Interpelacja w sprawie usprawnienia wsparcia procesowego i psychologicznego dla rodzin ofiar wypadków komunikacyjnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13330
do ministra sprawiedliwości
w sprawie usprawnienia wsparcia procesowego i psychologicznego dla rodzin ofiar wypadków komunikacyjnych
Zgłaszający: Paweł Papke
Data wpływu: 31-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w świetle utrzymującej się liczby ofiar śmiertelnych pieszych na przejściach (131 zabitych w 2024 r.; 132 w 2023 r.; 145 w 2022 r.) i ich konsekwencji dla rodzin, zwracam się z prośbą o informację dotyczącą roli wymiaru sprawiedliwości w zapewnieniu wsparcia dla rodzin poszkodowanych (w tym psychologicznego i informacyjnego) oraz o plany usprawnienia procesów sądowych i prokuratorskich związanych z takimi wypadkami. Dane te pochodzą z raportów Policji.
Proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości posiada obowiązujące wytyczne/procedury dla prokuratur i sądów dotyczące informowania rodzin ofiar o toczącym się postępowaniu (tryb, osoba kontaktowa, terminy)? Jeśli tak - proszę o ich przesłanie. Jeśli nie - czy resort przewiduje ich opracowanie?
2. Czy w ramach procesu karnego (jeżeli zachodzi) wdrożone są mechanizmy zapewniające małoletnim świadkom i rodzinom opiekę psychologiczną (np. asysta psychologa w sądzie, możliwość przesłuchania w warunkach chronionych, wsparcie terapeutyczne w czasie procesu)? Proszę o opis obowiązujących rozwiązań i ich zasięgu.
3. Czy istnieje stała współpraca między resortem sprawiedliwości a podmiotami świadczącymi pomoc psychologiczną/oficjalnymi organizacjami dla ofiar (np. NGO, ośrodki pomocy psychologicznej) oraz z MRPiPS i Policją? Jeśli tak - proszę o opis modelu współpracy i przykłady działań (pilotaże, procedury, umowy o współpracy). Jeśli nie - czy resort widzi konieczność formalizacji takiej współpracy?
4. Czy ministerstwo analizowało i planuje adaptację rozwiązań międzynarodowych w zakresie wsparcia ofiar i ich rodzin w toku postępowań (np. w Niemczech dostępna procesowa pomoc psychospołeczna i opieka ofiar na etapie postępowania; w Szwecji system kierowania ofiar do lokalnych usług)? Jeżeli tak, proszę o rezultaty analiz i ewentualne rekomendacje do wdrożenia w polskim systemie.
Uważam, że sprawna, empatyczna i skoordynowana pomoc procesowa i psychologiczna jest kluczowa dla minimalizowania długoterminowych skutków wypadków dla rodzin i dzieci.
Z poważaniem Paweł Papke
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8019 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
Warszawa, 25 listopada 2025 roku
Znak sprawy: BK-VII.0520.468.2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 13330 Pana Posła Pawła Papke
w sprawie usprawnienia wsparcia procesowego i psychologicznego dla rodzin ofiar
wypadków komunikacyjnych.
Ad 1
Procedury postępowania karnego dotyczące realizacji uprawnień stron oraz obowiązków
organów procesowych zostały wskazane w Kodeksie postępowania karnego, jak również
w szeregu aktów wykonawczych regulujących tok procesu karnego.
Zgodnie z art. 305 § 4 Kodeksu postępowania karnego, organy postępowania karnego są
obowiązane do niezwłocznego poinformowania pokrzywdzonego o wszczęciu
postępowania, a także o sposobie jego zakończenia.
W toku postępowania karnego, zgodnie z art. 52a Kodeksu postępowania karnego, organ
prowadzący postępowanie karne jest obowiązany ustalić właściwości i warunki osobiste
pokrzywdzonego oraz rodzaj i rozmiar ujemnych następstw popełnionego na jego szkodę
przestępstwa, mając na uwadze charakter tego przestępstwa oraz okoliczności jego
-- 1 of 5 --
2
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
popełnienia, tak aby móc zastosować odpowiednie instrumenty procesowe, które będą
odpowiednie dla potrzeb pokrzywdzonego np. wybór sposobu jego przesłuchania.
Przestępstwa komunikacyjne, o których mowa w interpelacji nie należą do katalogu
przestępstw, w których można zastosować tzw. tryb przesłuchań w przyjaznym pokoju,
o których mowa w art. 185a Kodeksu postępowania karnego. Jednakże zgodnie z art. 185e
Kodeksu postępowania karnego, jeżeli u świadka występują zaburzenia psychiczne,
rozwojowe, zakłócenia zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego postrzeżeń
i zachodzi uzasadniona obawa, że przesłuchanie w innych warunkach niż wskazane w tym
przepisie mogłoby wpłynąć negatywnie na jego stan psychiczny lub byłoby znacznie
utrudnione, tego rodzaju przesłuchanie jest jednak dopuszczalne.
Natomiast w związku z pytaniem Pana Posła czy Ministerstwo Sprawiedliwości przewiduje
opracowanie wytycznych dla sądów, dotyczących informowania rodzin ofiar o toczącym
się postępowaniu, wyjaśniam, że takie działanie wykraczałoby poza zewnętrzny nadzór
administracyjny nad działalnością administracyjną sądów powszechnych, który sprawuje
Minister Sprawiedliwości stosownie do art. 9a § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów
powszechnych1.
W odniesieniu do analogicznego pytania, dotyczącego jednostek prokuratury,
za Prokuraturą Krajową przekazuję, że nie ma wytycznych dla powszechnych jednostek
organizacyjnych prokuratury, dotyczących informowania rodzin ofiar wypadków
komunikacyjnych o przebiegu toczących się postępowań przygotowawczych.
Opracowanie takich wytycznych nie jest obecnie planowane.
Ad 2 i 4
Gwarancje procesowe dla małoletnich świadków zostały uregulowane w Kodeksie
postępowania karnego. Jednakże w kontekście małoletnich świadków i rodzin ofiar
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.
-- 2 of 5 --
3
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
wypadków komunikacyjnych Kodeks nie przewiduje szczególnych mechanizmów,
zapewniających opiekę psychologiczną w toku postępowania karnego.
W myśl ogólnych zasad wynikających z art. 300 § 2 Kodeksu postępowania karnego,
niezwłocznie po ustaleniu pokrzywdzonego albo przed pierwszym przesłuchaniem,
pokrzywdzony jest informowany o przysługujących mu w toku postępowania karnego
uprawnieniach. Pouczenie to jest ustandaryzowane – według wzoru i obejmuje m.in.
informacje o posiadaniu statusu strony procesowej w postępowaniu przygotowawczym
oraz o wynikających z tego uprawnieniach, w szczególności: do składania wniosków
o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia i warunkach uczestniczenia w tych
czynnościach, do korzystania z pomocy pełnomocnika, w tym do złożenia wniosku
o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w okolicznościach wskazanych w art. 78, jak
również o prawie do mediacji, dostępu do akt sprawy uprawnieniach. Pouczenie obejmuje
również informację o: możliwościach naprawienia szkody przez oskarżonego lub
uzyskania kompensaty państwowej, dostępie do pomocy prawnej, dostępnych środkach
ochrony i pomocy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie
i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka2, pomocy przewidzianej w art. 43 § 8 Kodeksu
karnego wykonawczego.
Pouczenie otrzymuje przedstawiciel ustawowy małoletniego pokrzywdzonego,
jak również małoletni pokrzywdzony, dla którego przewidziano odrębne pouczenie.
Pouczenia mogą być opisowe lub graficzne.
Niezależnie od powyższego organy postępowania karnego są zobowiązane
do poinformowania małoletniego świadka każdorazowo o sposobie i warunkach
przeprowadzenia przesłuchania. Również i w tym przypadku zakres informacji jest
ustawowo określony (art. 171 Kodeksu karnego i art. 185e Kodeksu postępowania
karnego). Pozwala to na poinformowanie małoletniego o tym jak będzie kształtować się
2 Dz. U. z 2015 r., poz. 21
-- 3 of 5 --
4
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
przebieg czynności, tak by zminimalizować presję wynikającą z udziału świadka
w postępowaniu karnym.
Pomoc pokrzywdzonym
Zgodnie z art. 10 ust. 1 wspomnianej ustawy o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego
i świadka, w przypadku zagrożenia dla zdrowia psychicznego pokrzywdzonego, świadka
lub osób im najbliższych organ prowadzący czynności operacyjno-rozpoznawcze albo
postępowanie sprawdzające lub postępowanie przygotowawcze albo sąd informuje
pokrzywdzonego lub świadka o możliwości uzyskania pomocy psychologicznej
świadczonej przez podmioty, które otrzymały na ten cel dotację z Funduszu Pomocy
Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, o którym mowa w art. 43 ustawy z dnia
6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy, lub inne podmioty świadczące pomoc
psychologiczną, wraz ze wskazaniem listy tych podmiotów i określeniem sposobu
kontaktu.
Natomiast w myśl art. 10 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, organ albo sąd, na wniosek
pokrzywdzonego lub świadka, wzywa podmiot, który otrzymał dotację z Funduszu
Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, do udzielenia pomocy
psychologicznej w terminie 14 dni od dnia wezwania.
Informacja o możliwości skorzystania z opieki psychologicznej regulowanej przepisami
ustawy o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka zamieszczona jest
w formularzu pouczeń o uprawnieniach i obowiązkach świadka, który jest doręczany przez
organ procesowy podczas czynności przesłuchania.
Ad 3
Ministerstwo Sprawiedliwości współpracuje z podmiotami świadczącymi między innymi
pomoc psychologiczną poprzez realizację zadań finansowanych z Funduszu
Sprawiedliwości. Bezpośrednią pomoc można uzyskać w jednym z ośrodków lub lokalnych
-- 4 of 5 --
5
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
punktów tworzących ogólnopolską Sieć Pomocy Osobom Pokrzywdzonym
Przestępstwem.
Osoby pokrzywdzone przestępstwem i osoby im najbliższe mogą skorzystać między
innymi z pomocy psychologicznej, psychiatrycznej i psychoterapeutycznej. Pomoc
psychologiczna udzielana jest również świadkom i osobom im najbliższym. Pomoc
udzielana jest bezpłatnie.
Organizacje pozarządowe tworzące sieć wybierane są w ramach konkursów ofert
ogłaszanych przez Dysponenta Funduszu. Konkursy ofert mają charakter otwarty
i konkurencyjny3.
Wykaz wszystkich organizacji, świadczących pomoc pokrzywdzonym, świadkom i osobom
im najbliższym znajduje się na stronie Funduszu Sprawiedliwości4.
Łączę wyrazy szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
Sekretarz Stanu Arkadiusz Myrcha
/podpisano elektronicznie/
3 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/fundusz-sprawiedliwosci
4 https://www.funduszsprawiedliwosci.gov.pl/pl/znajdz-osrodek-pomocy/
-- 5 of 5 --