Interpelacja nr 13255
Interpelacja w sprawie cen skupu mleka w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie cen skupu mleka w Polsce
Interpelacja nr 13255
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie cen skupu mleka w Polsce
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 29-10-2025
W ostatnich miesiącach rynek mleka surowego w Polsce cechuje się znaczną zmiennością cen skupu, jednoczesnymi wzrostami i spadkami w krótkich okresach, a także wyraźnymi różnicami regionalnymi w poziomie stawek płaconych producentom. Z danych przygotowywanych przez Główny Urząd Statystyczny oraz analiz resortowych wynika, że średnia cena netto skupu mleka surowego we wrześniu 2025 r. wyniosła 223,47 zł/1 hl (ok. 2,23 zł/l), co w ujęciu rocznym oznacza wzrost, lecz w ujęciu miesięcznym notowano już niewielkie osłabienie - a jednocześnie raporty branżowe wskazują na potencjalne ryzyko spadków stawek w kolejnych miesiącach związanych z wahaniami popytu na produkty mleczarskie. Tak duża dynamika i regionalne zróżnicowanie przekładają się na realne problemy finansowe gospodarstw produkujących mleko, w szczególności małych i średnich gospodarstw, które mają ograniczone możliwości absorpcji kosztów zmiennych i amortyzowania strat przy nagłych spadkach skupu.
Ponadto, według analiz rocznych i raportów specjalistycznych, na poziom cen skupu wpływają: podaż surowca na rynek krajowy, ceny produktów mleczarskich na rynkach światowych, polityka handlowa i eksportowa, marże przetwórców oraz relacje handlowe między producentami a spółdzielniami i prywatnymi przetwórcami. Z punktu widzenia stabilności sektora istotne są mechanizmy zwiększające transparentność ustalania cen (np. formuły cenowe w umowach kontraktacyjnych), instrumenty łagodzące nagłe spadki dochodów producentów oraz wzmacnianie pozycji negocjacyjnej małych dostawców surowca.
Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz społeczne znaczenie sektora mleczarskiego dla obszarów wiejskich i bezpieczeństwa żywnościowego kraju, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie działania monitorujące i analityczne prowadzi ministerstwo w związku z obserwowanymi w 2025 r. wahaniami cen skupu mleka (w tym: jakie dane i z jaką częstotliwością są zbierane oraz jakie wskaźniki są analizowane)? Proszę o przedstawienie zestawienia danych, na których opiera się resort przy ocenie sytuacji rynkowej.
Czy ministerstwo posiada bieżące analizy dotyczące struktury cen produktów mleczarskich w łańcuchu wartości - od ceny skupu do ceny detalicznej - oraz raporty o marżach pośredników i przetwórców? Jeśli tak, proszę o udostępnienie lub wskazanie zakresu tych analiz (ostatnie 24 miesiące).
Jakie konkretne kroki ministerstwo zamierza podjąć lub rekomenduje w celu poprawy sytuacji małych i średnich producentów mleka, narażonych na nagłe spadki stawek skupu (np. wsparcie płynnościowe, instrumenty krótkoterminowe, programy doradcze, promocja kontraktów długoterminowych)?
Czy ministerstwo analizowało możliwość wprowadzenia mechanizmów zwiększających transparentność umów skupu (np. obowiązek ujawniania kryteriów jakościowych i formuł cenowych w umowach między przetwórcą a dostawcą)? Jeśli tak, jakie wnioski i rekomendacje wynikają z tych analiz?
Jakie działania resort podejmuje w zakresie stabilizowania eksportu i importu produktów mleczarskich (w tym wsparcia handlu zagranicznego), aby złagodzić presję na cenę surowca wynikającą z wahań popytu międzynarodowego? Proszę o informację o ewentualnych negocjacjach, instrumentach promocyjnych lub ułatwieniach dla eksporterów.
Czy ministerstwo monitoruje i analizuje relacje koncentracji rynku przetwórstwa mleka (udziały rynkowe największych przetwórców) oraz ich wpływ na poziom cen skupu? Jeśli tak, proszę o opis metod i wniosków z takich analiz oraz o informację, czy rozważane są działania antykoncentracyjne lub regulacyjne.
Jakie wsparcie informacyjne i szkoleniowe ministerstwo planuje zapewnić producentom w zakresie zarządzania ryzykiem cenowym (np. instrumenty hedgingowe, grupy producenckie, kontrakty zabezpieczające, programy doradcze)? Czy są planowane projekty współfinansowane ze środków krajowych lub unijnych skierowane do sektora mleczarskiego?
W jakim terminie ministerstwo planuje przedstawić długofalową strategię dla sektora mleczarskiego, która obejmowałaby stabilizację dochodów producentów, poprawę łańcucha wartości oraz zwiększenie konkurencyjności polskich produktów mleczarskich na rynkach zagranicznych?
Interpelacja nr 13255
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie cen skupu mleka w Polsce
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 29-10-2025
W ostatnich miesiącach rynek mleka surowego w Polsce cechuje się znaczną zmiennością cen skupu, jednoczesnymi wzrostami i spadkami w krótkich okresach, a także wyraźnymi różnicami regionalnymi w poziomie stawek płaconych producentom. Z danych przygotowywanych przez Główny Urząd Statystyczny oraz analiz resortowych wynika, że średnia cena netto skupu mleka surowego we wrześniu 2025 r. wyniosła 223,47 zł/1 hl (ok. 2,23 zł/l), co w ujęciu rocznym oznacza wzrost, lecz w ujęciu miesięcznym notowano już niewielkie osłabienie - a jednocześnie raporty branżowe wskazują na potencjalne ryzyko spadków stawek w kolejnych miesiącach związanych z wahaniami popytu na produkty mleczarskie. Tak duża dynamika i regionalne zróżnicowanie przekładają się na realne problemy finansowe gospodarstw produkujących mleko, w szczególności małych i średnich gospodarstw, które mają ograniczone możliwości absorpcji kosztów zmiennych i amortyzowania strat przy nagłych spadkach skupu.
Ponadto, według analiz rocznych i raportów specjalistycznych, na poziom cen skupu wpływają: podaż surowca na rynek krajowy, ceny produktów mleczarskich na rynkach światowych, polityka handlowa i eksportowa, marże przetwórców oraz relacje handlowe między producentami a spółdzielniami i prywatnymi przetwórcami. Z punktu widzenia stabilności sektora istotne są mechanizmy zwiększające transparentność ustalania cen (np. formuły cenowe w umowach kontraktacyjnych), instrumenty łagodzące nagłe spadki dochodów producentów oraz wzmacnianie pozycji negocjacyjnej małych dostawców surowca.
Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz społeczne znaczenie sektora mleczarskiego dla obszarów wiejskich i bezpieczeństwa żywnościowego kraju, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie działania monitorujące i analityczne prowadzi ministerstwo w związku z obserwowanymi w 2025 r. wahaniami cen skupu mleka (w tym: jakie dane i z jaką częstotliwością są zbierane oraz jakie wskaźniki są analizowane)? Proszę o przedstawienie zestawienia danych, na których opiera się resort przy ocenie sytuacji rynkowej.
Czy ministerstwo posiada bieżące analizy dotyczące struktury cen produktów mleczarskich w łańcuchu wartości - od ceny skupu do ceny detalicznej - oraz raporty o marżach pośredników i przetwórców? Jeśli tak, proszę o udostępnienie lub wskazanie zakresu tych analiz (ostatnie 24 miesiące).
Jakie konkretne kroki ministerstwo zamierza podjąć lub rekomenduje w celu poprawy sytuacji małych i średnich producentów mleka, narażonych na nagłe spadki stawek skupu (np. wsparcie płynnościowe, instrumenty krótkoterminowe, programy doradcze, promocja kontraktów długoterminowych)?
Czy ministerstwo analizowało możliwość wprowadzenia mechanizmów zwiększających transparentność umów skupu (np. obowiązek ujawniania kryteriów jakościowych i formuł cenowych w umowach między przetwórcą a dostawcą)? Jeśli tak, jakie wnioski i rekomendacje wynikają z tych analiz?
Jakie działania resort podejmuje w zakresie stabilizowania eksportu i importu produktów mleczarskich (w tym wsparcia handlu zagranicznego), aby złagodzić presję na cenę surowca wynikającą z wahań popytu międzynarodowego? Proszę o informację o ewentualnych negocjacjach, instrumentach promocyjnych lub ułatwieniach dla eksporterów.
Czy ministerstwo monitoruje i analizuje relacje koncentracji rynku przetwórstwa mleka (udziały rynkowe największych przetwórców) oraz ich wpływ na poziom cen skupu? Jeśli tak, proszę o opis metod i wniosków z takich analiz oraz o informację, czy rozważane są działania antykoncentracyjne lub regulacyjne.
Jakie wsparcie informacyjne i szkoleniowe ministerstwo planuje zapewnić producentom w zakresie zarządzania ryzykiem cenowym (np. instrumenty hedgingowe, grupy producenckie, kontrakty zabezpieczające, programy doradcze)? Czy są planowane projekty współfinansowane ze środków krajowych lub unijnych skierowane do sektora mleczarskiego?
W jakim terminie ministerstwo planuje przedstawić długofalową strategię dla sektora mleczarskiego, która obejmowałaby stabilizację dochodów producentów, poprawę łańcucha wartości oraz zwiększenie konkurencyjności polskich produktów mleczarskich na rynkach zagranicznych?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Małgorzata Gromadzka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.9 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11298 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 21 listopada 2025 r.
Znak sprawy: RRE.wpz.058.2.2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: udzielenia odpowiedzi na interpelację nr 13255 z dnia 31.10.2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13255 z dnia 31 października 2025 r. złożoną przez Panią
Posłankę Barbarę Bartuś w sprawie cen mleka w Polsce, uprzejmie informuję Pana
Marszałka, co następuje.
W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) od ponad 20 lat funkcjonuje
Zintegrowany System Rolniczej Informacji Rynkowej (ZSRIR). System ten stanowi
narzędzie służące prowadzeniu badań rynkowych dotyczących cen produktów rolno-
spożywczych, w tym w szczególności mleka oraz produktów mlecznych. Realizacja tych
badań umożliwia bieżące monitorowanie sytuacji na rynku mleka oraz stanowi podstawę
do formułowania analiz i ocen związanych z funkcjonowaniem tego sektora.
Prowadzone przez MRiRW badania obejmują: ceny skupu mleka, ceny sprzedaży mleka i
produktów mlecznych przez zakłady mleczarskie, ceny zakupu mleka i produktów
mlecznych przez podmioty handlu detalicznego oraz przetwórstwa. Podmioty włączone
do ZSRIR mają obowiązek przekazywania następujących informacji:
raz w miesiącu – średniej miesięcznej ceny skupu mleka w zakładach mleczarskich,
raz w tygodniu:
średniej tygodniowej ceny sprzedaży w zakładach mleczarskich mleka
i produktów mlecznych, w tym m.in. masła, serów, jogurtów, śmietany oraz mleka
w proszku,
średniej tygodniowej ceny zakupu przez podmioty handlu detalicznego mleka
i wybranych produktów mlecznych, w szczególności masła i serów,
-- 1 of 5 --
2
średniej tygodniowej ceny zakupu masła przez podmioty zajmujące się
przetwórstwem spożywczym.
Zgromadzone dane podlegają opracowaniu w formie zagregowanej i publikowane są
w biuletynach informacyjnych „Rynek mleka”, udostępnianych na stronie internetowej
ZSRIR: https://zsrir.minrol.gov.pl. Dane dotyczące cen detalicznych wybranych
produktów mleczarskich są dostępne na stronie internetowej Głównego Urzędu
Statystycznego: https://dbw.stat.gov.pl/baza-danych.
Regularne badania z zakresu opłacalności produkcji rolnej, w tym surowca mlecznego, są
realizowane przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej –
Państwowy Instytut Badawczy (IERiGZ-PIB), który służy jako merytoryczne zaplecze
MRiRW w zakresie analiz rynkowych, w tym wykonywanych ad hoc. Wyniki
realizowanych przez IERiGŻ-PIB analiz są udostępniane w szeregu publikacji, z których
dwa razy do roku wydawany jest biuletyn „Rynek mleka – stan i perspektywy”
(https://ierigz.waw.pl/publikacje/analizy-rynkowe), obejmujący takie obszary
tematyczne jak: pogłowie krów, produkcja i sprzedaż surowca mlecznego, przetwórstwo
mleka, spożycie mleka i jego przetworów mleka, handel zagraniczny i ceny.
Zwiększenie transparentności rynku polegające na monitorowaniu, analizowaniu oraz
udostępnianiu danych zbieranych na wszystkich etapach łańcucha rolno-żywnościowego
jest również realizowane na poziomie unijnym. Uruchomione przez Komisję Europejską
obserwatoria rynkowe oraz portal rolny, dostępne w Internecie dla wszystkich
zainteresowanych pod poniższymi adresami:
https://agriculture.ec.europa.eu/data-and-analysis/markets/overviews/market-
observatories_en
https://agridata.ec.europa.eu/extensions/DataPortal/home.html
zawierają aktualizowane na bieżąco dane rynkowe umożliwiające między innymi
prześledzenie jak zmieniają się ceny na poszczególnych ogniwach łańcucha dostaw.
W odpowiedzi na pytanie dotyczącego poprawy sytuacji małych i średnich producentów
mleka, MRiRW rekomenduje podejmowanie współpracy producentów produktów
rolnych, w tym także mleka i jego przetworów w ramach grup producentów rolnych
i organizacji producentów. Podmioty takie, po uzyskaniu statusu „uznania” mogą ubiegać
się o pomoc finansową na tworzenie i prowadzenie działalności.
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 jest
przewidziane wsparcie dla producentów w ramach interwencji I.13.2 „Tworzenie
organizacji producentów i grup producentów rolnych” PS WPR 2023-2027. Warunki
-- 2 of 5 --
3
udzielania wsparcia w ramach ww. interwencji zawarto w wytycznych szczegółowych
dostępnych na stronie https://www.gov.pl/web/rolnictwo. Ponadto, grupy
producentów rolnych i organizacje producentów oraz ich członkowie mogą korzystać na
preferencyjnych warunkach ze wsparcia I.10.7.1 „Rozwój współpracy w ramach łańcucha
wartości (dotacja) – poza gospodarstwem”. Grupy producentów rolnych i organizacje
producentów mogą otrzymać 60% refundacji poniesionych kosztów, w porównaniu z
50% poziomem wsparcia dla standardowego przedsiębiorstwa.
Odpowiadając na pytanie dotyczące transparentności umów skupu należy wskazać, że
jedną z podstawowych zasad przy zawieraniu umów jest swoboda ich zawierania, która
przejawia się m.in. swobodą kształtowania treści umowy. Zasada swobody umów
(art. 353 Kodeksu cywilnego), mówi o tym, że strony zawierające umowę mogą ułożyć
stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się
właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W Polsce
od 3 października 2015 r., ustawą wprowadzono obowiązek zawarcia umowy między
producentem produktów rolnych, a pierwszym nabywcą, który dotyczy również sektora
mleka surowego. Umowa musi być sporządzona w formie pisemnej przed dostawą i
powinna zawierać określone elementy, w tym m.in. cenę do zapłaty za dostawę; ilość i
jakość odnośnych produktów.
MRiRW wraz z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa, Urzędem Ochrony
Konkurencji i Konsumentów oraz z przedstawicielami sektora rolnego opracowało wzór
umowy kontraktacji, który znajduje się na stronie internetowej MRiRW:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/umowa-kontraktacji-w-sektorze-owocow
Należy podkreślić, że w państwach gdzie stopień zorganizowania rolników jest bardzo
duży, negocjacje warunków umowy z odbiorcami w imieniu rolników prowadzą
organizacje zrzeszające producentów (spółdzielnie, grupy producentów, zrzeszenia)
bowiem pojedynczy rolnik jest zbyt słabym partnerem dla przetwórcy lub handlowca, aby
wynegocjować korzystne dla siebie warunki umowy. MRiRW poprzez różne mechanizmy
wsparcia stale zachęca rolników do zrzeszania się.
W trakcie sprawowania przez Polskę Prezydencji w Radzie UE wypracowano tekst
kompromisowy rozporządzenia w sprawie wzmocnienia rolników w łańcuchu dostaw
żywności (zmieniającego rozporządzenie 1308/2013), które zawiera właśnie rozwiązania
w zakresie stosunków umownych i wsparcia uznanych organizacji producentów takie jak:
1) obowiązek zawierania pisemnych umów, jako generalna w UE zasada wzajemnych
stosunków umownych między rolnikami a nabywcami [w PL ten obowiązek już
funkcjonuje od dekady];
-- 3 of 5 --
4
2) obowiązek klauzuli rewizyjnej dla umów dłuższych niż 12 miesięcy;
3) możliwość ustanowienia przez p.cz. mechanizmu mediacji między rolnikami
a nabywcami ich produktów;
4) uproszczenie zasad uznawania organizacji producentów poprzez możliwość uznania
jednej organizacji producentów w wielu sektorach;
5) podniesienie limitu unijnej pomocy finansowej udzielanej uznanym organizacjom
producentów realizującym program operacyjny (z 50% do 70% faktycznie
poniesionych kosztów).
Proponowane rozwiązania są korzystne dla rolników, gwarantują bezpieczeństwo ustaleń
pomiędzy stronami oraz zapewniają większą ochronę rolnika, zwłaszcza w sytuacjach
wahań na rynku i kryzysów. Wypracowane i uzgodnione stanowisko Rady UE podczas
Polskiej Prezydencji przekazane zostało kolejnej - duńskiej prezydencji celem
prowadzenia negocjacji z Parlamentem Europejskim na dalszym etapie procedowania
tych rozporządzeń.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące wsparcia informacyjnego i szkoleniowego dla
producentów rolnych, chciałabym zauważyć, że szeroko rozumiana działalność
informacyjno-promocyjna i analityczno-edukacyjna może być prowadzona przez uznane
organizacje międzybranżowe, składające się z przedstawicieli obszarów działalności
gospodarczej związanej z produkcją, przetwórstwem i handlem. Rozwiązania te są częścią
zmian wprowadzanych do Wspólnej Polityki Rolnej, które mają zachęcać przedstawicieli
sektorów rolnych do zrzeszania się, a przez to do efektywniejszego zarządzania podażą
oraz reprezentowania interesów swoich przedstawicieli. Niezależnie od powyższego,
krajowa sieć jednostek doradztwa rolniczego w Polsce służy na bieżąco doradztwem
i pomocą w obszarach, które tego wymagają.
Wahania cen, w tym także cen skupu surowca mlecznego, są zjawiskiem normalnym
w gospodarce wolnorynkowej. Obecnie rośnie podaż mleka na rynkach światowych,
a notowania na giełdzie transakcji terminowych Global Dairy Trade zniżkują. W
konsekwencji spodziewana jest korekta cen płaconych rolnikom za surowiec mleczny.
Mleko krowie jest jednym z głównych surowców rolnych w Polsce, z produkcją roczną
mleka krowiego utrzymującą się trzeci rok z rzędu na poziomie przekraczającym 15,2 mln
ton. Polska jest jednym z głównym jego producentów w Unii Europejskiej i na świecie.
Nadwyżka produkcji (ok 4,7 mln ton, tj. ponad 30% produkcji wyrażonej w ekwiwalencie
mleka) musi być każdego roku przedmiotem eksportu co korzystnie wpływa na saldo
handlu zagranicznego. Wprowadzenie przez Polskę ewentualnych instrumentów
-- 4 of 5 --
5
zaburzających dotychczasowe relacje handlowe może doprowadzić do wdrożenia przez
państwa trzecie instrumentów odwetowych, co utrudni lub uniemożliwi polskim
przedsiębiorcom wywóz krajowych nadwyżek artykułów mleczarskich.
Odnosząc się do kwestii strategii sektora mleczarskiego należy zauważyć, że
dotychczasowa praktyka potwierdza, że to z inicjatywy organizacji branżowych i na ich
potrzeby takie strategie są i powinny być opracowywane. Przykładem takich działań jest
opracowanie przez polską branżę produkcji wołowiny strategii rozwoju tego sektora,
stworzenie Narodowej Strategii Ochrony Owadów Zapylających przez Polski Związek
Pszczelarski, a także realizowane przez Polską Izbę Mleka w latach 2024-2025 prace
analityczne nad strategią polskiego sektora mleczarskiego.
Niezależnie od powyższego, w związku z reformą Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2028-
2034, Komisja Europejska rozpoczęła w maju 2025 r. z ekspertami państw członkowskich
oraz interesariuszami z Grupy Dialogu Społecznego ds. Produktów Zwierzęcych proces
konsultacji, którego tematem jest „Wizja dla Rolnictwa i Żywności”. Celem tej debaty jest
zaproponowanie takich mechanizmów wsparcia sektora produkcji i hodowli zwierząt
gospodarskich w ramach przyszłej WPR, które z jednej strony uczynią unijny sektor rolny
bardziej konkurencyjnym, odpornym i zrównoważonym w obliczu globalnych wyzwań, z
drugiej umożliwią zastosowanie w nim rozwiązań dostosowanych do lokalnych
oczekiwań. Podczas dwóch dotychczasowych posiedzeń, Polska została poproszona o
podzielenie się krajowymi doświadczeniami z uczestnikami debaty w zakresie
analizowanych obszarów tematycznych, a cały proces tego strategicznego dialogu ma
zakończyć się raportem Komisji Europejskiej w II połowie 2026 r.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 21 listopada 2025 r.
Znak sprawy: RRE.wpz.058.2.2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: udzielenia odpowiedzi na interpelację nr 13255 z dnia 31.10.2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13255 z dnia 31 października 2025 r. złożoną przez Panią
Posłankę Barbarę Bartuś w sprawie cen mleka w Polsce, uprzejmie informuję Pana
Marszałka, co następuje.
W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) od ponad 20 lat funkcjonuje
Zintegrowany System Rolniczej Informacji Rynkowej (ZSRIR). System ten stanowi
narzędzie służące prowadzeniu badań rynkowych dotyczących cen produktów rolno-
spożywczych, w tym w szczególności mleka oraz produktów mlecznych. Realizacja tych
badań umożliwia bieżące monitorowanie sytuacji na rynku mleka oraz stanowi podstawę
do formułowania analiz i ocen związanych z funkcjonowaniem tego sektora.
Prowadzone przez MRiRW badania obejmują: ceny skupu mleka, ceny sprzedaży mleka i
produktów mlecznych przez zakłady mleczarskie, ceny zakupu mleka i produktów
mlecznych przez podmioty handlu detalicznego oraz przetwórstwa. Podmioty włączone
do ZSRIR mają obowiązek przekazywania następujących informacji:
raz w miesiącu – średniej miesięcznej ceny skupu mleka w zakładach mleczarskich,
raz w tygodniu:
średniej tygodniowej ceny sprzedaży w zakładach mleczarskich mleka
i produktów mlecznych, w tym m.in. masła, serów, jogurtów, śmietany oraz mleka
w proszku,
średniej tygodniowej ceny zakupu przez podmioty handlu detalicznego mleka
i wybranych produktów mlecznych, w szczególności masła i serów,
-- 1 of 5 --
2
średniej tygodniowej ceny zakupu masła przez podmioty zajmujące się
przetwórstwem spożywczym.
Zgromadzone dane podlegają opracowaniu w formie zagregowanej i publikowane są
w biuletynach informacyjnych „Rynek mleka”, udostępnianych na stronie internetowej
ZSRIR: https://zsrir.minrol.gov.pl. Dane dotyczące cen detalicznych wybranych
produktów mleczarskich są dostępne na stronie internetowej Głównego Urzędu
Statystycznego: https://dbw.stat.gov.pl/baza-danych.
Regularne badania z zakresu opłacalności produkcji rolnej, w tym surowca mlecznego, są
realizowane przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej –
Państwowy Instytut Badawczy (IERiGZ-PIB), który służy jako merytoryczne zaplecze
MRiRW w zakresie analiz rynkowych, w tym wykonywanych ad hoc. Wyniki
realizowanych przez IERiGŻ-PIB analiz są udostępniane w szeregu publikacji, z których
dwa razy do roku wydawany jest biuletyn „Rynek mleka – stan i perspektywy”
(https://ierigz.waw.pl/publikacje/analizy-rynkowe), obejmujący takie obszary
tematyczne jak: pogłowie krów, produkcja i sprzedaż surowca mlecznego, przetwórstwo
mleka, spożycie mleka i jego przetworów mleka, handel zagraniczny i ceny.
Zwiększenie transparentności rynku polegające na monitorowaniu, analizowaniu oraz
udostępnianiu danych zbieranych na wszystkich etapach łańcucha rolno-żywnościowego
jest również realizowane na poziomie unijnym. Uruchomione przez Komisję Europejską
obserwatoria rynkowe oraz portal rolny, dostępne w Internecie dla wszystkich
zainteresowanych pod poniższymi adresami:
https://agriculture.ec.europa.eu/data-and-analysis/markets/overviews/market-
observatories_en
https://agridata.ec.europa.eu/extensions/DataPortal/home.html
zawierają aktualizowane na bieżąco dane rynkowe umożliwiające między innymi
prześledzenie jak zmieniają się ceny na poszczególnych ogniwach łańcucha dostaw.
W odpowiedzi na pytanie dotyczącego poprawy sytuacji małych i średnich producentów
mleka, MRiRW rekomenduje podejmowanie współpracy producentów produktów
rolnych, w tym także mleka i jego przetworów w ramach grup producentów rolnych
i organizacji producentów. Podmioty takie, po uzyskaniu statusu „uznania” mogą ubiegać
się o pomoc finansową na tworzenie i prowadzenie działalności.
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 jest
przewidziane wsparcie dla producentów w ramach interwencji I.13.2 „Tworzenie
organizacji producentów i grup producentów rolnych” PS WPR 2023-2027. Warunki
-- 2 of 5 --
3
udzielania wsparcia w ramach ww. interwencji zawarto w wytycznych szczegółowych
dostępnych na stronie https://www.gov.pl/web/rolnictwo. Ponadto, grupy
producentów rolnych i organizacje producentów oraz ich członkowie mogą korzystać na
preferencyjnych warunkach ze wsparcia I.10.7.1 „Rozwój współpracy w ramach łańcucha
wartości (dotacja) – poza gospodarstwem”. Grupy producentów rolnych i organizacje
producentów mogą otrzymać 60% refundacji poniesionych kosztów, w porównaniu z
50% poziomem wsparcia dla standardowego przedsiębiorstwa.
Odpowiadając na pytanie dotyczące transparentności umów skupu należy wskazać, że
jedną z podstawowych zasad przy zawieraniu umów jest swoboda ich zawierania, która
przejawia się m.in. swobodą kształtowania treści umowy. Zasada swobody umów
(art. 353 Kodeksu cywilnego), mówi o tym, że strony zawierające umowę mogą ułożyć
stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się
właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W Polsce
od 3 października 2015 r., ustawą wprowadzono obowiązek zawarcia umowy między
producentem produktów rolnych, a pierwszym nabywcą, który dotyczy również sektora
mleka surowego. Umowa musi być sporządzona w formie pisemnej przed dostawą i
powinna zawierać określone elementy, w tym m.in. cenę do zapłaty za dostawę; ilość i
jakość odnośnych produktów.
MRiRW wraz z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa, Urzędem Ochrony
Konkurencji i Konsumentów oraz z przedstawicielami sektora rolnego opracowało wzór
umowy kontraktacji, który znajduje się na stronie internetowej MRiRW:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/umowa-kontraktacji-w-sektorze-owocow
Należy podkreślić, że w państwach gdzie stopień zorganizowania rolników jest bardzo
duży, negocjacje warunków umowy z odbiorcami w imieniu rolników prowadzą
organizacje zrzeszające producentów (spółdzielnie, grupy producentów, zrzeszenia)
bowiem pojedynczy rolnik jest zbyt słabym partnerem dla przetwórcy lub handlowca, aby
wynegocjować korzystne dla siebie warunki umowy. MRiRW poprzez różne mechanizmy
wsparcia stale zachęca rolników do zrzeszania się.
W trakcie sprawowania przez Polskę Prezydencji w Radzie UE wypracowano tekst
kompromisowy rozporządzenia w sprawie wzmocnienia rolników w łańcuchu dostaw
żywności (zmieniającego rozporządzenie 1308/2013), które zawiera właśnie rozwiązania
w zakresie stosunków umownych i wsparcia uznanych organizacji producentów takie jak:
1) obowiązek zawierania pisemnych umów, jako generalna w UE zasada wzajemnych
stosunków umownych między rolnikami a nabywcami [w PL ten obowiązek już
funkcjonuje od dekady];
-- 3 of 5 --
4
2) obowiązek klauzuli rewizyjnej dla umów dłuższych niż 12 miesięcy;
3) możliwość ustanowienia przez p.cz. mechanizmu mediacji między rolnikami
a nabywcami ich produktów;
4) uproszczenie zasad uznawania organizacji producentów poprzez możliwość uznania
jednej organizacji producentów w wielu sektorach;
5) podniesienie limitu unijnej pomocy finansowej udzielanej uznanym organizacjom
producentów realizującym program operacyjny (z 50% do 70% faktycznie
poniesionych kosztów).
Proponowane rozwiązania są korzystne dla rolników, gwarantują bezpieczeństwo ustaleń
pomiędzy stronami oraz zapewniają większą ochronę rolnika, zwłaszcza w sytuacjach
wahań na rynku i kryzysów. Wypracowane i uzgodnione stanowisko Rady UE podczas
Polskiej Prezydencji przekazane zostało kolejnej - duńskiej prezydencji celem
prowadzenia negocjacji z Parlamentem Europejskim na dalszym etapie procedowania
tych rozporządzeń.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące wsparcia informacyjnego i szkoleniowego dla
producentów rolnych, chciałabym zauważyć, że szeroko rozumiana działalność
informacyjno-promocyjna i analityczno-edukacyjna może być prowadzona przez uznane
organizacje międzybranżowe, składające się z przedstawicieli obszarów działalności
gospodarczej związanej z produkcją, przetwórstwem i handlem. Rozwiązania te są częścią
zmian wprowadzanych do Wspólnej Polityki Rolnej, które mają zachęcać przedstawicieli
sektorów rolnych do zrzeszania się, a przez to do efektywniejszego zarządzania podażą
oraz reprezentowania interesów swoich przedstawicieli. Niezależnie od powyższego,
krajowa sieć jednostek doradztwa rolniczego w Polsce służy na bieżąco doradztwem
i pomocą w obszarach, które tego wymagają.
Wahania cen, w tym także cen skupu surowca mlecznego, są zjawiskiem normalnym
w gospodarce wolnorynkowej. Obecnie rośnie podaż mleka na rynkach światowych,
a notowania na giełdzie transakcji terminowych Global Dairy Trade zniżkują. W
konsekwencji spodziewana jest korekta cen płaconych rolnikom za surowiec mleczny.
Mleko krowie jest jednym z głównych surowców rolnych w Polsce, z produkcją roczną
mleka krowiego utrzymującą się trzeci rok z rzędu na poziomie przekraczającym 15,2 mln
ton. Polska jest jednym z głównym jego producentów w Unii Europejskiej i na świecie.
Nadwyżka produkcji (ok 4,7 mln ton, tj. ponad 30% produkcji wyrażonej w ekwiwalencie
mleka) musi być każdego roku przedmiotem eksportu co korzystnie wpływa na saldo
handlu zagranicznego. Wprowadzenie przez Polskę ewentualnych instrumentów
-- 4 of 5 --
5
zaburzających dotychczasowe relacje handlowe może doprowadzić do wdrożenia przez
państwa trzecie instrumentów odwetowych, co utrudni lub uniemożliwi polskim
przedsiębiorcom wywóz krajowych nadwyżek artykułów mleczarskich.
Odnosząc się do kwestii strategii sektora mleczarskiego należy zauważyć, że
dotychczasowa praktyka potwierdza, że to z inicjatywy organizacji branżowych i na ich
potrzeby takie strategie są i powinny być opracowywane. Przykładem takich działań jest
opracowanie przez polską branżę produkcji wołowiny strategii rozwoju tego sektora,
stworzenie Narodowej Strategii Ochrony Owadów Zapylających przez Polski Związek
Pszczelarski, a także realizowane przez Polską Izbę Mleka w latach 2024-2025 prace
analityczne nad strategią polskiego sektora mleczarskiego.
Niezależnie od powyższego, w związku z reformą Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2028-
2034, Komisja Europejska rozpoczęła w maju 2025 r. z ekspertami państw członkowskich
oraz interesariuszami z Grupy Dialogu Społecznego ds. Produktów Zwierzęcych proces
konsultacji, którego tematem jest „Wizja dla Rolnictwa i Żywności”. Celem tej debaty jest
zaproponowanie takich mechanizmów wsparcia sektora produkcji i hodowli zwierząt
gospodarskich w ramach przyszłej WPR, które z jednej strony uczynią unijny sektor rolny
bardziej konkurencyjnym, odpornym i zrównoważonym w obliczu globalnych wyzwań, z
drugiej umożliwią zastosowanie w nim rozwiązań dostosowanych do lokalnych
oczekiwań. Podczas dwóch dotychczasowych posiedzeń, Polska została poproszona o
podzielenie się krajowymi doświadczeniami z uczestnikami debaty w zakresie
analizowanych obszarów tematycznych, a cały proces tego strategicznego dialogu ma
zakończyć się raportem Komisji Europejskiej w II połowie 2026 r.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --