Interpelacja nr 13360
Interpelacja w sprawie podwyższania kwot świadczeń przysługujących cudzoziemcom do poziomu minimalnej emerytury w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie podwyższania kwot świadczeń przysługujących cudzoziemcom do poziomu minimalnej emerytury w Polsce
Interpelacja nr 13360
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie podwyższania kwot świadczeń przysługujących cudzoziemcom do poziomu minimalnej emerytury w Polsce
Zgłaszający: Karina Anna Bosak, Krzysztof Bosak, Michał Wawer, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 03-11-2025
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z dostępnym na stronie internetowej ministerstwa wykazem umów o zabezpieczeniu społecznym Polska jest obecnie związana trzynastoma takimi umowami:
1) umowa z dnia 16 stycznia 1958 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 1959 r. Nr 19, poz.114) – w odniesieniu do: Bośni i Hercegowiny, Serbii oraz Czarnogóry;
2) umowa z dnia 6 kwietnia 2006 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Macedonii o zabezpieczeniu społecznym ratyfikowana ustawą z dnia 8 września 2006 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 194, poz. 1431);
3) umowa z dnia 2 kwietnia 2008 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki (Dz. U. z 2009 r. Nr 46, poz. 374) ratyfikowana ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 157, poz. 978);
4) umowa z dnia 2 kwietnia 2008 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Kanadą (Dz. U. z 2009 r. Nr 133, poz. 1095) ratyfikowana ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 163, poz. 1013);
5) umowa z dnia 25 lutego 2009 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Korei (Dz. U. z 2010 r. Nr 35, poz. 192) ratyfikowana ustawą z dnia 24 czerwca 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 127, poz. 1047);
6) umowa z dnia 7 października 2009 r. między Rzecząpospolitą Polską a Australią o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2010 r. Nr 172, poz. 1160) ratyfikowana ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 57, poz. 350);
7) umowa z dnia 18 maja 2012 r. między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1373) ratyfikowana ustawą z dnia 10 października 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1378);
8) umowa z dnia 9 września 2013 r. między Rzecząpospolitą Polską a Mołdawią o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2014 r., poz. 1460) ratyfikowana ustawą z dnia 14 marca 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 583);
9) porozumienie z dnia 3 czerwca 2015 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Quebecu (Dz. U. z 2018 r., poz. 1511) ratyfikowane ustawą z dnia 13 kwietnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 739);
10) umowa z dnia 22 listopada 2016 r. między Rzecząpospolitą Polską a Państwem Izrael o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2021 r., poz. 505) ratyfikowana ustawą z dnia 15 września 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1976);
11) umowa z dnia 17 października 2017 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Turcji o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2021 r., poz. 770) ratyfikowana ustawą z dnia 7 czerwca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1437);
12) umowa z dnia 24 stycznia 2018 r. między Rzecząpospolitą Polską a Mongolią o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2019 r., poz. 1189) ratyfikowana ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1597);
13) umowa z dnia 13 lutego 2019 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2022 r., poz. 575) ratyfikowana ustawą z 14 października 2021 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 2160).
Ponadto do obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Szwajcarii i (częściowo) Wielkiej Brytanii w analogicznym zakresie mają zastosowanie:
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii) (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004 s. 1, ze zmianami);
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii) (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10. 2009 s. 1, ze zmianami).
Obecnie przedmiotem procedowania w Sejmie RP jest projekt ustawy o ratyfikacji analogicznej umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Indii o zabezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie dnia 25 listopada 2024 r. (druk Sejmu X kadencji nr 1173).
Przepisy tych umów przewidują m.in. możliwość objęcia obywateli tych państw regulacją art. 87 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1631) – a zatem podwyższenia kwoty świadczenia przysługującego tym obywatelom do kwoty polskiej emerytury minimalnej, pod następującymi warunkami:
posiadanie 20 (kobiety) albo 25 (mężczyźni) przepracowanych lat składkowych – łącznie w Polsce i w drugim państwie,
ukończenie 60. (kobiety) albo 65. (mężczyźni) roku życia,
stałe zamieszkanie na terytorium Polski.
Tymczasem kwota polskiej emerytury minimalnej wynosi obecnie, zgodnie z komunikatem prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lutego 2025 r. (M.P. 2025, poz. 152), 1878,91 zł.
Opinia publiczna dowiaduje się jednak, że – szczególnie w ostatnich latach, charakteryzujących się, z jednej strony, upowszechnieniem pracy zdalnej od 2020 r., a z drugiej strony, przybyciem do Polski dziesiątek tysięcy obywateli Białorusi od 2020 r. oraz setek tysięcy obywateli Ukrainy od 2022 r. – przepisy te mogą być na różne sposoby nadużywane ze względu na znaczną różnicę pomiędzy względnie niską kwotą emerytury minimalnej w państwach pochodzenia cudzoziemców a kwotą emerytury minimalnej w Polsce, która może jawić się cudzoziemcom jako atrakcyjna.
W związku z powyższym kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Ile wynosi w 2025 r. emerytura minimalna w każdym z wymienionych wyżej krajów, z którymi Polska jest związana umowami o zabezpieczeniu społecznym? Proszę o podanie kwoty zarówno w walucie danego kraju, jak i w walucie polskiej, zgodnie z obowiązującym kursem Narodowego Banku Polskiego.
Ilu cudzoziemców z każdego z wymienionych wyżej krajów korzystało z opisanego wyżej mechanizmu podwyższenia kwoty przysługującego im świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
Ile pieniędzy budżet państwa wydał na podwyższenie kwot świadczeń cudzoziemców z każdego z wymienionych wyżej krajów do kwoty polskiej emerytury minimalnej? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
Ile wynosi łączna suma składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych wpłaconych do budżetu państwa przez cudzoziemców z każdego z wymienionych wyżej krajów? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
Jaką część ogólnej sumy składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych stanowiły składki wpłacone przez cudzoziemców? Proszę o podanie tych danych dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa)?
Ile wynosił wskaźnik pokrycia wydatków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wpływami ze wszystkich składek i ich pochodnych (dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie)?
Ile wynosiłby wskaźnik pokrycia, o którym mowa w punkcie 6, przy założeniu, że cudzoziemcy ani nie pobieraliby świadczeń, ani nie wpłacali składek?
Ile wynosił średni okres stażu przepracowanych lat składkowych w Polsce dla obywateli z każdego z wymienionych wyżej krajów? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
W jaki sposób Zakład Ubezpieczeń Społecznych weryfikuje, czy dany cudzoziemiec, który ubiega się o dopłatę do kwoty polskiej emerytury minimalnej, posiada stałe miejsce zamieszkania na terytorium Polski?
W jaki sposób Zakład Ubezpieczeń Społecznych weryfikuje, czy dany cudzoziemiec, który ubiega się o dopłatę do kwoty polskiej emerytury minimalnej, rzeczywiście pracował na terytorium Polski?
Ilu cudzoziemcom z każdego z wymienionych wyżej krajów odmówiono podwyższenia kwoty świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej pomimo złożenia przez nich wniosku? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
Ile postępowań o zwrot nienależnie pobranego świadczenia zostało wszczętych wobec cudzoziemców z każdego z wymienionych wyżej krajów, którym wcześniej podwyższono kwotę świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
Proszę o podanie konkretnych przyczyn wszczęcia tych postępowań, a także kosztów ich przeprowadzenia, z uwzględnieniem ewentualnych kosztów egzekucyjnych i komorniczych.
Jakiego rodzaju nadużycia zostały dotąd wykryte przy podwyższaniu kwoty świadczenia dla cudzoziemców do kwoty polskiej emerytury minimalnej?
Biorąc pod uwagę obecną liczbę pracujących obecnie w Polsce cudzoziemców z każdego z wymienionych wyżej krajów, szczególnie w wieku przedemerytalnym, a także tendencje migracyjne ostatnich lat, jaką liczbę cudzoziemców korzystających z podwyższenia kwoty świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej przewiduje ministerstwo do roku 2035 i jakie będzie to stanowić obciążenie dla budżetu państwa? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna.
Czy, w szczególności w związku z wykrytymi nadużyciami, prognozami migracyjnymi dla Polski lub dotychczasowymi doświadczeniami innych krajów ministerstwo przewiduje w przyszłości konieczność renegocjacji którejkolwiek z umów o zabezpieczeniu społecznym? Jeżeli tak, to której (których)?
Z wyrazami szacunku
Karina Bosak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 13360
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie podwyższania kwot świadczeń przysługujących cudzoziemcom do poziomu minimalnej emerytury w Polsce
Zgłaszający: Karina Anna Bosak, Krzysztof Bosak, Michał Wawer, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 03-11-2025
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z dostępnym na stronie internetowej ministerstwa wykazem umów o zabezpieczeniu społecznym Polska jest obecnie związana trzynastoma takimi umowami:
1) umowa z dnia 16 stycznia 1958 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 1959 r. Nr 19, poz.114) – w odniesieniu do: Bośni i Hercegowiny, Serbii oraz Czarnogóry;
2) umowa z dnia 6 kwietnia 2006 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Macedonii o zabezpieczeniu społecznym ratyfikowana ustawą z dnia 8 września 2006 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 194, poz. 1431);
3) umowa z dnia 2 kwietnia 2008 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki (Dz. U. z 2009 r. Nr 46, poz. 374) ratyfikowana ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 157, poz. 978);
4) umowa z dnia 2 kwietnia 2008 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Kanadą (Dz. U. z 2009 r. Nr 133, poz. 1095) ratyfikowana ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 163, poz. 1013);
5) umowa z dnia 25 lutego 2009 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Korei (Dz. U. z 2010 r. Nr 35, poz. 192) ratyfikowana ustawą z dnia 24 czerwca 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 127, poz. 1047);
6) umowa z dnia 7 października 2009 r. między Rzecząpospolitą Polską a Australią o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2010 r. Nr 172, poz. 1160) ratyfikowana ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 57, poz. 350);
7) umowa z dnia 18 maja 2012 r. między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1373) ratyfikowana ustawą z dnia 10 października 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1378);
8) umowa z dnia 9 września 2013 r. między Rzecząpospolitą Polską a Mołdawią o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2014 r., poz. 1460) ratyfikowana ustawą z dnia 14 marca 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 583);
9) porozumienie z dnia 3 czerwca 2015 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Quebecu (Dz. U. z 2018 r., poz. 1511) ratyfikowane ustawą z dnia 13 kwietnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 739);
10) umowa z dnia 22 listopada 2016 r. między Rzecząpospolitą Polską a Państwem Izrael o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2021 r., poz. 505) ratyfikowana ustawą z dnia 15 września 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1976);
11) umowa z dnia 17 października 2017 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Turcji o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2021 r., poz. 770) ratyfikowana ustawą z dnia 7 czerwca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1437);
12) umowa z dnia 24 stycznia 2018 r. między Rzecząpospolitą Polską a Mongolią o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2019 r., poz. 1189) ratyfikowana ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1597);
13) umowa z dnia 13 lutego 2019 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2022 r., poz. 575) ratyfikowana ustawą z 14 października 2021 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 2160).
Ponadto do obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Szwajcarii i (częściowo) Wielkiej Brytanii w analogicznym zakresie mają zastosowanie:
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii) (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004 s. 1, ze zmianami);
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii) (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10. 2009 s. 1, ze zmianami).
Obecnie przedmiotem procedowania w Sejmie RP jest projekt ustawy o ratyfikacji analogicznej umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Indii o zabezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie dnia 25 listopada 2024 r. (druk Sejmu X kadencji nr 1173).
Przepisy tych umów przewidują m.in. możliwość objęcia obywateli tych państw regulacją art. 87 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1631) – a zatem podwyższenia kwoty świadczenia przysługującego tym obywatelom do kwoty polskiej emerytury minimalnej, pod następującymi warunkami:
posiadanie 20 (kobiety) albo 25 (mężczyźni) przepracowanych lat składkowych – łącznie w Polsce i w drugim państwie,
ukończenie 60. (kobiety) albo 65. (mężczyźni) roku życia,
stałe zamieszkanie na terytorium Polski.
Tymczasem kwota polskiej emerytury minimalnej wynosi obecnie, zgodnie z komunikatem prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lutego 2025 r. (M.P. 2025, poz. 152), 1878,91 zł.
Opinia publiczna dowiaduje się jednak, że – szczególnie w ostatnich latach, charakteryzujących się, z jednej strony, upowszechnieniem pracy zdalnej od 2020 r., a z drugiej strony, przybyciem do Polski dziesiątek tysięcy obywateli Białorusi od 2020 r. oraz setek tysięcy obywateli Ukrainy od 2022 r. – przepisy te mogą być na różne sposoby nadużywane ze względu na znaczną różnicę pomiędzy względnie niską kwotą emerytury minimalnej w państwach pochodzenia cudzoziemców a kwotą emerytury minimalnej w Polsce, która może jawić się cudzoziemcom jako atrakcyjna.
W związku z powyższym kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Ile wynosi w 2025 r. emerytura minimalna w każdym z wymienionych wyżej krajów, z którymi Polska jest związana umowami o zabezpieczeniu społecznym? Proszę o podanie kwoty zarówno w walucie danego kraju, jak i w walucie polskiej, zgodnie z obowiązującym kursem Narodowego Banku Polskiego.
Ilu cudzoziemców z każdego z wymienionych wyżej krajów korzystało z opisanego wyżej mechanizmu podwyższenia kwoty przysługującego im świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
Ile pieniędzy budżet państwa wydał na podwyższenie kwot świadczeń cudzoziemców z każdego z wymienionych wyżej krajów do kwoty polskiej emerytury minimalnej? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
Ile wynosi łączna suma składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych wpłaconych do budżetu państwa przez cudzoziemców z każdego z wymienionych wyżej krajów? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
Jaką część ogólnej sumy składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych stanowiły składki wpłacone przez cudzoziemców? Proszę o podanie tych danych dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa)?
Ile wynosił wskaźnik pokrycia wydatków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wpływami ze wszystkich składek i ich pochodnych (dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie)?
Ile wynosiłby wskaźnik pokrycia, o którym mowa w punkcie 6, przy założeniu, że cudzoziemcy ani nie pobieraliby świadczeń, ani nie wpłacali składek?
Ile wynosił średni okres stażu przepracowanych lat składkowych w Polsce dla obywateli z każdego z wymienionych wyżej krajów? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
W jaki sposób Zakład Ubezpieczeń Społecznych weryfikuje, czy dany cudzoziemiec, który ubiega się o dopłatę do kwoty polskiej emerytury minimalnej, posiada stałe miejsce zamieszkania na terytorium Polski?
W jaki sposób Zakład Ubezpieczeń Społecznych weryfikuje, czy dany cudzoziemiec, który ubiega się o dopłatę do kwoty polskiej emerytury minimalnej, rzeczywiście pracował na terytorium Polski?
Ilu cudzoziemcom z każdego z wymienionych wyżej krajów odmówiono podwyższenia kwoty świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej pomimo złożenia przez nich wniosku? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
Ile postępowań o zwrot nienależnie pobranego świadczenia zostało wszczętych wobec cudzoziemców z każdego z wymienionych wyżej krajów, którym wcześniej podwyższono kwotę świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna, dla każdego roku z osobna od 2015 roku włącznie (albo od pierwszego roku, w którym obowiązywała dana umowa).
Proszę o podanie konkretnych przyczyn wszczęcia tych postępowań, a także kosztów ich przeprowadzenia, z uwzględnieniem ewentualnych kosztów egzekucyjnych i komorniczych.
Jakiego rodzaju nadużycia zostały dotąd wykryte przy podwyższaniu kwoty świadczenia dla cudzoziemców do kwoty polskiej emerytury minimalnej?
Biorąc pod uwagę obecną liczbę pracujących obecnie w Polsce cudzoziemców z każdego z wymienionych wyżej krajów, szczególnie w wieku przedemerytalnym, a także tendencje migracyjne ostatnich lat, jaką liczbę cudzoziemców korzystających z podwyższenia kwoty świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej przewiduje ministerstwo do roku 2035 i jakie będzie to stanowić obciążenie dla budżetu państwa? Proszę o podanie tych danych dla każdego z tych krajów z osobna.
Czy, w szczególności w związku z wykrytymi nadużyciami, prognozami migracyjnymi dla Polski lub dotychczasowymi doświadczeniami innych krajów ministerstwo przewiduje w przyszłości konieczność renegocjacji którejkolwiek z umów o zabezpieczeniu społecznym? Jeżeli tak, to której (których)?
Z wyrazami szacunku
Karina Bosak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
58%
Konkretność
42%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 135 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
18.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (135)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Wykryto zwrot wymijający: „nie gromadzi danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie gromadzi danych”
(2x)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24346 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.608.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13360 Pani Posłanki Kariny Bosak wraz z grupą posłów,
w sprawie podwyższania kwot świadczeń przysługujących cudzoziemcom do poziomu
minimalnej emerytury w Polsce, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kwestie związane z przyznaniem i wypłatą minimalnej polskiej emerytury oraz tzw.
„dopłaty” do minimalnej polskiej emerytury regulują postanowienia przepisów polskiego
prawa wewnętrznego, tj. art. 85 i 87 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.1
Wymienione w treści interpelacji dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym nie
zawierają uregulowań dotyczących dopłat do minimalnych polskich emerytur. Dlatego nie
można zgodzić się z twierdzeniem, że „przepisy tych umów przewidują m.in. możliwość
objęcia obywateli tych państw regulacją art. 87 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.” Umowy o zabezpieczeniu
społecznym nie stanowią podstawy prawnej do podwyższania przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych (ZUS) emerytur do kwoty polskiej emerytury minimalnej. Umowy w tym
zakresie są jednak o tyle istotne, że:
– zgodnie z zasadą równego traktowania obywatele innych państw – stron umowy
korzystający z postanowień zawartych przez Polskę dwustronnych umów o
zabezpieczeniu społecznym muszą być traktowani tak jak obywatele Polski. Skoro
polskie przepisy wewnętrzne przewidują wypłatę dopłaty do minimum, to obywatele
innych państw – stron umowy nie mogą być pozbawieni tego prawa;
– ułatwiają, dzięki zasadzie sumowania okresów ubezpieczenia, spełnienie warunku
posiadania stażu ubezpieczeniowego wymaganego do nabycia prawa do dopłaty.
Zgodnie z przepisami ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
dopłata do minimalnej polskiej emerytury przysługuje cudzoziemcom, którzy:
– mieszkają w Polsce;
– nie udowodnili polskich okresów ubezpieczenia wystarczających do nabycia prawa do
polskiej emerytury, ale udowodnili łącznie polskie i zagraniczne okresy ubezpieczenia
(w wymiarze 20 lat dla kobiet, 25 dla mężczyzn);
– suma emerytury polskiej i zagranicznej, przeliczona na walutę polską, jest niższa
od kwoty najniższej polskiej emerytury.
Dopłata do minimalnej emerytury nie przysługuje:
– gdy świadczeniobiorca zmieni państwo zamieszkania z Polski na inne;
– gdy suma emerytury polskiej i zagranicznej jest równa lub wyższa od kwoty najniższej
polskiej emerytury;
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.
-- 1 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
– w przypadku dopłaty do emerytury z tzw. „nowego” systemu emerytalnego - gdy
emeryt osiąga przychód z tytułu działalności, o której mowa w art. 104 ust. 1-4 ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego wysokość
przekracza kwotę dopłaty.
ZUS ustalając, czy cudzoziemiec spełnia warunki do nabycia dopłaty do kwoty polskiej
emerytury minimalnej stosuje przewidziane w przepisach prawa narzędzia weryfikacji.
Przykładowo, na podstawie danych zapisanych na koncie ubezpieczonego, ZUS sprawdza
osiąganie przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia
społecznego, w celu zweryfikowania dalszego prawa do pobierania dopłaty.
Weryfikacji przez ZUS podlega także czynnik zamieszkania. Wypłacane z polskiego systemu
ubezpieczeń społecznych dopłaty do minimum przysługują pod warunkiem, że osoba
uprawniona na stałe mieszka w Polsce. Dopłata do minimum nie jest wypłacana osobom,
które wprawdzie spełniają warunek stażu ubezpieczeniowego, ale mieszkają poza
terytorium Polski. Tym samym zamieszkiwanie w państwie innym niż Polska w trakcie
ubiegania się o polską emeryturę, jak również przeniesienie miejsca zamieszkania z Polski
do innego państwa już po nabyciu prawa do polskiej emerytury, skutkuje utratą prawa
do otrzymywania „dopłaty” do minimalnej polskiej emerytury. Fakt zamieszkiwania przez
cudzoziemca w Polsce jest sprawdzany przez ZUS zarówno na etapie składania wniosku
o świadczenie, jak również w okresie jego wypłacania. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego,
miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa
z zamiarem stałego pobytu. Aby cudzoziemiec mógł zamieszkiwać w Polsce, musi posiadać
prawo legalnego pobytu w Polsce na podstawie dokumentu wydanego przez Urząd
ds. Cudzoziemców. Dlatego też wnioskodawcy nie tylko składają oświadczenie o miejscu
zamieszkania pod rygorem odpowiedzialności karnej, ale także, na żądanie instytucji
ubezpieczeniowej, muszą przedłożyć dokument potwierdzający legalny pobyt w Polsce.
Legalność pobytu potwierdzają takie dokumenty jak np.: karta stałego pobytu, karta pobytu
rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Częstotliwość weryfikacji zamieszkania
cudzoziemca zależy od rodzaju i ważności dokumentu potwierdzającego legalność pobytu
w Polsce danej osoby.
Należy też wyjaśnić, że w przypadku każdej zawieranej przez Polskę umowy
o zabezpieczeniu społecznym zawierane jest także porozumienie administracyjne w sprawie
stosowania danej umowy. Znajdują się w nim uregulowania proceduralne/techniczne
dotyczące realizacji postanowień danej umowy. Postanowienia umowy i porozumienia
administracyjnego dają podstawy prawne do współpracy instytucji ubezpieczeniowych obu
umawiających się państw, w tym także współpracy w aspekcie wymiany informacji
niezbędnych do przyznania prawa do emerytury lub wyliczenia jej wysokości. Dlatego też
przy weryfikacji zamieszkania cudzoziemca w Polsce, ZUS ma możliwość współpracy
ze swoim odpowiednikiem w drugim państwie. Procedury stosowane przez obie instytucje
przy obsłudze wniosków emerytalnych wymuszają weryfikację, w drodze współpracy
administracyjnej, szeregu informacji dotyczących przyznawania i wypłaty świadczeń, w tym
również danych adresowych świadczeniobiorców.
Ponadto, zgodnie z art. 80 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych2, w celu ustalenia prawa do świadczeń oraz ich wysokości, sami
ubezpieczeni zobowiązani są do informowania o wszelkich zmianach mających wpływ
2 Dz.U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.
-- 2 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
na świadczenie oraz przedkładania na żądanie organu rentowego środków dowodowych.
Na tej podstawie emeryt otrzymujący dopłatę do kwoty najniższej polskiej emerytury
zobowiązany jest poinformować ZUS o zmianie miejsca swego zamieszkania (o opuszczeniu
Polski). W sytuacji zatajenia takiej informacji osoba zainteresowana musi się liczyć
z konsekwencjami prawnymi np.: wszczęciem przez ZUS postępowania o zwrot nienależnie
pobranego świadczenia lub postępowania egzekucyjnego.
Warto nadmienić, że informowaniem o wyjeździe z Polski niejednokrotnie są zainteresowani
sami świadczeniobiorcy, z uwagi na konieczność prawidłowej obsługi podatku
dochodowego od wypłacanych emerytur.
Podwyższenia do minimalnej polskiej emerytury dokonuje się w taki sposób, aby suma
emerytury polskiej i zagranicznej nie była niższa od kwoty polskiej emerytury minimalnej.
Kwota podwyższenia zależy więc od wysokości przyznanej emerytury polskiej i wysokości
emerytury zagranicznej. Tym samym każdy wzrost emerytury polskiej lub zagranicznej
skutkuje rewizją kwoty podwyższenia (jej zmniejszeniem). Dlatego, z punktu widzenia ZUS,
dla ustalenia dopłaty do minimum istotna jest informacja o wysokości emerytury wypłacanej
przez zagraniczny organ emerytalny. Bez znaczenia jest, czy w danym państwie określono
wysokość emerytury minimalnej oraz jej kwota. W związku z tym ani w ZUS, ani
w Ministerstwie nie zbiera się informacji o wysokości minimalnych emerytur
obowiązujących w państwach, z którymi Polska ma zawarte umowy o zabezpieczeniu
społecznym, szczególnie że kwoty te są waloryzowane (często w różnych względem Polski
okresach).
Mając powyższe na uwadze ZUS, w celu ustalenia dopłaty do minimum, jest zainteresowany
uzyskaniem informacji na temat wysokości emerytury zagranicznej przyznanej i wypłacanej
danej osobie. W takich przypadkach współpraca opiera się na wymianie informacji między
instytucjami ubezpieczeniowymi (na wniosek instytucji polskiej, instytucja zagraniczna
przekazuje stosowne informacje). ZUS ma zatem dostęp do informacji o zmianie wysokości
zagranicznych emerytur, służącej pomniejszeniu kwoty dopłaty o wysokość tej zagranicznej
emerytury. Pozyskiwanie tych informacji następuje bez pośrednictwa osoby
zainteresowanej, co wyklucza ewentualne nadużycia.
W opinii Kierownictwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie można zgodzić
się twierdzeniem, że polskie przepisy o dopłacie do minimalnej emerytury „mogą być na
różne sposoby nadużywane ze względu na znaczną różnicę pomiędzy względnie niską
kwotą emerytury minimalnej w państwach pochodzenia cudzoziemców a kwotą emerytury
minimalnej w Polsce, która może jawić się cudzoziemcom jako atrakcyjna”.
Twierdzenie można byłoby uznać za prawdziwe, gdyby dopłaty wypłacano także osobom
mieszkającym poza granicami Polski. Taki transfer świadczeń istotnie mógłby być
czynnikiem zachęcającym do nieuczciwego postępowania, gdyż biorąc pod uwagę
wysokość emerytur i koszty życia w niektórych państwach otrzymywanie polskiej dopłaty
do minimum (nie polskiej emerytury minimalnej) mogłoby dopuszczać – w sposób
niezamierzony - osiąganie istotnej korzyści finansowej. W sytuacji, gdy uzyskanie dopłaty
do minimum jest zależne od zamieszkania w Polsce, wskazane ryzyko jednak nie istnieje.
W kwestii weryfikacji przez ZUS, czy cudzoziemiec, który ubiega się o dopłatę do polskiej
emerytury minimalnej rzeczywiście pracował na terytorium RP należy uwzględnić przepisy
regulujące obowiązek zgłaszania pracowników do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia
zdrowotnego. Zgłoszenie wiąże się z określonymi obowiązkami po stronie płatnika składek,
-- 3 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z którym ubezpieczony (osoba podlegająca zgłoszeniu) pozostaje w stosunku prawnym
uzasadniającym objęcie ubezpieczeniami społecznymi.
Zadanie stwierdzania i ustalania obowiązku ubezpieczeń ZUS realizuje przeprowadzając
postępowania administracyjne. W jego trakcie weryfikowana jest zasadność zgłoszenia
danej osoby do ubezpieczeń albo wysokość podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia.
W każdej sprawie zakład ocenia zebrany materiał dowodowy, a w sprawach spornych
wydaje decyzję, od której stronom przysługuje odwołanie do sądu. W jej uzasadnieniu
oddział ZUS wskazuje fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł,
a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy
dowodowej. Jeżeli w trakcie rozpatrywania wniosku o emeryturę zachodzi wątpliwość, czy
dana osoba rzeczywiście pracowała w Polsce, ZUS może przeprowadzić postępowanie
kontrolne płatnika składek dotyczące pozorności zatrudnienia osoby ubiegającej się
o emeryturę. W sprawach, w których ustalono pozorność zatrudnienia będącego jedynym
polskim okresem zatrudnienia wskazanym we wniosku o emeryturę ZUS odmawia
przyznania prawa do emerytury i dopłaty do minimum.
Należy też wskazać, że zgodnie z art. 116 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych do wniosku w sprawie przyznania świadczeń powinny być
dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości, określone w drodze
rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.3
W przypadku okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce przed 1 stycznia 1999 r. ZUS
żąda od osób wnioskujących o emeryturę oryginałów dokumentów potwierdzających
przebycie takich okresów, np. zaświadczeń od pracodawców, świadectw pracy czy
legitymacji ubezpieczeniowych z wpisami o zatrudnieniu. Natomiast w przypadku okresów
ubezpieczenia przebytych w Polsce po 31 grudnia 1998 r., za które opłacono składki na
ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ZUS posiada informacje o tych okresach na koncie
ubezpieczonego, o którym mowa w art. 4 pkt 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych. Na koncie ewidencjonowane są składki i informacje
dotyczące przebiegu ubezpieczeń społecznych danego ubezpieczonego oraz zatrudnienia
pracownika.
ZUS nie gromadzi danych statystycznych dotyczących liczby cudzoziemców, którym
odmówiono przyznania podwyższenia świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej
pomimo złożenia przez nich wniosku, jak też danych na temat liczby postępowań o zwrot
nienależnie pobranych świadczeń wszczętych wobec cudzoziemców, którym podwyższono
świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej.
Przyczyną wszczęcia przez ZUS postępowań dotyczących nienależne pobranych świadczeń
z reguły jest opóźnienie w przekazaniu informacji o:
– zmianie miejsca zamieszkania z Polski na inne państwo;
– przyznaniu lub zmianie wysokości zagranicznego świadczenia wypłacanego przez
państwo, z którym Polskę łączy umowa o zabezpieczeniu społecznym;
– osiąganym przychodzie (np. świadczeniobiorca podjął zatrudnienie), jeżeli jego
wysokość wypływa na wysokość dopłaty do minimum.
W powyższych sprawach ZUS rozlicza nienależnie pobraną dopłatę poprzez potrącenia
z bieżąco wypłacanej emerytury, a w przypadkach, gdy ze względu na zbyt niskie polskie
3 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania
o świadczenie emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011 r. poz. 1412, z późn. zm.).
-- 4 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
świadczenie nie jest to możliwe (ze względu na przepisy o wysokościach kwot wolnych od
potrąceń) ZUS kieruje sprawy do dochodzenia w trybie egzekucyjnym (windykacji). Zakład
nie gromadzi i nie posiada danych na temat kosztów egzekucyjnych i komorniczych
wskazanych spraw. Przygotowanie odpowiednich informacji w tym zakresie wymagałoby
zaangażowania przez ZUS ponadstandardowych sił i środków.
Informuję, że nie sposób określić liczby cudzoziemców, którzy do roku 2035 skorzystają
z omawianej dopłaty oraz wyliczyć, jakie będzie to stanowiło obciążenie dla budżetu
państwa. Do przeprowadzenia takich szacunków konieczna byłaby wiedza m.in. o liczbie
osób, które po zakończeniu pracy w Polsce zdecydują się pozostać w kraju oraz liczbie tych,
które podejmą decyzję o wyjeździe do innego państwa (takie decyzje podejmowane są przez
każdą osobę na podstawie subiektywnej oceny jej sytuacji). W celu rzetelnego dokonania
takich obliczeń należałoby też pozyskać informację o tym:
– jak w kolejnych latach będzie się kształtowała wysokość polskiej emerytury minimalnej;
– ilu spośród cudzoziemców objętych polskim systemem ubezpieczeń społecznych
będzie posiadało na tyle krótkie okresy ubezpieczenia w Polsce lub opłacało na tyle
niskie składki na ubezpieczenia społeczne w Polsce, że ich polska emerytura będzie
niższa od kwoty tutejszej emerytury minimalnej - także po zsumowaniu emerytury
polskiej z emeryturą zagraniczną;
– jakiego rzędu są różnice między kwotą polskiej emerytury minimalnej a sumą emerytury
polskiej i zagranicznej, czyli jaka byłaby np. średnia wysokość dopłaty.
Sporządzenie szacunków w tym zakresie w oparciu o przyjęte założenia, a nie rzetelnie
opracowane dane byłoby obarczone ryzykiem poważnego błędu.
Informuję, że renegocjacja łączących Polskę dwustronnych umów o zabezpieczeniu
społecznym w związku z przepisami dotyczącymi dopłaty do minimum byłaby niezasadna,
gdyż obowiązek podwyższenia polskiej emerytury do wysokości emerytury minimalnej
wynika z przepisów prawa krajowego. Ewentualna zmiana przepisów w tym zakresie
musiałaby uwzględniać zasadę równego traktowania, czyli dotyczyć wszystkich
zainteresowanych, a więc także obywateli Polski.
Odnosząc się do pytań nr 2-8 przekazuję zestawienia danych statystycznych, jakie ZUS
opracował w oparciu o posiadane informacje. Dane przedstawiono w dwóch załącznikach
do niniejszego pisma. Pierwszy z nich zawiera cztery następujące tabele:
– Tabela nr 1: Podwyższenia świadczeń do kwoty emerytury minimalnej wypłacone przez
Zakład osobom z obywatelstwem innym niż polskie pobierającym emerytury i renty
realizowane z zastosowaniem postanowień umów dwustronnych o zabezpieczeniu
społecznym oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) w latach 2020-
2024 oraz w okresie I-X 2025 r.;
– Tabela nr 2: Roczna kwota przypisu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za
ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń z obywatelstwem innym niż polskie
według wybranych obywatelstw w latach 2022-2024;
– Tabela nr 3: Wydatki na FUS do pokrycia ze składek, a wpływy ze składek w latach
2015-2024,
– Tabela nr 4: Kwoty rocznego przypisu składek na ubezpieczenia społeczne za
cudzoziemców oraz kwoty wydatków na świadczenia wypłacane z FUS cudzoziemcom
w latach 2022-2024.
-- 5 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Drugi załącznik zawiera Tabelę: Informacja na temat średniej długości okresu składkowego
(w miesiącach) dla obywateli danego kraju, którzy pobierali w grudniu 2024 r. emeryturę
wypłacana przez ZUS.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 6 of 6 --
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Statystyki i Pronoz Aktuarialnych
Liczba osób
‐ stan
w grudniu
Kwota wypłat
w okresie I‐XII
w tys. zł
Liczba osób
‐ stan
w grudniu
Kwota wypłat
w okresie I‐XII
w tys. zł
Liczba osób
‐ stan
w grudniu
Kwota wypłat
w okresie I‐XII
w tys. zł
Liczba osób
‐ stan
w grudniu
Kwota wypłat
w okresie I‐XII
w tys. zł
Liczba osób
‐ stan
w grudniu
Kwota wypłat
w okresie I‐XII
w tys. zł
Liczba osób
‐ stan
w październiku
Kwota wypłat
w okresie I‐X
w tys. zł
Ogółem
1/ , z tego: 298 445,9 345 633,8 407 748,1 733 1 050,6 499 1 353,7 620 1 789,9
Kraj, z którym Rzeczpospolitą
Polską wiąże Umowa
o zabezpieczeniu społecznym,
w tym:
140 242,5 165 393,0 212 480,2 315 715,0 299 953,5 397 1 358,8
Australia 0 0,6 0 0,5 0 0,3 5 3,3 0 6,5 3 8,1
Białoruś ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 7 10,7 13 26,2 17 40,2
Izrael ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Jugosławia ‐ Czarnogóra ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 0 7,1
Jugosławia ‐ Serbia ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Jugosławia ‐ Bośnia i Hercegowina ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Kanada 0 1,2 ‐ 0,5 0 1,3 7 10,5 3 11,7 3 9,6
Korea Południowa ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Macedonia Północna ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Mołdawia 0 ‐1,8 0 0,0 0 1,1 3 0,5 0 0,5 3 0,5
Mongolia ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Quebec ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐1,0 0 0,3 ‐ ‐ ‐ ‐
Stany Zjednoczone Ameryki 5 20,9 6 21,9 8 38,2 9 20,0 7 42,2 5 26,9
Turcja ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 0 0,1 ‐ 1,3 ‐ ‐
Ukraina 131 221,8 157 370,1 200 440,2 281 669,6 272 865,2 365 1 266,5
Rozporządzenie Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) 158 203,4 180 240,8 195 267,9 418 335,6 200 400,2 223 431,0
Uwaga: Ze względu na zaokrąglenia danych, w niektórych przypadkach sumy składników mogą się nieznacznie różnić od podanych wielkości "ogółem".
1/ Z uwagi na występujące jednostkowe liczebności świadczeniobiorców zgodnie z zasadą przestrzegania tajemnicy statystycznej prezentowane dane zostały przedstawione dla liczebności 3 i więcej osób, dane jednostkowe poniżej 3
zostały oznaczone w tabeli (0), w przypadku braku zjawiska (‐).
Kraj umowy
2020
Tab.1. Podwyższenia świadczeń do kwoty emerytury minimalnej wypłacone przez Zakład osobom z obywatelstwem innym niż polskie pobierającym emerytury i renty
realizowane z zastosowaniem postanowień umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
w latach 2020‐2024 oraz w okresie I‐X 2025 r.
2021 2022 2023 2024 I‐ X 2025
-- 1 of 4 --
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Statystyki i Pronoz Aktuarialnych
kwota w mln zł
udział w rocznym przypisie
składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe
ogółem
kwota w mln zł
udział w rocznym przypisie
składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe
ogółem
kwota w mln zł
udział w rocznym przypisie
składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe
ogółem
OGÓŁEM CUDZOZIEMCY,
w tym obywatelstwo: 11 752,0 5,0% 15 377,7 5,6% 18 483,9 5,9%
AMERYKAŃSKIE 30,0 0,01% 36,1 0,01% 40,7 0,01%
AUSTRALIJSKIE 4,6 0,00% 5,2 0,00% 5,8 0,00%
AUSTRIACKIE 9,4 0,00% 10,7 0,00% 12,3 0,00%
BELGIJSKIE 14,2 0,01% 16,2 0,01% 18,2 0,01%
BIAŁORUSKIE 1 212,2 0,51% 1 898,9 0,70% 2 246,8 0,72%
BOŚNIACKO‐HERCEGOWIŃSKIE 3,0 0,00% 0,0 0,00% 0,0 0,00%
BRYTYJSKIE 59,4 0,03% 67,5 0,02% 74,5 0,02%
BUŁGARSKIE 29,2 0,01% 31,7 0,01% 34,3 0,01%
CHORWACKIE 11,2 0,00% 12,8 0,00% 14,3 0,00%
CYPRYJSKIE 1,5 0,00% 1,9 0,00% 2,1 0,00%
CZARNOGÓRSKIE 1,3 0,00% 1,2 0,00% 1,2 0,00%
CZESKIE 33,2 0,01% 36,4 0,01% 41,2 0,01%
DUŃSKIE 10,4 0,00% 10,8 0,00% 11,0 0,00%
ESTOŃSKIE 2,8 0,00% 3,5 0,00% 4,0 0,00%
FIŃSKIE 9,9 0,00% 10,1 0,00% 10,8 0,00%
FRANCUSKIE 81,9 0,03% 93,3 0,03% 103,5 0,03%
GRECKIE 24,3 0,01% 28,6 0,01% 31,7 0,01%
HISZPAŃSKIE 73,4 0,03% 83,0 0,03% 92,9 0,03%
HOLENDERSKIE 29,8 0,01% 32,9 0,01% 36,0 0,01%
IRLANDZKIE 12,0 0,01% 14,3 0,01% 17,2 0,01%
ISLANDZKIE 0,2 0,00% 0,3 0,00% 0,4 0,00%
IZRAELSKIE 6,1 0,00% 7,6 0,00% 9,6 0,00%
KANADYJSKIE 6,5 0,00% 7,2 0,00% 8,6 0,00%
LITEWSKIE 36,9 0,02% 43,8 0,02% 50,9 0,02%
LUKSEMBURSKIE 0,4 0,00% 0,5 0,00% 0,6 0,00%
ŁOTEWSKIE 10,6 0,00% 13,0 0,00% 16,3 0,01%
MACEDOŃSKIE 5,2 0,00% 5,7 0,00% 6,0 0,00%
MALTAŃSKIE 0,7 0,00% 0,9 0,00% 1,1 0,00%
MOŁDAWSKIE 136,1 0,06% 157,6 0,06% 178,9 0,06%
MONGOLSKIE 3,7 0,00% 5,2 0,00% 7,9 0,00%
NIEMIECKIE 76,2 0,03% 83,9 0,03% 94,0 0,03%
NORWESKIE 2,9 0,00% 3,6 0,00% 4,3 0,00%
POŁUDNIOWOKOREAŃSKIE 13,1 0,01% 36,6 0,01% 41,9 0,01%
PORTUGALSKIE 46,6 0,02% 53,3 0,02% 58,1 0,02%
RUMUŃSKIE 77,1 0,03% 87,1 0,03% 99,4 0,03%
SERBSKIE 22,0 0,01% 0,0 0,00% 0,0 0,00%
SŁOWACKIE 34,3 0,01% 38,5 0,01% 43,3 0,01%
SŁOWEŃSKIE 4,7 0,00% 5,0 0,00% 5,4 0,00%
SZWAJCARSKIE 3,3 0,00% 3,8 0,00% 4,2 0,00%
SZWEDZKIE 15,0 0,01% 16,2 0,01% 17,4 0,01%
TURECKIE 119,5 0,05% 174,0 0,06% 208,0 0,07%
UKRAIŃSKIE 7 528,5 3,18% 9 618,4 3,53% 11 468,9 3,67%
WĘGIERSKIE 31,4 0,01% 34,8 0,01% 38,1 0,01%
WŁOSKIE 129,5 0,05% 147,0 0,05% 164,9 0,05%
Tab.2. Roczna kwota przypisu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń z obywatelstwem innym niż polskie
według wybranych obywatelstw w latach 2022‐2024
Obywatelstwo
Roczny przypis składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
2022 2023 2024
-- 2 of 4 --
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych
Lata
Wydatki z FUS
do pokrycia
ze składek, tj. bez
podlegających
refundacji z budżetu
państwa
Wpływy ze składek
i należności
pochodnych
Wskaźnik pokrycia
wydatków wpływami ze
składek
w %
2015 199,5 143,3 71,9
2016 205,1 152,2 74,2
2017 212,6 166,9 78,5
2018 229,5 180,4 78,6
2019 243,8 197,5 81,0
2020 264,0 197,2 74,7
2021 279,8 228,6 81,7
2022 307,6 261,4 85,0
2023 360,5 301,4 83,6
2024 415,7 347,0 83,5
w mld zł
Tab.3. Wydatki z FUS do pokrycia ze składek, a wpływy ze składek w latach 2015‐2024
-- 3 of 4 --
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych
2022 2023 2024
Wydatki na świadczenia 1/ wypłacane z FUS pobierane
przez cudzoziemców 735,8 1 050,3 1 369,9
Kwota rocznego przypisu składek na ubezpieczenia
społeczne za cudzoziemców 13 176,2 17 242,6 20 667,9
w mln zł
1/ Bez kwot jednorazowych wypłat środków z subkonta; bez jednorazowych odszkodowań wypadkowych.
Wyszczególnienie
Tab.4. Kwoty rocznego przypisu składek na ubezpieczenia społeczne za cudzoziemców oraz kwoty wydatków
na świadczenia wypłacane z FUS cudzoziemcom w latach 2022‐2024
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.608.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13360 Pani Posłanki Kariny Bosak wraz z grupą posłów,
w sprawie podwyższania kwot świadczeń przysługujących cudzoziemcom do poziomu
minimalnej emerytury w Polsce, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kwestie związane z przyznaniem i wypłatą minimalnej polskiej emerytury oraz tzw.
„dopłaty” do minimalnej polskiej emerytury regulują postanowienia przepisów polskiego
prawa wewnętrznego, tj. art. 85 i 87 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.1
Wymienione w treści interpelacji dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym nie
zawierają uregulowań dotyczących dopłat do minimalnych polskich emerytur. Dlatego nie
można zgodzić się z twierdzeniem, że „przepisy tych umów przewidują m.in. możliwość
objęcia obywateli tych państw regulacją art. 87 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.” Umowy o zabezpieczeniu
społecznym nie stanowią podstawy prawnej do podwyższania przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych (ZUS) emerytur do kwoty polskiej emerytury minimalnej. Umowy w tym
zakresie są jednak o tyle istotne, że:
– zgodnie z zasadą równego traktowania obywatele innych państw – stron umowy
korzystający z postanowień zawartych przez Polskę dwustronnych umów o
zabezpieczeniu społecznym muszą być traktowani tak jak obywatele Polski. Skoro
polskie przepisy wewnętrzne przewidują wypłatę dopłaty do minimum, to obywatele
innych państw – stron umowy nie mogą być pozbawieni tego prawa;
– ułatwiają, dzięki zasadzie sumowania okresów ubezpieczenia, spełnienie warunku
posiadania stażu ubezpieczeniowego wymaganego do nabycia prawa do dopłaty.
Zgodnie z przepisami ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
dopłata do minimalnej polskiej emerytury przysługuje cudzoziemcom, którzy:
– mieszkają w Polsce;
– nie udowodnili polskich okresów ubezpieczenia wystarczających do nabycia prawa do
polskiej emerytury, ale udowodnili łącznie polskie i zagraniczne okresy ubezpieczenia
(w wymiarze 20 lat dla kobiet, 25 dla mężczyzn);
– suma emerytury polskiej i zagranicznej, przeliczona na walutę polską, jest niższa
od kwoty najniższej polskiej emerytury.
Dopłata do minimalnej emerytury nie przysługuje:
– gdy świadczeniobiorca zmieni państwo zamieszkania z Polski na inne;
– gdy suma emerytury polskiej i zagranicznej jest równa lub wyższa od kwoty najniższej
polskiej emerytury;
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.
-- 1 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
– w przypadku dopłaty do emerytury z tzw. „nowego” systemu emerytalnego - gdy
emeryt osiąga przychód z tytułu działalności, o której mowa w art. 104 ust. 1-4 ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego wysokość
przekracza kwotę dopłaty.
ZUS ustalając, czy cudzoziemiec spełnia warunki do nabycia dopłaty do kwoty polskiej
emerytury minimalnej stosuje przewidziane w przepisach prawa narzędzia weryfikacji.
Przykładowo, na podstawie danych zapisanych na koncie ubezpieczonego, ZUS sprawdza
osiąganie przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia
społecznego, w celu zweryfikowania dalszego prawa do pobierania dopłaty.
Weryfikacji przez ZUS podlega także czynnik zamieszkania. Wypłacane z polskiego systemu
ubezpieczeń społecznych dopłaty do minimum przysługują pod warunkiem, że osoba
uprawniona na stałe mieszka w Polsce. Dopłata do minimum nie jest wypłacana osobom,
które wprawdzie spełniają warunek stażu ubezpieczeniowego, ale mieszkają poza
terytorium Polski. Tym samym zamieszkiwanie w państwie innym niż Polska w trakcie
ubiegania się o polską emeryturę, jak również przeniesienie miejsca zamieszkania z Polski
do innego państwa już po nabyciu prawa do polskiej emerytury, skutkuje utratą prawa
do otrzymywania „dopłaty” do minimalnej polskiej emerytury. Fakt zamieszkiwania przez
cudzoziemca w Polsce jest sprawdzany przez ZUS zarówno na etapie składania wniosku
o świadczenie, jak również w okresie jego wypłacania. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego,
miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa
z zamiarem stałego pobytu. Aby cudzoziemiec mógł zamieszkiwać w Polsce, musi posiadać
prawo legalnego pobytu w Polsce na podstawie dokumentu wydanego przez Urząd
ds. Cudzoziemców. Dlatego też wnioskodawcy nie tylko składają oświadczenie o miejscu
zamieszkania pod rygorem odpowiedzialności karnej, ale także, na żądanie instytucji
ubezpieczeniowej, muszą przedłożyć dokument potwierdzający legalny pobyt w Polsce.
Legalność pobytu potwierdzają takie dokumenty jak np.: karta stałego pobytu, karta pobytu
rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Częstotliwość weryfikacji zamieszkania
cudzoziemca zależy od rodzaju i ważności dokumentu potwierdzającego legalność pobytu
w Polsce danej osoby.
Należy też wyjaśnić, że w przypadku każdej zawieranej przez Polskę umowy
o zabezpieczeniu społecznym zawierane jest także porozumienie administracyjne w sprawie
stosowania danej umowy. Znajdują się w nim uregulowania proceduralne/techniczne
dotyczące realizacji postanowień danej umowy. Postanowienia umowy i porozumienia
administracyjnego dają podstawy prawne do współpracy instytucji ubezpieczeniowych obu
umawiających się państw, w tym także współpracy w aspekcie wymiany informacji
niezbędnych do przyznania prawa do emerytury lub wyliczenia jej wysokości. Dlatego też
przy weryfikacji zamieszkania cudzoziemca w Polsce, ZUS ma możliwość współpracy
ze swoim odpowiednikiem w drugim państwie. Procedury stosowane przez obie instytucje
przy obsłudze wniosków emerytalnych wymuszają weryfikację, w drodze współpracy
administracyjnej, szeregu informacji dotyczących przyznawania i wypłaty świadczeń, w tym
również danych adresowych świadczeniobiorców.
Ponadto, zgodnie z art. 80 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych2, w celu ustalenia prawa do świadczeń oraz ich wysokości, sami
ubezpieczeni zobowiązani są do informowania o wszelkich zmianach mających wpływ
2 Dz.U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.
-- 2 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
na świadczenie oraz przedkładania na żądanie organu rentowego środków dowodowych.
Na tej podstawie emeryt otrzymujący dopłatę do kwoty najniższej polskiej emerytury
zobowiązany jest poinformować ZUS o zmianie miejsca swego zamieszkania (o opuszczeniu
Polski). W sytuacji zatajenia takiej informacji osoba zainteresowana musi się liczyć
z konsekwencjami prawnymi np.: wszczęciem przez ZUS postępowania o zwrot nienależnie
pobranego świadczenia lub postępowania egzekucyjnego.
Warto nadmienić, że informowaniem o wyjeździe z Polski niejednokrotnie są zainteresowani
sami świadczeniobiorcy, z uwagi na konieczność prawidłowej obsługi podatku
dochodowego od wypłacanych emerytur.
Podwyższenia do minimalnej polskiej emerytury dokonuje się w taki sposób, aby suma
emerytury polskiej i zagranicznej nie była niższa od kwoty polskiej emerytury minimalnej.
Kwota podwyższenia zależy więc od wysokości przyznanej emerytury polskiej i wysokości
emerytury zagranicznej. Tym samym każdy wzrost emerytury polskiej lub zagranicznej
skutkuje rewizją kwoty podwyższenia (jej zmniejszeniem). Dlatego, z punktu widzenia ZUS,
dla ustalenia dopłaty do minimum istotna jest informacja o wysokości emerytury wypłacanej
przez zagraniczny organ emerytalny. Bez znaczenia jest, czy w danym państwie określono
wysokość emerytury minimalnej oraz jej kwota. W związku z tym ani w ZUS, ani
w Ministerstwie nie zbiera się informacji o wysokości minimalnych emerytur
obowiązujących w państwach, z którymi Polska ma zawarte umowy o zabezpieczeniu
społecznym, szczególnie że kwoty te są waloryzowane (często w różnych względem Polski
okresach).
Mając powyższe na uwadze ZUS, w celu ustalenia dopłaty do minimum, jest zainteresowany
uzyskaniem informacji na temat wysokości emerytury zagranicznej przyznanej i wypłacanej
danej osobie. W takich przypadkach współpraca opiera się na wymianie informacji między
instytucjami ubezpieczeniowymi (na wniosek instytucji polskiej, instytucja zagraniczna
przekazuje stosowne informacje). ZUS ma zatem dostęp do informacji o zmianie wysokości
zagranicznych emerytur, służącej pomniejszeniu kwoty dopłaty o wysokość tej zagranicznej
emerytury. Pozyskiwanie tych informacji następuje bez pośrednictwa osoby
zainteresowanej, co wyklucza ewentualne nadużycia.
W opinii Kierownictwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie można zgodzić
się twierdzeniem, że polskie przepisy o dopłacie do minimalnej emerytury „mogą być na
różne sposoby nadużywane ze względu na znaczną różnicę pomiędzy względnie niską
kwotą emerytury minimalnej w państwach pochodzenia cudzoziemców a kwotą emerytury
minimalnej w Polsce, która może jawić się cudzoziemcom jako atrakcyjna”.
Twierdzenie można byłoby uznać za prawdziwe, gdyby dopłaty wypłacano także osobom
mieszkającym poza granicami Polski. Taki transfer świadczeń istotnie mógłby być
czynnikiem zachęcającym do nieuczciwego postępowania, gdyż biorąc pod uwagę
wysokość emerytur i koszty życia w niektórych państwach otrzymywanie polskiej dopłaty
do minimum (nie polskiej emerytury minimalnej) mogłoby dopuszczać – w sposób
niezamierzony - osiąganie istotnej korzyści finansowej. W sytuacji, gdy uzyskanie dopłaty
do minimum jest zależne od zamieszkania w Polsce, wskazane ryzyko jednak nie istnieje.
W kwestii weryfikacji przez ZUS, czy cudzoziemiec, który ubiega się o dopłatę do polskiej
emerytury minimalnej rzeczywiście pracował na terytorium RP należy uwzględnić przepisy
regulujące obowiązek zgłaszania pracowników do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia
zdrowotnego. Zgłoszenie wiąże się z określonymi obowiązkami po stronie płatnika składek,
-- 3 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z którym ubezpieczony (osoba podlegająca zgłoszeniu) pozostaje w stosunku prawnym
uzasadniającym objęcie ubezpieczeniami społecznymi.
Zadanie stwierdzania i ustalania obowiązku ubezpieczeń ZUS realizuje przeprowadzając
postępowania administracyjne. W jego trakcie weryfikowana jest zasadność zgłoszenia
danej osoby do ubezpieczeń albo wysokość podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia.
W każdej sprawie zakład ocenia zebrany materiał dowodowy, a w sprawach spornych
wydaje decyzję, od której stronom przysługuje odwołanie do sądu. W jej uzasadnieniu
oddział ZUS wskazuje fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł,
a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy
dowodowej. Jeżeli w trakcie rozpatrywania wniosku o emeryturę zachodzi wątpliwość, czy
dana osoba rzeczywiście pracowała w Polsce, ZUS może przeprowadzić postępowanie
kontrolne płatnika składek dotyczące pozorności zatrudnienia osoby ubiegającej się
o emeryturę. W sprawach, w których ustalono pozorność zatrudnienia będącego jedynym
polskim okresem zatrudnienia wskazanym we wniosku o emeryturę ZUS odmawia
przyznania prawa do emerytury i dopłaty do minimum.
Należy też wskazać, że zgodnie z art. 116 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych do wniosku w sprawie przyznania świadczeń powinny być
dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości, określone w drodze
rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.3
W przypadku okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce przed 1 stycznia 1999 r. ZUS
żąda od osób wnioskujących o emeryturę oryginałów dokumentów potwierdzających
przebycie takich okresów, np. zaświadczeń od pracodawców, świadectw pracy czy
legitymacji ubezpieczeniowych z wpisami o zatrudnieniu. Natomiast w przypadku okresów
ubezpieczenia przebytych w Polsce po 31 grudnia 1998 r., za które opłacono składki na
ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ZUS posiada informacje o tych okresach na koncie
ubezpieczonego, o którym mowa w art. 4 pkt 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych. Na koncie ewidencjonowane są składki i informacje
dotyczące przebiegu ubezpieczeń społecznych danego ubezpieczonego oraz zatrudnienia
pracownika.
ZUS nie gromadzi danych statystycznych dotyczących liczby cudzoziemców, którym
odmówiono przyznania podwyższenia świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej
pomimo złożenia przez nich wniosku, jak też danych na temat liczby postępowań o zwrot
nienależnie pobranych świadczeń wszczętych wobec cudzoziemców, którym podwyższono
świadczenia do kwoty polskiej emerytury minimalnej.
Przyczyną wszczęcia przez ZUS postępowań dotyczących nienależne pobranych świadczeń
z reguły jest opóźnienie w przekazaniu informacji o:
– zmianie miejsca zamieszkania z Polski na inne państwo;
– przyznaniu lub zmianie wysokości zagranicznego świadczenia wypłacanego przez
państwo, z którym Polskę łączy umowa o zabezpieczeniu społecznym;
– osiąganym przychodzie (np. świadczeniobiorca podjął zatrudnienie), jeżeli jego
wysokość wypływa na wysokość dopłaty do minimum.
W powyższych sprawach ZUS rozlicza nienależnie pobraną dopłatę poprzez potrącenia
z bieżąco wypłacanej emerytury, a w przypadkach, gdy ze względu na zbyt niskie polskie
3 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania
o świadczenie emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011 r. poz. 1412, z późn. zm.).
-- 4 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
świadczenie nie jest to możliwe (ze względu na przepisy o wysokościach kwot wolnych od
potrąceń) ZUS kieruje sprawy do dochodzenia w trybie egzekucyjnym (windykacji). Zakład
nie gromadzi i nie posiada danych na temat kosztów egzekucyjnych i komorniczych
wskazanych spraw. Przygotowanie odpowiednich informacji w tym zakresie wymagałoby
zaangażowania przez ZUS ponadstandardowych sił i środków.
Informuję, że nie sposób określić liczby cudzoziemców, którzy do roku 2035 skorzystają
z omawianej dopłaty oraz wyliczyć, jakie będzie to stanowiło obciążenie dla budżetu
państwa. Do przeprowadzenia takich szacunków konieczna byłaby wiedza m.in. o liczbie
osób, które po zakończeniu pracy w Polsce zdecydują się pozostać w kraju oraz liczbie tych,
które podejmą decyzję o wyjeździe do innego państwa (takie decyzje podejmowane są przez
każdą osobę na podstawie subiektywnej oceny jej sytuacji). W celu rzetelnego dokonania
takich obliczeń należałoby też pozyskać informację o tym:
– jak w kolejnych latach będzie się kształtowała wysokość polskiej emerytury minimalnej;
– ilu spośród cudzoziemców objętych polskim systemem ubezpieczeń społecznych
będzie posiadało na tyle krótkie okresy ubezpieczenia w Polsce lub opłacało na tyle
niskie składki na ubezpieczenia społeczne w Polsce, że ich polska emerytura będzie
niższa od kwoty tutejszej emerytury minimalnej - także po zsumowaniu emerytury
polskiej z emeryturą zagraniczną;
– jakiego rzędu są różnice między kwotą polskiej emerytury minimalnej a sumą emerytury
polskiej i zagranicznej, czyli jaka byłaby np. średnia wysokość dopłaty.
Sporządzenie szacunków w tym zakresie w oparciu o przyjęte założenia, a nie rzetelnie
opracowane dane byłoby obarczone ryzykiem poważnego błędu.
Informuję, że renegocjacja łączących Polskę dwustronnych umów o zabezpieczeniu
społecznym w związku z przepisami dotyczącymi dopłaty do minimum byłaby niezasadna,
gdyż obowiązek podwyższenia polskiej emerytury do wysokości emerytury minimalnej
wynika z przepisów prawa krajowego. Ewentualna zmiana przepisów w tym zakresie
musiałaby uwzględniać zasadę równego traktowania, czyli dotyczyć wszystkich
zainteresowanych, a więc także obywateli Polski.
Odnosząc się do pytań nr 2-8 przekazuję zestawienia danych statystycznych, jakie ZUS
opracował w oparciu o posiadane informacje. Dane przedstawiono w dwóch załącznikach
do niniejszego pisma. Pierwszy z nich zawiera cztery następujące tabele:
– Tabela nr 1: Podwyższenia świadczeń do kwoty emerytury minimalnej wypłacone przez
Zakład osobom z obywatelstwem innym niż polskie pobierającym emerytury i renty
realizowane z zastosowaniem postanowień umów dwustronnych o zabezpieczeniu
społecznym oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) w latach 2020-
2024 oraz w okresie I-X 2025 r.;
– Tabela nr 2: Roczna kwota przypisu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za
ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń z obywatelstwem innym niż polskie
według wybranych obywatelstw w latach 2022-2024;
– Tabela nr 3: Wydatki na FUS do pokrycia ze składek, a wpływy ze składek w latach
2015-2024,
– Tabela nr 4: Kwoty rocznego przypisu składek na ubezpieczenia społeczne za
cudzoziemców oraz kwoty wydatków na świadczenia wypłacane z FUS cudzoziemcom
w latach 2022-2024.
-- 5 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Drugi załącznik zawiera Tabelę: Informacja na temat średniej długości okresu składkowego
(w miesiącach) dla obywateli danego kraju, którzy pobierali w grudniu 2024 r. emeryturę
wypłacana przez ZUS.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 6 of 6 --
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Statystyki i Pronoz Aktuarialnych
Liczba osób
‐ stan
w grudniu
Kwota wypłat
w okresie I‐XII
w tys. zł
Liczba osób
‐ stan
w grudniu
Kwota wypłat
w okresie I‐XII
w tys. zł
Liczba osób
‐ stan
w grudniu
Kwota wypłat
w okresie I‐XII
w tys. zł
Liczba osób
‐ stan
w grudniu
Kwota wypłat
w okresie I‐XII
w tys. zł
Liczba osób
‐ stan
w grudniu
Kwota wypłat
w okresie I‐XII
w tys. zł
Liczba osób
‐ stan
w październiku
Kwota wypłat
w okresie I‐X
w tys. zł
Ogółem
1/ , z tego: 298 445,9 345 633,8 407 748,1 733 1 050,6 499 1 353,7 620 1 789,9
Kraj, z którym Rzeczpospolitą
Polską wiąże Umowa
o zabezpieczeniu społecznym,
w tym:
140 242,5 165 393,0 212 480,2 315 715,0 299 953,5 397 1 358,8
Australia 0 0,6 0 0,5 0 0,3 5 3,3 0 6,5 3 8,1
Białoruś ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 7 10,7 13 26,2 17 40,2
Izrael ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Jugosławia ‐ Czarnogóra ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 0 7,1
Jugosławia ‐ Serbia ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Jugosławia ‐ Bośnia i Hercegowina ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Kanada 0 1,2 ‐ 0,5 0 1,3 7 10,5 3 11,7 3 9,6
Korea Południowa ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Macedonia Północna ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Mołdawia 0 ‐1,8 0 0,0 0 1,1 3 0,5 0 0,5 3 0,5
Mongolia ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐
Quebec ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐1,0 0 0,3 ‐ ‐ ‐ ‐
Stany Zjednoczone Ameryki 5 20,9 6 21,9 8 38,2 9 20,0 7 42,2 5 26,9
Turcja ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 0 0,1 ‐ 1,3 ‐ ‐
Ukraina 131 221,8 157 370,1 200 440,2 281 669,6 272 865,2 365 1 266,5
Rozporządzenie Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) 158 203,4 180 240,8 195 267,9 418 335,6 200 400,2 223 431,0
Uwaga: Ze względu na zaokrąglenia danych, w niektórych przypadkach sumy składników mogą się nieznacznie różnić od podanych wielkości "ogółem".
1/ Z uwagi na występujące jednostkowe liczebności świadczeniobiorców zgodnie z zasadą przestrzegania tajemnicy statystycznej prezentowane dane zostały przedstawione dla liczebności 3 i więcej osób, dane jednostkowe poniżej 3
zostały oznaczone w tabeli (0), w przypadku braku zjawiska (‐).
Kraj umowy
2020
Tab.1. Podwyższenia świadczeń do kwoty emerytury minimalnej wypłacone przez Zakład osobom z obywatelstwem innym niż polskie pobierającym emerytury i renty
realizowane z zastosowaniem postanowień umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
w latach 2020‐2024 oraz w okresie I‐X 2025 r.
2021 2022 2023 2024 I‐ X 2025
-- 1 of 4 --
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Statystyki i Pronoz Aktuarialnych
kwota w mln zł
udział w rocznym przypisie
składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe
ogółem
kwota w mln zł
udział w rocznym przypisie
składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe
ogółem
kwota w mln zł
udział w rocznym przypisie
składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe
ogółem
OGÓŁEM CUDZOZIEMCY,
w tym obywatelstwo: 11 752,0 5,0% 15 377,7 5,6% 18 483,9 5,9%
AMERYKAŃSKIE 30,0 0,01% 36,1 0,01% 40,7 0,01%
AUSTRALIJSKIE 4,6 0,00% 5,2 0,00% 5,8 0,00%
AUSTRIACKIE 9,4 0,00% 10,7 0,00% 12,3 0,00%
BELGIJSKIE 14,2 0,01% 16,2 0,01% 18,2 0,01%
BIAŁORUSKIE 1 212,2 0,51% 1 898,9 0,70% 2 246,8 0,72%
BOŚNIACKO‐HERCEGOWIŃSKIE 3,0 0,00% 0,0 0,00% 0,0 0,00%
BRYTYJSKIE 59,4 0,03% 67,5 0,02% 74,5 0,02%
BUŁGARSKIE 29,2 0,01% 31,7 0,01% 34,3 0,01%
CHORWACKIE 11,2 0,00% 12,8 0,00% 14,3 0,00%
CYPRYJSKIE 1,5 0,00% 1,9 0,00% 2,1 0,00%
CZARNOGÓRSKIE 1,3 0,00% 1,2 0,00% 1,2 0,00%
CZESKIE 33,2 0,01% 36,4 0,01% 41,2 0,01%
DUŃSKIE 10,4 0,00% 10,8 0,00% 11,0 0,00%
ESTOŃSKIE 2,8 0,00% 3,5 0,00% 4,0 0,00%
FIŃSKIE 9,9 0,00% 10,1 0,00% 10,8 0,00%
FRANCUSKIE 81,9 0,03% 93,3 0,03% 103,5 0,03%
GRECKIE 24,3 0,01% 28,6 0,01% 31,7 0,01%
HISZPAŃSKIE 73,4 0,03% 83,0 0,03% 92,9 0,03%
HOLENDERSKIE 29,8 0,01% 32,9 0,01% 36,0 0,01%
IRLANDZKIE 12,0 0,01% 14,3 0,01% 17,2 0,01%
ISLANDZKIE 0,2 0,00% 0,3 0,00% 0,4 0,00%
IZRAELSKIE 6,1 0,00% 7,6 0,00% 9,6 0,00%
KANADYJSKIE 6,5 0,00% 7,2 0,00% 8,6 0,00%
LITEWSKIE 36,9 0,02% 43,8 0,02% 50,9 0,02%
LUKSEMBURSKIE 0,4 0,00% 0,5 0,00% 0,6 0,00%
ŁOTEWSKIE 10,6 0,00% 13,0 0,00% 16,3 0,01%
MACEDOŃSKIE 5,2 0,00% 5,7 0,00% 6,0 0,00%
MALTAŃSKIE 0,7 0,00% 0,9 0,00% 1,1 0,00%
MOŁDAWSKIE 136,1 0,06% 157,6 0,06% 178,9 0,06%
MONGOLSKIE 3,7 0,00% 5,2 0,00% 7,9 0,00%
NIEMIECKIE 76,2 0,03% 83,9 0,03% 94,0 0,03%
NORWESKIE 2,9 0,00% 3,6 0,00% 4,3 0,00%
POŁUDNIOWOKOREAŃSKIE 13,1 0,01% 36,6 0,01% 41,9 0,01%
PORTUGALSKIE 46,6 0,02% 53,3 0,02% 58,1 0,02%
RUMUŃSKIE 77,1 0,03% 87,1 0,03% 99,4 0,03%
SERBSKIE 22,0 0,01% 0,0 0,00% 0,0 0,00%
SŁOWACKIE 34,3 0,01% 38,5 0,01% 43,3 0,01%
SŁOWEŃSKIE 4,7 0,00% 5,0 0,00% 5,4 0,00%
SZWAJCARSKIE 3,3 0,00% 3,8 0,00% 4,2 0,00%
SZWEDZKIE 15,0 0,01% 16,2 0,01% 17,4 0,01%
TURECKIE 119,5 0,05% 174,0 0,06% 208,0 0,07%
UKRAIŃSKIE 7 528,5 3,18% 9 618,4 3,53% 11 468,9 3,67%
WĘGIERSKIE 31,4 0,01% 34,8 0,01% 38,1 0,01%
WŁOSKIE 129,5 0,05% 147,0 0,05% 164,9 0,05%
Tab.2. Roczna kwota przypisu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń z obywatelstwem innym niż polskie
według wybranych obywatelstw w latach 2022‐2024
Obywatelstwo
Roczny przypis składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
2022 2023 2024
-- 2 of 4 --
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych
Lata
Wydatki z FUS
do pokrycia
ze składek, tj. bez
podlegających
refundacji z budżetu
państwa
Wpływy ze składek
i należności
pochodnych
Wskaźnik pokrycia
wydatków wpływami ze
składek
w %
2015 199,5 143,3 71,9
2016 205,1 152,2 74,2
2017 212,6 166,9 78,5
2018 229,5 180,4 78,6
2019 243,8 197,5 81,0
2020 264,0 197,2 74,7
2021 279,8 228,6 81,7
2022 307,6 261,4 85,0
2023 360,5 301,4 83,6
2024 415,7 347,0 83,5
w mld zł
Tab.3. Wydatki z FUS do pokrycia ze składek, a wpływy ze składek w latach 2015‐2024
-- 3 of 4 --
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych
2022 2023 2024
Wydatki na świadczenia 1/ wypłacane z FUS pobierane
przez cudzoziemców 735,8 1 050,3 1 369,9
Kwota rocznego przypisu składek na ubezpieczenia
społeczne za cudzoziemców 13 176,2 17 242,6 20 667,9
w mln zł
1/ Bez kwot jednorazowych wypłat środków z subkonta; bez jednorazowych odszkodowań wypadkowych.
Wyszczególnienie
Tab.4. Kwoty rocznego przypisu składek na ubezpieczenia społeczne za cudzoziemców oraz kwoty wydatków
na świadczenia wypłacane z FUS cudzoziemcom w latach 2022‐2024
-- 4 of 4 --