Interpelacja w sprawie rozważenia wyrównania obciążeń fiskalnych OSP i PSP
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 13230
do ministra finansów i gospodarki, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie rozważenia wyrównania obciążeń fiskalnych OSP i PSP
Zgłaszający: Bartłomiej Wróblewski
Data wpływu: 28-10-2025
Interpelację składam na prośbę druhów OSP z Wielkopolski. Chodzi o rozważenie wyrównania obciążeń fiskalnych (VAT i akcyza) ochotniczych straży pożarnych z jednostkami Państwowej Straży Pożarnej w celu wzmocnienia krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, obrony cywilnej i ochrony ludności.
OSP, realizując działalność statutową (ratowniczą), nie jest czynnym podatnikiem VAT i nie prowadzi działalności opodatkowanej. W rezultacie od zakupów kluczowego sprzętu, samochodów ratowniczo-gaśniczych oraz wyposażenia VAT jest dla OSP kosztem definitywnym. W praktyce oznacza to, że środki przeznaczone na wsparcie OSP są pomniejszane o 23% na rzecz Skarbu Państwa, podczas gdy PSP, jako jednostka państwowa, ma mechanizmy pozwalające na odzyskanie tego podatku.
Paliwo silnikowe zużywane przez pojazdy OSP podczas akcji ratowniczych i obowiązkowych ćwiczeń obciążone jest także pełną stawką akcyzy, tak jak w przypadku każdego komercyjnego konsumenta. Oznacza to, że każda złotówka wydana na ratownictwo jest dodatkowo pomniejszona o podatek od paliwa niezbędnego do niesienia pomocy.
Czy Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dostrzegają problem nierównego obciążenia fiskalnego OSP w stosunku do PSP?
Czy rząd rozważa podjęcie inicjatywy legislacyjnej mającej na celu wprowadzenie:
a) specjalnego mechanizmu zwrotu podatku VAT (23%) od wydatków ponoszonych przez OSP lub finansujące je jednostki samorządu terytorialnego (JST) na zakup sprzętu, samochodów i wyposażenia przeznaczonego wyłącznie do działalności ratowniczej,
b) zwolnienia z podatku akcyzowego na paliwo silnikowe zużywane przez pojazdy OSP w trakcie działań ratowniczych, akcji i ćwiczeń (z wprowadzeniem mechanizmu prostej ewidencji zużycia)?
Jaki jest szacunkowy koszt fiskalny dla budżetu państwa związany z wprowadzeniem tych zwolnień w zestawieniu z korzyściami społecznymi i oszczędnościami wynikającymi ze wzmocnienia zdolności operacyjnej OSP?
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „resort nie dysponuje” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7621 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
1/3
Warszawa, 14 listopada 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską nr 13230
Znak sprawy: PT3.054.8.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 13230 posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pana
Bartłomieja Wróblewskiego uprzejmie informuję.
Ad 1.
W zakresie podatku VAT podstawowe zasady odliczania podatku naliczonego
zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT1, zgodnie z którym w zakresie,
w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności
opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do
obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem
art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego
przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego
dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy
towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do
wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest
określenie podatku należnego.
Na gruncie podatku VAT nie występuje więc zróżnicowanie w zakresie odliczenia
VAT, w przypadku gdy nabywane towary i usługi nie służą działalności
opodatkowanej tych podmiotów, tj. jeżeli ponoszone wydatki służą wyłącznie
wykonywaniu zadań poza działalnością gospodarczą, to prawo do odliczenia VAT nie
przysługuje.
Przy tym, przepisy ustawy o VAT podlegają harmonizacji na zasadach określonych
w dyrektywie VAT2, co wyklucza ich dowolne kształtowanie w stosunku do
konkretnej grupy podmiotów.
1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775, z późn. zm.).
-- 1 of 3 --
2/3
Podobnie w podatku akcyzowym3 – mając na uwadze obowiązujący system
opodatkowania paliwa silnikowego, zarówno paliwo zakupione przez Ochotnicze
Straże Pożarne (dalej: OSP), jak również paliwo zakupione przez Państwową Straż
Pożarną (dalej: PSP) podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Z uwagi na
powyższe również w podatku akcyzowym nie występuje nierówne obciążenie
fiskalne wskazanych podmiotów.
Ad 2.
Nie są rozważane zmiany na gruncie podatku VAT i podatku akcyzowego z uwagi na
brak nierówności w obciążeniach fiskalnych pomiędzy ww. podmiotami.
Ponadto należy zauważyć, że jednostki PSP oraz OSP funkcjonują w całkowicie
odrębnych formach organizacyjnych oraz ramach prawnych. W odniesieniu do PSP,
jednostki te funkcjonują w oparciu o przepisy ustawy4 o Państwowej Straży
Pożarnej. Zgodnie z art. 19a tej ustawy koszty związane z funkcjonowaniem
Państwowej Straży Pożarnej są pokrywane z budżetu państwa.
Finansowanie jednostek na obszarze powiatu pokrywane jest z dotacji celowej
budżetu państwa (zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez
powiat). Mając na uwadze powyższe, należy również wskazać, iż są to jednostki
budżetowe w rozumieniu art. 11 ustawy5 o finansach publicznych, które pokrywają
swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają
na rachunek dochodów budżetu państwa.
Jednostki OSP natomiast funkcjonują w oparciu o przepisy ustawy6 o ochotniczych
strażach pożarnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy są to jednostki ochrony
przeciwpożarowej będące stowarzyszeniami w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia
1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. Źródła ich finansowania zostały określone
w rozdziale 4 ww. ustawy. Należy zauważyć, że koszty funkcjonowania ochotniczych
straży pożarnych są pokrywane w szczególności z budżetów jednostek samorządu
terytorialnego (zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1). Na dofinansowanie zadań własnych
z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 tej
ustawy, gminy mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa. Ponadto mogą
otrzymać dofinansowanie w związku z realizacją zadań związanych z udziałem
w ochronie ludności i obronie cywilnej.
Dodatkowo, ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego7 została wprowadzona reforma dochodów jednostek samorządu
terytorialnego (JST), która ma na celu wprowadzenie do porządku prawnego
regulacji zapewniających stabilny system finansowania JST oraz zwiększenie
dochodów JST w sposób systemowy.
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów jednostek
samorządu terytorialnego są dochody podatkowe, zaś subwencje z budżetu państwa
mają charakter uzupełniający. Nastąpiła jakościowa zmiana w strukturze dochodów
budżetów samorządowych. Ustawa zwiększyła dochody własne jednostek
samorządu terytorialnego, dochody odzyskały swój podstawowy i stymulacyjny
charakter. Głównym źródłem dochodów samorządów terytorialnych stały się
dochody podatkowe. System zasilania finansowego został oparty na lokalnej bazie
podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz podatników
3 Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 126 z późn. zm.).
4 z dnia 24 sierpnia 1991 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1312, z późn. zm.).
5 z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1483).
6 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 244).
7 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572 i 1717.
-- 2 of 3 --
3/3
podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Zamiast części subwencji ogólnej,
wprowadzono pojęcie potrzeb finansowych JST, które to potrzeby podlegają
finansowaniu zwiększonymi dochodami z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT,
a – w przypadku, gdy będą one niewystarczające – subwencją ogólną z budżetu
państwa. Potrzeby finansowe są elementem kalkulacyjnym do ustalenia subwencji
ogólnej z budżetu państwa.
Wśród potrzeb finansowych są tzw. potrzeby rozwojowe. Potrzeby rozwojowe
ustalane są na poszczególne kategorie JST, co stwarza możliwość bardziej
precyzyjnego wspierania rozwoju poszczególnych kategorii JST.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ww. ustawy, potrzeby rozwojowe danej kategorii jednostek
samorządu terytorialnego ustala się w wysokości odpowiadającej 23% kwoty
wydatków majątkowych danej kategorii jednostek samorządu terytorialnego
pomniejszonych o równowartość wykonanych przez te jednostki dochodów
majątkowych z tytułu dotacji oraz środków przeznaczonych na inwestycje.
Stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy, ustalona dla każdej kategorii JST kwota potrzeb
rozwojowych, dzielona jest na 2 pule:
- 60% pulę podstawową, dzieloną między JST proporcjonalnie do liczby
mieszkańców,
- 40% pulę inwestycyjną, dzieloną między JST proporcjonalnie do średnich
przeliczeniowych wydatków majątkowych JST z 3 ostatnich lat, gdzie dla roku 2025
przyjęto, że najwyższe wagi mają wydatki własne, potem wydatki majątkowe UE,
a najmniejsze inwestycje realizowane ze środków rządowych. Na rok 2026 i kolejne
lata, wagi określone są w rozporządzeniu i są takie same jak dla roku 2025.
Do Ministerstwa Finansów nie wpływały sygnały dotyczące ewentualnych różnic
w traktowaniu wskazanych podmiotów, dlatego resort nie dysponuje informacjami
pozwalającymi odnieść się do tej kwestii.
Ewentualnych dodatkowych wyjaśnień może udzielić właściwy w tym zakresie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad 3.
W związku z brakiem nierówności w obciążeniach fiskalnych pomiędzy wskazanymi
podmiotami resort finansów nie przewiduje wprowadzenia ewentualnych zmian
w przepisach podatkowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --