Interpelacja nr 13359
Interpelacja w sprawie sposobu zwrotu nadpłaty podatku PIT osobom ubezwłasnowolnionym i ujednolicenia praktyki ZUS i urzędu skarbowego w tym zakresie
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sposobu zwrotu nadpłaty podatku PIT osobom ubezwłasnowolnionym i ujednolicenia praktyki ZUS i urzędu skarbowego w tym zakresie
Interpelacja nr 13359
do ministra finansów i gospodarki, ministra sprawiedliwości
w sprawie sposobu zwrotu nadpłaty podatku PIT osobom ubezwłasnowolnionym i ujednolicenia praktyki ZUS i urzędu skarbowego w tym zakresie
Zgłaszający: Piotr Głowski, Maria Małgorzata Janyska, Iwona Karolewska, Katarzyna Kierzek-Koperska, Krystyna Sibińska
Data wpływu: 03-11-2025
Szanowni Państwo,
do mojego biura poselskiego wpłynęło zgłoszenie od opiekunki prawnej osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, mieszkającej w Pile, dotyczące problemu ze zwrotem nadpłaty podatku dochodowego (PIT) od renty wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z uzyskanych informacji wynika, że ZUS może bez przeszkód przekazywać świadczenie rentowe na rachunek bankowy opiekuna prawnego, zgodnie z postanowieniem sądu. Tymczasem urząd skarbowy – w odniesieniu do zwrotu podatku od tej samej renty – odmawia przekazania środków na to samo konto, wskazując, że system nie umożliwia technicznie dokonania zwrotu na rachunek inny niż należący bezpośrednio do podatnika.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami osoby ubezwłasnowolnione całkowicie nie mogą samodzielnie zawierać żadnych umów, w tym zakładać rachunków bankowych ani dysponować zgromadzonymi środkami – wszelkie czynności przekraczające zwykły zarząd majątkiem wymagają zgody sądu opiekuńczego. Osoby ubezwłasnowolnione częściowo mogą dokonywać drobnych czynności związanych z zarządem swoim majątkiem, jednak nie mogą swobodnie zakładać kont bankowych ani dysponować większymi kwotami; w ich przypadku rachunek bankowy może być założony przez opiekuna prawnego przy jego współudziale, a każda wypłata lub transfer środków poza drobne codzienne wydatki wymaga zgody sądu.
W praktyce oznacza to, że osoba ubezwłasnowolniona, nieposiadająca zdolności do czynności prawnych, nie może samodzielnie założyć konta bankowego, na które urząd mógłby przelać nadpłatę. Jedyną drogą pozostaje wówczas przekaz pocztowy – rozwiązanie kosztowne i niepraktyczne, szczególnie dla osób chorych i niepełnosprawnych. W opisanym przypadku opłata pocztowa wyniosła 40 zł, co stanowiło aż 1/7 wartości należnego zwrotu podatku. Kwoty te mogą wydawać się niewielkie, jednak dla osób borykających się z chorobą, niepełnosprawnością i ograniczonymi środkami finansowymi stanowią realne wsparcie w codziennym funkcjonowaniu. Brak spójności między przepisami i praktyką ZUS a zasadami obowiązującymi w administracji skarbowej prowadzi do sytuacji, w której osoba ubezwłasnowolniona traci dostęp do należnych jej środków, mimo że istnieje opiekun prawny powołany przez sąd do bezpiecznego zarządzania nimi.
Rozwiązanie tego problemu wymaga zarówno zmian organizacyjnych, jak i legislacyjnych, tak by system podatkowy umożliwiał bezpieczny i kontrolowany przez sąd zwrot nadpłaty – np. na rachunek bankowy opiekuna prawnego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytanie:
Czy ministerstwa planują wprowadzenie rozwiązań prawnych umożliwiających przekazywanie zwrotów podatku PIT osobom ubezwłasnowolnionym na rachunek bankowy opiekuna prawnego lub inny rachunek, tak aby uniknąć zbędnych kosztów i ułatwić tym osobom dostęp do należnych im środków?
Interpelacja nr 13359
do ministra finansów i gospodarki, ministra sprawiedliwości
w sprawie sposobu zwrotu nadpłaty podatku PIT osobom ubezwłasnowolnionym i ujednolicenia praktyki ZUS i urzędu skarbowego w tym zakresie
Zgłaszający: Piotr Głowski, Maria Małgorzata Janyska, Iwona Karolewska, Katarzyna Kierzek-Koperska, Krystyna Sibińska
Data wpływu: 03-11-2025
Szanowni Państwo,
do mojego biura poselskiego wpłynęło zgłoszenie od opiekunki prawnej osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, mieszkającej w Pile, dotyczące problemu ze zwrotem nadpłaty podatku dochodowego (PIT) od renty wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z uzyskanych informacji wynika, że ZUS może bez przeszkód przekazywać świadczenie rentowe na rachunek bankowy opiekuna prawnego, zgodnie z postanowieniem sądu. Tymczasem urząd skarbowy – w odniesieniu do zwrotu podatku od tej samej renty – odmawia przekazania środków na to samo konto, wskazując, że system nie umożliwia technicznie dokonania zwrotu na rachunek inny niż należący bezpośrednio do podatnika.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami osoby ubezwłasnowolnione całkowicie nie mogą samodzielnie zawierać żadnych umów, w tym zakładać rachunków bankowych ani dysponować zgromadzonymi środkami – wszelkie czynności przekraczające zwykły zarząd majątkiem wymagają zgody sądu opiekuńczego. Osoby ubezwłasnowolnione częściowo mogą dokonywać drobnych czynności związanych z zarządem swoim majątkiem, jednak nie mogą swobodnie zakładać kont bankowych ani dysponować większymi kwotami; w ich przypadku rachunek bankowy może być założony przez opiekuna prawnego przy jego współudziale, a każda wypłata lub transfer środków poza drobne codzienne wydatki wymaga zgody sądu.
W praktyce oznacza to, że osoba ubezwłasnowolniona, nieposiadająca zdolności do czynności prawnych, nie może samodzielnie założyć konta bankowego, na które urząd mógłby przelać nadpłatę. Jedyną drogą pozostaje wówczas przekaz pocztowy – rozwiązanie kosztowne i niepraktyczne, szczególnie dla osób chorych i niepełnosprawnych. W opisanym przypadku opłata pocztowa wyniosła 40 zł, co stanowiło aż 1/7 wartości należnego zwrotu podatku. Kwoty te mogą wydawać się niewielkie, jednak dla osób borykających się z chorobą, niepełnosprawnością i ograniczonymi środkami finansowymi stanowią realne wsparcie w codziennym funkcjonowaniu. Brak spójności między przepisami i praktyką ZUS a zasadami obowiązującymi w administracji skarbowej prowadzi do sytuacji, w której osoba ubezwłasnowolniona traci dostęp do należnych jej środków, mimo że istnieje opiekun prawny powołany przez sąd do bezpiecznego zarządzania nimi.
Rozwiązanie tego problemu wymaga zarówno zmian organizacyjnych, jak i legislacyjnych, tak by system podatkowy umożliwiał bezpieczny i kontrolowany przez sąd zwrot nadpłaty – np. na rachunek bankowy opiekuna prawnego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytanie:
Czy ministerstwa planują wprowadzenie rozwiązań prawnych umożliwiających przekazywanie zwrotów podatku PIT osobom ubezwłasnowolnionym na rachunek bankowy opiekuna prawnego lub inny rachunek, tak aby uniknąć zbędnych kosztów i ułatwić tym osobom dostęp do należnych im środków?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5455 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
Warszawa, 14 listopada 2025 roku
Znak sprawy: BK-VII.0520.467.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 13359 skierowaną do Ministra Finansów i do Ministra
Sprawiedliwości przez Pana Posła Piotra Głowskiego i grupę posłów, uprzejmie przekazuję
odpowiedź w zakresie właściwości Ministra Sprawiedliwości.
Zagadnienia, dotyczące zwrotu osobom ubezwłasnowolnionym nadpłaty podatku PIT
i w tym zakresie ujednolicenie praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i urzędu
skarbowego, pozostają poza zakresem właściwości Ministra Sprawiedliwości.
Łączę wyrazy szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
Sekretarz Stanu Arkadiusz Myrcha
/podpisano elektronicznie/
-- 1 of 1 --
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 18 listopada 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 13359 w sprawie sposobu zwrotu nadpłaty podatku
PIT osobom ubezwłasnowolnionym i ujednolicenia praktyki ZUS
i urzędu skarbowego w tym zakresie
Znak sprawy: DPP2.054.8.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na Interpelację nr 13359
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na Interpelację nr 13359 z 5 listopada br. Posłanek i Posłów na Sejm
RP Pana Piotra Głowskiego, Pani Marii Małgorzaty Janyska, Pani Iwony
Karolewskiej, Pani Katarzyny Kierzek – Koperskiej oraz Pani Krystyny Sibińskiej
w sprawie sposobu zwrotu nadpłaty podatku PIT osobom ubezwłasnowolnionym
i ujednolicenia praktyki ZUS i urzędu skarbowego w tym zakresie, Ministerstwo
Finansów uprzejmie wyjaśnia.
W myśl art. 77b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej1 zwrot nadpłaty podatnikowi
mającemu miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
nieobowiązanemu do posiadania rachunku bankowego lub rachunku w spółdzielczej
kasie oszczędnościowo-kredytowej, następuje na wskazany rachunek podatnika
albo przekazem pocztowym, chyba że podatnik zażąda zwrotu nadpłaty w kasie.
Ordynacja podatkowa nie dopuszcza możliwości dokonania zwrotu nadpłaty
przysługującej podatnikowi będącemu osobą ubezwłasnowolnioną na rachunek
bankowy, którego posiadaczem lub współposiadaczem nie jest ten podatnik.
W Ministerstwie Finansów aktualnie nie są prowadzone oraz planowane prace
legislacyjne w zakresie zmiany powołanego przepisu w sposób umożliwiający
dokonywanie zwrotów nadpłat na rachunek bankowy, którego posiadaczem jest
inny podatnik niż ten, któremu przysługuje nadpłata podatku.
1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku- Ordynacja podatkowa ( Dz.U. 2025 poz. 111 z późn.
zm.)
-- 1 of 2 --
2/2
Opiekunowie osób ubezwłasnowolnionych sprawują, co do zasady, zarząd nad
majątkiem podopiecznego w zakresie tzw. zwykłego zarządu. Podkreślić przy tym
należy, iż opiekun osoby ubezwłasnowolnionej jedynie działa w zastępstwie osoby
pozostającej pod opieką.
Art. 161 k.r.o.2 ustanawia zasadę tzw. zabezpieczenia majątku osoby pozostającej
pod opieką, w ramach której (zgodnie z § 2 tego artykułu), gotówka pozostającego
pod opieką, jeżeli nie jest potrzebna do zaspokajania jego uzasadnionych potrzeb,
powinna być złożona przez opiekuna w instytucji bankowej. Opiekun może
podejmować ulokowaną gotówkę tylko za zezwoleniem sądu opiekuńczego.
Umożliwienie zwrotu nadpłaty na prywatny rachunek opiekuna zamiast na
rachunek otworzony w imieniu osoby pozostającej pod opieką mogłoby prowadzić
do obejścia wyrażonej, w tym przepisie zasady zabezpieczenia majątku.
Przekazanie nadpłaty osoby ubezwłasnowolnionej na rachunek jej opiekuna
mogłoby także skutkować ograniczeniem praw osoby ubezwłasnowolnionej. W tym
kontekście należy zwrócić uwagę na Konwencję o prawach osób
niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r.3 – dalej:
„konwencja”. W art. 12 konwencja nakazuje, aby osoby niepełnosprawne miały na
zasadzie równości z innymi osobami zdolność prawną we wszystkich aspektach
życia. Choć zgodnie z oświadczeniem interpretacyjnym złożonym przez Polskę4,
Rzeczpospolita Polska oświadcza, że interpretuje art. 12 konwencji w sposób
zezwalający na stosowanie ubezwłasnowolnienia, to wciąż środek taki ma
obowiązek uwzględniać prawa, wolę i preferencje danej osoby
ubezwłasnowolnionej, być wolny od konfliktu interesów i bezprawnych nacisków,
być proporcjonalny i dostosowany do sytuacji danej osoby, być stosowany przez
możliwie najkrótszy czas i podlegać regularnemu przeglądowi przez właściwe
niezależne i bezstronne władze lub organ sądowy.
Podsumowując, przekazanie nadpłaty przysługującej osobie ubezwłasnowolnionej
bezpośrednio na rachunek jej opiekuna stwarzałoby zagrożenie dla przestrzegania
art. 12 konwencji chociażby z tego powodu, że środki pieniężne
ubezwłasnowolnionego i środki pieniężne opiekuna stanowiłyby wspólne saldo na
jednym rachunku w instytucji bankowej poza jakimkolwiek nadzorem ze strony sądu
opiekuńczego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
2 Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809, z
późn. zm.)
3 Dz.U. z 2012 r. poz. 1169 ze sprost.
4 Dz.U. z 2012 r. poz. 1170
-- 2 of 2 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
Warszawa, 14 listopada 2025 roku
Znak sprawy: BK-VII.0520.467.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 13359 skierowaną do Ministra Finansów i do Ministra
Sprawiedliwości przez Pana Posła Piotra Głowskiego i grupę posłów, uprzejmie przekazuję
odpowiedź w zakresie właściwości Ministra Sprawiedliwości.
Zagadnienia, dotyczące zwrotu osobom ubezwłasnowolnionym nadpłaty podatku PIT
i w tym zakresie ujednolicenie praktyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i urzędu
skarbowego, pozostają poza zakresem właściwości Ministra Sprawiedliwości.
Łączę wyrazy szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
Sekretarz Stanu Arkadiusz Myrcha
/podpisano elektronicznie/
-- 1 of 1 --
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 18 listopada 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 13359 w sprawie sposobu zwrotu nadpłaty podatku
PIT osobom ubezwłasnowolnionym i ujednolicenia praktyki ZUS
i urzędu skarbowego w tym zakresie
Znak sprawy: DPP2.054.8.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na Interpelację nr 13359
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na Interpelację nr 13359 z 5 listopada br. Posłanek i Posłów na Sejm
RP Pana Piotra Głowskiego, Pani Marii Małgorzaty Janyska, Pani Iwony
Karolewskiej, Pani Katarzyny Kierzek – Koperskiej oraz Pani Krystyny Sibińskiej
w sprawie sposobu zwrotu nadpłaty podatku PIT osobom ubezwłasnowolnionym
i ujednolicenia praktyki ZUS i urzędu skarbowego w tym zakresie, Ministerstwo
Finansów uprzejmie wyjaśnia.
W myśl art. 77b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej1 zwrot nadpłaty podatnikowi
mającemu miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
nieobowiązanemu do posiadania rachunku bankowego lub rachunku w spółdzielczej
kasie oszczędnościowo-kredytowej, następuje na wskazany rachunek podatnika
albo przekazem pocztowym, chyba że podatnik zażąda zwrotu nadpłaty w kasie.
Ordynacja podatkowa nie dopuszcza możliwości dokonania zwrotu nadpłaty
przysługującej podatnikowi będącemu osobą ubezwłasnowolnioną na rachunek
bankowy, którego posiadaczem lub współposiadaczem nie jest ten podatnik.
W Ministerstwie Finansów aktualnie nie są prowadzone oraz planowane prace
legislacyjne w zakresie zmiany powołanego przepisu w sposób umożliwiający
dokonywanie zwrotów nadpłat na rachunek bankowy, którego posiadaczem jest
inny podatnik niż ten, któremu przysługuje nadpłata podatku.
1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku- Ordynacja podatkowa ( Dz.U. 2025 poz. 111 z późn.
zm.)
-- 1 of 2 --
2/2
Opiekunowie osób ubezwłasnowolnionych sprawują, co do zasady, zarząd nad
majątkiem podopiecznego w zakresie tzw. zwykłego zarządu. Podkreślić przy tym
należy, iż opiekun osoby ubezwłasnowolnionej jedynie działa w zastępstwie osoby
pozostającej pod opieką.
Art. 161 k.r.o.2 ustanawia zasadę tzw. zabezpieczenia majątku osoby pozostającej
pod opieką, w ramach której (zgodnie z § 2 tego artykułu), gotówka pozostającego
pod opieką, jeżeli nie jest potrzebna do zaspokajania jego uzasadnionych potrzeb,
powinna być złożona przez opiekuna w instytucji bankowej. Opiekun może
podejmować ulokowaną gotówkę tylko za zezwoleniem sądu opiekuńczego.
Umożliwienie zwrotu nadpłaty na prywatny rachunek opiekuna zamiast na
rachunek otworzony w imieniu osoby pozostającej pod opieką mogłoby prowadzić
do obejścia wyrażonej, w tym przepisie zasady zabezpieczenia majątku.
Przekazanie nadpłaty osoby ubezwłasnowolnionej na rachunek jej opiekuna
mogłoby także skutkować ograniczeniem praw osoby ubezwłasnowolnionej. W tym
kontekście należy zwrócić uwagę na Konwencję o prawach osób
niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r.3 – dalej:
„konwencja”. W art. 12 konwencja nakazuje, aby osoby niepełnosprawne miały na
zasadzie równości z innymi osobami zdolność prawną we wszystkich aspektach
życia. Choć zgodnie z oświadczeniem interpretacyjnym złożonym przez Polskę4,
Rzeczpospolita Polska oświadcza, że interpretuje art. 12 konwencji w sposób
zezwalający na stosowanie ubezwłasnowolnienia, to wciąż środek taki ma
obowiązek uwzględniać prawa, wolę i preferencje danej osoby
ubezwłasnowolnionej, być wolny od konfliktu interesów i bezprawnych nacisków,
być proporcjonalny i dostosowany do sytuacji danej osoby, być stosowany przez
możliwie najkrótszy czas i podlegać regularnemu przeglądowi przez właściwe
niezależne i bezstronne władze lub organ sądowy.
Podsumowując, przekazanie nadpłaty przysługującej osobie ubezwłasnowolnionej
bezpośrednio na rachunek jej opiekuna stwarzałoby zagrożenie dla przestrzegania
art. 12 konwencji chociażby z tego powodu, że środki pieniężne
ubezwłasnowolnionego i środki pieniężne opiekuna stanowiłyby wspólne saldo na
jednym rachunku w instytucji bankowej poza jakimkolwiek nadzorem ze strony sądu
opiekuńczego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
2 Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809, z
późn. zm.)
3 Dz.U. z 2012 r. poz. 1169 ze sprost.
4 Dz.U. z 2012 r. poz. 1170
-- 2 of 2 --