania. Dodatkowo, jeżeli chodzi o program „Ciepłe Mieszkanie”, to kolejnym warunkiem, żeby złożyć chociaż wniosek, jest uczestnictwo w nim danej gminy. Warto też pamiętać, że kamienice są objęte takimi samymi przepisami uchwał antysmogowych jak budynki jednorodzinne.
Po wstępnej weryfikacji faktycznie właściciele nieruchomości wielorodzinnych/wielolokalowych mają dużo większy problem z pozyskaniem dotacji na ich kompleksową termomodernizację, co najwyżej mogą próbować na jedno mieszkanie uzyskać dofinansowanie na nową stolarkę okienną, pod warunkiem, że mieszkanie jest podłączone do ekologicznego źródła ogrzewania. Dużym problemem jest także limit dotyczący powierzchni prowadzenia działalności gospodarczej w nieruchomości. W perspektywie następnych lat właściciele dużych budynków wielorodzinnych (plus lokale użytkowe) będą zmuszani do wdrażania unijnej dyrektywy EPBD, co będzie generować u nich dodatkowe i duże koszty.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy rząd zamierza wprowadzić dodatkowe programy wsparcia w zakresie kompleksowych termomodernizacji dla nieruchomości z więcej niż dwoma lokalami mieszkalnymi (plus lokale użytkowe)?
Czy rząd planuje wprowadzić programy, które będą dotowały termomodernizację budynków, gdzie powierzchnia na działalność gospodarczą będzie przekraczać 30% ogółu całej powierzchni nieruchomości?
Czy rząd ma w planach wprowadzenie dodatkowych programów całościowej termomodernizacji budynków wielorodzinnych, czy będą one oparte tylko i wyłącznie na środkach z Unii Europejskiej, czy również na środkach z krajowego budżetu?
Czy rząd zamierza rozszerzyć program „Ciepłe Mieszkanie”?
Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej może wskazać, ile środków finansowych z Unii Europejskiej ma być przekazanych na kompleksową termomodernizację budynków? Jakie warunki ku temu muszą być spełnione? Chodzi również o warunki polityczne oraz z zakresu prawa krajowego.
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Krzysztof Tuduj
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
14 kwot, 17 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8.9 / 1k zn.
- Zawiera 14 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (17)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17006 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPM-WJP.050.2.2024.MR
3031548.11972009.9698245
Warszawa, 19-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację z dnia 7 lutego 2024 r. Pana Posła Krzysztofa Tuduja oraz
grupy Posłów w sprawie programów dotyczących kompleksowych termomodernizacji
budynków mieszkalnych oraz budynków wielorodzinnych, w których także jest prowadzona
działalność gospodarcza, znak: K10INT1340, poniżej przedstawiam odpowiedź
przygotowaną we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej, Ministerstwem Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwem Funduszy i Polityki
Regionalnej.
Ad. 1) Czy Rząd RP zamierza wprowadzić dodatkowe programy wsparcia w zakresie
kompleksowych termomodernizacji dla nieruchomości z więcej niż dwoma lokalami mieszkalnymi
(plus lokale użytkowe)?
Ad. 2) Czy Rząd RP planuje wprowadzić programy, które będą dotowały termomodernizację
budynków, gdzie powierzchnia na działalność gospodarczą będzie przekraczać 30% ogółu całej
powierzchni nieruchomości?
W odpowiedzi na pytanie pierwsze i drugie informuję, że z informacji otrzymanych od
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej wynika, że łącznie w 16 programach
regionalnych na lata 2021-2027 przewidziano 646 903 729 EUR na termomodernizację
budynków. Są to środki przypisane do kodów interwencji 041. Renowacja istniejących
budynków mieszkalnych do celów efektywności energetycznej, projekty demonstracyjne i działania
wspierające oraz 042. Renowacja istniejących budynków mieszkalnych do celów efektywności
energetycznej, projekty demonstracyjne i działania wspierające zgodne z kryteriami efektywności
energetycznej. Kwota 535 903 729 EUR to środki pochodzące z Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego, pozostałe 111 000 000 EUR to środki pochodzące z Funduszu na
rzecz Sprawiedliwej Transformacji, których wdrażanie na poziomie poszczególnych
regionów jest ograniczone terytorialnie do obszarów objętych terytorialnymi planami
sprawiedliwej transformacji.
Jednocześnie należy wskazać, że wydatkowane środki z programów regionalnych
przeznaczone na kompleksową termomodernizację budynków, w poszczególnych
projektach powinny wynikać bezpośrednio z audytu energetycznego oraz dotyczyć
równocześnie działań takich jak:
• instalacja urządzeń OZE,
• wymiana/modernizacja źródeł ciepła (wraz z eliminacją przestarzałych indywidualnych
źródeł ciepła),
• podłączenie do sieci ciepłowniczej/chłodniczej,
• instalacja systemów zarządzania energią w budynku,
• promowanie energooszczędności i ograniczenie niskiej emisji.
Dodatkowo wyjaśnić należy, że w ramach programów regionalnych na lata 2021-2027
kompleksowe przedsięwzięcia termomodernizacyjne mogą być przeprowadzane w:
a) budynkach małych i mikroprzedsiębiorstw;
-- 1 of 5 --
b) budynkach użyteczności publicznej, których właścicielem jest samorząd terytorialny
oraz podległe mu organy i jednostki organizacyjne oraz jednostki zarządzane (np.
szpitale, szkoły, zakłady lecznictwa uzdrowiskowego);
c) budynkach użyteczności publicznej niezwiązanych z administracją rządową (np. budynki
parafii, organizacji pozarządowych, niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej,
niepublicznych placówek oświatowych);
d) wielorodzinnych budynkach mieszkalnych innych niż budynki spółdzielni
mieszkaniowych i budynki mieszkalne stanowiące własność Skarbu Państwa lub
własność spółek z udziałem Skarbu Państwa, np. budynki wspólnot mieszkaniowych
i TBS, budynki komunalne.
Jednocześnie poinformować należy, że w zakresie działalności Ministerstwa Rozwoju
i Technologii jest koordynacja programu TERMO, w ramach którego dostępne są
instrumenty finansowane z krajowych środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów
(FTiR) oraz nowe instrumenty finansowane w ramach Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności (KPO). Obecnie w ramach Programu TERMO, dostępne są
różnorodne instrumenty wsparcia inwestycji polegających na termomodernizacji,
remontach oraz montażu instalacji odnawialnych źródeł energii w budynkach – co do zasady
wielorodzinnych. Realizowane działania prowadzą m.in. do poprawy efektywności
energetycznej budynków, obniżenia rachunków za utrzymanie nieruchomości, zmniejszenia
zapotrzebowania na paliwa kopalne oraz poprawy estetyki i stanu technicznego budynków.
Dostępne w ramach programu TERMO narzędzia wsparcia regulowane są przepisami
ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej
ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496).
Program TERMO zawiera działające od lat instrumenty wsparcia finansowane ze środków
FTiR, takie jak premia termomodernizacyjna, remontowa i kompensacyjna. Dodatkowo, od
2020 r. dostępna jest zwiększona premia na inwestycje realizowane w obrębie
mieszkaniowego zasobu gmin. Ponadto, wraz z możliwością wykorzystania środków
z ogłoszonego przez Komisję Europejską Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia
Odporności, Polska opracowała i przyjęła KPO, który objął również działania z zakresu
mieszkalnictwa. Jedno z takich działań, ujęte w pkt. B1.1.2. Wymiana źródeł ciepła i poprawa
efektywności energetycznej w budynkach mieszkalnych, przewiduje utworzenie dodatkowych
instrumentów wsparcia dla inwestycji służących poprawie efektywności energetycznej
budynków wielorodzinnych. W związku z tym działaniem wprowadzono trzy nowe
instrumenty wsparcia: grant termomodernizacyjny, grant MZG i grant OZE. Składanie
wniosków o przyznanie grantów finansowanych w ramach KPO możliwe jest od dnia 1 lutego
2023 r.
Dodać należy, że środkami, o które beneficjenci występują najczęściej jest premia
termomodernizacyjna. Jest to wsparcie udzielane właścicielowi lub zarządcy budynku
mieszkalnego na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, w wyniku którego
nastąpiło zmniejszenie zapotrzebowania na energię dostarczaną na potrzeby ogrzewania
i podgrzewania wody użytkowej oraz ogrzewania do budynków mieszkalnych. Możliwe jest
dofinansowanie m.in. ocieplenia budynków, wymiany okien i drzwi, podłączenia do sieci
ciepłowniczej itp. Wysokość premii termomodernizacyjnej wynosi co do zasady 26%
kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Premię termomodernizacyjną otrzymuję
się na spłatę części kredytu zaciągniętego na realizację inwestycji termomodernizacyjnej.
Istnieją także instrumenty, które pozwalają ubiegać się o premię w wyższej wysokości:
• powiększenie premii termomodernizacyjnej z 26% do 31% kosztów poniesionych na
realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w przypadku jednoczesnego zakupu,
montażu, budowy lub modernizacji instalacji OZE. Warunkiem zwiększenia premii jest to,
by udział kosztów zakupu, montażu, budowy lub modernizacji instalacji OZE w całym
przedsięwzięciu wynosił co najmniej 10%.
-- 2 of 5 --
• grant termomodernizacyjny zwiększający dofinansowanie o kolejne 10% kosztów
przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Aby go uzyskać, dodatkowo należy wykazać, że
w wyniku przeprowadzenia inwestycji: wartość wskaźnika zapotrzebowania na
nieodnawialną energię pierwotną nie przekracza wartości maksymalnych określonych
w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie lub przegrody
oraz wyposażenie techniczne budynku odpowiadają wymaganiom izolacyjności cieplnej.
Kolejnym instrumentem wsparcia jest premia remontowa na realizację przedsięwzięcia
remontowego, których przedmiotem jest: remont budynków wielorodzinnych,
z wyłączeniem ich części stanowiących lokale mieszkalne lub lokale o innym przeznaczeniu,
wymiana w budynkach wielorodzinnych okien lub remont balkonów, nawet jeśli służą one do
wyłącznego użytku właścicieli lokali, przebudowa budynków wielorodzinnych, w wyniku
której następuje ich ulepszenie, lub wyposażenie budynków wielorodzinnych w instalacje
i urządzenia wymagane dla oddawanych do użytkowania budynków mieszkalnych, zgodnie
z przepisami techniczno-budowlanymi.
Wysokość premii remontowej wynosi obecnie 25% kosztów przedsięwzięcia remontowego.
Należy przy tym pamiętać, że tak jak w przypadku premii termomodernizacyjnej co najmniej
50% finansowania przedsięwzięcia remontowego musi pochodzić z kredytu. W przypadku
inwestycji prowadzonych przez gminy w budynkach mieszczących lokale z mieszkaniowego
zasobu gminy, istnieje możliwość skorzystania z premii MZG (mieszkaniowy zasób gminy).
Premia ta wynosi 50% kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego
i przeznaczona jest na sfinansowanie kosztów inwestycji. Dodatkowo w przypadku, gdy
budynek, który ma zostać poddany przedsięwzięciu remontowemu jest wpisany do rejestru
zabytków, znajduje się na obszarze wpisanym do takiego rejestru lub inwestycja, której jest
przedmiotem stanowi przedsięwzięcie rewitalizacyjne opisane w gminnym programie
rewitalizacji, premia wynosi 60% wartości przedsięwzięcia.
Ponadto, gminy, które prowadzą inwestycje, na które uzyskały premię MZG mogą
dodatkowo zawnioskować o przyznanie grantu MZG zwiększającego premię
Mieszkaniowego Zasobu Gminnego (MZG). Grant ten jest udzielany w wysokości 30%
kosztów prowadzonego przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego (bez
podatku VAT). W określonych przypadkach wysokość wsparcia może więc wynieść aż 90%
kosztów inwestycji. Aby uzyskać grant MZG wymagane jest by przed realizacją
przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego lub w jego ramach
w poddawanym temu przedsięwzięciu budynku: zostało wykonane przyłącze techniczne do
scentralizowanego źródła ciepła, nastąpiła całkowita zmiana źródeł energii na źródła
odnawialne lub na energię wytwarzaną w wysokosprawnej kogeneracji, lub nastąpiła
całkowita zmiana źródeł ciepła na źródła spełniające standardy niskoemisyjne,
z wyłączeniem kotłów na paliwo stałe. Istotnym z punktu widzenia właścicieli kamienic
instrumentem wsparcia jest premia kompensacyjna stanowiąca element mechanizmu
kompensowania strat, jakie ponieśli w wyniku obowiązywania systemu czynszu
regulowanego właściciele budynków z lokalami kwaterunkowymi. O dofinansowanie
projektu w ramach premii kompensacyjnej, mogą się ubiegać właściciele budynków
mieszkalnych oraz właściciele części budynków mieszkalnych, w których w okresie między
dniem 12 listopada 1994 r. a dniem 25 kwietnia 2005 r. znajdowały się lokale kwaterunkowe.
Premię kompensacyjną mogą otrzymać ww. osoby fizyczne, które realizują przedsięwzięcie
remontowe lub remont budynku mieszkalnego.
Kwota tej premii ustalana jest w oparciu o powierzchnię użytkową lokalu kwaterunkowego,
liczbę takich lokali w budynku, okres czasu, w którym inwestor uprawniony do wsparcia był
właścicielem budynku mieszkalnego i okresy czasu w jakich uprawnienia te przysługiwały
z tytułu poszczególnych lokali kwaterunkowych. Wysokość wsparcia może wynieść do 100%
kosztów przedsięwzięcia.
-- 3 of 5 --
Obecnie, beneficjenci programu TERMO masowo uzupełniają wcześniejsze inwestycje
termomodernizacyjne inwestycjami w odnawialne źródła energii korzystając z nowego
instrumentu wsparcia - grantu OZE, który służy wsparciu inwestycji polegających na zakupie,
montażu, budowie lub modernizacji instalacji OZE w budynku (w wyniku której
zainstalowana moc instalacji wzrośnie o co najmniej 25%) i jest udzielany w wysokości 50%
kosztów inwestycji oraz wypłacany jako refinansowanie po jej udokumentowanym
zakończeniu. Instalacja odnawialnego źródła energii, której dotyczy przedsięwzięcie OZE
musi wytwarzać energię na potrzeby budynku będącego przedmiotem przedsięwzięcia.
Powyższe działania, adresowane do właścicieli i zarządców budynków wielorodzinnych,
w tym kamienic będącej głównym przedmiotem interpelacji, spotykają się z dużym odzewem
beneficjentów. W okresie od uruchomienia w 1999 r. programu TERMO do dnia 20 lutego
2024 r. zawnioskowano o wsparcie ponad 52 tys. budynków, mieszczących ok. 1,84 mln lokali
mieszkalnych. Wysokość wsparcia wyniosła 3 210,8 mln zł, zaś wartość dofinansowanych
inwestycji sięgnęła 18 586 mln zł.
Szczegółowe informacje dotyczące zasad ubiegania się o wsparcie na planowane inwestycje
oraz wzory dokumentów zawarte są na stronie internetowej BGK
https://www.bgk.pl/programy-i-fundusze/programy/program-termo/.
Dodatkowo zwracam uwagę na aspekt działalności gospodarczej w budynkach
mieszkalnych. W Priorytetowym Programie „Czyste Powietrze” jest ustalony maksymalny
limit 30% powierzchni budynku na cele działalności gospodarczej. W przypadku
finansowania wspólnot mieszkaniowych wielkość dofinansowania dla danego budynku
pomniejsza się proporcjonalnie do udziału powierzchni gospodarczej. Inaczej aspekt ten
wygląda w przypadku spółdzielni mieszkaniowych, gdzie nie istnieją graniczne limity udziału
powierzchni gospodarczej, projekty tej grupy beneficjentów są finansowane na zasadach
pomocy publicznej.
Mając na uwadze powyższe informuję, że istnieje szereg programów wspierających
kompleksową termomodernizację budynków. Rozważenie dodatkowych narzędzi będzie
możliwe po analizie wpływu tych, które stosujemy obecnie.
Ad. 3) Czy Rząd RP, jeżeli ma w planach wprowadzenie dodatkowych programów całościowej
termomodernizacji budynków wielorodzinnych, czy będą one oparte tylko i wyłącznie na środkach
z Unii Europejskiej, czy również na środkach z krajowego budżetu?
Rozważenie dodatkowych programów będzie możliwe po analizie wpływu tych, które
stosujemy obecnie.
Ad. 4) Czy Rząd RP zamierza rozszerzyć Program Priorytetowy „Ciepłe Mieszkanie”?
Nabór w Programie Priorytetowym „Czyste Powietrze” jest naborem ciągłym, podczas gdy
w Programie Priorytetowym „Ciepłe Mieszkanie” przewidziano dwa nabory wniosków dla
gmin. Pierwszy nabór zakończył się 31 grudnia 2022 r., drugi nabór zakończył się z dniem 31
stycznia 2023 r. Program realizowany będzie do końca 2026 r. Obecnie trwa etap realizacji
przez gminy umów z I naboru i oceny przez wfośigw wniosków złożonych przez gminy w
ramach II naboru. W ramach Programu na obecnym etapie nie planuje się przeprowadzania
naborów uzupełniających. W ramach I naboru podpisano z gminami 374 umów na kwotę
przeszło 728 mln zł, w drugim naborze przyjęto 512 wniosków gmin na kwotę przeszło 926
mln zł. Planowany budżet Programu został w ten sposób wykorzystany w 95 %.
Ad. 5) Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej może wskazać, ile środków finansowych z
Unii Europejskiej ma być przekazanych na kompleksową termomodernizację budynków? Jakie
warunki ku temu muszą być spełnione? Chodzi również o warunki polityczne oraz z zakresu prawa
krajowego.
-- 4 of 5 --
W programie FEnIKS, w działaniu FENX.01.01 Efektywność energetyczna, realizowane będą
inwestycje polegające na poprawie efektywności energetycznej budynków (wraz z instalacją
urządzeń OZE) oraz wymianą/modernizacją źródeł ciepła albo podłączeniem do sieci
ciepłowniczej/chłodniczej w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych spółdzielni
mieszkaniowych i Skarbu Państwa/spółek Skarbu Państwa, jednorodzinnych budynkach
mieszkalnych (poprzez Program Priorytetowy „Czyste Powietrze”), budynkach użyteczności
publicznej administracji rządowej, w dużych i średnich przedsiębiorstwach.
Całkowita alokacja środków unijnych w działaniu FENX.01.01 wynosi 2 536 mln EUR
(zarówno w formie dotacji, jak też Instrumentów finansowych), z czego na projekty z zakresu
poprawy efektywności energetycznej w budynkach wielorodzinnych planuje się przeznaczyć
110 mln EUR, a w budynkach jednorodzinnych (wkład do Programu Priorytetowego „Czyste
Powietrze”) 1 800 mln EUR.
Środki z KPO w obszarze energetyki zostaną przeznaczone na dodatkowe finansowanie
przedsięwzięć związanych ze zwiększeniem wykorzystania odnawialnych źródeł energii
oraz poprawy efektywności energetycznej, w tym m.in. w budynkach mieszkalnych jedno-
i wielorodzinnych, szkołach, obiektach lokalnej aktywności społecznej oraz
w przedsiębiorstwach.
Termomodernizacja budynków jedno- i wielorodzinnych ze środków KPO sfinansowana jest
w ramach inwestycji B1.1.2 Wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej
w budynkach mieszkalnych, której całkowita wartość wynosi 3 200 mln EUR (w formie grantu).
Inwestycja realizowana jest poprzez wsparcie Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”
(wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej w budynkach
jednorodzinnych) w kwocie ok. 3,1 mld EUR oraz poprzez dodatkowe wsparcie programów
w ramach FTiR oraz Funduszu Dopłat w Banku Gospodarstwa Krajowego (wymiana źródeł
ciepła i poprawa efektywności energetycznej w budynkach wielorodzinnych) w kwocie ok.
100 mln EUR. Jednostką wdrażającą, która przyjmuje wnioski o wsparcie w zakresie
budynków jednorodzinnych, jest NFOŚiGW, natomiast dla budynków wielorodzinnych
- Bank Gospodarstwa Krajowego.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPM-WJP.050.2.2024.MR
3031548.11972009.9698245
Warszawa, 19-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację z dnia 7 lutego 2024 r. Pana Posła Krzysztofa Tuduja oraz
grupy Posłów w sprawie programów dotyczących kompleksowych termomodernizacji
budynków mieszkalnych oraz budynków wielorodzinnych, w których także jest prowadzona
działalność gospodarcza, znak: K10INT1340, poniżej przedstawiam odpowiedź
przygotowaną we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej, Ministerstwem Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwem Funduszy i Polityki
Regionalnej.
Ad. 1) Czy Rząd RP zamierza wprowadzić dodatkowe programy wsparcia w zakresie
kompleksowych termomodernizacji dla nieruchomości z więcej niż dwoma lokalami mieszkalnymi
(plus lokale użytkowe)?
Ad. 2) Czy Rząd RP planuje wprowadzić programy, które będą dotowały termomodernizację
budynków, gdzie powierzchnia na działalność gospodarczą będzie przekraczać 30% ogółu całej
powierzchni nieruchomości?
W odpowiedzi na pytanie pierwsze i drugie informuję, że z informacji otrzymanych od
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej wynika, że łącznie w 16 programach
regionalnych na lata 2021-2027 przewidziano 646 903 729 EUR na termomodernizację
budynków. Są to środki przypisane do kodów interwencji 041. Renowacja istniejących
budynków mieszkalnych do celów efektywności energetycznej, projekty demonstracyjne i działania
wspierające oraz 042. Renowacja istniejących budynków mieszkalnych do celów efektywności
energetycznej, projekty demonstracyjne i działania wspierające zgodne z kryteriami efektywności
energetycznej. Kwota 535 903 729 EUR to środki pochodzące z Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego, pozostałe 111 000 000 EUR to środki pochodzące z Funduszu na
rzecz Sprawiedliwej Transformacji, których wdrażanie na poziomie poszczególnych
regionów jest ograniczone terytorialnie do obszarów objętych terytorialnymi planami
sprawiedliwej transformacji.
Jednocześnie należy wskazać, że wydatkowane środki z programów regionalnych
przeznaczone na kompleksową termomodernizację budynków, w poszczególnych
projektach powinny wynikać bezpośrednio z audytu energetycznego oraz dotyczyć
równocześnie działań takich jak:
• instalacja urządzeń OZE,
• wymiana/modernizacja źródeł ciepła (wraz z eliminacją przestarzałych indywidualnych
źródeł ciepła),
• podłączenie do sieci ciepłowniczej/chłodniczej,
• instalacja systemów zarządzania energią w budynku,
• promowanie energooszczędności i ograniczenie niskiej emisji.
Dodatkowo wyjaśnić należy, że w ramach programów regionalnych na lata 2021-2027
kompleksowe przedsięwzięcia termomodernizacyjne mogą być przeprowadzane w:
a) budynkach małych i mikroprzedsiębiorstw;
-- 1 of 5 --
b) budynkach użyteczności publicznej, których właścicielem jest samorząd terytorialny
oraz podległe mu organy i jednostki organizacyjne oraz jednostki zarządzane (np.
szpitale, szkoły, zakłady lecznictwa uzdrowiskowego);
c) budynkach użyteczności publicznej niezwiązanych z administracją rządową (np. budynki
parafii, organizacji pozarządowych, niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej,
niepublicznych placówek oświatowych);
d) wielorodzinnych budynkach mieszkalnych innych niż budynki spółdzielni
mieszkaniowych i budynki mieszkalne stanowiące własność Skarbu Państwa lub
własność spółek z udziałem Skarbu Państwa, np. budynki wspólnot mieszkaniowych
i TBS, budynki komunalne.
Jednocześnie poinformować należy, że w zakresie działalności Ministerstwa Rozwoju
i Technologii jest koordynacja programu TERMO, w ramach którego dostępne są
instrumenty finansowane z krajowych środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów
(FTiR) oraz nowe instrumenty finansowane w ramach Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności (KPO). Obecnie w ramach Programu TERMO, dostępne są
różnorodne instrumenty wsparcia inwestycji polegających na termomodernizacji,
remontach oraz montażu instalacji odnawialnych źródeł energii w budynkach – co do zasady
wielorodzinnych. Realizowane działania prowadzą m.in. do poprawy efektywności
energetycznej budynków, obniżenia rachunków za utrzymanie nieruchomości, zmniejszenia
zapotrzebowania na paliwa kopalne oraz poprawy estetyki i stanu technicznego budynków.
Dostępne w ramach programu TERMO narzędzia wsparcia regulowane są przepisami
ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej
ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496).
Program TERMO zawiera działające od lat instrumenty wsparcia finansowane ze środków
FTiR, takie jak premia termomodernizacyjna, remontowa i kompensacyjna. Dodatkowo, od
2020 r. dostępna jest zwiększona premia na inwestycje realizowane w obrębie
mieszkaniowego zasobu gmin. Ponadto, wraz z możliwością wykorzystania środków
z ogłoszonego przez Komisję Europejską Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększenia
Odporności, Polska opracowała i przyjęła KPO, który objął również działania z zakresu
mieszkalnictwa. Jedno z takich działań, ujęte w pkt. B1.1.2. Wymiana źródeł ciepła i poprawa
efektywności energetycznej w budynkach mieszkalnych, przewiduje utworzenie dodatkowych
instrumentów wsparcia dla inwestycji służących poprawie efektywności energetycznej
budynków wielorodzinnych. W związku z tym działaniem wprowadzono trzy nowe
instrumenty wsparcia: grant termomodernizacyjny, grant MZG i grant OZE. Składanie
wniosków o przyznanie grantów finansowanych w ramach KPO możliwe jest od dnia 1 lutego
2023 r.
Dodać należy, że środkami, o które beneficjenci występują najczęściej jest premia
termomodernizacyjna. Jest to wsparcie udzielane właścicielowi lub zarządcy budynku
mieszkalnego na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, w wyniku którego
nastąpiło zmniejszenie zapotrzebowania na energię dostarczaną na potrzeby ogrzewania
i podgrzewania wody użytkowej oraz ogrzewania do budynków mieszkalnych. Możliwe jest
dofinansowanie m.in. ocieplenia budynków, wymiany okien i drzwi, podłączenia do sieci
ciepłowniczej itp. Wysokość premii termomodernizacyjnej wynosi co do zasady 26%
kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Premię termomodernizacyjną otrzymuję
się na spłatę części kredytu zaciągniętego na realizację inwestycji termomodernizacyjnej.
Istnieją także instrumenty, które pozwalają ubiegać się o premię w wyższej wysokości:
• powiększenie premii termomodernizacyjnej z 26% do 31% kosztów poniesionych na
realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w przypadku jednoczesnego zakupu,
montażu, budowy lub modernizacji instalacji OZE. Warunkiem zwiększenia premii jest to,
by udział kosztów zakupu, montażu, budowy lub modernizacji instalacji OZE w całym
przedsięwzięciu wynosił co najmniej 10%.
-- 2 of 5 --
• grant termomodernizacyjny zwiększający dofinansowanie o kolejne 10% kosztów
przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Aby go uzyskać, dodatkowo należy wykazać, że
w wyniku przeprowadzenia inwestycji: wartość wskaźnika zapotrzebowania na
nieodnawialną energię pierwotną nie przekracza wartości maksymalnych określonych
w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie lub przegrody
oraz wyposażenie techniczne budynku odpowiadają wymaganiom izolacyjności cieplnej.
Kolejnym instrumentem wsparcia jest premia remontowa na realizację przedsięwzięcia
remontowego, których przedmiotem jest: remont budynków wielorodzinnych,
z wyłączeniem ich części stanowiących lokale mieszkalne lub lokale o innym przeznaczeniu,
wymiana w budynkach wielorodzinnych okien lub remont balkonów, nawet jeśli służą one do
wyłącznego użytku właścicieli lokali, przebudowa budynków wielorodzinnych, w wyniku
której następuje ich ulepszenie, lub wyposażenie budynków wielorodzinnych w instalacje
i urządzenia wymagane dla oddawanych do użytkowania budynków mieszkalnych, zgodnie
z przepisami techniczno-budowlanymi.
Wysokość premii remontowej wynosi obecnie 25% kosztów przedsięwzięcia remontowego.
Należy przy tym pamiętać, że tak jak w przypadku premii termomodernizacyjnej co najmniej
50% finansowania przedsięwzięcia remontowego musi pochodzić z kredytu. W przypadku
inwestycji prowadzonych przez gminy w budynkach mieszczących lokale z mieszkaniowego
zasobu gminy, istnieje możliwość skorzystania z premii MZG (mieszkaniowy zasób gminy).
Premia ta wynosi 50% kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego
i przeznaczona jest na sfinansowanie kosztów inwestycji. Dodatkowo w przypadku, gdy
budynek, który ma zostać poddany przedsięwzięciu remontowemu jest wpisany do rejestru
zabytków, znajduje się na obszarze wpisanym do takiego rejestru lub inwestycja, której jest
przedmiotem stanowi przedsięwzięcie rewitalizacyjne opisane w gminnym programie
rewitalizacji, premia wynosi 60% wartości przedsięwzięcia.
Ponadto, gminy, które prowadzą inwestycje, na które uzyskały premię MZG mogą
dodatkowo zawnioskować o przyznanie grantu MZG zwiększającego premię
Mieszkaniowego Zasobu Gminnego (MZG). Grant ten jest udzielany w wysokości 30%
kosztów prowadzonego przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego (bez
podatku VAT). W określonych przypadkach wysokość wsparcia może więc wynieść aż 90%
kosztów inwestycji. Aby uzyskać grant MZG wymagane jest by przed realizacją
przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego lub w jego ramach
w poddawanym temu przedsięwzięciu budynku: zostało wykonane przyłącze techniczne do
scentralizowanego źródła ciepła, nastąpiła całkowita zmiana źródeł energii na źródła
odnawialne lub na energię wytwarzaną w wysokosprawnej kogeneracji, lub nastąpiła
całkowita zmiana źródeł ciepła na źródła spełniające standardy niskoemisyjne,
z wyłączeniem kotłów na paliwo stałe. Istotnym z punktu widzenia właścicieli kamienic
instrumentem wsparcia jest premia kompensacyjna stanowiąca element mechanizmu
kompensowania strat, jakie ponieśli w wyniku obowiązywania systemu czynszu
regulowanego właściciele budynków z lokalami kwaterunkowymi. O dofinansowanie
projektu w ramach premii kompensacyjnej, mogą się ubiegać właściciele budynków
mieszkalnych oraz właściciele części budynków mieszkalnych, w których w okresie między
dniem 12 listopada 1994 r. a dniem 25 kwietnia 2005 r. znajdowały się lokale kwaterunkowe.
Premię kompensacyjną mogą otrzymać ww. osoby fizyczne, które realizują przedsięwzięcie
remontowe lub remont budynku mieszkalnego.
Kwota tej premii ustalana jest w oparciu o powierzchnię użytkową lokalu kwaterunkowego,
liczbę takich lokali w budynku, okres czasu, w którym inwestor uprawniony do wsparcia był
właścicielem budynku mieszkalnego i okresy czasu w jakich uprawnienia te przysługiwały
z tytułu poszczególnych lokali kwaterunkowych. Wysokość wsparcia może wynieść do 100%
kosztów przedsięwzięcia.
-- 3 of 5 --
Obecnie, beneficjenci programu TERMO masowo uzupełniają wcześniejsze inwestycje
termomodernizacyjne inwestycjami w odnawialne źródła energii korzystając z nowego
instrumentu wsparcia - grantu OZE, który służy wsparciu inwestycji polegających na zakupie,
montażu, budowie lub modernizacji instalacji OZE w budynku (w wyniku której
zainstalowana moc instalacji wzrośnie o co najmniej 25%) i jest udzielany w wysokości 50%
kosztów inwestycji oraz wypłacany jako refinansowanie po jej udokumentowanym
zakończeniu. Instalacja odnawialnego źródła energii, której dotyczy przedsięwzięcie OZE
musi wytwarzać energię na potrzeby budynku będącego przedmiotem przedsięwzięcia.
Powyższe działania, adresowane do właścicieli i zarządców budynków wielorodzinnych,
w tym kamienic będącej głównym przedmiotem interpelacji, spotykają się z dużym odzewem
beneficjentów. W okresie od uruchomienia w 1999 r. programu TERMO do dnia 20 lutego
2024 r. zawnioskowano o wsparcie ponad 52 tys. budynków, mieszczących ok. 1,84 mln lokali
mieszkalnych. Wysokość wsparcia wyniosła 3 210,8 mln zł, zaś wartość dofinansowanych
inwestycji sięgnęła 18 586 mln zł.
Szczegółowe informacje dotyczące zasad ubiegania się o wsparcie na planowane inwestycje
oraz wzory dokumentów zawarte są na stronie internetowej BGK
https://www.bgk.pl/programy-i-fundusze/programy/program-termo/.
Dodatkowo zwracam uwagę na aspekt działalności gospodarczej w budynkach
mieszkalnych. W Priorytetowym Programie „Czyste Powietrze” jest ustalony maksymalny
limit 30% powierzchni budynku na cele działalności gospodarczej. W przypadku
finansowania wspólnot mieszkaniowych wielkość dofinansowania dla danego budynku
pomniejsza się proporcjonalnie do udziału powierzchni gospodarczej. Inaczej aspekt ten
wygląda w przypadku spółdzielni mieszkaniowych, gdzie nie istnieją graniczne limity udziału
powierzchni gospodarczej, projekty tej grupy beneficjentów są finansowane na zasadach
pomocy publicznej.
Mając na uwadze powyższe informuję, że istnieje szereg programów wspierających
kompleksową termomodernizację budynków. Rozważenie dodatkowych narzędzi będzie
możliwe po analizie wpływu tych, które stosujemy obecnie.
Ad. 3) Czy Rząd RP, jeżeli ma w planach wprowadzenie dodatkowych programów całościowej
termomodernizacji budynków wielorodzinnych, czy będą one oparte tylko i wyłącznie na środkach
z Unii Europejskiej, czy również na środkach z krajowego budżetu?
Rozważenie dodatkowych programów będzie możliwe po analizie wpływu tych, które
stosujemy obecnie.
Ad. 4) Czy Rząd RP zamierza rozszerzyć Program Priorytetowy „Ciepłe Mieszkanie”?
Nabór w Programie Priorytetowym „Czyste Powietrze” jest naborem ciągłym, podczas gdy
w Programie Priorytetowym „Ciepłe Mieszkanie” przewidziano dwa nabory wniosków dla
gmin. Pierwszy nabór zakończył się 31 grudnia 2022 r., drugi nabór zakończył się z dniem 31
stycznia 2023 r. Program realizowany będzie do końca 2026 r. Obecnie trwa etap realizacji
przez gminy umów z I naboru i oceny przez wfośigw wniosków złożonych przez gminy w
ramach II naboru. W ramach Programu na obecnym etapie nie planuje się przeprowadzania
naborów uzupełniających. W ramach I naboru podpisano z gminami 374 umów na kwotę
przeszło 728 mln zł, w drugim naborze przyjęto 512 wniosków gmin na kwotę przeszło 926
mln zł. Planowany budżet Programu został w ten sposób wykorzystany w 95 %.
Ad. 5) Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej może wskazać, ile środków finansowych z
Unii Europejskiej ma być przekazanych na kompleksową termomodernizację budynków? Jakie
warunki ku temu muszą być spełnione? Chodzi również o warunki polityczne oraz z zakresu prawa
krajowego.
-- 4 of 5 --
W programie FEnIKS, w działaniu FENX.01.01 Efektywność energetyczna, realizowane będą
inwestycje polegające na poprawie efektywności energetycznej budynków (wraz z instalacją
urządzeń OZE) oraz wymianą/modernizacją źródeł ciepła albo podłączeniem do sieci
ciepłowniczej/chłodniczej w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych spółdzielni
mieszkaniowych i Skarbu Państwa/spółek Skarbu Państwa, jednorodzinnych budynkach
mieszkalnych (poprzez Program Priorytetowy „Czyste Powietrze”), budynkach użyteczności
publicznej administracji rządowej, w dużych i średnich przedsiębiorstwach.
Całkowita alokacja środków unijnych w działaniu FENX.01.01 wynosi 2 536 mln EUR
(zarówno w formie dotacji, jak też Instrumentów finansowych), z czego na projekty z zakresu
poprawy efektywności energetycznej w budynkach wielorodzinnych planuje się przeznaczyć
110 mln EUR, a w budynkach jednorodzinnych (wkład do Programu Priorytetowego „Czyste
Powietrze”) 1 800 mln EUR.
Środki z KPO w obszarze energetyki zostaną przeznaczone na dodatkowe finansowanie
przedsięwzięć związanych ze zwiększeniem wykorzystania odnawialnych źródeł energii
oraz poprawy efektywności energetycznej, w tym m.in. w budynkach mieszkalnych jedno-
i wielorodzinnych, szkołach, obiektach lokalnej aktywności społecznej oraz
w przedsiębiorstwach.
Termomodernizacja budynków jedno- i wielorodzinnych ze środków KPO sfinansowana jest
w ramach inwestycji B1.1.2 Wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej
w budynkach mieszkalnych, której całkowita wartość wynosi 3 200 mln EUR (w formie grantu).
Inwestycja realizowana jest poprzez wsparcie Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”
(wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej w budynkach
jednorodzinnych) w kwocie ok. 3,1 mld EUR oraz poprzez dodatkowe wsparcie programów
w ramach FTiR oraz Funduszu Dopłat w Banku Gospodarstwa Krajowego (wymiana źródeł
ciepła i poprawa efektywności energetycznej w budynkach wielorodzinnych) w kwocie ok.
100 mln EUR. Jednostką wdrażającą, która przyjmuje wnioski o wsparcie w zakresie
budynków jednorodzinnych, jest NFOŚiGW, natomiast dla budynków wielorodzinnych
- Bank Gospodarstwa Krajowego.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 5 of 5 --