Interpelacja w sprawie tzw. niedojazdów pacjentów do sanatoriów oraz skutków finansowych dla spółek uzdrowiskowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13364
do ministra zdrowia
w sprawie tzw. niedojazdów pacjentów do sanatoriów oraz skutków finansowych dla spółek uzdrowiskowych
Zgłaszający: Sylwia Bielawska
Data wpływu: 03-11-2025
Szanowna Pani Minister,
w ostatnim czasie do biur poselskich napływają liczne sygnały od przedstawicieli branży uzdrowiskowej, samorządów lokalnych oraz samych pacjentów dotyczące narastającego problemu tzw. niedojazdów osób kierowanych przez NFZ na leczenie uzdrowiskowe. Coraz częściej zdarza się, że pacjenci – mimo otrzymanego skierowania od NFZ, przydziału do konkretnego sanatorium i wyznaczonego terminu – nie stawiają się w sanatorium, nie informując o rezygnacji z przyjazdu. Tymczasem sanatorium rezerwuje miejsce, przygotowuje pokój i plan zabiegów oraz gotowość personelu często z wyprzedzeniem kilku tygodni. W dniu rozpoczęcia turnusu pacjent nie przyjeżdża, nie informując o rezygnacji lub robi to w ostatniej chwili. W rezultacie miejsce pozostaje puste, a NFZ nie płaci ośrodkowi za nieodbyty pobyt pacjenta.
Wśród wielu skutków tzw. niedojazdów wymienia się:
straty finansowe dla sanatoriów – ponoszą one koszty przygotowania miejsca (zakwaterowanie, wyżywienie, plan zabiegów, gotowość personelu), ale nie otrzymują refundacji, bo świadczenie nie zostało wykonane;
niewykorzystane miejsca – inni pacjenci z listy oczekujących nie mogą w tak krótkim czasie zastąpić osoby, która nie dojechała, więc łóżko stoi puste;
zaburzenia organizacyjne – plan pracy personelu, grafiki zabiegowe i logistyka pobytów są zakłócane;
problemy finansowe gmin uzdrowiskowych – mniej kuracjuszy to mniejsze wpływy z lokalnych podatków, mniejszy ruch w gastronomii i usługach.
Według szacunków środowiska uzdrowiskowego (np. Polskiego Stowarzyszenia Gmin Uzdrowiskowych czy Izby Gospodarczej „Uzdrowiska Polskie”) niedojazdy mogą obejmować od 5 do nawet 15% wszystkich skierowań w niektórych ośrodkach. Skala zależy od sezonu, regionu i długości oczekiwania na wyjazd. Wśród wielu przyczyn niedojazdów wymienia się: pogorszenie stanu zdrowia pacjenta przed wyjazdem, brak możliwości uzyskania urlopu lub opieki nad osobą bliską, zbyt odległy termin skierowania (często nawet 18-24 miesiące od złożenia wniosku), brak szybkiej komunikacji z NFZ lub sanatorium, zwykła nieodpowiedzialność i brak zgłoszenia rezygnacji.
Zjawisko to generuje poważne konsekwencje finansowe dla spółek uzdrowiskowych, które ponoszą koszty przygotowania miejsc, zakwaterowania i rezerwacji zabiegów, nie otrzymując w zamian refundacji za nieodbyte turnusy. Z danych udostępnionych mi przez prezesów uzdrowisk dolnośląskich wynika, że niedojazdy stanowią średnio ok. 10% rocznego kontraktu z NFZ, co przekłada się na stratę ok. 1 mln zł rocznie. Niestety wskaźnik ten niepokojąco rośnie rok do roku.
Brak elastycznych mechanizmów finansowania ze strony NFZ powoduje, że przedsiębiorstwa uzdrowiskowe ponoszą straty, mimo gotowości do świadczenia usług, co w dłuższej perspektywie może prowadzić do ograniczenia liczby miejsc sanatoryjnych, redukcji zatrudnienia, a w skrajnych przypadkach nawet upadłości części ośrodków.
Z relacji przedstawicieli sektora wynika również, że NFZ nie pokrywa kosztów tzw. pustych łóżek, nawet w sytuacjach gdy pacjent nie pojawia się bez uprzedzenia. Z kolei system skierowań i potwierdzeń jest często nieelastyczny i nieprzystosowany do współczesnych realiów (np. brak możliwości szybkiego zastąpienia osoby rezygnującej innym pacjentem).
W efekcie rośnie liczba nieobsadzonych miejsc, a sanatoria, w dużej mierze funkcjonujące jako spółki Skarbu Państwa, odnotowują realne straty. Problem ten przekłada się również na kondycję ekonomiczną gmin uzdrowiskowych, dla których działalność sanatoryjna stanowi istotne źródło dochodów i utrzymania miejsc pracy.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje skalę zjawiska niedojazdów pacjentów do sanatoriów finansowanych przez NFZ (liczba skierowań, liczba niedojazdów, koszty ponoszone przez sanatoria)? Jeśli tak, jakie są najnowsze dane w tym zakresie?
Jakie działania planuje podjąć ministerstwo, aby ograniczyć liczbę niepotwierdzonych rezygnacji z wyjazdu do sanatorium?
Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmu finansowego rekompensującego uzdrowiskom koszty przygotowania miejsc w przypadku niepojawienia się pacjentów?
Czy ministerstwo planuje reformę systemu skierowań i potwierdzeń w taki sposób, aby umożliwić elastyczne zastępowanie pacjentów rezygnujących osobami oczekującymi w kolejce?
Czy w ramach planowanego finansowania świadczeń uzdrowiskowych na kolejne lata przewiduje się zwiększenie środków NFZ w celu stabilizacji sytuacji ekonomicznej polskich uzdrowisk?
Brak systemowego rozwiązania problemu niedojazdów pacjentów do sanatoriów generuje poważne skutki społeczne i ekonomiczne. Ograniczenie rentowności podmiotów uzdrowiskowych może w dłuższej perspektywie doprowadzić do zmniejszenia dostępności leczenia uzdrowiskowego dla obywateli, a także do pogorszenia sytuacji finansowej gmin uzdrowiskowych.
Z wyrazami szacunku
Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (14)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5505 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLD.050.54.2025.SR
Warszawa, 21 listopada 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 13364 z dnia 5 listopada 2025 r., złożoną przez Panią Poseł
Sylwię Bielawską, w sprawie tzw. niedojazdów pacjentów do sanatoriów oraz skutków
finansowych dla spółek uzdrowiskowych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego.
Rezygnacje z potwierdzonego leczenia oraz „niedojazdy” pacjentów na leczenie
uzdrowiskowe od lat stanowią jeden z problemów związanych z procesem kierowania
pacjentów na leczenie uzdrowiskowe. Tak jak w innych rodzajach świadczeń zdrowotnych,
brak jest mechanizmów dyscyplinujących pacjentów, którzy nie ponoszą nie
odpowiedzialności w przypadku niestawienia się na leczenie bez uprzedniej informacji
o rezygnacji. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia,
przyczyny rezygnacji pacjentów z leczenia są różne i nie zawsze medycznie uzasadnione,
m.in. preferowanie uzdrowisk położonych nad morzem; zainteresowanie leczeniem
wyłącznie w okresie wakacji; w okresie zimowym: konieczność ogrzewania domu, śliska
nawierzchnia mogąca skutkować złamaniem kończyn lub innym urazem, wcześnie
zapadający zmrok, konieczność zabrania ze sobą większej ilości odzieży, skłonności do
przeziębień; brak bezpośredniego połączenia komunikacyjnego z uzdrowiskiem; opieka nad
członkami rodziny; brak środków finansowych i konieczność oszczędzania na wyjazd;
opłacone wycieczki zagraniczne; nieodbieranie korespondencji z NFZ po sprawdzeniu
w przeglądarce skierowań przyznanego terminu i zakładu lecznictwa uzdrowiskowego.
W przypadku leczenia uzdrowiskowego trudną do zaakceptowania normą są sytuacje, gdy
pacjenci wnioskują, a nawet żądają zmiany terminu/ miejsca leczenia, z uwagi na
okoliczności inne niż medyczne, pomijając aspekt medyczny (wskazania medyczne), który
jest podstawowym kryterium kwalifikacji do leczenia. Tego typu sytuacje nie występują
w takiej skali w innych świadczeniach medycznych (np. rehabilitacji leczniczej), gdzie
pacjenci potrafią dostosować się do wyznaczonych terminów tak, aby móc skorzystać
z leczenia.
Minister Zdrowia i NFZ od lat podejmują działania, mające na celu przeciwdziałanie lub
minimalizowanie negatywnego oddziaływania niniejszego zjawiska. Mimo iż obowiązujące
przepisy nie przewidują możliwości rezygnacji z potwierdzonego leczenia uzdrowiskowego
ani zmiany przyznanego terminu leczenia, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, np.
związanych ze stanem zdrowia pacjentów, oddziały wojewódzkie NFZ wychodzą naprzeciw
potrzebom pacjentów i dokonują zmiany terminu, co przyczynia się do ograniczenia
„niedojazdów” w przypadku nagłych sytuacji losowych.
Pacjenci oczekujący na potwierdzenie skierowania na leczenie uzdrowiskowe – należy
nadmienić, że w przypadku uzdrowiskowego leczenia sanatoryjnego dorosłych czas
oczekiwania na leczenie uległ skróceniu i obecnie wynosi ok. 9-10 miesięcy – otrzymują
informację o terminie i miejscu leczenia z odpowiednim, kilkutygodniowym, a często nawet
kilkumiesięcznym, wyprzedzeniem umożliwiającym pacjentom przygotowanie się
do leczenia, tj. zaplanowanie urlopu w pracy, wyjazdu wakacyjnego, innego leczenia,
zapewnienie opieki najbliższym, co jest szczególnie istotne dla osób czynnych zawodowo,
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
a w przypadku rezygnacji pacjenta z leczenia umożliwia oddziałowi wojewódzkiemu NFZ
przydzielenie tego samego miejsca kolejnej osobie z listy. W przypadku rezygnacji pacjenta
z leczenia oddziały wojewódzkie NFZ to samo miejsce często potwierdzają kolejno po kilka
razy, aby zapewnić maksymalną realizację zawartych umów.
W sytuacji, gdy w rozpoczętym turnusie pojawia się „niedojazd”, NFZ udostępnił
świadczeniodawcom funkcjonalność w ramach tzw. giełdy, umożliwiającą wykorzystanie
tego samego miejsca w jednym z kolejnych turnusów w ramach posiadanego potencjału.
Również to rozwiązanie ma na celu zapewnienie jak najpełniejszej realizacji umowy.
Poniższa tabela przedstawia dane dotyczące realizacji umów zawartych na 2025 r.
w odniesieniu do turnusów zakończonych do 31.10.2025 r. (stan na dzień: 17.11.2025 r.).
turnusy zakończone do 31.10.2025
Leczenie uzdrowiskowe
stacjonarne zakontraktowane
skierowania
zrealizowane
skierowania % realizacji niedojazdy % niedojazdów
uzdrowiskowe leczenie
sanatoryjne dorosłych 322 023 319 939 99,4% 2 084 0,6%
uzdrowiskowe leczenie
szpitalne dorosłych 20 954 20 706 98,8% 248 1,2%
uzdrowiskowa rehabilitacja
dla dorosłych w
sanatorium
uzdrowiskowym
3 328 3 299 99,1% 29 0,9%
uzdrowiskowa rehabilitacja
dla dorosłych w szpitalu
uzdrowiskowym
3 041 2 934 96,5% 107 3,5%
uzdrowiskowe leczenie
sanatoryjne dzieci w wieku
od 3 do 6 lat pod opieką
dorosłych
3 031 2 779 91,7% 252 8,3%
uzdrowiskowe leczenie
szpitalne dzieci w wieku
od 3 do 18 lat
2 639 2 407 91,2% 232 8,8%
RAZEM 355 016 352 064 99,2% 2 952 0,8%
Odnosząc się do kwestii finansowania leczenia uzdrowiskowego poniżej zamieszczam dane
dotyczące wzrostu środków w planie finansowym NFZ na ten rodzaj świadczeń
w ostatnich latach.
Z przedstawionego wykresu wynika, że w ciągu ostatnich 6 lat środki przeznaczane na
leczenie uzdrowiskowe wzrosły niemal trzykrotnie.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --