Interpelacja nr 13256
Interpelacja w sprawie wydłużenia okresu opłacania składek emerytalno-rentowych za opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością oraz przeliczenia ich emerytur z uwzględnieniem rzeczywistego okresu sprawowania opieki
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Podatki i Finanse (33%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wydłużenia okresu opłacania składek emerytalno-rentowych za opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością oraz przeliczenia ich emerytur z uwzględnieniem rzeczywistego okresu sprawowania opieki
Interpelacja nr 13256
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wydłużenia okresu opłacania składek emerytalno-rentowych za opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością oraz przeliczenia ich emerytur z uwzględnieniem rzeczywistego okresu sprawowania opieki
Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz
Data wpływu: 29-10-2025
Racibórz, 20.10.2025 r.
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego z prośbą o podjęcie tematu w ramach wykonywania mandatu poselskiego zwracają się wyborcy zauważywszy istotny problem społeczny dotyczący opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością od urodzenia, którzy przez dziesięciolecia sprawują całodobową opiekę nad swoimi dziećmi, często rezygnując z życia zawodowego i prywatnego.
Opiekunowie ci, głównie matki, przez 30, 40 i więcej lat opiekują się swoimi dziećmi z głęboką, sprzężoną niepełnosprawnością intelektualną i fizyczną. W zamian za to otrzymują świadczenie pielęgnacyjne, które od 2010 r. nie jest już uzależnione od kryterium dochodowego, jednak wcześniej dostęp do tego wsparcia był bardzo ograniczony. Co więcej, przyznanie świadczenia na tzw. starych zasadach wiązało się z ograniczeniem opłacania składek emerytalno-rentowych wyłącznie do momentu osiągnięcia minimalnego stażu pracy (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), niezależnie od długości faktycznie sprawowanej opieki.
W efekcie wielu opiekunów, którzy poświęcili całe swoje dorosłe życie na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, dziś - mimo wieloletniego wysiłku - otrzymuje najniższe możliwe świadczenia emerytalne, a niejednokrotnie są to emerytury znacznie poniżej progu egzystencji. To rażąco niesprawiedliwa sytuacja, która stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz zasadą równego traktowania.
Rzecznik praw obywatelskich w swoich wystąpieniach, także podkreśla konieczność zmiany obecnych przepisów, wskazując na fakt, że ograniczenie okresu opłacania składek do minimalnego stażu jest nie tylko archaiczne (gdyż system emerytalny został gruntownie zreformowany i obecnie emerytury zależą od sumy zgromadzonych składek), ale również społecznie krzywdzące.
Ponadto warto przypomnieć, że instytucjonalna opieka nad osobą z głęboką niepełnosprawnością generuje ogromne koszty nawet przy najniższym standardzie. Tymczasem to rodziny ponoszą pełne koszty opieki domowej, odciążając tym samym budżet państwa.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje zmiany legislacyjne mające na celu wydłużenie okresu opłacania składek emerytalno-rentowych za opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością na cały okres rzeczywistej opieki, a nie tylko do osiągnięcia minimalnego stażu (20/25 lat)?
Czy ministerstwo rozważa możliwość ponownego przeliczenia emerytur opiekunów, którzy już przeszli na emeryturę, z uwzględnieniem całego okresu sprawowania opieki, a nie tylko limitowanego stażu?
Czy rozważane są działania mające na celu zwiększenie ochrony emerytalnej dla osób sprawujących długoletnią opiekę nad dziećmi z niepełnosprawnością - np. poprzez specjalny dodatek emerytalny lub uwzględnienie pełnych lat opieki jako okresów składkowych?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu zapobiegania ubóstwu i wykluczeniu społecznemu opiekunów seniorów, którzy na skutek obowiązujących przepisów otrzymują świadczenia emerytalne nieodpowiadające ich wieloletniemu poświęceniu i pracy?
Zwracam się z prośbą o potraktowanie tej interpelacji z należytą powagą oraz o udzielenie informacji o planowanych i podejmowanych działaniach legislacyjnych w tej sprawie.
Z poważaniem
Gabriela Lenartowicz
Interpelacja nr 13256
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wydłużenia okresu opłacania składek emerytalno-rentowych za opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością oraz przeliczenia ich emerytur z uwzględnieniem rzeczywistego okresu sprawowania opieki
Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz
Data wpływu: 29-10-2025
Racibórz, 20.10.2025 r.
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego z prośbą o podjęcie tematu w ramach wykonywania mandatu poselskiego zwracają się wyborcy zauważywszy istotny problem społeczny dotyczący opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością od urodzenia, którzy przez dziesięciolecia sprawują całodobową opiekę nad swoimi dziećmi, często rezygnując z życia zawodowego i prywatnego.
Opiekunowie ci, głównie matki, przez 30, 40 i więcej lat opiekują się swoimi dziećmi z głęboką, sprzężoną niepełnosprawnością intelektualną i fizyczną. W zamian za to otrzymują świadczenie pielęgnacyjne, które od 2010 r. nie jest już uzależnione od kryterium dochodowego, jednak wcześniej dostęp do tego wsparcia był bardzo ograniczony. Co więcej, przyznanie świadczenia na tzw. starych zasadach wiązało się z ograniczeniem opłacania składek emerytalno-rentowych wyłącznie do momentu osiągnięcia minimalnego stażu pracy (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), niezależnie od długości faktycznie sprawowanej opieki.
W efekcie wielu opiekunów, którzy poświęcili całe swoje dorosłe życie na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, dziś - mimo wieloletniego wysiłku - otrzymuje najniższe możliwe świadczenia emerytalne, a niejednokrotnie są to emerytury znacznie poniżej progu egzystencji. To rażąco niesprawiedliwa sytuacja, która stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz zasadą równego traktowania.
Rzecznik praw obywatelskich w swoich wystąpieniach, także podkreśla konieczność zmiany obecnych przepisów, wskazując na fakt, że ograniczenie okresu opłacania składek do minimalnego stażu jest nie tylko archaiczne (gdyż system emerytalny został gruntownie zreformowany i obecnie emerytury zależą od sumy zgromadzonych składek), ale również społecznie krzywdzące.
Ponadto warto przypomnieć, że instytucjonalna opieka nad osobą z głęboką niepełnosprawnością generuje ogromne koszty nawet przy najniższym standardzie. Tymczasem to rodziny ponoszą pełne koszty opieki domowej, odciążając tym samym budżet państwa.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje zmiany legislacyjne mające na celu wydłużenie okresu opłacania składek emerytalno-rentowych za opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością na cały okres rzeczywistej opieki, a nie tylko do osiągnięcia minimalnego stażu (20/25 lat)?
Czy ministerstwo rozważa możliwość ponownego przeliczenia emerytur opiekunów, którzy już przeszli na emeryturę, z uwzględnieniem całego okresu sprawowania opieki, a nie tylko limitowanego stażu?
Czy rozważane są działania mające na celu zwiększenie ochrony emerytalnej dla osób sprawujących długoletnią opiekę nad dziećmi z niepełnosprawnością - np. poprzez specjalny dodatek emerytalny lub uwzględnienie pełnych lat opieki jako okresów składkowych?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu zapobiegania ubóstwu i wykluczeniu społecznemu opiekunów seniorów, którzy na skutek obowiązujących przepisów otrzymują świadczenia emerytalne nieodpowiadające ich wieloletniemu poświęceniu i pracy?
Zwracam się z prośbą o potraktowanie tej interpelacji z należytą powagą oraz o udzielenie informacji o planowanych i podejmowanych działaniach legislacyjnych w tej sprawie.
Z poważaniem
Gabriela Lenartowicz
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
21%
Konkretność
79%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.1 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9342 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.564.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13256 Pani Posłanki Gabrieli Lenartowicz, w sprawie
wydłużenia okresu opłacania składek emerytalno-rentowych za opiekunów dorosłych dzieci
z niepełnosprawnością oraz przeliczenia ich emerytur z uwzględnieniem rzeczywistego
okresu sprawowania opieki, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, również dotyczące osób pobierających
świadczenia opiekuńcze (świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy, zasiłek
dla opiekuna), uregulowano ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych1.
Zgodnie z art. 6 ust. 2a ww. ustawy2, za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne,
specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta
opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej
wysokości odpowiednio:
pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego albo pobieranego specjalnego zasiłku
opiekuńczego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych;
pobieranego zasiłku dla opiekuna przysługującego na podstawie przepisów o ustaleniu
i wypłacie zasiłków dla opiekunów
przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego)
odpowiednio 20-letniego i 25- letniego dla kobiet i mężczyzn.
Rozwiązanie to zapewnia osobie pobierającej świadczenie opiekuńcze ubezpieczenia
emerytalne i rentowe przez okres skorelowany z minimalnymi okresami uprawniającymi do
najniższej emerytury. Emerytura przysługuje ubezpieczonemu po osiągnięciu wieku
emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat w przypadku
mężczyzn. Po spełnieniu tego warunku osoba pobierająca świadczenie opiekuńcze, która
nigdy nie była aktywna zawodowo nabędzie prawo do emerytury w minimalnej wysokości,
gwarantowanej przez państwo.
Istotnym jest, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek
opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia
społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów.
Jeżeli zatem świadczeniobiorca spełnia powyższe warunki, a w Zakładzie Ubezpieczeń
Społecznych (ZUS) osiągnął niezbędny do uzyskania okres ubezpieczenia (składkowego
i nieskładkowego) to wójt, burmistrz, lub prezydent miasta jest zwolniony z obowiązku
opłacania za niego składki na ubezpieczenia społeczne do ZUS.
1 ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.)
2 ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ważny z perspektywy osób otrzymujących świadczenia opiekuńcze jest przepis art. 57 ust.
1 pkt 3 określony w ustawie o emeryturach i rentach z FUS3 , uzupełniający katalog okresów,
w których może powstać niezdolność do pracy o okresy pobierania świadczeń opiekuńczych
(świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna)
także w sytuacji, gdy nie było obowiązku opłacania za nie składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe. Umożliwia to osobom uprawnionym ubieganie się o rentę z tytułu
niezdolności do pracy w przypadku, jeśli powstała ona w okresach pobierania świadczeń
opiekuńczych, za które nie było obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych - albo nie
później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania.
Jednocześnie należy zauważyć, że kwota świadczeń opiekuńczych jest co do zasady niższa
od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Również składki opłacane od tych świadczeń są
odpowiednio niższe. W związku z faktem, że nawet 20/25-letnie opłacanie składek od
świadczeń opiekuńczych nie zagwarantowałoby w przyszłości wypłaty świadczenia
emerytalnego w wysokości co najmniej minimalnej emerytury, ustawodawca zdecydował
o podwyższeniu takiej emerytury do wysokości emerytury minimalnej4 . Stanowi to wyjątek
od zasady określonej w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którą emerytura
minimalna przysługuje w przypadku opłacania składek przez 20/25-lat od kwoty co najmniej
minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Odnośnie do kwestii wydłużenia okresu opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne
i rentowe przez cały okres sprawowania opieki dla osób pobierających świadczenia
opiekuńcze informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
przeprowadzono szczegółową analizę prawną uwzględniającą określony w Konstytucji
nakaz równego traktowania, jak również zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń
społecznych zasady równego traktowania.
Specjalny zasiłek opiekuńczy i zasiłek dla opiekuna należą do świadczeń wygasających.
Kwestia dłuższego opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dotyczy
przede wszystkim świadczenia pielęgnacyjnego.
Wraz z wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym5 opiekunowie osób
z niepełnosprawnościami, którym przyznano świadczenie wspierające, podlegają
ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przez cały okres sprawowania opieki6. Oznacza
to powstanie nierówności między opiekunami osób z niepełnosprawnościami pod względem
okresu podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Nierówność wynika
z różnicy między tytułami, z których przedstawiciele wskazanej grupy podlegają
ubezpieczeniom społecznym. Osoba niepodejmująca zatrudnienia lub innej pracy
zarobkowej ze względu na potrzebę udzielania wsparcia osobie pobierającej świadczenie
wspierające podlega ubezpieczeniom przez cały okres sprawowania opieki,
w przeciwieństwie do osoby otrzymującej świadczenie pielęgnacyjne, która podlega
ubezpieczeniom tylko w określonym ustawowo okresie 20/25 lat.
Biorąc pod uwagę okres przejściowy wynikający z przepisów ustawy o świadczeniu
wspierającym trzeba podkreślić, że okres podlegania ubezpieczeniom zależeć może tylko od
decyzji o złożeniu przez osobę z niepełnosprawnościami wniosku o przyznanie świadczenia
3 ustawia z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1631)
4 art. 87 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
5 ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429)
6 art. 13 pkt 13b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wspierającego albo o pozostaniu przy sytuacji, w której opiekun otrzymuje świadczenie
pielęgnacyjne przyznane na starych zasadach. Rozwiązanie to łagodzi skutki wspomnianej
nierówności, ograniczając ją do przypadków, gdy osoba z niepełnosprawnościami nie składa
wniosku o świadczenie wspierające.
Informuję ponadto, że w oparciu o dane przekazane przez Centralę Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych w Ministerstwie przeprowadzono również analizę skutków finansowych
wprowadzenia proponowanej zmiany.
Z informacji przekazanych przez ZUS wynika, że kwoty przypisu składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe zewidencjonowane za świadczeniobiorcę, za którego jednostka
organizacyjna pomocy społecznej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek
opłacać składki, wyniosły w 2023 r. 1 233,3 mln zł, a w 2024 r. 1 549,2 mln zł.
Skutek finansowy wydłużenia okresu opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne
i rentowe z tytułu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę
nad osobą posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności szacuje się
w 2026 r. na 188,5 mln zł.
Z danych ZUS wynika, że w grudniu 2024 r. 163,4 tys. osób podlegało ubezpieczeniom
emerytalno-rentowym lub zdrowotnemu z tytułu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
W grudniu 2024 r. wypłacono 275,3 tys. świadczeń pielęgnacyjnych, z czego 213,2 tys. na
zasadach obowiązujących przed styczniem 2024 r. Oznacza to, że ok. 49,8 tys. osób
podlegało ubezpieczeniom na mocy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników lub nie
podlegało w ogóle ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu z tego tytułu.
W Ministerstwie analizuje się przygotowanie stosownej nowelizacji, która umożliwiłaby
opłacanie składek opiekunom osób z niepełnosprawnościami otrzymujących świadczenie
pielęgnacyjne przez cały okres jego otrzymywania. Niemniej rozważając możliwość
wprowadzenia rzeczonych regulacji należy brać pod uwagę również ich wpływ na stan
finansów publicznych, co oznacza konieczność uzyskania w tej kwestii pozytywnego
stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki.
Aktualny etap analiz dotyczących wprowadzenia zmiany nie pozwala na szczegółowe
odniesienie się do wszystkich poruszonych w interpelacji kwestii. Zapewniam, że położenie
opiekunów osób z niepełnosprawnościami będzie wnikliwie analizowane z uwzględnieniem
ich obecnej i przyszłej sytuacji ubezpieczeniowej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, profesor uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.564.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13256 Pani Posłanki Gabrieli Lenartowicz, w sprawie
wydłużenia okresu opłacania składek emerytalno-rentowych za opiekunów dorosłych dzieci
z niepełnosprawnością oraz przeliczenia ich emerytur z uwzględnieniem rzeczywistego
okresu sprawowania opieki, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, również dotyczące osób pobierających
świadczenia opiekuńcze (świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy, zasiłek
dla opiekuna), uregulowano ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych1.
Zgodnie z art. 6 ust. 2a ww. ustawy2, za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne,
specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta
opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej
wysokości odpowiednio:
pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego albo pobieranego specjalnego zasiłku
opiekuńczego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych;
pobieranego zasiłku dla opiekuna przysługującego na podstawie przepisów o ustaleniu
i wypłacie zasiłków dla opiekunów
przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego)
odpowiednio 20-letniego i 25- letniego dla kobiet i mężczyzn.
Rozwiązanie to zapewnia osobie pobierającej świadczenie opiekuńcze ubezpieczenia
emerytalne i rentowe przez okres skorelowany z minimalnymi okresami uprawniającymi do
najniższej emerytury. Emerytura przysługuje ubezpieczonemu po osiągnięciu wieku
emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat w przypadku
mężczyzn. Po spełnieniu tego warunku osoba pobierająca świadczenie opiekuńcze, która
nigdy nie była aktywna zawodowo nabędzie prawo do emerytury w minimalnej wysokości,
gwarantowanej przez państwo.
Istotnym jest, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek
opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia
społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów.
Jeżeli zatem świadczeniobiorca spełnia powyższe warunki, a w Zakładzie Ubezpieczeń
Społecznych (ZUS) osiągnął niezbędny do uzyskania okres ubezpieczenia (składkowego
i nieskładkowego) to wójt, burmistrz, lub prezydent miasta jest zwolniony z obowiązku
opłacania za niego składki na ubezpieczenia społeczne do ZUS.
1 ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.)
2 ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ważny z perspektywy osób otrzymujących świadczenia opiekuńcze jest przepis art. 57 ust.
1 pkt 3 określony w ustawie o emeryturach i rentach z FUS3 , uzupełniający katalog okresów,
w których może powstać niezdolność do pracy o okresy pobierania świadczeń opiekuńczych
(świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna)
także w sytuacji, gdy nie było obowiązku opłacania za nie składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe. Umożliwia to osobom uprawnionym ubieganie się o rentę z tytułu
niezdolności do pracy w przypadku, jeśli powstała ona w okresach pobierania świadczeń
opiekuńczych, za które nie było obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych - albo nie
później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania.
Jednocześnie należy zauważyć, że kwota świadczeń opiekuńczych jest co do zasady niższa
od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Również składki opłacane od tych świadczeń są
odpowiednio niższe. W związku z faktem, że nawet 20/25-letnie opłacanie składek od
świadczeń opiekuńczych nie zagwarantowałoby w przyszłości wypłaty świadczenia
emerytalnego w wysokości co najmniej minimalnej emerytury, ustawodawca zdecydował
o podwyższeniu takiej emerytury do wysokości emerytury minimalnej4 . Stanowi to wyjątek
od zasady określonej w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którą emerytura
minimalna przysługuje w przypadku opłacania składek przez 20/25-lat od kwoty co najmniej
minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Odnośnie do kwestii wydłużenia okresu opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne
i rentowe przez cały okres sprawowania opieki dla osób pobierających świadczenia
opiekuńcze informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
przeprowadzono szczegółową analizę prawną uwzględniającą określony w Konstytucji
nakaz równego traktowania, jak również zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń
społecznych zasady równego traktowania.
Specjalny zasiłek opiekuńczy i zasiłek dla opiekuna należą do świadczeń wygasających.
Kwestia dłuższego opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dotyczy
przede wszystkim świadczenia pielęgnacyjnego.
Wraz z wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym5 opiekunowie osób
z niepełnosprawnościami, którym przyznano świadczenie wspierające, podlegają
ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przez cały okres sprawowania opieki6. Oznacza
to powstanie nierówności między opiekunami osób z niepełnosprawnościami pod względem
okresu podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Nierówność wynika
z różnicy między tytułami, z których przedstawiciele wskazanej grupy podlegają
ubezpieczeniom społecznym. Osoba niepodejmująca zatrudnienia lub innej pracy
zarobkowej ze względu na potrzebę udzielania wsparcia osobie pobierającej świadczenie
wspierające podlega ubezpieczeniom przez cały okres sprawowania opieki,
w przeciwieństwie do osoby otrzymującej świadczenie pielęgnacyjne, która podlega
ubezpieczeniom tylko w określonym ustawowo okresie 20/25 lat.
Biorąc pod uwagę okres przejściowy wynikający z przepisów ustawy o świadczeniu
wspierającym trzeba podkreślić, że okres podlegania ubezpieczeniom zależeć może tylko od
decyzji o złożeniu przez osobę z niepełnosprawnościami wniosku o przyznanie świadczenia
3 ustawia z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1631)
4 art. 87 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
5 ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429)
6 art. 13 pkt 13b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wspierającego albo o pozostaniu przy sytuacji, w której opiekun otrzymuje świadczenie
pielęgnacyjne przyznane na starych zasadach. Rozwiązanie to łagodzi skutki wspomnianej
nierówności, ograniczając ją do przypadków, gdy osoba z niepełnosprawnościami nie składa
wniosku o świadczenie wspierające.
Informuję ponadto, że w oparciu o dane przekazane przez Centralę Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych w Ministerstwie przeprowadzono również analizę skutków finansowych
wprowadzenia proponowanej zmiany.
Z informacji przekazanych przez ZUS wynika, że kwoty przypisu składek na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe zewidencjonowane za świadczeniobiorcę, za którego jednostka
organizacyjna pomocy społecznej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek
opłacać składki, wyniosły w 2023 r. 1 233,3 mln zł, a w 2024 r. 1 549,2 mln zł.
Skutek finansowy wydłużenia okresu opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne
i rentowe z tytułu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę
nad osobą posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności szacuje się
w 2026 r. na 188,5 mln zł.
Z danych ZUS wynika, że w grudniu 2024 r. 163,4 tys. osób podlegało ubezpieczeniom
emerytalno-rentowym lub zdrowotnemu z tytułu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
W grudniu 2024 r. wypłacono 275,3 tys. świadczeń pielęgnacyjnych, z czego 213,2 tys. na
zasadach obowiązujących przed styczniem 2024 r. Oznacza to, że ok. 49,8 tys. osób
podlegało ubezpieczeniom na mocy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników lub nie
podlegało w ogóle ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu z tego tytułu.
W Ministerstwie analizuje się przygotowanie stosownej nowelizacji, która umożliwiłaby
opłacanie składek opiekunom osób z niepełnosprawnościami otrzymujących świadczenie
pielęgnacyjne przez cały okres jego otrzymywania. Niemniej rozważając możliwość
wprowadzenia rzeczonych regulacji należy brać pod uwagę również ich wpływ na stan
finansów publicznych, co oznacza konieczność uzyskania w tej kwestii pozytywnego
stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki.
Aktualny etap analiz dotyczących wprowadzenia zmiany nie pozwala na szczegółowe
odniesienie się do wszystkich poruszonych w interpelacji kwestii. Zapewniam, że położenie
opiekunów osób z niepełnosprawnościami będzie wnikliwie analizowane z uwzględnieniem
ich obecnej i przyszłej sytuacji ubezpieczeniowej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, profesor uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --