Interpelacja nr 13222
Interpelacja w sprawie potrzeby uregulowania zasad przejmowania przez gminy dróg wewnętrznych (tzw. sięgaczy) na terenach nowo powstających siedlisk mieszkaniowych w gminach wiejskich
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby uregulowania zasad przejmowania przez gminy dróg wewnętrznych (tzw. sięgaczy) na terenach nowo powstających siedlisk mieszkaniowych w gminach wiejskich
Interpelacja nr 13222
do ministra infrastruktury
w sprawie potrzeby uregulowania zasad przejmowania przez gminy dróg wewnętrznych (tzw. sięgaczy) na terenach nowo powstających siedlisk mieszkaniowych w gminach wiejskich
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 27-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w sprawie problemów, jakie napotykają gminy wiejskie, szczególnie te położone w tzw. „obwarzankach“ wokół miast powiatowych, przy realizacji inwestycji drogowych na terenach nowo powstających osiedli domów jednorodzinnych. Do mojego biura poselskiego zgłaszają się wójtowie oraz mieszkańcy takich gmin, m.in. z terenu powiatu kutnowskiego, którzy zwracają uwagę na niemożność utwardzenia lub przejęcia przez gminę tzw. sięgaczy prowadzących do nowych siedlisk domów.
Problem ten ma charakter systemowy i prawny – wynika z obowiązujących przepisów o gospodarce nieruchomościami i ustawy o drogach publicznych.
W gminach o intensywnym rozwoju budownictwa jednorodzinnego często powstają drogi wewnętrzne (tzw. sięgacze), które stanowią współwłasność prywatną kilku lub kilkunastu właścicieli działek budowlanych. Drogi te są niezbędne do zapewnienia dojazdu do nowych posesji, lecz formalnie pozostają drogami gruntowymi o statusie prywatnym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami gmina nie może finansować robót budowlanych ani inwestycji na cudzym gruncie, a utwardzenie drogi możliwe jest dopiero po przejęciu jej na własność gminy – zazwyczaj w drodze darowizny wszystkich współwłaścicieli.
W praktyce prowadzi to do patowych sytuacji:
gdy choćby jeden współwłaściciel drogi nie wyraża zgody na jej przekazanie gminie lub żąda za przekazanie rekompensaty,
pozostała wspólnota właścicieli oraz sama gmina nie mają narzędzi prawnych, by doprowadzić do przejęcia gruntu i utwardzenia drogi.
W efekcie nowe osiedla pozostają z drogami gruntowymi, błotnistymi, nieutwardzonymi, często bez możliwości dojazdu służb ratunkowych, odbioru odpadów czy dojazdu autobusu szkolnego. Szczególnie gminy wiejskie w strefach podmiejskich (np. wokół: Kutna, Płocka, Łomży, Olsztyna, Rzeszowa czy Bydgoszczy) wskazują, że problem ma charakter masowy i będzie narastał wraz z suburbanizacją.
Obecnie ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2023 poz. 344 ze zm.) przewiduje możliwość wywłaszczenia nieruchomości pod drogi publiczne jedynie za odszkodowaniem i w przypadku, gdy dana droga jest przewidziana w planie miejscowym jako droga publiczna. W praktyce jednak większość sięgaczy ma status dróg wewnętrznych, nieujętych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego lub powstałych w wyniku podziałów geodezyjnych sprzed wielu lat. W tej sytuacji gminy nie mogą przejąć tych gruntów w trybie wywłaszczenia, a właściciele często nie chcą zrezygnować z własności bez wynagrodzenia.
W związku z powyższym pojawia się pytanie o możliwość wprowadzenia ustawowego mechanizmu ułatwiającego gminom przejmowanie dróg wewnętrznych, w szczególności:
Wprowadzenia mechanizmu większościowego przejęcia – np. gdy 2/3 współwłaścicieli działki (liczonych udziałami) wyraża zgodę na przekazanie drogi gminie, pozostałe udziały mogłyby zostać przejęte w drodze decyzji administracyjnej z symbolicznym lub zredukowanym odszkodowaniem.
Alternatywnie – ustanowienia publicznego dostępu (służebności drogi publicznej) w przypadku, gdy droga stanowi jedyny dostęp do zabudowanych działek mieszkalnych.
Możliwości uznania takich dróg za infrastrukturę o znaczeniu publicznym i włączenia ich do planów inwestycyjnych gmin bez konieczności pełnego przejęcia własności.
Takie rozwiązania funkcjonują w innych krajach Unii Europejskiej (np. w Niemczech i Czechach), gdzie samorządy mogą podejmować decyzje o przejęciu dróg wewnętrznych na podstawie zgody większości właścicieli lub ze względu na interes publiczny.
Problem niedostatecznych regulacji statusu prawnego dróg wewnętrznych jest dziś jedną z najpoważniejszych barier rozwoju gmin wiejskich w strefach podmiejskich. Brak instrumentów ustawowych powoduje paraliż inwestycyjny, konflikty sąsiedzkie i niezadowolenie mieszkańców, którzy często ponieśli duże koszty zakupu działek i budowy domów, a mimo to nie mają zapewnionego dostępu do utwardzonej drogi. Sytuacja ta dyktuje konieczność podjęcia prac legislacyjnych nad systemowym rozwiązaniem tego problemu.
W związku powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury analizuje problem prawny i praktyczny dotyczący przejmowania przez gminy dróg wewnętrznych będących współwłasnością prywatną?
Czy rząd RP rozważa zmianę przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami lub ustawy o drogach publicznych, która umożliwiłaby gminom przejęcie takich gruntów na potrzeby inwestycji drogowych?
Czy byłoby możliwe wprowadzenie mechanizmu większościowego umożliwiającego przejęcie drogi przez gminę za zgodą określonej większości współwłaścicieli (np. 2/3 udziałów)?
Czy Pan Minister proponuje inne rozwiązania dla gmin wiejskich w strefach podmiejskich, które masowo zmagają się z opisanym wyżej problemem?
Z wyrazami szacunku
dr Tomasz Rzymkowski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 13222
do ministra infrastruktury
w sprawie potrzeby uregulowania zasad przejmowania przez gminy dróg wewnętrznych (tzw. sięgaczy) na terenach nowo powstających siedlisk mieszkaniowych w gminach wiejskich
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 27-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w sprawie problemów, jakie napotykają gminy wiejskie, szczególnie te położone w tzw. „obwarzankach“ wokół miast powiatowych, przy realizacji inwestycji drogowych na terenach nowo powstających osiedli domów jednorodzinnych. Do mojego biura poselskiego zgłaszają się wójtowie oraz mieszkańcy takich gmin, m.in. z terenu powiatu kutnowskiego, którzy zwracają uwagę na niemożność utwardzenia lub przejęcia przez gminę tzw. sięgaczy prowadzących do nowych siedlisk domów.
Problem ten ma charakter systemowy i prawny – wynika z obowiązujących przepisów o gospodarce nieruchomościami i ustawy o drogach publicznych.
W gminach o intensywnym rozwoju budownictwa jednorodzinnego często powstają drogi wewnętrzne (tzw. sięgacze), które stanowią współwłasność prywatną kilku lub kilkunastu właścicieli działek budowlanych. Drogi te są niezbędne do zapewnienia dojazdu do nowych posesji, lecz formalnie pozostają drogami gruntowymi o statusie prywatnym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami gmina nie może finansować robót budowlanych ani inwestycji na cudzym gruncie, a utwardzenie drogi możliwe jest dopiero po przejęciu jej na własność gminy – zazwyczaj w drodze darowizny wszystkich współwłaścicieli.
W praktyce prowadzi to do patowych sytuacji:
gdy choćby jeden współwłaściciel drogi nie wyraża zgody na jej przekazanie gminie lub żąda za przekazanie rekompensaty,
pozostała wspólnota właścicieli oraz sama gmina nie mają narzędzi prawnych, by doprowadzić do przejęcia gruntu i utwardzenia drogi.
W efekcie nowe osiedla pozostają z drogami gruntowymi, błotnistymi, nieutwardzonymi, często bez możliwości dojazdu służb ratunkowych, odbioru odpadów czy dojazdu autobusu szkolnego. Szczególnie gminy wiejskie w strefach podmiejskich (np. wokół: Kutna, Płocka, Łomży, Olsztyna, Rzeszowa czy Bydgoszczy) wskazują, że problem ma charakter masowy i będzie narastał wraz z suburbanizacją.
Obecnie ustawa o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2023 poz. 344 ze zm.) przewiduje możliwość wywłaszczenia nieruchomości pod drogi publiczne jedynie za odszkodowaniem i w przypadku, gdy dana droga jest przewidziana w planie miejscowym jako droga publiczna. W praktyce jednak większość sięgaczy ma status dróg wewnętrznych, nieujętych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego lub powstałych w wyniku podziałów geodezyjnych sprzed wielu lat. W tej sytuacji gminy nie mogą przejąć tych gruntów w trybie wywłaszczenia, a właściciele często nie chcą zrezygnować z własności bez wynagrodzenia.
W związku z powyższym pojawia się pytanie o możliwość wprowadzenia ustawowego mechanizmu ułatwiającego gminom przejmowanie dróg wewnętrznych, w szczególności:
Wprowadzenia mechanizmu większościowego przejęcia – np. gdy 2/3 współwłaścicieli działki (liczonych udziałami) wyraża zgodę na przekazanie drogi gminie, pozostałe udziały mogłyby zostać przejęte w drodze decyzji administracyjnej z symbolicznym lub zredukowanym odszkodowaniem.
Alternatywnie – ustanowienia publicznego dostępu (służebności drogi publicznej) w przypadku, gdy droga stanowi jedyny dostęp do zabudowanych działek mieszkalnych.
Możliwości uznania takich dróg za infrastrukturę o znaczeniu publicznym i włączenia ich do planów inwestycyjnych gmin bez konieczności pełnego przejęcia własności.
Takie rozwiązania funkcjonują w innych krajach Unii Europejskiej (np. w Niemczech i Czechach), gdzie samorządy mogą podejmować decyzje o przejęciu dróg wewnętrznych na podstawie zgody większości właścicieli lub ze względu na interes publiczny.
Problem niedostatecznych regulacji statusu prawnego dróg wewnętrznych jest dziś jedną z najpoważniejszych barier rozwoju gmin wiejskich w strefach podmiejskich. Brak instrumentów ustawowych powoduje paraliż inwestycyjny, konflikty sąsiedzkie i niezadowolenie mieszkańców, którzy często ponieśli duże koszty zakupu działek i budowy domów, a mimo to nie mają zapewnionego dostępu do utwardzonej drogi. Sytuacja ta dyktuje konieczność podjęcia prac legislacyjnych nad systemowym rozwiązaniem tego problemu.
W związku powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury analizuje problem prawny i praktyczny dotyczący przejmowania przez gminy dróg wewnętrznych będących współwłasnością prywatną?
Czy rząd RP rozważa zmianę przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami lub ustawy o drogach publicznych, która umożliwiłaby gminom przejęcie takich gruntów na potrzeby inwestycji drogowych?
Czy byłoby możliwe wprowadzenie mechanizmu większościowego umożliwiającego przejęcie drogi przez gminę za zgodą określonej większości współwłaścicieli (np. 2/3 udziałów)?
Czy Pan Minister proponuje inne rozwiązania dla gmin wiejskich w strefach podmiejskich, które masowo zmagają się z opisanym wyżej problemem?
Z wyrazami szacunku
dr Tomasz Rzymkowski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7415 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-1.054.33.2025
Warszawa, 12 listopada 2025
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13222 Posła na Sejm RP Tomasza Rzymkowskiego z dnia
30 października br. w sprawie potrzeby uregulowania zasad przejmowania przez gminy
dróg wewnętrznych (tzw. sięgaczy) na terenach nowo powstających siedlisk
mieszkaniowych w gminach wiejskich, przedstawiam następujące stanowisko.
Nabywanie przez gminy własności nieruchomości gruntowych użytkowanych jako drogi
ogólnodostępne określa ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach
dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych (Dz. U. z 2023 r.
poz. 1722). Ustawa wprowadza rozwiązania mające na celu ułatwienie nabywania przez
gminy własności nieruchomości gruntowych pozostających w dniu wejścia w życie ustawy
od co najmniej 20 lat we władaniu gminy, użytkowanych jako drogi ogólnodostępne,
niezaliczone do kategorii dróg publicznych. Przejęcie nieruchomości na własność gminy
następuje na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) złożony w terminie do dnia
31 grudnia 2035 r., na podstawie decyzji o nabyciu nieruchomości wydawanej przez
starostę wykonującego zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Ustawa
przewiduje możliwość wystąpienia właścicieli nieruchomości, po których przebiega droga
ogólnodostępna, do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o złożenie wniosku o wydanie
decyzji o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o szczególnych
rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych
„W przypadku gdy co najmniej 2/3 właścicieli nieruchomości, o których mowa w art. 3 ust.
1, stanowiących dojazd do co najmniej 10 nieruchomości zabudowanych, wystąpi do wójta
(burmistrza, prezydenta miasta) o złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 2, wójt
(burmistrz, prezydent miasta) składa wniosek o wydanie decyzji o nabyciu nieruchomości
w terminie 6 miesięcy od dnia wystąpienia z wnioskiem przez właścicieli nieruchomości,
o których mowa w art. 3 ust. 1, albo wskazuje przyczyny, z uwagi na które wniosek nie
może być złożony.”. W myśl ww. ustawy przejmowana droga ogólnodostępna zostaje
z mocy prawa zaliczona do kategorii dróg gminnych z dniem, w którym decyzja o nabyciu
nieruchomości stała się ostateczna. Przyjęte rozwiązanie w zakresie zaliczenia do dróg
publicznych stanowi wyjątek od ogólnych zasad zaliczania do dróg gminnych określonych
w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 889), tj. w
drodze uchwały rady gminy.
-- 1 of 3 --
2
Nabycie nieruchomości zajętych pod drogę wewnętrzną może nastąpić również
na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach
przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311),
w sytuacji gdy gmina buduje drogę publiczną po śladzie istniejącej drogi wewnętrznej.
W takim przypadku nabycie nieruchomości pod drogę nastąpiłoby na podstawie
decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Co do zaliczenia nowej drogi
do kategorii dróg publicznych, nastąpiłoby ono po jej wybudowaniu. W wyroku z dnia
24 września 2021 r. sygn. akt. VII SA/Wa 770/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w
Warszawie odnosząc się do specustawy drogowej wskazał, że „ (…) ustawę stosuje się do
każdego procesu inwestycyjnego dotyczącego obiektów docelowo mających uzyskać
status (kwalifikację) dróg publicznych. Przyjęcie stanowiska przeciwnego, to jest
ograniczenie zastosowania specustawy drogowej jedynie do inwestycji na drogach
zaliczonych do określonej kategorii drogi, powodowałoby, że w praktyce ustawa mogłaby
mieć zastosowanie tylko do remontów dróg już istniejących. Nie może być bowiem
zaliczona do określonej kategorii działka przeznaczona pod drogę, na której droga
(w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych) nie została jeszcze wybudowana,
a tym bardziej nie może być zaliczona do kategorii drogi publicznej działka, która nie jest
własnością właściwego dysponenta drogi (art. 2a ustawy).”.
Przejęcie nieruchomości pod drogi publiczne odbywa się za odszkodowaniem. Co jest
zgodne z wyrażoną w Konstytucji RP zasadą, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie
wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.
Do ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia
1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145).
Reasumując zarówno ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu
prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych jak i specustawa drogowa umożliwiają
nabywanie nieruchomości pod drogi publiczne. Natomiast nie dotyczą nabywania przez
gminę nieruchomości pod drogi wewnętrzne, takie nabycie może nastąpić na zasadach
ogólnych tj. umowy kupna, darowizny.
Wymaga podkreślenia, że przewidziane w specustawie drogowej ułatwienia w nabywaniu
nieruchomości dotyczą realizacji celu publicznego, jakim jest budowa dróg publicznych.
Wydzielenie gruntu pod drogę wewnętrzną nie stanowi obecnie celu publicznego. Cele
publiczne, określa art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W zakresie
ewentualnych zmian w ustawie o gospodarce nieruchomościami właściwy jest obecny
Minister Finansów i Gospodarki.
Odnosząc się do dróg wewnętrznych należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy
o drogach publicznych drogami wewnętrznymi są drogi, parkingi oraz place przeznaczone
do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane
w pasie drogowym takiej drogi. Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona
i oznakowanie drogi wewnętrznej oraz zarządzanie nią należą do zarządcy terenu, na
-- 2 of 3 --
3
którym jest ona zlokalizowana, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu.
Finansowanie zadań, o których mowa powyżej, należy do zarządcy terenu, na którym
jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do jego właściciela. Właścicielem
drogi wewnętrznej oprócz podmiotu publicznoprawnego - Skarbu Państwa lub jednostki
samorządu terytorialnego może być również osoba prywatna - fizyczna lub prawna. Drogi
wewnętrzne mogą mieć zatem różny charakter i w związku z tym mogą się też znacznie
różnić w zakresie dostępności. Mogą być drogi wewnętrzne należące do osób fizycznych
lub niepublicznych osób prawnych, które są dostępne tylko dla podmiotów wybranych
przez zarządcę lub właściciela drogi wewnętrznej. Jednakże może być tak, że drogi
należące do takich podmiotów będą dostępne tak jak drogi publiczne. W przeciwieństwie
do dróg publicznych droga wewnętrzna nie ma nałożonego warunku powszechnej
dostępności. Pragnę wskazać, że nie zawsze gminy są zainteresowane przejmowaniem
dróg wewnętrznych, o czym świadczą wpływające do ministerstwa pisma. Przejęcie drogi
wewnętrznej wiąże się bowiem z kosztami finansowymi dla gminy.
Mając na uwadze powyższe Ministerstwo Infrastruktury, nie znajduje uzasadnienia dla
rozszerzenia zakresu specustawy drogowej na drogi wewnętrzne. Ministerstwo nie
prowadzi analiz dotyczących przejmowania przez gminy dróg wewnętrznych.
Łączę wyrazy szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 3 of 3 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-1.054.33.2025
Warszawa, 12 listopada 2025
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13222 Posła na Sejm RP Tomasza Rzymkowskiego z dnia
30 października br. w sprawie potrzeby uregulowania zasad przejmowania przez gminy
dróg wewnętrznych (tzw. sięgaczy) na terenach nowo powstających siedlisk
mieszkaniowych w gminach wiejskich, przedstawiam następujące stanowisko.
Nabywanie przez gminy własności nieruchomości gruntowych użytkowanych jako drogi
ogólnodostępne określa ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach
dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych (Dz. U. z 2023 r.
poz. 1722). Ustawa wprowadza rozwiązania mające na celu ułatwienie nabywania przez
gminy własności nieruchomości gruntowych pozostających w dniu wejścia w życie ustawy
od co najmniej 20 lat we władaniu gminy, użytkowanych jako drogi ogólnodostępne,
niezaliczone do kategorii dróg publicznych. Przejęcie nieruchomości na własność gminy
następuje na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) złożony w terminie do dnia
31 grudnia 2035 r., na podstawie decyzji o nabyciu nieruchomości wydawanej przez
starostę wykonującego zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Ustawa
przewiduje możliwość wystąpienia właścicieli nieruchomości, po których przebiega droga
ogólnodostępna, do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o złożenie wniosku o wydanie
decyzji o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o szczególnych
rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych
„W przypadku gdy co najmniej 2/3 właścicieli nieruchomości, o których mowa w art. 3 ust.
1, stanowiących dojazd do co najmniej 10 nieruchomości zabudowanych, wystąpi do wójta
(burmistrza, prezydenta miasta) o złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 2, wójt
(burmistrz, prezydent miasta) składa wniosek o wydanie decyzji o nabyciu nieruchomości
w terminie 6 miesięcy od dnia wystąpienia z wnioskiem przez właścicieli nieruchomości,
o których mowa w art. 3 ust. 1, albo wskazuje przyczyny, z uwagi na które wniosek nie
może być złożony.”. W myśl ww. ustawy przejmowana droga ogólnodostępna zostaje
z mocy prawa zaliczona do kategorii dróg gminnych z dniem, w którym decyzja o nabyciu
nieruchomości stała się ostateczna. Przyjęte rozwiązanie w zakresie zaliczenia do dróg
publicznych stanowi wyjątek od ogólnych zasad zaliczania do dróg gminnych określonych
w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 889), tj. w
drodze uchwały rady gminy.
-- 1 of 3 --
2
Nabycie nieruchomości zajętych pod drogę wewnętrzną może nastąpić również
na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach
przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311),
w sytuacji gdy gmina buduje drogę publiczną po śladzie istniejącej drogi wewnętrznej.
W takim przypadku nabycie nieruchomości pod drogę nastąpiłoby na podstawie
decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Co do zaliczenia nowej drogi
do kategorii dróg publicznych, nastąpiłoby ono po jej wybudowaniu. W wyroku z dnia
24 września 2021 r. sygn. akt. VII SA/Wa 770/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w
Warszawie odnosząc się do specustawy drogowej wskazał, że „ (…) ustawę stosuje się do
każdego procesu inwestycyjnego dotyczącego obiektów docelowo mających uzyskać
status (kwalifikację) dróg publicznych. Przyjęcie stanowiska przeciwnego, to jest
ograniczenie zastosowania specustawy drogowej jedynie do inwestycji na drogach
zaliczonych do określonej kategorii drogi, powodowałoby, że w praktyce ustawa mogłaby
mieć zastosowanie tylko do remontów dróg już istniejących. Nie może być bowiem
zaliczona do określonej kategorii działka przeznaczona pod drogę, na której droga
(w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych) nie została jeszcze wybudowana,
a tym bardziej nie może być zaliczona do kategorii drogi publicznej działka, która nie jest
własnością właściwego dysponenta drogi (art. 2a ustawy).”.
Przejęcie nieruchomości pod drogi publiczne odbywa się za odszkodowaniem. Co jest
zgodne z wyrażoną w Konstytucji RP zasadą, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie
wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.
Do ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia
1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145).
Reasumując zarówno ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu
prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych jak i specustawa drogowa umożliwiają
nabywanie nieruchomości pod drogi publiczne. Natomiast nie dotyczą nabywania przez
gminę nieruchomości pod drogi wewnętrzne, takie nabycie może nastąpić na zasadach
ogólnych tj. umowy kupna, darowizny.
Wymaga podkreślenia, że przewidziane w specustawie drogowej ułatwienia w nabywaniu
nieruchomości dotyczą realizacji celu publicznego, jakim jest budowa dróg publicznych.
Wydzielenie gruntu pod drogę wewnętrzną nie stanowi obecnie celu publicznego. Cele
publiczne, określa art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W zakresie
ewentualnych zmian w ustawie o gospodarce nieruchomościami właściwy jest obecny
Minister Finansów i Gospodarki.
Odnosząc się do dróg wewnętrznych należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy
o drogach publicznych drogami wewnętrznymi są drogi, parkingi oraz place przeznaczone
do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane
w pasie drogowym takiej drogi. Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona
i oznakowanie drogi wewnętrznej oraz zarządzanie nią należą do zarządcy terenu, na
-- 2 of 3 --
3
którym jest ona zlokalizowana, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu.
Finansowanie zadań, o których mowa powyżej, należy do zarządcy terenu, na którym
jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do jego właściciela. Właścicielem
drogi wewnętrznej oprócz podmiotu publicznoprawnego - Skarbu Państwa lub jednostki
samorządu terytorialnego może być również osoba prywatna - fizyczna lub prawna. Drogi
wewnętrzne mogą mieć zatem różny charakter i w związku z tym mogą się też znacznie
różnić w zakresie dostępności. Mogą być drogi wewnętrzne należące do osób fizycznych
lub niepublicznych osób prawnych, które są dostępne tylko dla podmiotów wybranych
przez zarządcę lub właściciela drogi wewnętrznej. Jednakże może być tak, że drogi
należące do takich podmiotów będą dostępne tak jak drogi publiczne. W przeciwieństwie
do dróg publicznych droga wewnętrzna nie ma nałożonego warunku powszechnej
dostępności. Pragnę wskazać, że nie zawsze gminy są zainteresowane przejmowaniem
dróg wewnętrznych, o czym świadczą wpływające do ministerstwa pisma. Przejęcie drogi
wewnętrznej wiąże się bowiem z kosztami finansowymi dla gminy.
Mając na uwadze powyższe Ministerstwo Infrastruktury, nie znajduje uzasadnienia dla
rozszerzenia zakresu specustawy drogowej na drogi wewnętrzne. Ministerstwo nie
prowadzi analiz dotyczących przejmowania przez gminy dróg wewnętrznych.
Łączę wyrazy szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 3 of 3 --