Interpelacja nr 1330
Interpelacja w sprawie problemów pacjentów chorujących na boreliozę
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Zdrowie i Lecznictwo (46%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie problemów pacjentów chorujących na boreliozę
Interpelacja nr 1330
do ministra zdrowia
w sprawie problemów pacjentów chorujących na boreliozę
Zgłaszający: Katarzyna Kierzek-Koperska
Data wpływu: 04-02-2024
Szanowna Pani Minister,
chorzy na boreliozę, zwłaszcza ci dotknięci przewlekłą postacią schorzenia, napotykają liczne trudności w uzyskaniu odpowiedniego rozpoznania i skutecznego leczenia. Wiele przypadków charakteryzuje się występowaniem długotrwałych objawów, które utrudniają, a nawet uniemożliwiają codzienne funkcjonowanie. Obecne wytyczne Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych zalecają maksymalnie 30-dniowe leczenie jednym antybiotykiem, jednak u znacznej części pacjentów objawy nie ustępują. Późne postacie boreliozy, które rozwijają się pomimo pozornie prawidłowego leczenia antybiotykiem, objawiają się uciążliwymi objawami neurologicznymi, reumatologicznymi lub kardiologicznymi. Wzrost liczby zachorowań, o 45 procent w stosunku do poprzedniego roku oraz fakt, że borelioza może prowadzić do przewlekłych objawów, stanowi poważny problem zdrowia publicznego. Jest to szczególnie istotne w kontekście globalnego ocieplenia, które wpływa na zwiększenie populacji kleszczy oraz co za tym idzie rosnącej liczby zachorowań. Nadchodzące wyzwania związane z rozwijającą sytuacją wymagają szybkich, trafnych diagnoz, żeby to osiągnąć potrzebne są państwowe szkolenia dla lekarzy pierwszego kontaktu, którzy jako pierwsi powinni rozpoznać objawy i skierować pacjenta na diagnostykę.
Parlament Europejski wezwał kraje członkowskie do podejmowania wspólnych działań na rzecz pacjentów chorych na boreliozę oraz do opracowania nowych rozwiązań i lepszej skuteczności w diagnostyce i leczeniu. Jednakże sytuacja w Polsce wciąż pozostaje niezadowalająca, a pacjenci często doświadczają ignorowania przez lekarzy ich cierpień. Naukowe badania wskazują na konieczność uwzględnienia różnorodnych form przetrwalnikowych bakterii Borrelia, co może wymagać dłuższego leczenia i bardziej zindywidualizowanego podejścia. W świetle ostatnich badań potwierdzających obecność Borrelii nawet po długotrwałej antybiotykoterapii konieczne jest ponowne rozważenie aktualnych wytycznych leczenia.
Do połowy 2023 roku pacjenci dotknięci tzw. chroniczną boreliozą mieli możliwość prywatnego leczenia przedłużoną antybiotykoterapią zgodnie z wytycznymi międzynarodowego towarzystwa naukowo-medycznego ILADS. Metoda ta opiera się na indywidualnym podejściu do każdego przypadku, uwzględniając diagnostykę różnicową, objawy, serologię oraz szereg innych okoliczności, z zastosowaniem skojarzonej antybiotykoterapii, bez górnej granicy czasowej. W lipcu 2023 roku rzecznik praw pacjenta oraz Naczelna Izba Lekarska wydały zakaz stosowania metody ILADS i rozpoczęto wszczynanie postępowań wyjaśniających wobec lekarzy, którzy zlecali tę terapię. W tym procesie nie uwzględniono argumentów tysięcy pacjentów, którzy odnieśli sukces w leczeniu boreliozy przy pomocy tej metody. W przypadku dotkliwych schorzeń istnieją skoordynowane ścieżki leczenia, przykładem może być karta DILO dla osób z podejrzeniem nowotworu złośliwego. W obecnej sytuacji warto pochylić się nad podobnym rozwiązaniem, w którym pacjent ze zdiagnozowaną boreliozą mógłby liczyć na szybszy dostęp do określonych specjalistów oraz mieć szybciej wydawane skierowania na badania diagnostyczne. Ostatnią kwestią, którą należy rozważyć, są badania kleszczy na nosicielstwo. W ramach badania oceniana jest obecność DNA bakterii wywołujących boreliozę w kleszczu, usuniętym z miejsca wkłucia, pobranym do specjalnego zestawu transportowego. Wciąż jednak brakuje jednoznacznych wytycznych dotyczących prowadzenia badań w Polsce.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jak ministerstwo planuje zareagować na rosnący problem diagnozy i leczenia boreliozy w Polsce, zwłaszcza biorąc pod uwagę wzrost liczby zachorowań rok do roku?
2. Czy ministerstwo rozważa aktualizację wytycznych dotyczących leczenia boreliozy, biorąc pod uwagę obecne trudności związane z 30-dniową terapią antybiotykami, jak zaleca Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych?
3. Czy ministerstwo ma plany wprowadzenia środków zaradczych, aby poprawić skuteczność diagnostyki boreliozy i skrócić czas od diagnozy do leczenia?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia ma zamiar podjąć jakieś kroki w celu zwiększenia świadomości społecznej na temat boreliozy, jej trudności diagnostycznych i konieczności zindywidualizowanego leczenia?
5. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa opracowanie krajowych wytycznych dotyczących leczenia boreliozy, uwzględniając dwie istniejące szkoły terapeutyczne łagodniejszą i zgodną z zaleceniami ILADS, aby zapewnić bardziej zindywidualizowane podejście do leczenia tej choroby w Polsce?
6. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie skoordynowanych ścieżek leczenia dla pacjentów z boreliozą na wzór istniejących przykładów, takich jak karty DILO dla pacjentów z nowotworami?
Łączę wyrazy szacunku Katarzyna Kierzek-Koperska
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 1330
do ministra zdrowia
w sprawie problemów pacjentów chorujących na boreliozę
Zgłaszający: Katarzyna Kierzek-Koperska
Data wpływu: 04-02-2024
Szanowna Pani Minister,
chorzy na boreliozę, zwłaszcza ci dotknięci przewlekłą postacią schorzenia, napotykają liczne trudności w uzyskaniu odpowiedniego rozpoznania i skutecznego leczenia. Wiele przypadków charakteryzuje się występowaniem długotrwałych objawów, które utrudniają, a nawet uniemożliwiają codzienne funkcjonowanie. Obecne wytyczne Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych zalecają maksymalnie 30-dniowe leczenie jednym antybiotykiem, jednak u znacznej części pacjentów objawy nie ustępują. Późne postacie boreliozy, które rozwijają się pomimo pozornie prawidłowego leczenia antybiotykiem, objawiają się uciążliwymi objawami neurologicznymi, reumatologicznymi lub kardiologicznymi. Wzrost liczby zachorowań, o 45 procent w stosunku do poprzedniego roku oraz fakt, że borelioza może prowadzić do przewlekłych objawów, stanowi poważny problem zdrowia publicznego. Jest to szczególnie istotne w kontekście globalnego ocieplenia, które wpływa na zwiększenie populacji kleszczy oraz co za tym idzie rosnącej liczby zachorowań. Nadchodzące wyzwania związane z rozwijającą sytuacją wymagają szybkich, trafnych diagnoz, żeby to osiągnąć potrzebne są państwowe szkolenia dla lekarzy pierwszego kontaktu, którzy jako pierwsi powinni rozpoznać objawy i skierować pacjenta na diagnostykę.
Parlament Europejski wezwał kraje członkowskie do podejmowania wspólnych działań na rzecz pacjentów chorych na boreliozę oraz do opracowania nowych rozwiązań i lepszej skuteczności w diagnostyce i leczeniu. Jednakże sytuacja w Polsce wciąż pozostaje niezadowalająca, a pacjenci często doświadczają ignorowania przez lekarzy ich cierpień. Naukowe badania wskazują na konieczność uwzględnienia różnorodnych form przetrwalnikowych bakterii Borrelia, co może wymagać dłuższego leczenia i bardziej zindywidualizowanego podejścia. W świetle ostatnich badań potwierdzających obecność Borrelii nawet po długotrwałej antybiotykoterapii konieczne jest ponowne rozważenie aktualnych wytycznych leczenia.
Do połowy 2023 roku pacjenci dotknięci tzw. chroniczną boreliozą mieli możliwość prywatnego leczenia przedłużoną antybiotykoterapią zgodnie z wytycznymi międzynarodowego towarzystwa naukowo-medycznego ILADS. Metoda ta opiera się na indywidualnym podejściu do każdego przypadku, uwzględniając diagnostykę różnicową, objawy, serologię oraz szereg innych okoliczności, z zastosowaniem skojarzonej antybiotykoterapii, bez górnej granicy czasowej. W lipcu 2023 roku rzecznik praw pacjenta oraz Naczelna Izba Lekarska wydały zakaz stosowania metody ILADS i rozpoczęto wszczynanie postępowań wyjaśniających wobec lekarzy, którzy zlecali tę terapię. W tym procesie nie uwzględniono argumentów tysięcy pacjentów, którzy odnieśli sukces w leczeniu boreliozy przy pomocy tej metody. W przypadku dotkliwych schorzeń istnieją skoordynowane ścieżki leczenia, przykładem może być karta DILO dla osób z podejrzeniem nowotworu złośliwego. W obecnej sytuacji warto pochylić się nad podobnym rozwiązaniem, w którym pacjent ze zdiagnozowaną boreliozą mógłby liczyć na szybszy dostęp do określonych specjalistów oraz mieć szybciej wydawane skierowania na badania diagnostyczne. Ostatnią kwestią, którą należy rozważyć, są badania kleszczy na nosicielstwo. W ramach badania oceniana jest obecność DNA bakterii wywołujących boreliozę w kleszczu, usuniętym z miejsca wkłucia, pobranym do specjalnego zestawu transportowego. Wciąż jednak brakuje jednoznacznych wytycznych dotyczących prowadzenia badań w Polsce.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jak ministerstwo planuje zareagować na rosnący problem diagnozy i leczenia boreliozy w Polsce, zwłaszcza biorąc pod uwagę wzrost liczby zachorowań rok do roku?
2. Czy ministerstwo rozważa aktualizację wytycznych dotyczących leczenia boreliozy, biorąc pod uwagę obecne trudności związane z 30-dniową terapią antybiotykami, jak zaleca Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych?
3. Czy ministerstwo ma plany wprowadzenia środków zaradczych, aby poprawić skuteczność diagnostyki boreliozy i skrócić czas od diagnozy do leczenia?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia ma zamiar podjąć jakieś kroki w celu zwiększenia świadomości społecznej na temat boreliozy, jej trudności diagnostycznych i konieczności zindywidualizowanego leczenia?
5. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa opracowanie krajowych wytycznych dotyczących leczenia boreliozy, uwzględniając dwie istniejące szkoły terapeutyczne łagodniejszą i zgodną z zaleceniami ILADS, aby zapewnić bardziej zindywidualizowane podejście do leczenia tej choroby w Polsce?
6. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie skoordynowanych ścieżek leczenia dla pacjentów z boreliozą na wzór istniejących przykładów, takich jak karty DILO dla pacjentów z nowotworami?
Łączę wyrazy szacunku Katarzyna Kierzek-Koperska
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Urszula Demkow
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8697 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLJ.050.1.2024.WSK
Warszawa, 23 lutego 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pani Poseł Katarzyny Kierzek-Koperskiej w sprawie
problemów pacjentów chorujących na boreliozę (nr 1330), uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych informacji.
Borelioza jest umieszczona w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób jako ICD-10: A69. 2,
choroba z Lyme. Zachorowania na boreliozę podlegają obowiązkowi raportowania do
nadzoru epidemiologicznego. Analiza danych z wieloletniego monitoringu wskazuje,
że choroba ta jest istotnym problemem zdrowotnym z perspektywy zdrowia publicznego.
Dane epidemiologiczne sytuacji epidemiologicznej boreliozy w Polsce w danym roku są
omawiane na łamach czasopisma „Przegląd Epidemiologiczny” (Przegląd Epidemiologiczny -
Epidemiological Review, www.pzh.gov.pl). Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania
i Kontroli Chorób (ECDC), obszar Polski należy uznać za endemiczny dla występowania
kleszczy. Dane krajowe wskazują jednak, że przez wiele lat największa zapadalność
utrzymywała się we wschodnich regionach Polski (województwa: podlaskie i warmińsko-
mazurskie), a w ostatnim czas obserwuje się większą zapadalność w regionie południowym
(województwo małopolskie).
Symptomatologia boreliozy jest wysoce różnorodna i choroba może przybierać kilka postaci
w zależności od zajętego narządu lub układu. Z tego względu właściwa diagnostyka jest
kluczowa dla rozpoznania i leczenia boreliozy.
Opracowana przez WHO klasyfikacja ICD-10 dla boreliozy (choroby z Lyme) wyróżnia
następujące postacie kliniczne: A69.2 Choroba z Lyme Rumień przewlekły wędrujący
wywołany przez Borrrelia burgdorferi, dopuszczając uzupełnienia kodu A69.2
następującymi rozpoznaniami:
G01 – Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych w przebiegu chorób bakteryjnych
sklasyfikowanych gdzie indziej,
G63.0 – Polineuropatia w przebiegu chorób zakaźnych i pasożytniczych
sklasyfikowanych gdzie indziej,
Zapalenie stawów w przebiegu choroby z Lyme.
Nowsza wersja opracowana przez WHO jako klasyfikacja ICD-11 doprecyzowuje postacie
kliniczne w następujących kodach: 1G Borelioza z Lyme –
1C1G.0 – Wczesna borelioza skórna,
1C1G.1 – Borelioza rozsiana,
1C1G.10 – Neuroborelioza,
1C1G.11 – Zapalenie mięśnia sercowego,
1C1G.12 – Borelioza oczna,
1C1G.13 – Zapalenie stawów w przebiegu boreliozy,
1C1G.14 – Późna borelioza skórna,
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
1C1G.1Y – Inna określona borelioza rozsiana,
1C1G.1Z – Borelioza rozsiana, nieokreślona,
1C1G.Y - Inna określona borelioza.
Żadna z powyższych klasyfikacji klinicznych nie definiuje boreliozy jako choroby przewlekłej
(chronicznej). Wyróżnia się postacie wczesne i późne, zlokalizowane i rozsiane, ale według
aktualnej wiedzy medycznej oraz klasyfikacji WHO nie istnieje „borelioza przewlekła” lub
„borelioza chroniczna”.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z wytycznymi PTEiLChZ i międzynarodowymi wytycznymi
IDSA (Infectious Diseases Society of America) opublikowanymi w 2020 r. dla poszczególnych
postaci boreliozy długość leczenia antybiotykiem jest sprecyzowana i nie przekracza 30 dni
dla żadnego stadium klinicznego z możliwością ewentualnego jednokrotnego powtórzenia
terapii antybiotykiem podawanym dożylnie przez 2-4 tygodnie w przypadkach szczególnych
(np. zapalenie stawów bez poprawy po antybiotykoterapii doustnej.
Prawidłowa diagnostyka opiera się na schemacie dwuetapowym, czyli wykonaniu dwóch
testów laboratoryjnych, z których pierwszy (immunofluorescencyjny) charakteryzuje
wysoka czułość, a drugi (test metoda Western-blot z oceną produkowanych przeciwciał) –
wysoka swoistość. Taki schemat diagnostyki jest rekomendowany przez Unię Europejską
(zgodnie z zaleceniami ekspertów europejskich zajmujących się boreliozą) i stanowi jedyną,
wiarygodną metodę rozpoznania boreliozy. Podjęcie właściwego leczenia polega na
stosowaniu antybiotykoterapii, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi wyboru preparatu,
dawkowania i czasu leczenia z jednoczesną kontrolą zastosowanej terapii za pomocą badań
poziomu przeciwciał klasy IgM oraz IgG oraz właściwą interpretacją otrzymanych wyników.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 357
z późn. zm.), w diagnostyce boreliozy lekarz może zlecić wykonanie następujących badań
laboratoryjnych, finansowanych ze środków publicznych:
Borrelia burgdorferi (Lyme) IgG Przeciwciała (anty-B.burgdorferi IgG),
Borrelia burgdorferi (Lyme) Przeciwciała IgG - test potwierdzający,
Borrelia burgdorferi (Lyme) Przeciwciała IgM (anty-B.burgdorferi IgM),
Borrelia burgdorferi (Lyme) Przeciwciała IgM - test potwierdzający,
Borrelia burgdorferi (Lyme) IgG/ IgM Przeciwciała (anty-B.burgdorferi IgG/ IgM),
Borrelia burgdorferi (Lyme) Przeciwciała IgG/ IgM - test potwierdzający,
Borrelia afzelli Przeciwciała IgG,
Borrelia afzelli Przeciwciała IgM,
Borrelia Przeciwciała (całkowite).
W odniesieniu do propozycji opracowania zaleceń postępowania diagnostyczno-leczniczego
w boreliozie wyjaśniam, że Minister Zdrowia nie opracowuje takich dokumentów.
Opracowanie zaleceń pozostaje w wyłącznej kompetencji odpowiednich stowarzyszeń
będących zgodnie z postanowieniami ich statutów towarzystwami naukowymi o zasięgu
krajowym, zrzeszających specjalistów w danej dziedzinie medycyny.
Obowiązujące wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne dla boreliozy - opracowane zgodnie
z aktualną wiedzą medyczną oraz zasadami Evidence-Based Medicine EBM – dostępne są
w licznych publikacjach w medycznych czasopismach naukowych. Rekomendacje dotyczące
diagnostyki i leczenia Boreliozy z Lyme, opracowane przez Polskie Towarzystwo
Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (PTEiLCHZ), istnieją od wielu lat (ostatnia
wersja z roku 2023) i są dostępne na stronie Towarzystwa http://www.pteilchz.org.pl/wp-
content/uploads/2024/02/Moniuszko-i-wsp.-Przeg-Epidemiol.-2023.pdf.
Przywołana w interpelacji terapia boreliozy zalecana przez International Lyme and
Associated Disease Society (ILADS), polegająca na stosowaniu wielomiesięcznej (czasem
kilkuletniej) antybiotykoterapii, niejednokrotnie skojarzonej w sposób niejednolity, nie ma
podstaw naukowych. Zgodnie z opinią Konsultanta Krajowego w dziedzinie chorób
zakaźnych, taki sposób re-terapii nie jest zalecany w żadnych dostępnych rekomendacjach.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Skuteczność długotrwałej antybiotykoterapii nie została potwierdzona w randomizowanych
badaniach klinicznych na odpowiednio dużych grupach, a może prowadzić do działań
niepożądanych i skutkować wzrostem antybiotykooporności w całej populacji Polski.
Literatura medyczna precyzyjnie opisuje przypadki powikłań po długotrwałej
antybiotykoterapii stosowanej w przypadku boreliozy. Leczenie boreliozy powinno być
prowadzone zgodnie z zasadami medycyny opartej na dowodach i rekomendacjami
zgodnymi z bieżącym stanem wiedzy, określającymi precyzyjnie rodzaj i długość leczenia.
Wiedza na temat diagnostyki i leczenia jest przekazywana studentom i lekarzom
z wykorzystaniem najnowszych podręczników z zakresu chorób wewnętrznych i chorób
zakaźnych. Informacje dla lekarzy znajdują się również w „Przeglądzie Epidemiologicznym”
dostępnym w internecie.
Profilaktyka, która ma zmniejszyć ryzyko zachorowania na boreliozę, jest zalecana każdej
osobie na terenie Polski. Polega ona na stosowaniu repelentów (środków odstraszających),
odpowiednim ubiorze, sprawdzaniu ciała w celu jak najszybszego usunięcia kleszcza.
W ramach edukacji społecznej, przy okazji omawiania rozpoczęcia „sezonu kleszczowego”,
czy profilaktyki ugryzienia przez kleszcze podczas wakacji, urlopów pojawiają się audycje
w mediach na temat profilaktyki swoistej i nieswoistej zachorowań na choroby
odkleszczowe. Rzetelne informacje są stale dostępne dla osób zainteresowanych na stronie
internetowej Głównego Inspektoratu Sanitarnego https://www.gov.pl/web/gis/kleszcze--
powazne-zagrozenie-dla-naszego-zdrowia.
Na zakończenie, w oparciu o opinię Konsultanta Krajowego w dziedzinie epidemiologii,
informuję, że trwają badania nad szczepionką przeciw boreliozie, która jest w III fazie badań
klinicznych. Wstępne dane wskazują, że rejestracja tej szczepionki na świecie może nastąpić
w 2025 r.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Urszula Demkow
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLJ.050.1.2024.WSK
Warszawa, 23 lutego 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pani Poseł Katarzyny Kierzek-Koperskiej w sprawie
problemów pacjentów chorujących na boreliozę (nr 1330), uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych informacji.
Borelioza jest umieszczona w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób jako ICD-10: A69. 2,
choroba z Lyme. Zachorowania na boreliozę podlegają obowiązkowi raportowania do
nadzoru epidemiologicznego. Analiza danych z wieloletniego monitoringu wskazuje,
że choroba ta jest istotnym problemem zdrowotnym z perspektywy zdrowia publicznego.
Dane epidemiologiczne sytuacji epidemiologicznej boreliozy w Polsce w danym roku są
omawiane na łamach czasopisma „Przegląd Epidemiologiczny” (Przegląd Epidemiologiczny -
Epidemiological Review, www.pzh.gov.pl). Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania
i Kontroli Chorób (ECDC), obszar Polski należy uznać za endemiczny dla występowania
kleszczy. Dane krajowe wskazują jednak, że przez wiele lat największa zapadalność
utrzymywała się we wschodnich regionach Polski (województwa: podlaskie i warmińsko-
mazurskie), a w ostatnim czas obserwuje się większą zapadalność w regionie południowym
(województwo małopolskie).
Symptomatologia boreliozy jest wysoce różnorodna i choroba może przybierać kilka postaci
w zależności od zajętego narządu lub układu. Z tego względu właściwa diagnostyka jest
kluczowa dla rozpoznania i leczenia boreliozy.
Opracowana przez WHO klasyfikacja ICD-10 dla boreliozy (choroby z Lyme) wyróżnia
następujące postacie kliniczne: A69.2 Choroba z Lyme Rumień przewlekły wędrujący
wywołany przez Borrrelia burgdorferi, dopuszczając uzupełnienia kodu A69.2
następującymi rozpoznaniami:
G01 – Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych w przebiegu chorób bakteryjnych
sklasyfikowanych gdzie indziej,
G63.0 – Polineuropatia w przebiegu chorób zakaźnych i pasożytniczych
sklasyfikowanych gdzie indziej,
Zapalenie stawów w przebiegu choroby z Lyme.
Nowsza wersja opracowana przez WHO jako klasyfikacja ICD-11 doprecyzowuje postacie
kliniczne w następujących kodach: 1G Borelioza z Lyme –
1C1G.0 – Wczesna borelioza skórna,
1C1G.1 – Borelioza rozsiana,
1C1G.10 – Neuroborelioza,
1C1G.11 – Zapalenie mięśnia sercowego,
1C1G.12 – Borelioza oczna,
1C1G.13 – Zapalenie stawów w przebiegu boreliozy,
1C1G.14 – Późna borelioza skórna,
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
1C1G.1Y – Inna określona borelioza rozsiana,
1C1G.1Z – Borelioza rozsiana, nieokreślona,
1C1G.Y - Inna określona borelioza.
Żadna z powyższych klasyfikacji klinicznych nie definiuje boreliozy jako choroby przewlekłej
(chronicznej). Wyróżnia się postacie wczesne i późne, zlokalizowane i rozsiane, ale według
aktualnej wiedzy medycznej oraz klasyfikacji WHO nie istnieje „borelioza przewlekła” lub
„borelioza chroniczna”.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z wytycznymi PTEiLChZ i międzynarodowymi wytycznymi
IDSA (Infectious Diseases Society of America) opublikowanymi w 2020 r. dla poszczególnych
postaci boreliozy długość leczenia antybiotykiem jest sprecyzowana i nie przekracza 30 dni
dla żadnego stadium klinicznego z możliwością ewentualnego jednokrotnego powtórzenia
terapii antybiotykiem podawanym dożylnie przez 2-4 tygodnie w przypadkach szczególnych
(np. zapalenie stawów bez poprawy po antybiotykoterapii doustnej.
Prawidłowa diagnostyka opiera się na schemacie dwuetapowym, czyli wykonaniu dwóch
testów laboratoryjnych, z których pierwszy (immunofluorescencyjny) charakteryzuje
wysoka czułość, a drugi (test metoda Western-blot z oceną produkowanych przeciwciał) –
wysoka swoistość. Taki schemat diagnostyki jest rekomendowany przez Unię Europejską
(zgodnie z zaleceniami ekspertów europejskich zajmujących się boreliozą) i stanowi jedyną,
wiarygodną metodę rozpoznania boreliozy. Podjęcie właściwego leczenia polega na
stosowaniu antybiotykoterapii, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi wyboru preparatu,
dawkowania i czasu leczenia z jednoczesną kontrolą zastosowanej terapii za pomocą badań
poziomu przeciwciał klasy IgM oraz IgG oraz właściwą interpretacją otrzymanych wyników.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 357
z późn. zm.), w diagnostyce boreliozy lekarz może zlecić wykonanie następujących badań
laboratoryjnych, finansowanych ze środków publicznych:
Borrelia burgdorferi (Lyme) IgG Przeciwciała (anty-B.burgdorferi IgG),
Borrelia burgdorferi (Lyme) Przeciwciała IgG - test potwierdzający,
Borrelia burgdorferi (Lyme) Przeciwciała IgM (anty-B.burgdorferi IgM),
Borrelia burgdorferi (Lyme) Przeciwciała IgM - test potwierdzający,
Borrelia burgdorferi (Lyme) IgG/ IgM Przeciwciała (anty-B.burgdorferi IgG/ IgM),
Borrelia burgdorferi (Lyme) Przeciwciała IgG/ IgM - test potwierdzający,
Borrelia afzelli Przeciwciała IgG,
Borrelia afzelli Przeciwciała IgM,
Borrelia Przeciwciała (całkowite).
W odniesieniu do propozycji opracowania zaleceń postępowania diagnostyczno-leczniczego
w boreliozie wyjaśniam, że Minister Zdrowia nie opracowuje takich dokumentów.
Opracowanie zaleceń pozostaje w wyłącznej kompetencji odpowiednich stowarzyszeń
będących zgodnie z postanowieniami ich statutów towarzystwami naukowymi o zasięgu
krajowym, zrzeszających specjalistów w danej dziedzinie medycyny.
Obowiązujące wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne dla boreliozy - opracowane zgodnie
z aktualną wiedzą medyczną oraz zasadami Evidence-Based Medicine EBM – dostępne są
w licznych publikacjach w medycznych czasopismach naukowych. Rekomendacje dotyczące
diagnostyki i leczenia Boreliozy z Lyme, opracowane przez Polskie Towarzystwo
Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (PTEiLCHZ), istnieją od wielu lat (ostatnia
wersja z roku 2023) i są dostępne na stronie Towarzystwa http://www.pteilchz.org.pl/wp-
content/uploads/2024/02/Moniuszko-i-wsp.-Przeg-Epidemiol.-2023.pdf.
Przywołana w interpelacji terapia boreliozy zalecana przez International Lyme and
Associated Disease Society (ILADS), polegająca na stosowaniu wielomiesięcznej (czasem
kilkuletniej) antybiotykoterapii, niejednokrotnie skojarzonej w sposób niejednolity, nie ma
podstaw naukowych. Zgodnie z opinią Konsultanta Krajowego w dziedzinie chorób
zakaźnych, taki sposób re-terapii nie jest zalecany w żadnych dostępnych rekomendacjach.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Skuteczność długotrwałej antybiotykoterapii nie została potwierdzona w randomizowanych
badaniach klinicznych na odpowiednio dużych grupach, a może prowadzić do działań
niepożądanych i skutkować wzrostem antybiotykooporności w całej populacji Polski.
Literatura medyczna precyzyjnie opisuje przypadki powikłań po długotrwałej
antybiotykoterapii stosowanej w przypadku boreliozy. Leczenie boreliozy powinno być
prowadzone zgodnie z zasadami medycyny opartej na dowodach i rekomendacjami
zgodnymi z bieżącym stanem wiedzy, określającymi precyzyjnie rodzaj i długość leczenia.
Wiedza na temat diagnostyki i leczenia jest przekazywana studentom i lekarzom
z wykorzystaniem najnowszych podręczników z zakresu chorób wewnętrznych i chorób
zakaźnych. Informacje dla lekarzy znajdują się również w „Przeglądzie Epidemiologicznym”
dostępnym w internecie.
Profilaktyka, która ma zmniejszyć ryzyko zachorowania na boreliozę, jest zalecana każdej
osobie na terenie Polski. Polega ona na stosowaniu repelentów (środków odstraszających),
odpowiednim ubiorze, sprawdzaniu ciała w celu jak najszybszego usunięcia kleszcza.
W ramach edukacji społecznej, przy okazji omawiania rozpoczęcia „sezonu kleszczowego”,
czy profilaktyki ugryzienia przez kleszcze podczas wakacji, urlopów pojawiają się audycje
w mediach na temat profilaktyki swoistej i nieswoistej zachorowań na choroby
odkleszczowe. Rzetelne informacje są stale dostępne dla osób zainteresowanych na stronie
internetowej Głównego Inspektoratu Sanitarnego https://www.gov.pl/web/gis/kleszcze--
powazne-zagrozenie-dla-naszego-zdrowia.
Na zakończenie, w oparciu o opinię Konsultanta Krajowego w dziedzinie epidemiologii,
informuję, że trwają badania nad szczepionką przeciw boreliozie, która jest w III fazie badań
klinicznych. Wstępne dane wskazują, że rejestracja tej szczepionki na świecie może nastąpić
w 2025 r.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Urszula Demkow
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --