telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
OKSO.050.11.2025.MR
Warszawa, 09 grudnia 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr 13390 Pana Posła Marcina Józefaciuka i grupy posłów,
przekazaną 13 listopada 2025 roku, w sprawie działań profilaktycznych, diagnostycznych
i leczniczych dotyczących raka jąder i prostaty (stercza), proszę o przyjęcie poniższego.
Uwzględniając rosnącą liczbę zachorowań na nowotwory oraz ich poważne konsekwencje
zdrowotne, społeczne i ekonomiczne – w tym wysoką umieralność oraz obniżoną jakość
życia pacjentów – opracowano strategiczny i całościowy program wyznaczający kierunki
rozwoju onkologii w Polsce – Narodową Strategię Onkologiczną (NSO).
NSO koncentruje swoje działania w pięciu kluczowych obszarach:
 rozwój i inwestycje w kadry,
 edukacja zdrowotna,
 wsparcie pacjenta,
 nauka i innowacje,
 wzmocnienie systemu opieki onkologicznej.
Warto podkreślić, że inicjatywa realizowana w ramach programu ma charakter uniwersalny
i jest adresowana do całej populacji, zarówno kobiet, jak i mężczyzn.
W odpowiedzi na pytania zadane w interpelacji, proszę o przyjęcie poniższego:
Ad. 1. Jakie programy profilaktyczne dotyczące raka prostaty są obecnie realizowane przez
Ministerstwo Zdrowia lub jednostki mu podległe (w tym NFZ i Krajową Sieć Onkologiczną)?
Ministerstwo Zdrowia nie realizuje obecnie programu profilaktycznego dotyczącego raka
prostaty. Niemniej jednak wdrażane rozwiązania w ramach Narodowej Strategii
Onkologicznej oraz programu „Moje Zdrowie” mają charakter uniwersalny i są adresowane
do całej populacji, co umożliwia skuteczne objęcie działaniami profilaktycznymi również
mężczyzn. Do kluczowych instrumentów profilaktyki zdrowotnej należą:
 Program „Moje Zdrowie” – badania przesiewowe
Zakres podstawowych badań diagnostycznych w programie obejmuje m.in. morfologię krwi,
stężenie glukozy, poziom kreatyniny, hormon tyreotropowy (TSH) oraz pełny lipidogram
(cholesterol całkowity, LDL, HDL, triglicerydy). Badania te mogą być wykonywane cyklicznie
– co 3 lub 5 lat – w zależności od wieku pacjenta.

-- 1 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
 Portal pacjent.gov.pl
Prowadzi specjalną sekcję pt. „Mężczyzna a profilaktyka”, która zawiera: praktyczne
informacje o badaniach profilaktycznych, opisy najczęstszych nowotworów występujących
u mężczyzn, wskazówki dotyczące profilaktyki i wczesnego wykrywania chorób.
 Narodowy Portal Onkologiczny
Jest to narzędzie wsparcia dla pacjentów chorych na nowotwory oraz ich bliskich
w poszukiwaniu rzetelnych, wiarygodnych i aktualnych informacji w zakresie onkologii. Jego
treści kierowane są także do ogółu społeczeństwa zainteresowanego tematyką związaną
z nowotworami.
 Kampania „Planuję długie życie”
Kampania koncentruje się na różnych aspektach onkologicznych, ze szczególnym
uwzględnieniem raka płuca, jelita grubego, skóry (w tym czerniaka), prostaty, piersi oraz
szyjki macicy. Inicjatywa obejmuje szereg działań mających na celu edukację społeczeństwa
oraz zwiększenie świadomości zdrowotnej. Aby dotrzeć do jak najszerszego i najbardziej
zróżnicowanego grona odbiorców, kampania „Planuję Długie Życie” jest prowadzona za
pośrednictwem różnych kanałów komunikacji, w tym telewizji, radia, prasy oraz Internetu.
Ad. 2. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie nowoczesnych, kompleksowych programów
profilaktyki i wczesnego wykrywania raka prostaty , obejmujących m.in. bezpłatne badania
PSA, diagnostykę obrazową oraz edukację zdrowotną mężczyzn po 40. roku życia?
W ramach wspomnianego już Programu „Moje Zdrowie” przewidziano przeprowadzenie
badania stężenia PSA u mężczyzn. Na podstawie wieku i wyniku ankiety, która znajduje się
w Internetowym Koncie Pacjenta, jest możliwość wykonania takiego badania bezpłatnie
w ramach programu.
Należy również wspomnieć o Krajowej Sieci Onkologicznej, która została przyjęta ustawą
z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej, a jej celem jest zapewnienie każdemu
pacjentowi niezależnie od miejsca zamieszkania kompleksowej opieki opartej o jednakowe
standardy i wysoką jakość. Sieć wprowadza standaryzację opieki onkologicznej, poprzez
wprowadzenie tzw. „ścieżek pacjenta” dla najważniejszych nowotworów, w tym dla raka
pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. „Ścieżki pacjenta” to zbiór rekomendacji
dotyczących kompleksowej opieki nad pacjentem – od podejrzenia choroby, przez
diagnostykę i leczenie, aż po kontrolę po zakończeniu terapii i rehabilitację. Ich głównym
celem jest wspieranie podejmowania decyzji klinicznych, racjonalizacja procesu leczenia
oraz zapewnienie pacjentom najwyższej jakości opieki zdrowotnej, zgodnej z aktualnym
stanem wiedzy medycznej.
Ad. 3. Jakie działania podejmuje Ministerstwo w zakresie wdrażania innowacyjnych
technologii diagnostycznych i terapeutycznych w leczeniu raka prostaty (takich jak biopsje
fuzyjne, terapia protonowa, precyzyjna radioterapia czy dostęp do nowoczesnych leków
hormonalnych i immunoterapii)?
W obszarze innowacyjnych metod leczenia raka gruczołu krokowego, posiadających
potwierdzoną skuteczność naukową, należy wskazać, że od dnia 1 kwietnia 2022 r. ze
środków publicznych finansowane jest leczenie chirurgiczne z wykorzystaniem systemu
robotowego. W obszarze terapii protonowej nowotworów zlokalizowanych poza narządem
wzroku należy podkreślić, że w kryteriach kwalifikacji do udzielenia świadczenia nie
uwzględniono raka gruczołu krokowego, a obecnie nie są prowadzone prace w tym zakresie.
Natomiast w odniesieniu do biopsji fuzyjnej wskazać należy, iż zarówno badanie rezonansu
magnetycznego, jak i biopsja gruczołu krokowego stanowią świadczenia gwarantowane.

-- 2 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Kwestie związane z refundacją reguluje ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków,
środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 907 z późn. zm). Minister Zdrowia ogłasza, co do zasady raz na
3 miesiące w drodze obwieszczenia wykazy refundowanych leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych.
Należy wskazać, iż leki to jedna ze stref w systemie ochrony zdrowia, która stanowi
inwestycję w zdrowie i dłuższe życie polskich pacjentów. Zapewnienie bezpiecznych
i skutecznych leków, dostępnych w odpowiednim miejscu i czasie stanowi filar poprawy
zdrowia pacjenta. Ostatnie lata stanowiły przełom w liczbie nowych terapii obejmowanych
refundacją. Ministerstwo Zdrowia sukcesywnie rozwija listę leków refundowanych, a każde
obwieszczenie przynosi dobre wiadomości dla pacjentów oczekujących na refundację
produktów w schorzeniu, na które cierpią. Niezaprzeczalny wydaje się fakt, iż resort zdrowia
przykłada bardzo dużo uwagi do problemu osób chorych na choroby onkologiczne.
Zdecydowana większość nowych terapii dotyczy leczenia najdroższymi substancjami
czynnymi, bo w zakresie programów lekowych.
Analizując nowe terapie onkologiczne z 2025 r. należy wskazać, że 5 dotyczyło nowotworów
układu urologicznego, w tym 2 - raka gruczołu krokowego. W 2024 r. refundacją objęto
5 nowych terapii, natomiast w 2023 r. objęto refundacją 3 nowe cząsteczko-wskazania.
Ponadto Minister Zdrowia rozszerzył dostęp do leków refundowanych przenosząc
substancję czynne, tj. cabazitaxel, radium dichloride (223ra), octan abirateronu z programów
lekowych do katalogu leków refundowanych w chemioterapii.
Aktualnie w procesie refundacyjnym w zakresie leczenia raka gruczołu krokowego znajduje
się lek Pluvicto (Lutetii (177Lu) vipivotidi tetraxetanum) w ramach programu lekowego B.56.
LECZENIE CHORYCH NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO (ICD-10: C61) w populacji
pacjentów chorych opornego na kastrację raka gruczołu krokowego z przerzutami po
zastosowaniu hormonoterapii lekiem nowej generacji, którzy nie kwalifikują się doleczenia
drugim schematem chemioterapii zawierającej taksany lub leczonych wcześniej ≥2
schematami chemioterapii zawierającej taksany. Przedmiotowy wniosek znajduje się na
finalnym etapie postępowania refundacyjnego. Minister Zdrowia wyda decyzję w ww.
sprawie (pozytywną lub negatywną) niezwłocznie po zakończeniu wszystkich czynności
procesowych wskazanych w ustawie o refundacji.
Ad. 4. Czy Ministerstwo prowadzi lub zleca badania naukowe, analizy epidemiologiczne lub
programy pilotażowe dotyczące skuteczności profilaktyki i diagnostyki raka prostaty w
Polsce? Jeśli tak — jakie są ich wyniki i wnioski?
W Polsce jednym z głównych źródeł danych epidemiologicznych w zakresie nowotworów,
w tym raka prostaty jest Krajowy Rejestr Nowotworów (KRN). KRN działając za
pośrednictwem 16 wojewódzkich biur rejestracji, systematycznie gromadzi, weryfikuje
i aktualizuje dane dotyczące zachorowalności i umieralności na nowotwory złośliwe w
Polsce. Celem jego działalności jest utrzymanie wysokiej jakości i kompletności krajowej
bazy danych epidemiologicznych, przez co możliwe jest prowadzenie rzetelnych analiz
dotyczących zachorowalności i umieralności oraz skuteczności działań profilaktycznych, jak
i diagnostycznych. Na podstawie zebranych danych KRN co roku przygotowuje i publikuje
raporty statystyczne dostępne na stronie internetowej
(https://onkologia.org.pl/pl/publikacje). Publikacje stanowią źródło informacji
epidemiologicznych oraz podstawę dla opracowań naukowych i analiz dotyczących
nowotworów, w tym raka prostaty.
Dane zgormadzone w KRN są wykorzystywane zarówno w pracach resortu, jak i przez
środowiska naukowe, do opracowywania strategii programów profilaktycznych.

-- 3 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Jednostka nadzorowana przez Ministra Zdrowia - Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego
PZH- Państwowy Instytut Badawczy, realizuje obecnie projekt PRAISE-U „Prostate cancer
Awareness and Initiatives for Screening in the European Union” (pl. “Świadomość na temat
raka prostaty i inicjatywy w zakresie badań przesiewowych w Unii Europejskiej”), który
współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej. Konsorcjum PRAISE-U tworzy 25
instytucji z 12 krajów członkowskich UE. W jego skład wchodzą eksperci z zakresu raka
prostaty, decydenci, sieci szpitali, stowarzyszenia medyczne, przedstawiciele pacjentów
oraz władz państwowych. W Polsce partnerami projektu są NIZP PZH – PIB oraz
Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii z siedzibą we Wrocławiu, które
pełni rolę ośrodka pilotażowego.
Głównym celem programu jest zmniejszenie śmiertelności z powodu raka prostaty poprzez
stworzenie modelu skriningu, który dopasowuje ścieżkę diagnostyczną do indywidualnego
poziomu ryzyka u poszczególnych mężczyzn. W Polsce w ramach projektu prowadzony jest
program pilotażowy, którego zadaniem jest sprawdzenie, czy zaproponowany model można
skutecznie wdrożyć. Uczestnikami są mężczyźni zapraszani imiennie listownie (nie ma
możliwości samodzielnego zapisania się). Z badań w ramach PRAISE-U będzie mogło
skorzystać około 3500 mieszkańców Dolnego Śląska. Badanie ma charakter wieloetapowy
i zaczyna się od oznaczenia poziomu PSA we krwi oraz wypełnienia ankiet zdrowotnych.
U mężczyzn, u których wyniki wskazują na podwyższone ryzyko, wykonywana jest
konsultacja urologiczna i USG układu moczowego, a w razie potrzeby również rezonans
magnetyczny prostaty oraz biopsja.
Taki model ma zwiększyć liczbę wykrytych nowotworów istotnych klinicznie, jednocześnie
ograniczając niepotrzebne interwencje. Wczesne wykrycie raka prostaty wiąże się z realną
możliwością zmniejszenia śmiertelności, jednak tradycyjne, nieselektywne badania
przesiewowe niosą ryzyko nadmiernej diagnozy, czyli wykrywania guzów, które nigdy nie
zagroziłyby zdrowiu. Adaptacyjny algorytm skriningowy zastosowany w PRAISE-U ma temu
przeciwdziałać, kierując dokładniejszą diagnostykę jedynie do osób faktycznie tego
wymagających.
Pilotaż wciąż trwa, dlatego na ten moment pełne wyniki i wnioski w formie raportu
efektywności nie są jeszcze dostępne. Zostaną one udostępnione dopiero po zakończeniu
oraz całościowym podsumowaniu projektu.
Równolegle do PRAISE-U, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH- Państwowy
Instytut Badawczy, angażuje się w projekt EUnetCCC („European Comprehensive Cancer
Centre Network”), finansowany w ramach programu UE4Health. EUnetCCC ma budować
sieć certyfikowanych kompleksowych centrów onkologii (CCC) w Europie, które zapewnią
wysokiej jakości opiekę onkologiczną, prowadzenie badań klinicznych, edukację oraz
wymianę dobrych praktyk między ośrodkami. W projekcie bierze udział wiele polskich
instytucji, m.in. Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie (Warszawa),
Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Gdańsku, Dolnośląskie Centrum Onkologii
(współrealizator PRAISE-U).
Jednym z kluczowych celów EUnetCCC jest rozwój sieci Comprehensive Cancer Care
Networks (CCCN), które integrują opiekę onkologiczną na poziomie regionalnym od
diagnostyki, poprzez leczenie, aż po rehabilitację i opiekę długoterminową. W ramach
projektu odbyły się warsztaty inaugurujące trzy pilotażowe ośrodki CCCN w Polsce,
a w pierwszym z nich, w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, jednym z tematów
była właśnie opieka nad pacjentami z rakiem prostaty.
Ad. 5. Jakie są plany wieloletnie Ministerstwa Zdrowia dotyczące profilaktyki, diagnostyki i
leczenia raka prostaty? Czy przewidziano strategię rozwoju tych działań w ramach
krajowych programów onkologicznych lub polityki zdrowotnej państwa do 2030 roku?

-- 4 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
W ramach Narodowej Strategii Onkologicznej zakłada się wdrożenie finansowanego ze
środków publicznych (NFZ) programu badań przesiewowych, w grupach wysokiego ryzyka
w kierunku wykrywania nowotworów gruczołu krokowego. Natomiast, obecnie
w Ministerstwie Zdrowia trwają prace nad wprowadzeniem do wykazu świadczeń
gwarantowanych w zakresie programów zdrowotnych świadczenia niskodawkowej
tomografii komputerowej (NDTK) jako badane przesiewowe w Programie profilaktyki raka
płuca.
Warto również wspomnieć o funkcjonujących Unitach narządowych, takich jak Breast
Cancer Units (BCU) czy Colorectal Units (CU), które stanowią integralną część systemu
opieki onkologicznej w Polsce. Ich funkcjonowanie opiera się na interdyscyplinarnym
podejściu, które umożliwia kompleksową diagnostykę, leczenie i monitorowanie pacjentów
z określonymi typami nowotworów w ramach jednego ośrodka. Poprzez standaryzację
procesów klinicznych oraz wysokim wymaganiom kwalifikującym, unity narządowe
odgrywają kluczową rolę w poprawie wyników leczenia pacjentów onkologicznych. Ich
organizacja zakłada obecność wielodyscyplinarnych zespołów terapeutycznych, które
obejmują onkologów klinicznych, chirurgów, radioterapeutów, patologów, diagnostów
obrazowych, psychoonkologów oraz specjalistów zajmujących się rehabilitacją. Koordynacja
tych zespołów odbywa się w ramach zintegrowanego podejścia, zwiększając szanse na
poprawę wyników leczenia.
Obecnie planowane jest dalsze rozszerzanie działalności unitów narządowych o nowe
obszary, takie jak Lung Cancer Units oraz Unity Urologiczne.
Ad. 6. Czy rozważane jest utworzenie dedykowanego programu krajowego dla mężczyzn
(analogicznego do programów profilaktyki raka piersi i szyjki macicy u kobiet), obejmującego
profilaktykę raka prostaty i jąder?
Ewentualne wdrożenie nowego programu badań przesiewowych wymaga dysponowania
solidnymi, jednoznacznymi dowodami naukowymi potwierdzającymi skuteczność takich
badań w poprawie rokowań pacjentów oraz ich opłacalność zdrowotno-ekonomiczną.
Równolegle, jak wskazywano wcześniej, trwają prace związane z wdrażaniem modelu unitów
urologicznych, które mają na celu kompleksową i koordynowaną opiekę nad pacjentami
z nowotworami urologicznymi. Ważnym elementem w pracach nad programem badań
przesiewowych dla mężczyzn będą również wyniku programu pilotażowego prowadzonego
w Dolnośląskim Centrum Onkologii Pulmonologii i Hematologii.
Ministerstwo będzie analizować także wyniki programu „Moje Zdrowie”. Dane z tego
programu będą wykorzystane do podjęcia dalszych decyzji w zakresie ewentualnego
rozszerzenia programów profilaktyki onkologicznej.
Ad. 7. Jakie środki finansowe zostały przeznaczone i wydatkowane na rok 2025 oraz w
perspektywie kilkuletniej na edukację, profilaktykę i leczenie chorób nowotworowych
mężczyzn?
Środki finansowe przeznaczone na kampanie edukacyjne, działania profilaktyczne oraz
leczenie nowotworów mają charakter ogólny i obejmują całą populację – zarówno kobiety,
jak i mężczyzn. W 2024 roku, w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej, na realizację
poszczególnych zadań przeznaczono 25 238 739 zł, w tym na działania edukacyjne
i promocyjno-informacyjne, takie jak:
 zwiększanie zasięgu kampanii społecznych poprzez standaryzację i intensyfikację
działań ukierunkowanych na edukację prozdrowotną i promocję zdrowego stylu
życia, w szczególności w zakresie aktywności fizycznej, zdrowych wyborów
żywieniowych, życia wolnego od tytoniu oraz podnoszenia świadomości skutków
promieniowania UV,

-- 5 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
 realizacja programów edukacyjnych i kampanii społecznych dotyczących korzyści
zdrowotnych wynikających ze szczepienia przeciwko HPV,
 prowadzenie kampanii społecznych zwiększających świadomość Polaków w
zakresie znaczenia regularnych badań przesiewowych.
Na rok 2025 przewidziano ponad 20 mln zł na działania informacyjno-promocyjne
realizowane w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej.
Dodatkowo, poniżej przedstawiono wydatki ponoszone na finansowanie terapii oraz liczbę
pacjentów leczonych w ramach programu lekowego B.56 w ostatnich dwóch okresach 12-
miesięcznych.
9.2023 - 8.2024 9.2024 - 8.2025
Substancja Kwota
rozliczona
Kwota
sprawozdana
Liczba
pacjentów
Kwota
rozliczona
Kwota
sprawozdana
Liczba
pacjentów
Łącznie 8
substancji
czynnych 375 114 054 375 208 195 6 398 404 931 881 462 467 251 8 216
Należy wskazać, iż wg sprawozdanych danych NFZ za okres od września 2024 r. do sierpnia
2025 r. w programie lekowym leczonych było 8 216 pacjentów, a wydatki na refundację
wyłącznie leków w programie wynoszą ponad 460 mln zł, co stanowi wzrost o 23% względem
analogicznego, poprzedniego okresu rocznego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 6 of 6 --