telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.66.2025.HST
Warszawa, 26 listopada 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku!
W odpowiedzi na interpelację Posła Dariusza Stefaniuka nr 13272 w sprawie stosowania
grzywien wobec rodziców w przypadkach podejrzenia wystąpienia niepożądanego odczynu
poszczepiennego (NOP), uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z przepisów
ustawowych, a jego niedokonanie (uchylanie się od tego obowiązku) aktualizuje obowiązek
wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem docelowym ma być poddanie
dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko wskazanym chorobom.
Podstawą prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej jest art. 26 ustawy z dnia 17
czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132) –
dalej u.p.e.a. Na opiekunów dziecka może być nałożona grzywna w celu przymuszenia do
wykonania obowiązku (art. 119 § 1 u.p.e.a.). Grzywna ta nie oznacza jednak szczepień
przymusowych, jest to środek stosowany w postępowaniu administracyjnym, który ma
zmotywować rodzica do poddania jego dziecka szczepieniom obowiązkowym.
Świadczeniodawca (POZ), który przechowuje kartę uodpornienia dziecka jest zobowiązany
do zawiadomienia o fakcie uchylania się od obowiązku szczepień właściwego Państwowego
Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS), zamieszczając informację w kwartalnym
sprawozdaniu z realizacji szczepień ochronnych.
Do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca
1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416) należy ustalanie
zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Po
wyczerpaniu wszystkich możliwości w zakresie działań edukacyjno-informacyjnych, PPIS
zgodnie z art. 15. u.p.e.a. wysyła za pocztowym potwierdzeniem odbioru przesyłki
poleconej, upomnienie do strony zobowiązanej (w przypadku dzieci do obydwojga
rodziców), zawierające wezwanie do wykonania tego obowiązku wraz z pouczeniem o
skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w przypadku jego
niewykonania, a po upływie 7 dni od daty potwierdzenia odbioru upomnienia przesyła do

-- 1 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wojewody: wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, tytuł wykonawczy
stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, odpis tytułu
wykonawczego przeznaczony dla osoby zobowiązanej, kopię upomnienia oraz dowód
doręczenia upomnienia.
Organem prowadzącym postępowanie egzekucyjne jest wojewoda (art. 20 § 1 u.p.e.a.),
który wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek Powiatowego Państwowego
Inspektora Sanitarnego (PPIS), na podstawie wystawionego przez niego tytułu
wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Wszczęcie
egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu
wykonawczego.
Wojewoda może nałożyć na osobę zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia do
wykonania ustawowego obowiązku szczepień (art. 119 § 1 u.p.e.a.). Grzywna w celu
przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie (art. 121
u.p.e.a.), każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, grzywny
nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł.
Osoby uchylające się od obowiązku szczepień (rodzice/opiekunowie), zgodnie z art. 122 § 3
u.p.e.a. mają prawo do złożenia do wojewody zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji
administracyjnej, a do Ministra Zdrowia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.
Zgłoszone zarzuty wojewoda (organ egzekucyjny) rozpatruje po uzyskaniu ostatecznego
stanowiska PPIS w sprawie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.) PPIS zajmuje
stanowisko w formie postanowienia, na które zobowiązanym przysługuje zażalenie do
Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (PWIS), w terminie 7 dni od dnia
doręczenia postanowienia (art. 34 § 2 u.p.e.a.), w odpowiedzi na zażalenie PWIS zajmuje
stanowisko również w formie postanowienia. Po uzyskaniu ww. stanowiska wierzyciela
wojewoda wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Na
postanowienie wojewody przysługuje zobowiązanym zażalenie do Ministra Zdrowia za
pośrednictwem wojewody, w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Mając powyższe na uwadze, odnosząc się do pierwszego pytania Pana Posła o
monitorowanie przez Ministerstwo Zdrowia sposobu stosowania grzywien nakładanych na
rodziców uchylających się od obowiązku szczepiennego, należy wskazać, że Minister
Zdrowia jest organem odwoławczym w zakresie rozpatrywania spraw postępowania
egzekucyjnego, prowadzonego w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień w ramach
ustawy w dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r.
poz. 572) - dalej k.p.a. oraz u.p.e.a. w trybie przewidzianym w przepisach tych ustaw.
Rodzicom uchylającym się z różnych przyczyn od poddania dzieci obowiązkowym
szczepieniom ochronnym przysługuje możliwość złożenia zażalenia, w opisanych powyżej
przypadkach.
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym
jest obowiązkiem prawnym, od którego zwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania
lekarskie do szczepienia. Podmiotem zarówno uprawnionym, jak i zobowiązanym (zgodnie z
zasadami etyki i wykonywania zawodu) do zajęcia stanowiska w kwestii możliwości
zaszczepienia lub jej braku, jest obiektywny lekarz, który wykonuje badanie kwalifikacyjne
przed szczepieniem w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania tego szczepienia. Po
przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem
daty i godziny przeprowadzonego badania. Szczepienia ochronnego nie można
przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, a szczepieniem upłynęły

-- 2 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu. W przypadku gdy lekarskie
badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia szczepienia
ochronnego, lekarz kieruje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Co istotne, z poddania
się obowiązkowym szczepieniom ochronnym mogą być zwolnione tylko i wyłącznie osoby,
u których lekarz specjalista stwierdza przeciwskazania do tych szczepień ochronnych czy
też konkretnego szczepienia.
A zatem obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym nie ma charakteru
bezwzględnego w tym znaczeniu, że w sytuacjach określonych przez Pana Posła w
interpelacji jako „sporne” lub „medyczne”, czyli budzące wątpliwości czy u dziecka nie ma
przeciwskazań medycznych do wykonania szczepienia, lekarz przeprowadzający badanie
kwalifikacyjne kieruje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Stwierdzenie przez lekarza
specjalistę istnienia przeciwskazań do wykonania szczepienia, skutkuje wydaniem
stosownego zaświadczenia lekarskiego, co jest równoznaczne z odroczeniem obowiązku
szczepiennego. Warto nadmienić, że zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia
27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2025, poz.
782), lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której
lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia
obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której
mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu
przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do
stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych
szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (zob. wyrok Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 131/24
oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 sierpnia 2024 r.,
Sygn. akt III SA/Kr 640/24).
Odnosząc się natomiast do trzeciego i czwartego pytania Pana Posła dotyczącego
niepożądanych odczynów poszczepiennych tzw. NOP, należy wskazać, że NOP rozumiany
jako zespół chorobowy pozostający w związku czasowym z przeprowadzonym
szczepieniem ochronnym, może wystąpić w wyniku wady szczepionki (np. wady
produkcyjnej), nieprawidłowego technicznie wykonania szczepienia, nieprawidłowej
kwalifikacji do szczepienia dokonanej przez lekarza (np. nierozpoznania przez lekarza
innych stanów chorobowych mogących stanowić przeciwwskazanie do przeprowadzenia
szczepienia lub upoważniających do długotrwałego odroczenia jego wykonania), odmiennej
niż u innych osób reakcji organizmu osoby szczepionej na podanie szczepionki lub być
skutkiem innych przyczyn niezwiązanych ze szczepieniem – co może mieć istotny wpływ na
ustalenie odpowiedzialności odszkodowawczej.
Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) w Polsce można zgłaszać na dwa sposoby:
1. w ramach obowiązkowego systemu zgłaszania NOP przez lekarzy za
pośrednictwem Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Lekarze zgłaszają podejrzenia
NOP do Powiatowych Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych, skąd trafiają one do
Zakładu Epidemiologii NIZP PZH-PIB, gdzie podlegają weryfikacji i analizie przez
ekspertów. A więc jeżeli rodzic zauważy niepokojące objawy u zaszczepionego
dziecka, powinien zgłosić się do lekarza, który na podstawie informacji od
rodziców, oceny stanu zdrowia dziecka oraz obowiązujących kryteriów, podejmuje
decyzję o zasadności zgłoszenia NOP. Lekarz ma obowiązek zgłoszenia każdego
rozpoznanego przez siebie NOP w ciągu 24 godzin od powzięcia podejrzenia jego

-- 3 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
wystąpienia. Kryteria rozpoznania i sposób zgłaszania są w tym wypadku
uregulowane prawem.
2. W ramach dobrowolnego systemu nadzoru NOP, każda osoba zainteresowana, w
tym np. rodzic/opiekun dziecka, może zgłosić podejrzenie NOP bezpośrednio do
Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, gdzie są one gromadzone i analizowane w Departamencie
Monitorowania Działań Niepożądanych tego Urzędu, a następnie przekazywane do
europejskiej bazy danych tzw. EudraVigilance (European Union Drug Regulating
Authorities Pharmacovigilance) nadzorowanej przez Europejską Agencję Leków
(European Medicines Agency, EMA). Ten sposób zgłaszania NOP nie wymaga
potwierdzenia przez pracownika służby zdrowia. Jest to system dobrowolny.
Zgłoszenia można dokonać za pomocą tradycyjnej poczty, faxem, emailem,
telefonicznie czy też dzięki mobilnej aplikacji na smartfony Mobit Skaner. Na
stronie internetowej URPLWMiPB dostępne są odpowiednie formularze
zgłoszeniowe.
Mając powyższe na uwadze, jak również wcześniejsze wyjaśnienia odnośnie badania
kwalifikacyjnego mającego na celu ewentualne stwierdzenie przeciwskazań do wykonania
szczepienia, należy wskazać, że w ocenie Ministra Zdrowia obecny system nadzoru nad
występowaniem NOP jest wystarczający i w związku z tym Ministerstwo Zdrowia nie
planuje w przedmiotowej kwestii wprowadzania żadnych dodatkowych regulacji.
Podsumowując, jednocześnie należy wskazać, że Ministerstwo Zdrowia nieustannie,
czynnie działa na rzecz utrzymania i poprawy poziomu zaszczepienia, który zapewnia
społeczeństwu odporność zbiorowiskową. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych poprzez
szczepienia ochronne jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia
publicznego podejmowanym przez organy i instytucje państwa na każdym szczeblu w
zakresie posiadanych przez nie kompetencji.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 4 of 4 --