Interpelacja w sprawie braku publikacji budżetów w układzie zadaniowym oraz ograniczonej transparentności finansów publicznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13385
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie braku publikacji budżetów w układzie zadaniowym oraz ograniczonej transparentności finansów publicznych
Zgłaszający: Przemysław Wipler
Data wpływu: 03-11-2025
Szanowny Panie Ministrze,
jednym z filarów przejrzystości finansów publicznych jest jawność oraz dostęp obywateli do szczegółowych informacji o sposobie wydatkowania środków budżetowych. Budżet zadaniowy, zgodnie z założeniami przedstawionymi przez samo Ministerstwo Finansów[1], ma stanowić narzędzie służące skuteczności, efektywności, przejrzystości oraz programowaniu wieloletniemu w zarządzaniu wydatkami publicznymi.
Tymczasem, mimo deklarowanej wagi tej formy prezentacji budżetu, szczegółowe budżety zadaniowe poszczególnych resortów i jednostek nie są od kilku lat publicznie udostępniane. Dla przykładu, na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości ostatnim dostępnym rokiem budżetu zadaniowego jest rok 2021[2].
Brak tych danych utrudnia ocenę efektywności wydatkowania środków publicznych, ogranicza kontrolę społeczną oraz podważa zasadę transparentności finansów państwa. W kontekście art. 174 ustawy o finansach publicznych, który nakłada na ministra finansów obowiązek kontroli wykonania budżetu państwa, rodzi to poważne wątpliwości co do sposobu realizacji tego obowiązku i skuteczności mechanizmów nadzoru finansowego.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jaki jest powód zaniechania praktyki sporządzania oraz publikowania szczegółowych raportów zadaniowych poszczególnych ministerstw i jednostek podległych?
Jak Minister Finansów realizuje art. 174 ustawy o finansach publicznych, czyli kontrolę wykonania budżetu państwa? Jakie narzędzia i mierniki stosuje? Jakie są raporty kontrolne (zakres, częstotliwość, sposób wykorzystania)? Jakie działania naprawcze podejmowane były w przypadku stwierdzenia niegospodarności lub nieefektywności?
Ile i jakie czynności zostały przeprowadzane w celu sprawowania kontroli nad budżetem?
Czy Minister uważa, że usunięcie tych regulacji było właściwe i ta decyzja spowodowała polepszenie efektywności kontroli nad budżetem państwa? Jeżeli tak – dlaczego?
Jakich narzędzi używa Ministerstwo Finansów do sprawowania nadzoru nad budżetem państwa a priori? Jak ministerstwo zapewnia wiedzę o tym, na co dokładnie wydają środki poszczególne jednostki budżetowe, skoro brak jest układu zadaniowego i jawnego controllingu?
Czy resort planuje przywrócenie publicznego układu zadaniowego lub wprowadzenie alternatywnego systemu raportowania wydatków w podziale na zadania i efekty?
Czy Ministerstwo Finansów posiada szczegółowe, aktualne budżety zadaniowe poszczególnych ministerstw za lata 2022–2025? Jeśli tak – proszę o ich udostępnienie.
[1] https://www.gov.pl/web/finanse/budzet-zadaniowy (data dostępu: 3.11.2025 r.)
[2] https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/budzet1 (data dostępu: 3.11.2025 r.)
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9987 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 26 listopada 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 13385 Pana Posła Przemysława Wiplera
Znak sprawy: BP9.054.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na przesłaną interpelację nr 13385 Pana Przemysława Wiplera,
posła na Sejm RP, uprzejmie informuję, co następuje.
Ad pytania nr 1, 6 oraz 7
Wydatki w układzie zadaniowym są prezentowane zgodnie z rozwiązaniami
systemowymi zawartymi w przepisach ustawy o finansach publicznych ustawy
z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1483)
(dalej – ufp), a także w rozporządzeniach Ministra Finansów: z dnia 13 lipca 2025 r.
w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu oraz trybu i terminów opracowania
materiałów do projektu ustawy budżetowej (Dz.U. poz. 984) oraz z dnia
28 grudnia 2011 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej w układzie
zadaniowym (t.j. Dz.U. 2021 poz. 1731).
Obowiązki wynikające z tych aktów prawnych, stanowią uzupełnienie systemu
sprawozdawczości (tzw. „raportowania”) wydatków budżetu państwa o wymiar
tzw. sprawnościowy „w podziale na zadania i efekty” (tj. mierniki stopnia osiągania
celów zadań budżetowych) i są realizowane w praktyce przez dysponentów
i jednostki sektora finansów publicznych nieprzerwanie (tj. bez zaniechania)
od ponad dekady.
Zgodnie z wymogami art. 182 ust. 6 ufp sporządzana jest „Informacja o wykonaniu
wydatków w układzie zadaniowym za dany rok budżetowy” (dalej – Informacja)
-- 1 of 5 --
2/5
zawierająca omówienie i zestawienie planowanych i poniesionych wydatków
oraz planowanych i osiągniętych wartości mierników stopnia realizacji celów
sporządzane w układzie zadań budżetowych określonych w art. 2 pkt 3 ufp.
Informacja ta zawiera, m.in. komentarze dotyczące wykonania wartości mierników
zadań budżetowych, w tym uwarunkowań oraz występujących w trakcie roku ryzyk
mających wpływ na proces realizacji tych zadań. Ponadto, prezentowane
są wartości bazowe dla mierników zadań budżetowych, pozwalające
na porównanie wykonania mierników w roku objętym sprawozdaniem
do rezultatów uzyskanych w poprzednim okresie sprawozdawczym.
Odpowiednio do art. 182 ust. 2 pkt 5 ufp, Rada Ministrów przedstawia
ww. Informację wraz z rocznym sprawozdaniem z wykonania ustawy budżetowej
(ostatnio za okres 2024 r.) Sejmowi i Najwyższej Izbie Kontroli, w terminie
do dnia 31 maja roku następnego. Materiał ten jest przedkładany następnie
do komisji parlamentarnych rozpatrujących roczne sprawozdania z wykonania
budżetu państwa, a tym samym jest on przedmiotem obrad tych komisji
przy udziale reprezentantów resortów/jednostek, jak też przedstawicieli
Najwyższej Izby Kontroli.
Istnieje możliwość dostępu do informacji o wydatkach w układzie zadaniowym
w szczegółowości opisanej powyżej. W zakresie sprawozdawczości dokumenty
za poszczególne lata: roczne sprawozdania z wykonania budżetu państwa –
informacje o wykonaniu wydatków w układzie zadaniowym są dostępne
na stronie internetowej Ministerstwa Finansów pod następującymi adresami:
za rok 2021 – https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdanie-roczne-za-
2021
za rok 2022 – https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdanie-roczne-za-
2022-rok
za rok 2023 – https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdanie-roczne-za-
2023-rok
za rok 2024 – https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdanie-roczne-za-
2024-rok
Ponadto, Ministerstwo Finansów przekazuje do centralnego repozytorium
materiały w zakresie sprawozdawczości budżetu zadaniowego przez portal
dane.gov.pl, który jest państwowym portalem otwartych danych, umożliwiającym
każdemu zainteresowanemu dostęp do informacji publicznej z różnych kategorii,
w tym z kategorii „gospodarka i finanse”
https://dane.gov.pl/pl/dataset/1034,sprawozdawczosc-budzetu-zadaniowego.
-- 2 of 5 --
3/5
Natomiast w zakresie operacyjnego poziomu układu zadaniowego dysponenci
poszczególnych części budżetowych oraz podległe im jednostki wykorzystują
mierniki stopnia realizacji celów w ramach swoich właściwości zarządczych.
Także udostępnianie ogółu danych dotyczących funkcjonowania układu
zadaniowego, wypracowanych na poziomie zarządczym/operacyjnym, pozostaje
w zakresie właściwości powyższych podmiotów stosujących to narzędzie.
Ad pytania nr 2, 3 i 5
Minister Finansów sprawując ogólną kontrolę realizacji dochodów i wydatków
budżetu państwa1 wykorzystuje informacje o wykonaniu budżetu państwa,
m.in. do comiesięcznej kontroli kwot zrealizowanych dochodów i wydatków,
które zostały zaplanowane w ustawach budżetowych na dany rok budżetowy.
Zgodnie z art. 34 ust.1 pkt 3 lit. d ufp zakres przedmiotowy informacji, objętych
obowiązkiem podania do publicznej wiadomości, obejmuje informacje o wykonaniu
budżetu państwa za okresy miesięczne. Natomiast zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 2 ufp
Minister Finansów jest zobowiązany do podawania danych zbiorczych dotyczących
wykonania budżetu państwa za okresy miesięczne, w tym kwot deficytu
lub nadwyżki.
Przygotowywane są również miesięczne i roczne sprawozdania operatywne
z wykonania budżetu państwa na podstawie sprawozdań dysponentów części
budżetowych, sporządzanych i przekazywanych zgodnie z przepisami
rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 stycznia 2025 r. w sprawie
sprawozdawczości budżetowej2.
Ponadto, na podstawie przekazywanych do Ministerstwa Finansów sprawozdań
budżetowych są przygotowywane roczne sprawozdania z wykonania ustawy
budżetowej, w szczegółowości wynikającej z art. 182 ufp. Natomiast na podstawie
art. 34 ust. 2 ufp Minister Finansów podaje je do publicznej wiadomości,
po przyjęciu przez Radę Ministrów, publikując na stronie internetowej
Ministerstwa Finansów.
Zgodnie z art. 182 ust. 2 ufp Rada Ministrów przedstawia Sejmowi i Najwyższej
Izbie Kontroli ww. sprawozdania, a zgodnie z art. 226 ust. 2 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.3 Sejm rozpatruje przedłożone
sprawozdania i po zapoznaniu się z opinią Najwyższej Izby Kontroli podejmuje,
w ciągu 90 dni od dnia przedłożenia Sejmowi sprawozdania, uchwałę o udzieleniu
lub o odmowie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium.
1 na podstawie art. 174 ustawy o finansach publicznych
2 Dz.U. poz. 133
3 Dz.U. poz. 483, z późn. zm.
-- 3 of 5 --
4/5
Natomiast na podstawie art. 183 Minister Finansów przedstawia sejmowej komisji
właściwej do spraw budżetu i Najwyższej Izbie Kontroli informację o przebiegu
wykonania ustawy budżetowej za pierwsze półrocze danego roku budżetowego.
Szczegółowe dane dotyczące wydatków wykonanych w poszczególnych latach
budżetowych, w ujęciu tradycyjnej klasyfikacji budżetowej, są prezentowane w:
rocznych sprawozdaniach z wykonania budżetu państwa, które są
zamieszczone na stronie internetowej Ministerstwa Finansów w zakładce
„Sprawozdania (roczne)” pod adresem:
https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdania-roczne
sprawozdaniach operatywnych w cyklach miesięcznych,
które są publikowane na stronie internetowej Ministerstwa Finansów
w zakładce „Sprawozdania operatywne (miesięczne)” pod adresem:
https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdania-operatywne-miesieczne
zbiorach danych w ujęciu klasyfikacji budżetowej w szczegółowości
sprawozdań budżetowych Rb-28 z wykonania planu wydatków budżetu
państwa4, które Ministerstwo Finansów cyklicznie udostępnia w Interfejsie
Programowania Aplikacji Trezor 3.0 (API) za pośrednictwem strony
www.dane.gov.pl.
Powyższe działania wpisują się w szeroki zakres czynności realizowanych
w ramach sprawowania przez Ministra Finansów ogólnej kontroli (w tym kontroli
wykonania budżetu państwa), o której mowa w art. 174 ufp.
Jednocześnie podawanie do publicznej wiadomości informacji o przebiegu
wykonania budżetu państwa stanowi realizację ogólnej zasady jawności gospodarki
środkami publicznymi ujętej w rozdziale 4. ufp.
Ad pytania nr 4
W związku z potrzebą usprawnienia i doskonalenia przyjętych rozwiązań
w zakresie kontroli wykonania budżetu państwa dokonano modyfikacji przepisów
ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – ustawą
z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1059) – polegającej
na instytucjonalizacji przeglądów wydatków, wprowadzając je w miejsce
uprawnienia Ministra Finansów wynikającego z art. 174 pkt 2 ufp. Rozwiązanie
to umożliwiło Ministrowi Finansów badanie skuteczności realizowanych działań
4 sporządzanych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 stycznia 2025 r.
w sprawie sprawozdawczości budżetowej i rozporządzeń poprzedzających
-- 4 of 5 --
5/5
i efektywności ponoszonych wydatków publicznych. Dodatkowo, wprowadzenie
przeglądów wydatków do systemu finansów publicznych stanowiło wypełnienie
zaleceń Komisji Europejskiej w zakresie poprawy zarządzania finansami
publicznymi. Przeglądy wydatków stanowią jedno z narzędzi oceny efektywności
wydatków powszechnie wykorzystywane w krajach będących członkami
Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. W przeglądach wydatków istotne
jest podejście do efektywności wydatkowania środków publicznych,
na którą oddziaływać można przede wszystkim w perspektywie wieloletniej,
gdyż perspektywa roczna jest w większości przypadków zbyt krótka, aby możliwe
było prowadzenie niezbędnych dostosowań prowadzonych polityk publicznych.
Celem wprowadzenia przeglądów wydatków do ustawy o finansach publicznych
było oddziaływanie na poziom, strukturę i jakość wydatków publicznych. Przeglądy
prowadzone są we współpracy z dysponentami części budżetowych, najważniejsze
ustalenia i decyzje w zakresie wypracowanych propozycji zmian są z nimi
uzgadniane. Raporty z prowadzonych przeglądów wydatków dostępne
są na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --