Interpelacja nr 13335
Interpelacja w sprawie trudnej sytuacji pracowników powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz konieczności reformy systemu orzecznictwa
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (46%)
Podatki i Finanse (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie trudnej sytuacji pracowników powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz konieczności reformy systemu orzecznictwa
Interpelacja nr 13335
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie trudnej sytuacji pracowników powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz konieczności reformy systemu orzecznictwa
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 31-10-2025
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego zwrócił się przewodniczący związku zawodowego „Związkowa Alternatywa Pracowników Zespołów do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności“, Pan Adam Szyma, sygnalizując, że mimo upływu roku od wcześniejszych działań interwencyjnych oraz spotkań z przedstawicielami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, sytuacja pracowników powiatowych zespołów orzekających nie uległa żadnej poprawie.
Związek od wielu miesięcy apeluje o objęcie tej grupy zawodowej dodatkami motywacyjnymi oraz o podjęcie działań naprawczych w całym systemie orzekania o niepełnosprawności. Pracownicy tych zespołów wskazują, że pozostają grupą pominiętą i marginalizowaną, mimo iż wykonują niezwykle odpowiedzialne zadania, których efekty bezpośrednio wpływają na sytuację życiową kilku milionów osób posiadających orzeczenie o niepełnosprawności.
Jak wynika z przesłanego do mnie pisma skierowanego do Pani Ministry, pracownicy zespołów od roku nie doczekali się realizacji żadnych z zapowiedzianych przez ministerstwo działań. Pomimo protestów i licznych wystąpień medialnych oraz związkowych, nie zostały podjęte realne kroki w kierunku poprawy warunków pracy i wynagrodzeń.
Związek zwraca również uwagę na szereg poważnych problemów systemowych, które dotykają całego procesu orzekania:
brak właściwego nadzoru nad orzecznictwem lekarskim oraz brak standardów interpretacyjnych, co skutkuje różnicami w orzeczeniach między poszczególnymi powiatami,
niedostateczne przygotowanie i kontrola lekarzy orzekających, a także zbyt formalne podejście do przedłużania certyfikatów uprawniających do orzekania,
nadmierne obciążenie administracyjne pracowników zespołów, którzy w praktyce często muszą poprawiać błędy popełniane przez lekarzy orzeczników, nie otrzymując za to żadnego wynagrodzenia,
niskie płace oraz brak jakichkolwiek dodatków motywacyjnych, mimo rosnących obowiązków, liczby wniosków i presji społecznej,
szykanowanie i zastraszanie pracowników, którzy przystąpili do związków zawodowych – co jest rażącym naruszeniem konstytucyjnego prawa do zrzeszania się i prowadzenia dialogu społecznego.
Związek zwraca uwagę, że system orzekania o niepełnosprawności wymaga głębokiej reformy, ponieważ obecnie dopuszcza marnotrawienie publicznych środków – zarówno przez brak jednolitych zasad orzekania, jak i przez błędne decyzje administracyjne wynikające z nieprecyzyjnych przepisów oraz braku nadzoru.
W kontekście powyższego, zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:
Jakie działania podjęło lub planuje podjąć Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w celu uregulowania statusu zawodowego i poprawy wynagrodzeń pracowników powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności?
Czy resort planuje objąć tę grupę pracowników dodatkami motywacyjnymi lub innymi formami wsparcia finansowego, analogicznie jak inne grupy urzędników realizujących zadania publiczne o szczególnej wadze społecznej?
Jakie działania zostaną podjęte, aby ujednolicić standardy orzekania i zapewnić właściwy nadzór nad orzecznikami lekarskimi?
Czy ministerstwo planuje przegląd obowiązujących przepisów dotyczących częstotliwości i zasad orzekania o niepełnosprawności, tak aby ograniczyć biurokrację i marnotrawienie środków publicznych?
Jakie kroki zamierza podjąć Pani Ministra w celu zagwarantowania poszanowania praw związkowych pracowników zespołów orzekających i zapewnienia rzeczywistego dialogu społecznego w tym środowisku?
Z wyrazami szacunku Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 13335
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie trudnej sytuacji pracowników powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz konieczności reformy systemu orzecznictwa
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 31-10-2025
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego zwrócił się przewodniczący związku zawodowego „Związkowa Alternatywa Pracowników Zespołów do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności“, Pan Adam Szyma, sygnalizując, że mimo upływu roku od wcześniejszych działań interwencyjnych oraz spotkań z przedstawicielami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, sytuacja pracowników powiatowych zespołów orzekających nie uległa żadnej poprawie.
Związek od wielu miesięcy apeluje o objęcie tej grupy zawodowej dodatkami motywacyjnymi oraz o podjęcie działań naprawczych w całym systemie orzekania o niepełnosprawności. Pracownicy tych zespołów wskazują, że pozostają grupą pominiętą i marginalizowaną, mimo iż wykonują niezwykle odpowiedzialne zadania, których efekty bezpośrednio wpływają na sytuację życiową kilku milionów osób posiadających orzeczenie o niepełnosprawności.
Jak wynika z przesłanego do mnie pisma skierowanego do Pani Ministry, pracownicy zespołów od roku nie doczekali się realizacji żadnych z zapowiedzianych przez ministerstwo działań. Pomimo protestów i licznych wystąpień medialnych oraz związkowych, nie zostały podjęte realne kroki w kierunku poprawy warunków pracy i wynagrodzeń.
Związek zwraca również uwagę na szereg poważnych problemów systemowych, które dotykają całego procesu orzekania:
brak właściwego nadzoru nad orzecznictwem lekarskim oraz brak standardów interpretacyjnych, co skutkuje różnicami w orzeczeniach między poszczególnymi powiatami,
niedostateczne przygotowanie i kontrola lekarzy orzekających, a także zbyt formalne podejście do przedłużania certyfikatów uprawniających do orzekania,
nadmierne obciążenie administracyjne pracowników zespołów, którzy w praktyce często muszą poprawiać błędy popełniane przez lekarzy orzeczników, nie otrzymując za to żadnego wynagrodzenia,
niskie płace oraz brak jakichkolwiek dodatków motywacyjnych, mimo rosnących obowiązków, liczby wniosków i presji społecznej,
szykanowanie i zastraszanie pracowników, którzy przystąpili do związków zawodowych – co jest rażącym naruszeniem konstytucyjnego prawa do zrzeszania się i prowadzenia dialogu społecznego.
Związek zwraca uwagę, że system orzekania o niepełnosprawności wymaga głębokiej reformy, ponieważ obecnie dopuszcza marnotrawienie publicznych środków – zarówno przez brak jednolitych zasad orzekania, jak i przez błędne decyzje administracyjne wynikające z nieprecyzyjnych przepisów oraz braku nadzoru.
W kontekście powyższego, zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:
Jakie działania podjęło lub planuje podjąć Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w celu uregulowania statusu zawodowego i poprawy wynagrodzeń pracowników powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności?
Czy resort planuje objąć tę grupę pracowników dodatkami motywacyjnymi lub innymi formami wsparcia finansowego, analogicznie jak inne grupy urzędników realizujących zadania publiczne o szczególnej wadze społecznej?
Jakie działania zostaną podjęte, aby ujednolicić standardy orzekania i zapewnić właściwy nadzór nad orzecznikami lekarskimi?
Czy ministerstwo planuje przegląd obowiązujących przepisów dotyczących częstotliwości i zasad orzekania o niepełnosprawności, tak aby ograniczyć biurokrację i marnotrawienie środków publicznych?
Jakie kroki zamierza podjąć Pani Ministra w celu zagwarantowania poszanowania praw związkowych pracowników zespołów orzekających i zapewnienia rzeczywistego dialogu społecznego w tym środowisku?
Z wyrazami szacunku Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maja Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
60%
Konkretność
40%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(2x)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14048 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.572.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13335 z 5 listopada 2025 roku Pani Posłanki Małgorzaty
Pępek, w sprawie w sprawie trudnej sytuacji pracowników powiatowych zespołów do
spraw orzekania o niepełnosprawności oraz konieczności reformy systemu orzecznictwa,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Uchwałą Nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia
rządowego programu "Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek
organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027"
(MP. Z 2024 r. poz. 505) wprowadzono program skierowany do pracowników
zatrudnionych na podstawie stosunku pracy w jednostkach organizacyjnych pomocy
społecznej, o których mowa w art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, ze zm.). Jego celem jest dofinansowanie
wynagrodzeń wskazanej grupy pracowników realizujących zadania z zakresu pomocy
społecznej, w postaci dodatku motywacyjnego. Podstawą prawną programu jest art. 24 ust.
3 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283) ),
zgodnie z którym Rada Ministrów może przyjąć rządowy program dofinansowania
wynagrodzeń - oraz kosztów składek od tych wynagrodzeń - określonych w nim
pracowników, którzy zatrudnieni są w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej,
prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub na ich zlecenie i wykonujących
zadania określone w art. 18 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej.
Adresatami programu, stosownie do pkt III, są zatem pracownicy realizujący zadania
z zakresu pomocy społecznej w następujących jednostkach organizacyjnych pomocy
społecznej:
— ośrodkach pomocy społecznej;
— powiatowych centrach pomocy rodzinie;
— centrach usług społecznych − w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej
w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.
realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818);
— domach pomocy społecznej;
— placówkach specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego;
— ośrodkach interwencji kryzysowej;
— ośrodkach wsparcia, w tym: ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi
(w tym środowiskowych domach samopomocy), dziennych domach pomocy, domach
dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schroniskach dla osób bezdomnych,
schroniskach dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi, klubach samopomocy,
-- 1 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zatrudnieni na określonych stanowiskach wykazanych w sprawozdaniu MRiPS-06 za 2022
rok – „Wybrane jednostki organizacyjne pomocy społecznej i inne jednostki pomocy
społecznej oraz zatrudnienie w systemie pomocy społecznej”.
Wprowadzone rozwiązania są dla samorządów istotnym wsparciem w realizowanych przez
nie zadaniach własnych i stanowią odpowiedź na wieloletnie apele pracowników systemu
pomocy społecznej. Udzielone samorządom wsparcie pozwoli na podwyższenie
wynagrodzeń pozostałych pracowników samorządowych – w zależności od struktury
organizacyjnej ustalonej w danym samorządzie i lokalnych potrzeb.
Podkreślić trzeba, że działania podejmowane w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej polegające na ustaleniu dodatków do wynagrodzeń są tylko formą wsparcia
samorządów w realizacji ich zadań własnych. Podstawą ustalania poziomu wynagrodzenia
pracowników samorządowych - w zależności od zajmowanego przez nich stanowiska,
posiadanego wyksztalcenia oraz stażu pracy - są przepisy wydane na podstawie ustawy
z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1135),
określające zasady ich wynagradzania, tj.:
— rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie
wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. poz. 1960 oraz z 2023 r. poz.
1102),
— regulamin wynagradzania wydawany przez pracodawcę samorządowego.
Rada Ministrów nie kształtuje wynagrodzeń poszczególnych pracowników samorządowych,
w tym pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych
pomocy
społecznej. Decyzje o wysokości i składnikach wynagrodzeń tych osób należą wyłącznie do
ich pracodawców.
Aktualnie prowadzone są analizy finansowe dotyczące liczby pracowników powiatowych
zespołów i ewentualnych kosztów objęcia członków tej grupy dodatkami finansowymi.
Należy przy tym zauważyć, że pracownicy powiatowych zespołów do spraw orzekania
o niepełnosprawności realizują zadania zlecone administracji rządowej z zakresu ustawy
z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, ze zm.), na które samorządy otrzymują
dotację z budżetu państwa.
Zgodnie z art. 6 ust. 1a ww. ustawy wydatki związane z tworzeniem i działalnością zespołów
są pokrywane ze środków finansowych budżetu państwa. Wydatki te mogą być również
pokrywane ze środków finansowych jednostek samorządu terytorialnego.
Zaplanowanie środków finansowych na działalność zespołów do spraw orzekania
o niepełnosprawności odbywa się corocznie z udziałem wojewody, na podstawie
wykazanego przez zespoły zapotrzebowania i z uwzględnieniem zaangażowania w realizację
zadań środków własnych poszczególnych samorządów.
Rokrocznie zwiększana jest kwota dotacji budżetowej przeznaczonej na działalność
powiatowych zespołów. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, mając świadomość
zwiększonego zapotrzebowania na środki finansowe w obszarze orzekania
o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności oraz biorąc pod uwagę przekazane
przez wojewodów informacje na temat szacowanej kwoty niedoboru środków
przeznaczonych na dofinansowanie zadań realizowanych przez zespoły do spraw orzekania
-- 2 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o niepełnosprawności w 2025 r., wystąpił we wrześniu 2025 r. do Ministra Finansów
o uruchomienie rezerwy na ten cel.
Środki z rezerwy celowej (poz. 38) na dofinansowanie zadań realizowanych przez zespoły do
spraw orzekania o niepełnosprawności, realizację karty parkingowej oraz realizację legitymacji
osoby niepełnosprawnej rozdysponowano i przekazano poszczególnym wojewodom (wśród
nich 9 832 800 zł na działalność powiatowych zespołów) na podstawie wydanych przez
Ministra Finansów i Gospodarki decyzji budżetowych.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na bieżąco monitoruje się sytuację
w powiatowych i wojewódzkich zespołach orzeczniczych. Kierownictwo resortu pozostaje
w stałym kontakcie z wojewodami oraz przewodniczącymi wojewódzkich zespołów,
podejmując stosowne działania zgodnie ze swoją właściwością.
Odnośnie do sposobu wykonywania przez lekarzy orzeczników, będących członkami
powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, obowiązków
wynikających z pełnionych funkcji, pragnę wskazać, że zgodnie z art. 6c ust. 6 ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
wojewoda pełni nadzór nad powiatowymi zespołami przy pomocy wojewódzkiego zespołu.
Zgodnie z § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z
dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu
niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857, z późn. zm.) członkowie powiatowego
zespołu są obowiązani odbyć szkolenie zgodnie z programem opracowanym w oparciu o
minima programowe, o których mowa w § 27 tego rozporządzenia i złożyć z wynikiem
pozytywnym test sprawdzający znajomość materii objętej szkoleniem. Po spełnieniu
wymogów, o których mowa w § 21 ust. 2 albo 2c rozporządzenia, otrzymują oni
zaświadczenie uprawniające do orzekania o niepełnosprawności lub stopniu
niepełnosprawności.
W prowadzonym przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności postępowaniu
dąży się do ujednolicenia procesu orzeczniczego oraz stosowanych w nim procedur.
Realizacji tego celu służy opracowywanie przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych standardów orzekania, jak również sprawowana przez niego w ramach
nadzoru kontrola stosowania przepisów, standardów i procedur w orzekaniu
o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności przez zespoły orzecznicze (na
podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2 ustawy o rehabilitacji) oraz sprawowana przez wojewodę
kontrola nad powiatowymi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności (art. 6c ust.
6 ustawy o rehabilitacji).
W aktualnym stanie prawnym kwestię wydawania przez zespoły do spraw orzekania
o niepełnosprawności orzeczeń o stopniu niepełnosprawności na stałe lub na czas
określony oraz kryteriów wydawania orzeczeń na te okresy uregulowano przepisami
rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r.
w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z § 3 ust.
4-6 tego aktu naruszenie sprawności organizmu uważa się za:
— trwałe (stałe), jeżeli według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy;
— okresowe, jeżeli według wiedzy medycznej może nastąpić poprawa stanu zdrowia.
Stopień niepełnosprawności orzeka się na czas określony lub na stałe.
Informuję, że postulat środowiska osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów
dotyczący okresu, na jaki wydawane są orzeczenia o niepełnosprawności oraz o stopniu
-- 3 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
niepełnosprawności zrealizowano ostatnią nowelizacją przepisów rozporządzenia Ministra
Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. sprawie orzekania
o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Celem jej dokonania była również
standaryzacja zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności poprzez
wprowadzenie normy minimalnego czasu, na jaki może zostać wydane orzeczenie
o niepełnosprawności oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stosunku do osób
z rozpoznaną rzadką chorobą genetyczną o jednorodnym i niezmiennym przebiegu lub
zespołem Downa.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia
27 maja 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności
i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2025 r. poz. 682):
— orzeczenie o niepełnosprawności wydaje się dziecku spełniającemu warunki zaliczenia
do grupy osób z niepełnosprawnościami na czas określony, nie krótszy niż 3 lata, jednak
nie dłuższy niż do ukończenia przez nie 16 roku życia (§ 3 ust. 6 pkt 1);
— orzeczenie o niepełnosprawności, w przypadku potwierdzenia u dziecka rzadkiej
choroby genetycznej o jednorodnym i niezmiennym przebiegu lub zespołu Downa,
wydaje się do ukończenia przez nie 16 roku życia (§ 3 ust. 6 pkt 2);
— orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w przypadku potwierdzenia u osoby w wieku
powyżej 16 roku życia rzadkiej choroby genetycznej o jednorodnym i niezmiennym
przebiegu lub zespołu Downa wydaje się na okres nie krótszy niż 7 lat (§ 3 ust. 5a).
Należy zaznaczyć, że w ostatnim z wymienionych przypadków orzeczenie o stopniu
niepełnosprawności może zostać wydane na okres nie krótszy niż 7 lat. Ustawodawca
określił zatem minimalny okres jego ważności, czego nie należy utożsamiać z zakazem
wydawania orzeczeń o stopniu niepełnosprawności na dotychczasowych zasadach, tj. na
stale.
W MRPiPS planowana jest też realizacja projektu w ramach FERS pn. „Przebudowa modelu
orzekania o niepełnosprawności oraz form wsparcia”, który przewiduje przygotowanie
nowych rozwiązań na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Celem projektu jest
opracowanie kompleksowego modelu orzekania o niepełnosprawności, który
odpowiadałby na indywidualne potrzeby osób z niepełnosprawnościami oraz
odpowiedniego systemu świadczeń i innych form wsparcia. W ramach projektu
przeprowadzony zostanie przegląd rozwiązań systemowych w obszarze orzecznictwa o
niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, w tym systemów rentowych i
orzecznictwa dla celów edukacyjnych. Projekt będzie pierwszym krokiem do stworzenia
kompleksowego i zintegrowanego systemu orzekania o niepełnosprawności.
Zmodyfikowany model orzekania będzie oparty na Międzynarodowej Klasyfikacji
Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF) i zgodny z postanowieniami
Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych (KPON). Zreformowany system
zapewniać będzie ochronę podmiotowości osób z niepełnosprawnościami, zachowując
przy tym zgodność z zasadami proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej.
W ramach projektu wypracowane zostaną też rozwiązania mające na celu scalenie
rozproszonego systemu świadczeń, służące kompensacji zwiększonych kosztów życia
wynikających z niepełnosprawności, jak również narzędzia i mechanizmy umożliwiające
indywidualizację wsparcia oraz ocenę tych obszarów funkcjonowania, których nie można
opisać w sposób wyczerpujący korzystając z aktualnie dostępnych instrumentów. Oparcie
nowego modelu orzekania o niepełnosprawności na nowoczesnym systemie
informatycznym stworzy podstawy do jego integracji z innymi systemami. Wypracowane
-- 4 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zostaną też zasady organizacji systemu orzekania o niepełnosprawności, z uwzględnieniem
nadzoru oraz procedury orzeczniczej wraz z postępowaniem odwoławczym.
Pragnę podkreślić, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
pozostaje otwarte na dialog z przedstawicielami wszystkich środowisk zainteresowanych
omawianiem bieżących problemów i zagadnień w powyższym zakresie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 5 of 5 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.572.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13335 z 5 listopada 2025 roku Pani Posłanki Małgorzaty
Pępek, w sprawie w sprawie trudnej sytuacji pracowników powiatowych zespołów do
spraw orzekania o niepełnosprawności oraz konieczności reformy systemu orzecznictwa,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Uchwałą Nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia
rządowego programu "Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek
organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027"
(MP. Z 2024 r. poz. 505) wprowadzono program skierowany do pracowników
zatrudnionych na podstawie stosunku pracy w jednostkach organizacyjnych pomocy
społecznej, o których mowa w art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, ze zm.). Jego celem jest dofinansowanie
wynagrodzeń wskazanej grupy pracowników realizujących zadania z zakresu pomocy
społecznej, w postaci dodatku motywacyjnego. Podstawą prawną programu jest art. 24 ust.
3 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283) ),
zgodnie z którym Rada Ministrów może przyjąć rządowy program dofinansowania
wynagrodzeń - oraz kosztów składek od tych wynagrodzeń - określonych w nim
pracowników, którzy zatrudnieni są w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej,
prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub na ich zlecenie i wykonujących
zadania określone w art. 18 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej.
Adresatami programu, stosownie do pkt III, są zatem pracownicy realizujący zadania
z zakresu pomocy społecznej w następujących jednostkach organizacyjnych pomocy
społecznej:
— ośrodkach pomocy społecznej;
— powiatowych centrach pomocy rodzinie;
— centrach usług społecznych − w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej
w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.
realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818);
— domach pomocy społecznej;
— placówkach specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego;
— ośrodkach interwencji kryzysowej;
— ośrodkach wsparcia, w tym: ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi
(w tym środowiskowych domach samopomocy), dziennych domach pomocy, domach
dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schroniskach dla osób bezdomnych,
schroniskach dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi, klubach samopomocy,
-- 1 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zatrudnieni na określonych stanowiskach wykazanych w sprawozdaniu MRiPS-06 za 2022
rok – „Wybrane jednostki organizacyjne pomocy społecznej i inne jednostki pomocy
społecznej oraz zatrudnienie w systemie pomocy społecznej”.
Wprowadzone rozwiązania są dla samorządów istotnym wsparciem w realizowanych przez
nie zadaniach własnych i stanowią odpowiedź na wieloletnie apele pracowników systemu
pomocy społecznej. Udzielone samorządom wsparcie pozwoli na podwyższenie
wynagrodzeń pozostałych pracowników samorządowych – w zależności od struktury
organizacyjnej ustalonej w danym samorządzie i lokalnych potrzeb.
Podkreślić trzeba, że działania podejmowane w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej polegające na ustaleniu dodatków do wynagrodzeń są tylko formą wsparcia
samorządów w realizacji ich zadań własnych. Podstawą ustalania poziomu wynagrodzenia
pracowników samorządowych - w zależności od zajmowanego przez nich stanowiska,
posiadanego wyksztalcenia oraz stażu pracy - są przepisy wydane na podstawie ustawy
z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1135),
określające zasady ich wynagradzania, tj.:
— rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie
wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. poz. 1960 oraz z 2023 r. poz.
1102),
— regulamin wynagradzania wydawany przez pracodawcę samorządowego.
Rada Ministrów nie kształtuje wynagrodzeń poszczególnych pracowników samorządowych,
w tym pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych
pomocy
społecznej. Decyzje o wysokości i składnikach wynagrodzeń tych osób należą wyłącznie do
ich pracodawców.
Aktualnie prowadzone są analizy finansowe dotyczące liczby pracowników powiatowych
zespołów i ewentualnych kosztów objęcia członków tej grupy dodatkami finansowymi.
Należy przy tym zauważyć, że pracownicy powiatowych zespołów do spraw orzekania
o niepełnosprawności realizują zadania zlecone administracji rządowej z zakresu ustawy
z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, ze zm.), na które samorządy otrzymują
dotację z budżetu państwa.
Zgodnie z art. 6 ust. 1a ww. ustawy wydatki związane z tworzeniem i działalnością zespołów
są pokrywane ze środków finansowych budżetu państwa. Wydatki te mogą być również
pokrywane ze środków finansowych jednostek samorządu terytorialnego.
Zaplanowanie środków finansowych na działalność zespołów do spraw orzekania
o niepełnosprawności odbywa się corocznie z udziałem wojewody, na podstawie
wykazanego przez zespoły zapotrzebowania i z uwzględnieniem zaangażowania w realizację
zadań środków własnych poszczególnych samorządów.
Rokrocznie zwiększana jest kwota dotacji budżetowej przeznaczonej na działalność
powiatowych zespołów. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, mając świadomość
zwiększonego zapotrzebowania na środki finansowe w obszarze orzekania
o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności oraz biorąc pod uwagę przekazane
przez wojewodów informacje na temat szacowanej kwoty niedoboru środków
przeznaczonych na dofinansowanie zadań realizowanych przez zespoły do spraw orzekania
-- 2 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o niepełnosprawności w 2025 r., wystąpił we wrześniu 2025 r. do Ministra Finansów
o uruchomienie rezerwy na ten cel.
Środki z rezerwy celowej (poz. 38) na dofinansowanie zadań realizowanych przez zespoły do
spraw orzekania o niepełnosprawności, realizację karty parkingowej oraz realizację legitymacji
osoby niepełnosprawnej rozdysponowano i przekazano poszczególnym wojewodom (wśród
nich 9 832 800 zł na działalność powiatowych zespołów) na podstawie wydanych przez
Ministra Finansów i Gospodarki decyzji budżetowych.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na bieżąco monitoruje się sytuację
w powiatowych i wojewódzkich zespołach orzeczniczych. Kierownictwo resortu pozostaje
w stałym kontakcie z wojewodami oraz przewodniczącymi wojewódzkich zespołów,
podejmując stosowne działania zgodnie ze swoją właściwością.
Odnośnie do sposobu wykonywania przez lekarzy orzeczników, będących członkami
powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, obowiązków
wynikających z pełnionych funkcji, pragnę wskazać, że zgodnie z art. 6c ust. 6 ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
wojewoda pełni nadzór nad powiatowymi zespołami przy pomocy wojewódzkiego zespołu.
Zgodnie z § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z
dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu
niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857, z późn. zm.) członkowie powiatowego
zespołu są obowiązani odbyć szkolenie zgodnie z programem opracowanym w oparciu o
minima programowe, o których mowa w § 27 tego rozporządzenia i złożyć z wynikiem
pozytywnym test sprawdzający znajomość materii objętej szkoleniem. Po spełnieniu
wymogów, o których mowa w § 21 ust. 2 albo 2c rozporządzenia, otrzymują oni
zaświadczenie uprawniające do orzekania o niepełnosprawności lub stopniu
niepełnosprawności.
W prowadzonym przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności postępowaniu
dąży się do ujednolicenia procesu orzeczniczego oraz stosowanych w nim procedur.
Realizacji tego celu służy opracowywanie przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych standardów orzekania, jak również sprawowana przez niego w ramach
nadzoru kontrola stosowania przepisów, standardów i procedur w orzekaniu
o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności przez zespoły orzecznicze (na
podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2 ustawy o rehabilitacji) oraz sprawowana przez wojewodę
kontrola nad powiatowymi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności (art. 6c ust.
6 ustawy o rehabilitacji).
W aktualnym stanie prawnym kwestię wydawania przez zespoły do spraw orzekania
o niepełnosprawności orzeczeń o stopniu niepełnosprawności na stałe lub na czas
określony oraz kryteriów wydawania orzeczeń na te okresy uregulowano przepisami
rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r.
w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z § 3 ust.
4-6 tego aktu naruszenie sprawności organizmu uważa się za:
— trwałe (stałe), jeżeli według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy;
— okresowe, jeżeli według wiedzy medycznej może nastąpić poprawa stanu zdrowia.
Stopień niepełnosprawności orzeka się na czas określony lub na stałe.
Informuję, że postulat środowiska osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów
dotyczący okresu, na jaki wydawane są orzeczenia o niepełnosprawności oraz o stopniu
-- 3 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
niepełnosprawności zrealizowano ostatnią nowelizacją przepisów rozporządzenia Ministra
Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. sprawie orzekania
o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Celem jej dokonania była również
standaryzacja zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności poprzez
wprowadzenie normy minimalnego czasu, na jaki może zostać wydane orzeczenie
o niepełnosprawności oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stosunku do osób
z rozpoznaną rzadką chorobą genetyczną o jednorodnym i niezmiennym przebiegu lub
zespołem Downa.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia
27 maja 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności
i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2025 r. poz. 682):
— orzeczenie o niepełnosprawności wydaje się dziecku spełniającemu warunki zaliczenia
do grupy osób z niepełnosprawnościami na czas określony, nie krótszy niż 3 lata, jednak
nie dłuższy niż do ukończenia przez nie 16 roku życia (§ 3 ust. 6 pkt 1);
— orzeczenie o niepełnosprawności, w przypadku potwierdzenia u dziecka rzadkiej
choroby genetycznej o jednorodnym i niezmiennym przebiegu lub zespołu Downa,
wydaje się do ukończenia przez nie 16 roku życia (§ 3 ust. 6 pkt 2);
— orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w przypadku potwierdzenia u osoby w wieku
powyżej 16 roku życia rzadkiej choroby genetycznej o jednorodnym i niezmiennym
przebiegu lub zespołu Downa wydaje się na okres nie krótszy niż 7 lat (§ 3 ust. 5a).
Należy zaznaczyć, że w ostatnim z wymienionych przypadków orzeczenie o stopniu
niepełnosprawności może zostać wydane na okres nie krótszy niż 7 lat. Ustawodawca
określił zatem minimalny okres jego ważności, czego nie należy utożsamiać z zakazem
wydawania orzeczeń o stopniu niepełnosprawności na dotychczasowych zasadach, tj. na
stale.
W MRPiPS planowana jest też realizacja projektu w ramach FERS pn. „Przebudowa modelu
orzekania o niepełnosprawności oraz form wsparcia”, który przewiduje przygotowanie
nowych rozwiązań na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Celem projektu jest
opracowanie kompleksowego modelu orzekania o niepełnosprawności, który
odpowiadałby na indywidualne potrzeby osób z niepełnosprawnościami oraz
odpowiedniego systemu świadczeń i innych form wsparcia. W ramach projektu
przeprowadzony zostanie przegląd rozwiązań systemowych w obszarze orzecznictwa o
niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, w tym systemów rentowych i
orzecznictwa dla celów edukacyjnych. Projekt będzie pierwszym krokiem do stworzenia
kompleksowego i zintegrowanego systemu orzekania o niepełnosprawności.
Zmodyfikowany model orzekania będzie oparty na Międzynarodowej Klasyfikacji
Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF) i zgodny z postanowieniami
Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych (KPON). Zreformowany system
zapewniać będzie ochronę podmiotowości osób z niepełnosprawnościami, zachowując
przy tym zgodność z zasadami proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej.
W ramach projektu wypracowane zostaną też rozwiązania mające na celu scalenie
rozproszonego systemu świadczeń, służące kompensacji zwiększonych kosztów życia
wynikających z niepełnosprawności, jak również narzędzia i mechanizmy umożliwiające
indywidualizację wsparcia oraz ocenę tych obszarów funkcjonowania, których nie można
opisać w sposób wyczerpujący korzystając z aktualnie dostępnych instrumentów. Oparcie
nowego modelu orzekania o niepełnosprawności na nowoczesnym systemie
informatycznym stworzy podstawy do jego integracji z innymi systemami. Wypracowane
-- 4 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zostaną też zasady organizacji systemu orzekania o niepełnosprawności, z uwzględnieniem
nadzoru oraz procedury orzeczniczej wraz z postępowaniem odwoławczym.
Pragnę podkreślić, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
pozostaje otwarte na dialog z przedstawicielami wszystkich środowisk zainteresowanych
omawianiem bieżących problemów i zagadnień w powyższym zakresie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 5 of 5 --